Interpelacja w sprawie uwzględnienia związków powiatowo-gminnych jako podmiotów uprawnionych do aplikowania o środki rządowe i unijne
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 14873
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie uwzględnienia związków powiatowo-gminnych jako podmiotów uprawnionych do aplikowania o środki rządowe i unijne
Zgłaszający: Bogumiła Olbryś, Dominika Chorosińska, Agnieszka Górska, Wioletta Maria Kulpa, Agnieszka Anna Soin, Robert Warwas
Data wpływu: 26-01-2026
W poprzedniej kadencji Sejmu RP jednostki samorządu terytorialnego, w tym związki powiatowo-gminne, mogły samodzielnie aplikować o środki w ramach programów rządowych, w szczególności programu w obszarach takich jak infrastruktura drogowa, ochrona zabytków czy rozwój infrastruktury technicznej.
Obecnie wiele programów rządowych i konkursów unijnych nie przewiduje udziału związków powiatowo-gminnych jako wnioskodawców.
Jednym z wielu przykładów pomijania związków powiatowo-gminnych był np. konkurs ze środków z KPO w ramach inwestycji B3.5.1 (Inwestycje w energooszczędne mieszkania dla gospodarstw domowych o niskich i średnich dochodach), którym Związek Powiatowo-Gminny „Łomżyńskie Forum Samorządowe” był zainteresowany. Niestety, zgodnie z regulaminem, konkurs dedykowany był do gmin oraz związków międzygminnych.
W związku z zaistniałą sytuacją proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Dlaczego w poprzedniej kadencji Sejmu RP ministerstwo pozytywnie rozpatrywało oferty konkursowe od związków powiatowo-gminnych a w obecnej kadencji Sejmu RP w odniesieniu do „Łomżyńskiego Forum Samorządowego” wskazało na odrębność kompetencji gmin i powiatów?
2. Czy w obecnej kadencji Sejmu RP inne związki powiatowo-gminne w konkursach ogłaszanych w ramach inwestycji B 3.5.1 również są pomijane?
3. Czy w obecnej kadencji Sejmu RP wyłącznie związki powiatowo-gminne z województwa podlaskiego są pomijane w konkursach o środki rządowe i unijne?
4. Kto zadecydował, że związki gminno-gminne mogą otrzymać środki, zaś związki powiatowo-gminne nie mają szansy ich otrzymywać?
5. Na podstawie jakich przepisów prawa krajowego i unijnego zapadła decyzja o pozbawieniu związków powiatowo-gminnych środków rządowych i unijnych?
6. Proszę wyjaśnić, dlaczego nie jest respektowana zasada równego traktowania wszystkich ustawowych form współpracy jednostek samorządu terytorialnego w procesie dystrybucji środków publicznych?
Podsekretarz stanu Tomasz Lewandowski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (11)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10111 znakówkancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Znak pisma: DM-II.054.2.2026
Warszawa, 06 lutego 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy: interpelacji nr 14873 w sprawie uwzględnienia związków powiatowo - gminnych
jako podmiotów uprawnionych do aplikowania o środki z Funduszu Dopłat
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 14873 Pani Poseł Bogumiły Olbryś, wraz z grupą posłów,
dotyczącą zasad dostępu związków powiatowo‑gminnych do środków z Funduszu Dopłat,
uprzejmie wyjaśniam, co następuje.
Finansowe wsparcie z Funduszu Dopłat w ramach inwestycji B3.5.1 Krajowego Planu
Odbudowy i Zwiększenia Odporności, udzielane jest na podstawie przepisów rozdziału
3a ustawy z dnia 8 grudnia 2006 r. o finansowym wsparciu niektórych przedsięwzięć
mieszkaniowych1. Wsparcie to udzielane jest na przedsięwzięcia dedykowane gminom,
jednoosobowym spółkom gminnym lub związkom międzygminnym, na co wskazuje
odwołanie do art. 3 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 oraz w art. 5 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a tej ustawy,
zawarte w art. 21a ust. 1 tej ustawy. W katalogu beneficjentów wsparcia nie znajduje się
związek powiatowo-gminny.
Ustawodawca wprost wskazał w tym przepisie krąg uprawnionych jednostek samorządu
terytorialnego, ograniczając go do związków międzygminnych, a więc związków
tworzonych wyłącznie przez gminy. W tym katalogu nie ujęto związków
powiatowo‑gminnych, co oznacza, że nie mogą one występować jako beneficjenci
środków z Funduszu Dopłat na podstawie ww. ustawy.
Rozróżnienie to pozostaje w zgodzie z systemem zadań poszczególnych szczebli
samorządu terytorialnego, ukształtowanym w ustawach ustrojowych. Zgodnie z art. 7
ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym2, do zadań własnych gminy
należy zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty, w szczególności w zakresie gminnego
budownictwa mieszkaniowego. Tym samym to gmina jest ustawowo odpowiedzialna
za prowadzenie polityki mieszkaniowej na poziomie lokalnym, w tym rozwój zasobu
mieszkaniowego.
