Interpelacja w sprawie drastycznego obniżenia środków Funduszu Pracy przeznaczonych na aktywizację zawodową osób bezrobotnych w roku 2026
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 14838
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie drastycznego obniżenia środków Funduszu Pracy przeznaczonych na aktywizację zawodową osób bezrobotnych w roku 2026
Zgłaszający: Kamil Bortniczuk
Data wpływu: 23-01-2026
Szanowna Pani Minister,
z najwyższym niepokojem przyjąłem informację o rekordowo głębokich cięciach środków Funduszu Pracy przeznaczonych na aktywizację zawodową osób bezrobotnych w roku 2026. Według danych przekazywanych powiatowym urzędom pracy oraz doniesień medialnych (m.in. Dziennik Gazeta Prawna, Money.pl, Forsal, Związek Powiatów Polskich) realna kwota przeznaczona na te cele spadła o 40–50% w stosunku do roku 2025 - z ok. 3,1 mld zł do zaledwie ok. 1,7 mld zł - a po odliczeniu obowiązkowego współfinansowania projektów EFS+ w wielu powiatach pozostaje realnie zaledwie 600–700 mln zł na cały kraj.
Tak drastyczne ograniczenie środków następuje w momencie, gdy:
- stopa bezrobocia rejestrowanego w grudniu 2025 r. wzrosła do 5,7% (dane MRPiPS),
- w wielu regionach Polski obserwujemy wyraźny wzrost liczby bezrobotnych,
- Fundusz Pracy posiadał na początku 2026 r. ponad 25,5 mld zł zgromadzonych środków, a prognozowane wpływy w 2026 r. wynoszą ok. 12 mld zł przy planowanych wydatkach ok. 10 mld zł.
Sytuacja jest tym bardziej niepokojąca, że od 1 czerwca 2025 r. obowiązuje nowa ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia (Dz. U. z 2025 r. poz. 620), która zastąpiła ustawę o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z 2004 r. Nowe przepisy wprowadzają szereg nowoczesnych rozwiązań i nowych zadań dla publicznych służb zatrudnienia, m.in.:
- szersze i bardziej elastyczne formy aktywizacji zawodowej,
- nowe instrumenty wsparcia (w tym wyższe stypendia stażowe, bon na zasiedlenie bez limitu wieku, lepsze dopasowanie oferty do potrzeb bezrobotnych i pracodawców),
- wzmocnienie roli powiatowych urzędów pracy w organizacji szkoleń, staży, robót publicznych i innych form pomocy.
Realizacja tych ambitnych założeń reformy jest w obecnych warunkach praktycznie niemożliwa. Brak wystarczających środków z Funduszu Pracy sprawia, że nowe, bardziej zaawansowane instrumenty pozostaną jedynie na papierze, a powiatowe urzędy pracy będą zmuszone do radykalnego ograniczania – a w wielu przypadkach wręcz likwidowania – dotychczasowych form wsparcia.
Szczególnie dramatyczna sytuacja występuje na terenach popowodziowych województwa opolskiego, a zwłaszcza w powiecie nyskim i zniszczonej przez powódź z 2024 r. gminie Głuchołazy.
Według najnowszych dostępnych danych Powiatowego Urzędu Pracy w Nysie (stan na koniec 2025 r.):
- stopa bezrobocia w powiecie nyskim wynosi 8,1% (znacznie powyżej średniej krajowej i wojewódzkiej),
- w samej gminie Głuchołazy i bezpośrednim sąsiedztwie skutki powodzi z września 2024 r. nadal są bardzo dotkliwe: zniszczona infrastruktura, obiekty użyteczności publicznej, tereny rekreacyjne, wiele posesji prywatnych i małych firm wciąż nie zostało w pełni odbudowanych.
Roboty publiczne organizowane przez urząd pracy byłyby jedną z najskuteczniejszych i najbardziej sensownych form wsparcia zarówno dla bezrobotnych, jak i dla odbudowy zniszczonej infrastruktury. Niestety, w obecnej sytuacji całkowity lub niemal całkowity brak limitów środków Funduszu Pracy na roboty publiczne w powiecie nyskim sprawia, że ta forma pomocy praktycznie zniknęła z oferty PUP w Nysie na 2026 rok.
Skutki tej decyzji mogą być tragiczne dla setek rodzin:
- brak możliwości uzyskania nawet kilkumiesięcznego zatrudnienia w ramach robót publicznych,
- utrata realnej szansy na powrót do aktywności zawodowej,
- dalsze pogłębianie ubóstwa i wykluczenia społecznego,
- zahamowanie odbudowy lokalnej gospodarki i tkanki społecznej w gminie dotkniętej kataklizmem.
