Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DGL-WOZ.0500.1.2026.MG
4206276.16997354.13838260
Warszawa, 09-02-2026
Dotyczy: Odpowiedzi na interpelację poselską z 27 stycznia 2026 r. nr 14867
W sprawie: rygorystycznego uzgadniania decyzji o warunkach zabudowy na obszarach
udokumentowanego złoża węgla brunatnego "Więcbork" (WB728) i skutków dla
mieszkańców gminy Więcbork.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr K10INT14867 Posłów Iwony Mari Kozłowskiej oraz Anny
Wojciechowskiej przekazuję odpowiedź w zakresie kompetencji Ministra Klimatu
i Środowiska.
1. Jakie są obecnie zasady i kryteria stosowane przez organy administracji geologicznej
przy uzgadnianiu decyzji o warunkach zabudowy na obszarach udokumentowanych
złóż kopalin, w szczególności dla złoża „Więcbork” (WB728)?
Uzgadnianie projektów decyzji o warunkach zabudowy przez Ministra Klimatu
i Środowiska odbywa się w oparciu o przepisy ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo
geologiczne i górnicze1, dalej P.g.g., oraz ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu
przestrzennym2, dalej jako „u.p.z.p.”. Każdy projekt decyzji przekazywany do uzgodnienia
jest analizowany indywidualnie, z uwzględnieniem lokalnych uwarunkowań
przestrzennych, środowiskowych i geologicznych.
W art. 161b P.g.g. zawarte zostały wytyczne dla organu administracji geologicznej w
zakresie uzgadnianiu projektów planów i decyzji o warunkach zabudowy/ inwestycji celu
publicznego, tj. organ zobowiązany jest do kierować się koniecznością ochrony
udokumentowanych złóż kopalin przed zagospodarowaniem w sposób wykluczający ich
eksploatację w przyszłości
Przy formułowaniu stanowiska Minister bierze pod uwagę w szczególności:
 położenie planowanej inwestycji względem granic udokumentowanego złoża,
1 ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 69),
2 ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz.U. z 2024 r.,
poz. 1130 ze zm.),

-- 1 of 6 --

Strona 2 z 6
 przebieg i charakter istniejącej linii zabudowy, a także stopień przekształcenia
przestrzeni,
 możliwość zachowania funkcji ochronnych wynikających z art. 125–126 Prawa
ochrony środowiska3,
 wpływ inwestycji na przyszły dostęp do złoża i ewentualną możliwość jego
zagospodarowania.
W związku z tym nie istnieje automatyzm proceduralny – każda sprawa dotycząca złoża
„Więcbork” (WB728) była rozpatrywana w oparciu o konkretne, przedstawione w projekcie
decyzji uwarunkowania. Co więcej, w każdej sprawie następuje ważenie interesu
publicznego oraz interesu prywatnego.
2. Czy Ministerstwo dysponuje danymi/statystykami dotyczącymi liczby spraw z gminy
Więcbork (lub powiatu/województwa) w zakresie uzgadniania WZ na ww. obszarze,
w tym liczby uzgodnień negatywnych i ich typowych podstaw? Jeśli tak – proszę
o ich przedstawienie.
Z danych zgromadzonych w Wydziale Ochrony Złóż (obecnie Departament Geologii)
wynika, że dla obszaru gminy Więcbork wydano:
 19 postanowień o odmowie uzgodnienia projektów decyzji o warunkach zabudowy
lub ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego dotyczących terenów
położonych na złożu węgla brunatnego;
 23 pozytywne uzgodnienia w trybie milczącego załatwienia sprawy,
również odnoszące się do tego złoża.
Oznacza to, że ponad 54% projektów decyzji zostało ostatecznie uzgodnionych –
co potwierdza, że stanowisko Ministra kształtowane jest nie tylko przez występowanie
złoża, lecz także przez indywidualne uwarunkowania planowanej inwestycji.
W tym miejscu należy dodać, że złoże węgla brunatnego „Więcbork” WB 728 zajmuje
poniżej 9% powierzchni Gminy Więcbork, więc gmina posiada inne tereny rozwojowe
możliwe do przeznaczenia pod m.in. zabudowę mieszkaniową.
Minister w typowych sprawach uzgodnionych negatywnie stwierdzał, że konkretne
inwestycje przesuwają aktualną linię zabudowy co uniemożliwi eksploatację
i wykorzystanie złoża węgla brunatnego „Więcbork” WB 728, gdyż w przypadku złoża
węgla brunatnego przewidywanym sposobem wydobycia byłaby metoda odkrywkowa.
Polega ona na udostępnieniu złoża poprzez zdjęcie warstw gruntu i skał znajdujących się
nad złożem i przeniesienie ich na zwałowisko, co oznacza konieczność uprzedniego
usunięcia jakiejkolwiek zabudowy na powierzchni terenu. Zabudowa taka nie może być
odłączona od podłoża bez jej uszkodzenia lub nawet zniszczenia.
Warto w tym miejscu nawiązać do wyników kontroli przeprowadzonej przez Najwyższą
Izbę Kontroli pt. „Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne w Polsce na przykładzie
wybranych miast” (KIN.430.8.2022). Z informacji o wynikach kontroli wynika, że:
 w studiach obowiązujących w 2013 r. powierzchnia wskazanych w nich terenów
pod zabudowę mieszkaniową (jedno i wielorodzinną) wynosiła w sumie ponad
6 mln ha, a więc zajmowała ok. 19% powierzchni całkowitej Polski.
3 ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 647 ze zm.),