Natomiast powiat wykonuje zadania publiczne o charakterze ponadgminnym, których
katalog został określony w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie
powiatowym3. Wśród zadań powiatu ustawodawca nie wymienia budownictwa
mieszkaniowego ani prowadzenia lokalnej polityki mieszkaniowej, koncentrując
1 Dz. U. z 2024 r. poz. 304, z późn. zm.
2 Dz. U. z 2025 r. poz. 1153.
3 Dz. U. z 2025 r. poz. 1684.
-- 1 of 4 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
kompetencje powiatu na innych dziedzinach, takich jak edukacja ponadgminna, ochrona
zdrowia, drogi powiatowe czy przeciwdziałanie bezrobociu. Co istotne, art. 4 ust. 6 tej
ustawy stanowi, że zadania powiatu nie mogą naruszać zakresu działania gmin,
co potwierdza wyraźne rozdzielenie kompetencji tych dwóch szczebli samorządu.
Zasady współpracy jednostek samorządu terytorialnego pozwalają na tworzenie związków
międzygminnych, w ramach, których gminy mogą wspólnie wykonywać zadania należące
do ich właściwości, w tym zadania z zakresu gospodarki mieszkaniowej. Związki
te stanowią więc instrument kooperacji w obszarze zadań własnych gminy,
w szczególności gminnego budownictwa mieszkaniowego, co czyni je naturalnym
adresatem instrumentów wsparcia przewidzianych w ustawie z dnia 8 grudnia 2006 r.
o finansowym wsparciu niektórych przedsięwzięć mieszkaniowych.
Ustawodawca, konstruując mechanizm finansowego wsparcia z Funduszu Dopłat,
powiązał go z wykonywaniem zadań własnych gmin w zakresie gminnego budownictwa
mieszkaniowego, a w przypadku powiatów z zadaniami z zakresu pomocy społecznej.
Wyraźne rozdzielenie kompetencji gmin i powiatów w ustawach ustrojowych, brak
przypisania powiatom zadań w zakresie lokalnej polityki mieszkaniowej (jedynie wskazanie
w ustawie z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej zadania własnego polegającego na
prowadzeniu mieszkań treningowych lub wspomaganych dla osób z terenu więcej niż
jednej gminy – bez wyraźnego wskazania dla związków powiatowo-gminnych) oraz
wskazanie w ustawie z dnia 8 grudnia 2006 r. o finansowym wsparciu niektórych
przedsięwzięć mieszkaniowych wyłącznie gmin i związków międzygminnych jako
beneficjentów wsparcia w ramach inwestycji B3.5.1 KPO, uzasadniają przyjęte
rozwiązanie, zgodnie z którym związki powiatowo‑gminne nie zostały objęte zakresem
podmiotowym tej ustawy.
Analiza kompetencji i zadań poszczególnych szczebli samorządu terytorialnego wskazuje,
że ukierunkowanie wsparcia z Funduszu Dopłat na gminy oraz związki międzygminne
pozostaje spójne z konstytucyjną i ustawową konstrukcją systemu zadań publicznych
w obszarze mieszkalnictwa. Mając na uwadze powyższe przedstawiam poniżej wyjaśnienia
na poszczególne pytania zawarte w interpelacji:
1) Dlaczego w poprzedniej kadencji Sejmu Ministerstwo pozytywnie rozpatrywało
oferty konkursowe od związków powiatowo-gminnych, a w obecnej kadencji Sejmu
wskazało, że „Łomżyńskie Forum Samorządowe „wskazało na odrębność kompetencji
gmin i powiatów?
W nawiązaniu do pytania dotyczącego zróżnicowania praktyki w odniesieniu do ofert
składanych przez związki powiatowo‑gminne uprzejmie wyjaśniam, że krąg
beneficjentów finansowego wsparcia z Funduszu Dopłat został w sposób
wyczerpujący określony w ustawie z dnia 8 grudnia 2006 r. o finansowym wsparciu
niektórych przedsięwzięć mieszkaniowych.
Zgodnie z tą ustawą za rozpatrywanie wniosków, zawieranie umów o udzielenie
finansowego wsparcia oraz wypłatę środków z Funduszu Dopłat, odpowiada Bank
Gospodarstwa Krajowego jako operator programu, działający w granicach
upoważnienia ustawowego. Oznacza to, że BGK może udzielać wsparcia wyłącznie
podmiotom wskazanym w ustawie, a podmioty nieujęte w katalogu beneficjentów –
w tym związki powiatowo‑gminne – nie spełniają warunków formalnych do ubiegania
się o środki z Funduszu Dopłat.