W związku z powyższym zwracam się z uprzejmą prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Jakie były rzeczywiste przyczyny aż 40–50-procentowego cięcia limitów środków Funduszu Pracy na aktywizację zawodową w 2026 r., skoro stan konta funduszu na początku roku wynosił ponad 25 mld zł, a prognozowany nadmiar wpływów nad wydatkami jest znaczący?
Jak ministerstwo zamierza zapewnić realizację założeń nowej ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia (obowiązującej od 1 czerwca 2025 r.), skoro cięcia środków uniemożliwiają praktycznie wdrażanie nowych i rozszerzonych form aktywizacji?
Czy resort planuje pilną korektę planu finansowego Funduszu Pracy na 2026 r. i zwiększenie puli środków na powiatowe urzędy pracy, szczególnie w powiatach o najwyższym bezrobociu i/lub dotkniętych klęskami żywiołowymi?
Jakie konkretne działania ministerstwo zamierza podjąć, aby w powiatach popowodziowych (w tym w powiecie nyskim) umożliwić realizację chociaż minimalnej liczby robót publicznych w 2026 r.?
Czy resort rozważa wprowadzenie specjalnego, czasowego programu wsparcia aktywizacji zawodowej na terenach poszkodowanych przez powódź z 2024 r., finansowanego z Funduszu Pracy lub z rezerwy celowej budżetu państwa?
Jakie jest stanowisko ministerstwa wobec stanowiska Zarządu Związku Powiatów Polskich ze stycznia 2026 r., w którym wprost wskazano, że przy obecnych limitach powiaty nie są w stanie realizować ustawowych zadań z zakresu aktywizacji osób bezrobotnych?
Minister Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 15 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (11)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10246 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
BM-II.059.1.51.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na Interpelację nr 14838 Pana Posła Kamila Bortniczuka, w sprawie
drastycznego obniżenia środków Funduszu Pracy przeznaczonych na aktywizację
zawodową osób bezrobotnych w roku 2026, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Tytułem wstępu trzeba zaznaczyć, że zgodnie z art. 29 ust. 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009
r. o finansach publicznych1 podstawę gospodarki finansowej Funduszu Pracy (dalej „FP”)
będącego państwowym funduszem celowym stanowi roczny plan finansowy FP. Określa on
m.in. przychody funduszu i ich źródła oraz zadania realizowane z jego środków. Plan
obejmuje również kwotę środków na finansowanie form pomocy przeznaczaną przez
urzędy pracy w danym roku budżetowym na aktywizację osób bezrobotnych i
poszukujących pracy.
Plan finansowy FP stanowi załącznik do ustawy budżetowej na dany rok – jego projekt jest
przekazywany Ministrowi Finansów i Gospodarki w trybie i terminach określonych przez
przepisy dotyczące prac nad projektem ustawy budżetowej. Minister Finansów i Gospodarki
przedstawia następnie projekt ustawy budżetowej na rok kolejny wraz z uzasadnieniem
Radzie Ministrów, która przedkłada go Sejmowi w terminie do 30 września roku
poprzedzającego dany rok budżetowy2.
Pismem z 25 lipca 2025 r. Minister Finansów i Gospodarki przekazał do Ministra Rodziny,
Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS) limit wydatków FP do uwzględnienia w projekcie planu
finansowego na 2026 r. Limit określono na poziomie 10,1 mld zł.
Kierownictwo MRPiPS na każdym etapie uzgodnień wskazywało, że dla prawidłowego
funkcjonowania powiatowych urzędów pracy konieczne jest utrzymanie finansowania
aktywnych form przeciwdziałania bezrobociu na poziomie z 2025 r., tj. ok. 3,65 mld zł.
Przedstawiono w tym zakresie szczegółowe uzasadnienie, wskazując m.in. na:
— wzrost kosztów świadczeń wypłacanych z Funduszu Pracy (zasiłki, stypendia,
refundacje);
— wzrost minimalnego i przeciętnego wynagrodzenia, które wpływają na wysokość
refundacji i dofinansowań;
— rosnącą efektywność kosztową form aktywizacji zawodowej (z ok. 18 tys. zł w 2023 r.
do ponad 21 tys. zł w 2026 r.);
— konieczność utrzymania liczby osób objętych wsparciem, w tym seniorów i osób
długotrwale bezrobotnych.