-- 2 of 6 --

Strona 3 z 6
 jak wyliczył Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN na takim
obszarze mogłoby zamieszkać nawet 200 mln osób, podczas gdy liczba ludności
Polski wynosi zaledwie 38 mln, a zgodnie z prognozami GUS w 2060 r. będzie
wynosiła ok. 30 mln;
 pomimo że w studiach zabezpieczone zostały tereny dla ponad 200 mln osób,
na terenach nieobjętych planem miejscowym realizowane były inwestycje
niezgodne z założeniami lokalnej polityki i struktury przestrzennej, określonymi
w studiach, tj. ponad 36% decyzji WZ wydanych na potrzeby nowych inwestycji
mieszkaniowych, dotyczyło terenów, które w studium przeznaczono na inne cele
niż pod zabudowę mieszkaniową;
 chaos przestrzenny (rozlewanie się miast, niekontrolowana i dowolna zabudowa)
generuje rocznie ponad 83 mld zł strat, wg wyliczeń Komitetu Przestrzennego
Zagospodarowania Kraju PAN. Ma to swoje źródło głównie w wydawaniu
wadliwych decyzji o warunkach zabudowy. Te koszty wynikają z chaosu
przestrzennego, problemów z infrastrukturą (np. konieczność zapewnienia
mediów: prąd, kanalizacja, wodociągi, odbiór śmieci, obowiązek zapewnienia
dowozu dzieci do szkoły, budowa i naprawa: dróg, chodników, odśnieżanie)
negatywnego wpływu na środowisko (np. większe zużycie paliwa na dojazdy
do szkoły, pracy).
3. Czy w ocenie Ministerstwa dopuszczalne jest, aby przy uzgadnianiu WZ różnicować
podejście do ochrony złoża w zależności od tego, czy lokalne i regionalne dokumenty
planistyczne realnie dopuszczają możliwość przyszłej eksploatacji, czy też ją
wykluczają?
Obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości różnicowania podejścia do ochrony złóż
w zależności od tego, czy lokalne i regionalne dokumenty planistyczne dopuszczają
możliwość przyszłej eksploatacji czy też ją wykluczają.
Należy pamiętać, że w myśl art. 72 ust. 1 pkt 2 P.o.ś. przy określaniu ustaleń planu ogólnego
gminy oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, zapewnia się warunki
utrzymania równowagi przyrodniczej i racjonalną gospodarkę zasobami środowiska, w
szczególności uwzględnia się obszary występowania złóż kopalin oraz obecne i przyszłe
potrzeby ich eksploatacji.
Węgiel brunatny stanowi wciąż strategiczny zasób naturalny kraju, podobny status mają
lasy państwowe, zasoby przyrodnicze parków narodowych, wody powierzchniowe i
podziemne. Dlatego gospodarowanie tymi zasobami powinno być prowadzone zgodnie z
zasadą zrównoważonego rozwoju w interesie dobra ogólnego.4
Plany ogólne gmin oraz miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego mają charakter
aktów zmiennych i podlegających aktualizacji, a ich treść może zostać dostosowana do
nowych uwarunkowań społecznych, środowiskowych lub gospodarczych.
Ponadto należy zauważyć że każda gmina realizuje swoje zamierzenia planistyczne poprzez
tworzenie i zatwierdzanie aktów planowania przestrzennego, a gmina Więcbork nie
posiada ważnych dokumentów planistycznych oraz nie przedstawiła jeszcze do opinii
projektu planu ogólnego.
4 Art. 1 i 3 ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych
kraju (Dz.U. z 2018, poz. 1235)