W poprzednich kadencjach Sejmu, podobnie jak w obecnej, związki powiatowo‑gminne
nie uzyskiwały wsparcia z Funduszu Dopłat, ponieważ obowiązujące przepisy ustawy
z dnia 8 grudnia 2006 r. o finansowym wsparciu niektórych przedsięwzięć
-- 2 of 4 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
mieszkaniowych, nie przyznawały im statusu beneficjenta. Niezależnie od ewentualnie
pojawiających się w przestrzeni publicznej wątpliwości interpretacyjnych, Bank
Gospodarstwa Krajowego jako instytucja udzielająca wsparcia działa każdorazowo
w granicach upoważnienia ustawowego i kieruje środki wyłącznie do podmiotów
wyraźnie wskazanych w ustawie.
W obecnej kadencji Sejmu, w odpowiedzi udzielonej w sprawie możliwości aplikowania
przez Związek Powiatowo‑Gminny „Łomżyńskie Forum Samorządowe”, MRiT
przedstawiło interpretację obowiązujących przepisów, wskazując na odrębność
kompetencji gmin i powiatów oraz zamknięty katalog beneficjentów określony
w ustawie z dnia 8 grudnia 2006 r. o finansowym wsparciu niektórych przedsięwzięć
mieszkaniowych. Podkreślono, że instrument z Funduszu Dopłat jest ściśle powiązany
z wykonywaniem zadań własnych gmin w obszarze polityki mieszkaniowej, co nie
uzasadnia rozszerzania kręgu beneficjentów o podmiot, który – jako związek
powiatowo‑gminny – nie został wprost wskazany w ustawie.
2) Czy w obecnej kadencji Sejmu inne związki powiatowo-gminne w konkursach
ogłaszanych w ramach inwestycji B 3.5.1 również są pomijane?
3) Czy w obecnej kadencji Sejmu wyłącznie związki powiatowo-gminne z województwa
podlaskiego są pomijane w konkursach o środki rządowe i unijne?
Odpowiedź na pytanie nr 2 i 3
W obecnej kadencji Sejmu wszystkie wnioski składane w konkursach ogłaszanych
w ramach inwestycji B 3.5.1 KPO były oceniane z uwzględnieniem tego samego,
jednolicie stosowanego katalogu beneficjentów wynikającego z ustawy z dnia
8 grudnia 2006 r. o finansowym wsparciu niektórych przedsięwzięć mieszkaniowych.
Konsekwentne stanowisko MRiT, że związki powiatowo‑gminne nie są uprawnione
do ubiegania się o środki z Funduszu Dopłat, oznacza, że także w obecnej kadencji
nie mogą one skutecznie ubiegać się o wsparcie w ramach tej inwestycji.
W praktyce oznacza to, że wnioski składane przez związki powiatowo‑gminne – o ile
się pojawiają – mogą podlegać ocenie wyłącznie w świetle obowiązujących przepisów,
które nie przyznają im statusu beneficjenta, a zatem nie mogą zostać zakwalifikowane
do udzielenia wsparcia. Wynika to zarówno z niezmienionego od lat brzmienia ustawy,
jak i z faktu, że Bank Gospodarstwa Krajowego, jako operator programu, działa
w ramach norm ustawowych, bez możliwości samodzielnego rozszerzania kręgu
uprawnionych podmiotów.
4) Kto zadecydował, że związki gminno-gminne mogą otrzymać środki, zaś związki
powiatowo- gminne nie mają szansy ich otrzymywać?
Krąg podmiotów uprawnionych do ubiegania się o środki z Funduszu Dopłat, w tym
możliwość ich otrzymywania przez związki międzygminne oraz brak takiej możliwości
po stronie związków powiatowo‑gminnych, wynika bezpośrednio z przepisów ustawy
o finansowym wsparciu niektórych przedsięwzięć mieszkaniowych. To ustawodawca,
kształtując treść ustawy, zdecydował o wskazaniu w katalogu beneficjentów m.in. gmin
i związków międzygminnych, nie obejmując tym katalogiem związków
powiatowo‑gminnych.
Nie jest to zatem rezultat indywidualnych, personalnych decyzji organów administracji
ani operatora programu, lecz konsekwencja obowiązującego stanu prawnego, który
jednoznacznie określa, jakie podmioty mogą ubiegać się o finansowe wsparcie. Organy
administracji rządowej oraz Bank Gospodarstwa Krajowego są związane tymi
-- 3 of 4 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
przepisami i działają w ich granicach, bez możliwości dowolnego rozszerzania kręgu
beneficjentów.
Z upoważnienia, z wyrazami szacunku
Tomasz Lewandowski
Podsekretarz Stanu
/ kwalifikowany podpis elektroniczny /
w Ministerstwie Rozwoju i Technologii
-- 4 of 4 --