1 Dz. U. z 2024 r. poz. 1530, z późn. zm.
2 Ustawa budżetowa na rok 2026 (Dz.U. poz. 62) została podpisana przez Prezydenta RP 20 stycznia 2026 r.
-- 1 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Mimo to kwotę zabezpieczoną w planie FP na 2026 r. ustalono na poziomie niższym od
postulowanych potrzeb finansowych, tj. niższym od planu na 2025 r. o 1,5 mld zł w zakresie
zadania dotyczącego aktywizacji zawodowej osób bezrobotnych realizowanej przez urzędy
pracy i niższym o 0,27 mld zł w zakresie refundacji wynagrodzeń wypłacanych
młodocianym pracownikom (zadanie realizuje OHP). W planie finansowym Funduszu Pracy
na 2026 r. na aktywizację zawodową bezrobotnych zabezpieczono zatem 2 147 808 000
zł, z czego 429,6 mln zł stanowi rezerwa Funduszu Pracy.
Obok środków przekazywanych przez dysponenta Funduszu Pracy powiatowym urzędom
pracy na realizację zadań ustawowych wynikających z ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o
rynku pracy i służbach zatrudnienia3 - takich jak świadczenia obligatoryjne obejmujące m.in.
zasiłki dla bezrobotnych wraz z należnymi składkami na ubezpieczenia emerytalne i
rentowe, zasiłki przedemerytalne i świadczenia przedemerytalne - oraz środków dla
powiatowych urzędów pracy na realizację form pomocy przewidzianych w ustawie,
przekazywane są również środki na finansowanie kosztów tzw. zadań fakultatywnych. W
ich ramach możliwe jest częściowe finansowanie wydatków ponoszonych w związku
z zapewnieniem funkcjonowania powiatowych urzędów pracy (m.in. kosztów zakupu części
wyposażenia czy komunikowania się z bezrobotnymi). Finansowane są z nich również
dodatki motywacyjne dla pracowników powiatowych urzędów pracy.
Równocześnie, zgodnie z art. 280 ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia, minister
właściwy do spraw pracy przekazuje samorządom powiatów środki na dofinansowanie
wynagrodzeń pracowników powiatowych urzędów pracy oraz składek na ubezpieczenia
społeczne od wypłaconego dofinansowania do wynagrodzeń. Środki przekazywane są
miesięcznie w wysokości 1/12 kwoty ustalonej na dany rok budżetowy.
Jako Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej już w grudniu 2025 r. oraz na początku
stycznia 2026 r. rozdysponowałam pomiędzy urzędy pracy środki w łącznej kwocie ok. 1,7
mld zł, w tym ok. 1,1 mld zł na realizację projektów w ramach Europejskiego Funduszu
Społecznego Plus (EFS+), a także 50 mln zł z rezerwy Funduszu Pracy na zabezpieczenie
środków umożliwiających regulowanie przez te jednostki zobowiązań przechodzących
z 2025 roku na 2026 rok.
Zawiadomieniem DF- I.6020.8.11.2025.MW z 31 grudnia 2025 r. przyznałam samorządom
powiatowym województwa opolskiego dodatkowe kwoty środków rezerwy FP na
finansowanie kosztów realizacji projektów EFS+ w wysokości 3 831 428,74 zł, w tym dla
Powiatu Nyskiego 548 887 zł, natomiast zawiadomieniem DF- I.6020.8.1.2026.MW/MP
z 4 stycznia 2026 r. dodatkowe kwoty środków rezerwy FP na finansowanie w roku 2026
zobowiązań powstałych na podstawie art. 269 ustawy w wysokości 6 103 276,06 zł, w
tym dla Powiatu Nyskiego 480 000 zł.
Na początku lutego 2026 r. podjęłam też decyzję o uruchomieniu naboru z rezerwy FP,
który pozwolił przekazać dodatkowe środki na finansowanie działań aktywizujących osoby
bezrobotne (m.in. bezrobotnych rodziców powracających na rynek pracy po okresie
sprawowania opieki nad dzieckiem, bezrobotnych powracających z zagranicy, bezrobotnych
i poszukujących pracy w grupie wiekowej 50+, bezrobotnych, którzy chcą podjąć
zatrudnienie w zawodach deficytowych).
Trwający do 16 lutego nabór skierowany był do powiatowych urzędów pracy działających
w regionach z wysoką stopą bezrobocia. Urzędy mogły wnioskować o środki rezerwy FP na
3 Dz. U. poz. 620.
-- 2 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
finansowanie wszystkich form pomocy ujętych w ustawie o rynku pracy i służbach
zatrudnienia. Łączna wartość wniosków złożonych przez wszystkie urzędy pracy, które
spełniały warunki udziału wynosiła 174,9 mln zł.