-- 3 of 6 --

Strona 4 z 6
Projekty aktów planowania przestrzennego muszą być uzgadniane lub opiniowane przez
organy administracji geologicznej. Tylko wtedy plany zagospodarowania powierzchni nad
złożem są zgodne z ochroną złóż kopalin.
W konsekwencji:
 bieżące ustalenia dokumentów planistycznych nie mogą przesądzać o trwałym
wykluczeniu możliwości przyszłej eksploatacji złoża;
 organy administracji geologicznej zobowiązane są do ochrony zasobów zgodnie
z przepisami Prawa geologicznego i górniczego, niezależnie od aktualnej polityki
przestrzennej danego samorządu.
4. Czy Ministerstwo planuje wydanie wytycznych/interpretacji dla organów
administracji geologicznej, które umożliwią sprawniejsze uzgadnianie decyzji WZ
dla inwestycji mieszkaniowych i innych niezwiązanych z górnictwem na terenach,
gdzie eksploatacja złoża jest w praktyce wykluczona? Jeśli tak – w jakim zakresie
i w jakim trybie?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie planuje wydania odrębnych wytycznych
dotyczących stosowania przepisów przy uzgadnianiu decyzji o warunkach zabudowy.
Sprawy uzgadniania decyzji WZ są prowadzone przez:
 ministra właściwego ds. środowiska w zakresie złóż objętych własnością górniczą
oraz złóż strategicznych,
 marszałków województw w zakresie pozostałych złóż oraz wód podziemnych.
W związku z powyższym wyłącznie Minister Klimatu i Środowiska uzgadnia decyzje WZ w
zakresie złóż węgla brunatnego, co dodatkowo czyniłoby niezasadnym wydawanie
wytycznych dla organów administracji geologicznej.
Marszałkowie województw działają przy pomocy wykwalifikowanych pracowników
(geologa wojewódzkiego) i nie podlegają hierarchicznie Ministrowi jako organowi
nadzorczemu. W związku z tym Minister nie jest uprawniony do wydawania im wiążących
wytycznych lub interpretacji.
Uzupełniająco należy wskazać, że organy administracji geologicznej mają 7 albo 14 dni na
rozstrzygnięcie sprawy uzgodnienia decyzji WZ, pod rygorem milczącej zgody. Tym samym
są to bardzo szybko i sprawnie prowadzone postepowania administracyjne.
5. Czy Ministerstwo analizuje możliwość zmian przepisów lub praktyki (w tym na
poziomie rozporządzeń/wytycznych), tak aby zabezpieczenie interesu ochrony złoża
nie prowadziło do długotrwałego ograniczania prawa właścicieli do korzystania
z nieruchomości i zrównoważonego rozwoju gmin?
W ministerstwie trwają prace koncepcyjne nad zmianą przepisów P.g.g., w tym
dotyczących ochrony złóż kopalin. Po opracowaniu projektu zostanie on przekazany m.in.
do konsultacji publicznych.
W ministerstwie dostrzegamy potrzebę rozwoju gmin, dlatego pracujemy nad
wypracowaniem racjonalnego rozwiązania, które pogodzi potrzebę ochrony złóż kopalin
oraz umożliwi przeznaczenie części terenów znajdujących się ponad złożami na inne cele
ważne dla samorządu. Warto jednak podkreślić, że należy kierować się zasadą

-- 4 of 6 --

Strona 5 z 6
zrównoważonego rozwoju, tj. wprowadzeniem możliwości zniesienia ochrony złóż kopalin
w stosunku do całości lub części złoża kopaliny, jeżeli byłoby to uzasadnione ważnym
interesem lokalnym. Powinno to następować na poziomie tworzenia aktów planowania
przestrzennego gminy, a nie postępowań o wydanie decyzji WZ, ponieważ daje to
możliwość realnego zdiagnozowania oraz uwzględnienia potrzeb społeczności lokalnej.
Wpisuje się to w zapoczątkowaną w 2023 r. reformę planowania przestrzennego, której
celem było uporządkowanie ładu przestrzennego, zapobieżenie niekontrolowanemu
rozlewaniu się zabudowy, generującej ogromne koszty, o czym była mowa powyżej.
Jednocześnie w kontekście podniesionych ograniczeń właściciela do korzystania z
nieruchomości należy wskazać, że w myśl art. 140 Kodeksu cywilnego zakres uprawnień
właściciela jest ściśle powiązany ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa. Duża
część wniosków o wydanie decyzji WZ dotyczy nieruchomości rolnych, których
przeznaczeniem jest działalność rolnicza, a nie zabudowa mieszkaniowa.
Niezależnie od ochrony złóż kopalin nie jest możliwe ani uzasadnione wprowadzenie
regulacji umożliwiającej każdemu właścicielowi dowolną zabudowę. Zabudowa musi
wpisywać się w zasady racjonalnego gospodarowania przestrzenią publiczną zgodnie z
u.p.z.p.
6. Czy prowadzono lub planuje się prowadzenie analizy dotyczącej aktualności
i zasadności utrzymywania określonych ograniczeń w odniesieniu do złoża
„Więcbork” (WB728), w sytuacji gdy uwarunkowania środowiskowe i planistyczne
mają wykluczać realną możliwość eksploatacji?
Nie przeprowadza się odrębnych analiz dotyczących „aktualności i zasadności
utrzymywania ograniczeń” w odniesieniu do złóż kopalin. Organ przeprowadza analizy w
ramach konkretnie prowadzonych postępowań, np. w procesie opiniowania projektu planu
ogólnego oraz uzgadniania decyzji o warunkach zabudowy – w zakresie
udokumentowanych złóż kopalin. Podczas takiej analizy sprawdza się, czy zaprojektowany
sposób zagospodarowania nieruchomości nie naruszy ochrony złoża kopaliny.
Warto dodać, że w ww. procesie współdziałania Minister bierze pod uwagę tzw. „prawa
nabyte”. Aby nie narażać gmin na działalność odszkodowawczą, organ uwzględnia
obowiązujące plany miejscowe oraz przyznane właścicielom uprawnienia do zabudowy na
podstawie wydanych decyzji WZ. Oznacza to w praktyce, że jeżeli w projekcie planu
ogólnego tereny znajdujące się ponad złożem kopaliny przeznaczono pod zabudowę
mieszkaniową w takim samym zakresie, jak w obowiązującym planie miejscowym, to organ
respektuje prawa nabyte, a takie rozwiązanie nie stanowi powodu do negatywnego
zaopiniowania projektu planu ogólnego.
7. Czy Ministerstwo przewiduje podjęcie dialogu z gminą Więcbork i samorządami
w analogicznej sytuacji, w celu wypracowania procedury „szybkiej ścieżki” dla
inwestycji niekolidujących z ochroną złoża w praktyce?
Proces uzgadniania projektów decyzji o warunkach zabudowy i o ustaleniu lokalizacji
inwestycji celu publicznego jest prowadzony w oparciu o przepisy u.p.z.p. Przepisy te nie
przewidują wprowadzania innych trybów i procedur.

-- 5 of 6 --

Strona 6 z 6
Jednocześnie Ministerstwo pozostaje otwarte na dialog z jednostkami samorządu
terytorialnego.
W pierwszej połowie marca br. planowane jest spotkanie z przedstawicielami
zainteresowanych gmin, podczas którego omówione zostanie stanowisko Ministra
dotyczące ochrony złóż kopalin, w szczególności postępowań dotyczących złóż
strategicznych, jak również przedstawione zostaną wstępne założenia nowelizacji Prawa
geologicznego i górniczego w tym obszarze.
W związku z niniejszą interpelacją planuję wysłanie zaproszenia do przedstawiciela gminy
Więcbork.
Z wyrazami szacunku
Krzysztof Galos
Podsekretarz Stanu - Główny Geolog Kraju
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych KPRM.

-- 6 of 6 --