Ze względu na wyższą niż określone w ogłoszeniu 150 mln zł kwotę wnioskowaną, mając
na uwadze potrzebę odpowiedniego zabezpieczenia możliwości działań w zakresie
aktywizacji zawodowej osób bezrobotnych, zdecydowałam o zwiększeniu alokacji o 23,5
mln zł.
W efekcie, po dokonaniu oceny wszystkich wniosków oraz dostosowaniu wysokości
wsparcia do liczby osób bezrobotnych w danym powiecie z uwzględnieniem limitów
środków, jakimi poszczególne powiatowe urzędy pracy dysponują, kwotę przysługującego
im łącznie wsparcia ustalono na 173,5 mln zł. Oznacza to że każdy urząd pracy, który mógł
uczestniczyć w naborze i z którego złożono wniosek, otrzyma środki z rezerwy Funduszu
Pracy.
Starosta Nyski, w ramach ogłoszonego naboru wniosków o środki rezerwy FP, złożył
wniosek o przyznanie środków rezerwy FP na aktywizację 100 osób bezrobotnych, które
będą kierowane do pracy w ramach robót publicznych na kwotę 1 561 500,00 zł. Wniosek
rozpatrzono pozytywnie przyznając środki rezerwy FP w kwocie wnioskowanej.
Kierownictwo resortu pracy na bieżąco monitoruje zapotrzebowanie urzędów pracy.
Równolegle prowadzone są rozmowy z Ministrem Finansów i Gospodarki w sprawie
możliwości podniesienia limitów w Funduszu Pracy w 2026 roku.
Pragnę zwrócić uwagę na fakt, iż w latach 2024-2025 ze środków FP finansowane były
świadczenia, o których mowa w art. 19, 20 i 21 ustawy z dnia 16 września 2011 r.
o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi4 mające
wspomóc pracowników i pracodawców poszkodowanych na skutek powodzi z września
2024 roku, na które zarówno w planie finansowym FP na rok 2024, jak i 2025
zabezpieczono po 100 mln zł. W roku 2024 na wskazane świadczenia wydatkowano środki
FP w wysokości ponad 44,5 mln zł, a w roku 2025 blisko 88,8 mln zł.
Informuję, że stanowisko Zarządu Związku Powiatów Polskich w sprawie braku możliwości
realizacji zadań z zakresu aktywizacji osób bezrobotnych i poszukujących pracy z 21
stycznia br. omawiano na posiedzeniu Zespołu ds. Systemu Finansów Publicznych Komisji
Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego 16 lutego 2026 r., gdzie stronie samorządowej
przedstawiono przywołane wyżej wyjaśnienia.
Pragnę nadmienić, iż niezależnie od wysokości środków FP na finansowanie kosztów
realizacji form pomocy urzędy pracy mogą intensyfikować pomoc w ramach pośrednictwa
pracy i poradnictwa zawodowego bez konieczności angażowania środków FP. Każda osoba
może otrzymać propozycję oferty pracy, udziału w targach pracy lub udziału w giełdzie
pracy. Może też korzystać z nowoczesnych i stale rozwijanych narzędzi
teleinformatycznych, takich jak wyszukiwarka ofert pracy - ePraca oraz aplikacja ePraca. W
przypadku osób, którym urząd pracy nie będzie mógł zaproponować oferty pracy
stosowane powinno być intensywne poradnictwo zawodowe. Jego celem jest zbadanie
predyspozycji zawodowych, przekazanie wiedzy o efektywnych sposobach szukania pracy
(np. w ramach szkoleń prowadzonych przez doradców zawodowych) czy pomoc
4 Dz. U. z 2025 r. poz. 1402, z późn. zm.
-- 3 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
w określeniu kwalifikacji poszukiwanych na rynku pracy, które osoba bezrobotna mogłaby
uzupełnić.
Trzeba podkreślić, że rynek pracy pozostaje w dobrej kondycji, pomimo, że w ostatnich
miesiącach obserwowano wzrost stopy bezrobocia. Według wstępnego szacunku GUS,
produkt krajowy brutto (PKB) w 2025 r. wzrósł realnie o 3,6% w porównaniu z 2024 r.,
a korzystne prognozy PKB na rok 2026 powinny mieć pozytywny wpływ na rynek pracy.
Z wyrazami szacunku
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --