tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.60.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 14831 Pani Posłanki Katarzyny Osos, w sprawie nowelizacji
ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, proszę przyjąć poniższe
wyjaśnienia.
Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego, zgodnie z art. 69 ustawy z dnia
7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym przygotował przegląd stosowania przepisów
ustawy. Po zakończeniu prac, przegląd wraz z rekomendacjami został przekazany do
akceptacji Rady Ministrów, która przyjęła dokument 16 października 2025 r.
Przyjęty przez Radę Ministrów przegląd zawiera rekomendacje dotyczące konieczności
usprawnienia procedur wydawania decyzji o potrzebie wsparcia oraz podniesienia jakości
tych decyzji.
Obecnie w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej opracowywane są szczegóły
zmian dotyczących ustalania poziomu potrzeby wsparcia oraz ustalania prawa do
świadczenia wspierającego.
W załączeniu przekazuje przyjęty przez Radę Ministrów przegląd stosowania przepisów
ustawy o świadczeniu wspierającym.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Maja Nowak
Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/

-- 1 of 1 --

Przegląd stosowania przepisów ustawy
o świadczeniu wspierającym, standardów,
o których mowa w art. 4b ustawy
o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz
zatrudnianiu osób niepełnosprawnych,
przepisów wydanych na podstawie art. 6b6
ust. 4 ustawy o rehabilitacji zawodowej
i społecznej oraz zatrudnianiu osób
niepełnosprawnych oraz procedur
postępowania w sprawach dotyczących
ustalania poziomu potrzeby wsparcia
Warszawa, 4 sierpnia 2025 r.

-- 1 of 28 --

2
Spis treści
Wstęp ...............................................................................................................................................................3
Charakterystyka świadczenia wspierającego.........................................................................................3
Cel świadczenia wspierającego .............................................................................................................3
Wysokość świadczenia wspierającego, warunki jego nabywania ................................................4
Postępowanie w sprawach przyznawania i wypłacania świadczenia wspierającego..............5
Podleganie ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu i zdrowotnemu.....................................5
Finansowanie świadczenia wspierającego..........................................................................................5
Ustalanie poziomu potrzeby wsparcia .....................................................................................................5
Realizacja ustawy o świadczeniu wspierającym oraz procesu ustalania poziomu potrzeby
wsparcia...........................................................................................................................................................9
Świadczenie wspierające.........................................................................................................................9
Ustalanie poziomu potrzeby wsparcia ..............................................................................................12
Działania Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych......................................24
Rekomendacje .............................................................................................................................................25
Spis tabel i wykresów ................................................................................................................................28

-- 2 of 28 --

3
Wstęp
Zgodnie z art. 69 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. poz. 1429, z
późn. zm.) minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego, po upływie roku od dnia
wejścia w życie ustawy, dokona przeglądu stosowania przepisów ustawy oraz standardów, o
których mowa w art. 4b ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej
oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 44, z późn. zm.), przepisów
wydanych na podstawie art. 6b6 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji
zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz procedur
postępowania w sprawach dotyczących ustalania poziomu potrzeby wsparcia, w celu
dokonania oceny poziomów potrzeby wsparcia, od których uzależniona jest wysokość
świadczenia wspierającego oraz przedstawienia rekomendacji Radzie Ministrów w kwestii
ewentualnej konieczności podjęcia działań korygujących w systemie udzielania świadczenia
wspierającego lub w innych systemach wykorzystujących ustalanie poziomu potrzeby
wsparcia.
Charakterystyka świadczenia wspierającego
Cel świadczenia wspierającego
Wsparcie osób z niepełnosprawnościami i ich rodzin stanowi jeden z priorytetów działań Rządu.
Budowa i zapewnienie funkcjonowania odpowiedniego systemu wsparcia jest zadaniem
trudnym, wymagającym odpowiednich nakładów i struktur. Niemniej konieczność jego
zapewnienia nie ulega wątpliwości. System wsparcia powinien mieć na celu pomoc osobom,
które jej najbardziej wymagają, ze względu na ich indywidualną sytuację. System wsparcia osób
niepełnosprawnych i ich rodzin oparty jest na rozwiązaniach szczególnych i preferencyjnych.
Takie założenie ma na celu zapewnienie możliwości rekompensaty pojawiających się
dodatkowych ograniczeń, które wynikają z przyczyn niepełnosprawności lub
niepełnosprawność może je pogłębiać. Realizacja wsparcia osób niepełnosprawnych i ich rodzin
powinna przede wszystkim pozwolić przezwyciężyć, a nie kompensować sam fakt
niepełnosprawności.
Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. poz. 1429, z późn. zm.)
wprowadziła z dniem 1 stycznia 2024 r. do systemu prawnego nowy rodzaj świadczenia –
świadczenie wspierające.
Celem świadczenia wspierającego jest udzielenie osobom niepełnosprawnym mającym
potrzebę wsparcia pomocy służącej częściowemu pokryciu wydatków związanych
z zaspokojeniem szczególnych potrzeb życiowych tych osób.
Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym jest między innymi realizacją jednego
z priorytetów Strategii na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami 2021–2030 przyjętej uchwałą
Rady Ministrów z dnia 16 lutego 2021 r. w sprawie przyjęcia dokumentu Strategia na rzecz
Osób z Niepełnosprawnościami 2021-2030 (M.P. 2021 poz. 218). W dokumencie tym
zapowiedziano modyfikację systemu świadczeń dla opiekunów osób z niepełnosprawnościami.
W priorytecie V ww. Strategii w działaniu o nazwie „system wsparcia finansowego osób z

-- 3 of 28 --

4
niepełnosprawnościami” założono, że zostanie przygotowana zmiana dotychczasowego
systemu świadczeń dla opiekunów osób z niepełnosprawnościami, a pomoc zostanie
uzależniona od stopnia wsparcia potrzebnego osobie z niepełnosprawnością ze strony
opiekuna. Ponadto wskazano, że polityka świadczeń będzie ukierunkowana na
upodmiotowienie osoby z niepełnosprawnością, tak aby wsparcie było kierowane do samej
osoby. Osoba z niepełnosprawnością ma być podmiotem rozstrzygającym odnośnie do tego,
jak wykorzystywane ma być otrzymywane wsparcie. Zapowiedziano także zmiany
umożliwiające samodzielne decydowanie osoby z niepełnosprawnością o wyborze opiekuna.
Wysokość świadczenia wspierającego, warunki jego nabywania
Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym określa warunki nabywania prawa
do świadczenia mającego na celu wsparcie osób z niepełnosprawnościami, które mają
największe trudności w samodzielnym funkcjonowaniu oraz zasady przyznawania i wypłacania
tego świadczenia.
Świadczenie wspierające, w odróżnieniu od świadczeń opiekuńczych przeznaczonych dla
opiekuna osoby wymagającej opieki jest świadczeniem kierowanym bezpośrednio do osoby
z niepełnosprawnościami.
Świadczenie wspierające przysługuje osobom z niepełnosprawnościami w wieku od ukończenia
18 roku życia.
Świadczenie wspierające przysługuje bez względu na dochody (brak kryterium dochodowego),
a także niezależnie od innych form wsparcia otrzymywanych przez osoby z
niepełnosprawnościami.
Prawo do świadczenia wspierającego uzależnione jest od uzyskania przez osobę z
niepełnosprawnością decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia, na poziomie od 70 do 100
punktów.
Wysokość świadczenia wspierającego zależy od poziomu potrzeby wsparcia, czyli liczby
przyznanych punktów i jest powiązana z wysokością renty socjalnej.
Kwota świadczenia wynosi od 40% renty socjalnej (w przypadku ustalenia poziomu potrzeby
wsparcia między 70 a 74 punktów) aż do 220% renty socjalnej (ustalenie poziomu potrzeby
wsparcia na poziomie od 95 do 100 punktów).
Zgodnie z art. 71 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, świadczenie jest
wprowadzane w trzech etapach:
I etap – od 1 stycznia 2024 r. – świadczenie wspierające przysługuje osobom z
niepełnosprawnościami z najwyższymi poziomami potrzeby wsparcia, tj. od 87 do 100 pkt,
II etap – od 1 stycznia 2025 r. – świadczenie wspierające przysługuje osobom z
niepełnosprawnościami z kolejnymi poziomami potrzeby wsparcia, tj. od 78 do 86 pkt,
III – ostatni etap – od 1 stycznia 2026 r. – świadczenie wspierające będzie przysługiwać osobom
z niepełnosprawnościami z pozostałymi uprawniającymi poziomami potrzeby wsparcia, tj. od
70 do 77 pkt.

-- 4 of 28 --

5
Zgodnie z art. 64 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym powyższy
harmonogram nie dotyczy osób z niepełnosprawnościami, na które ich opiekunowie
co najmniej w dniu 1 stycznia 2024 r. lub później pobierali dotychczasowe świadczenie
pielęgnacyjne, specjalny zasiłek opiekuńczy, zasiłek dla opiekuna lub świadczenie pielęgnacyjne
na nowych zasadach – w przypadku takich osób z niepełnosprawnościami uzyskanie przez nie
co najmniej 70 pkt w decyzji o poziomie potrzeby wsparcia, już od 1 stycznia 2024 r. uprawnia
do otrzymania świadczenia wspierającego.
Postępowanie w sprawach przyznawania i wypłacania świadczenia
wspierającego
Ustalenie prawa do świadczenia wspierającego następuje na wniosek osoby uprawnionej
złożony do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Wniosek o świadczenie wspierające składany jest wyłącznie w postaci elektronicznej.
Świadczenie wspierające co do zasady przysługuje od miesiąca złożenia wniosku o jego
przyznanie, jednak uwzględniając szczególny charakter świadczenia wspierającego, którego
nabycie uzależnione jest od posiadania decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia,
wprowadzone zostały regulacje wydłużające okres na złożenie wniosku o to świadczenie w
sytuacji, gdy osoba nie posiada jeszcze tej decyzji. W związku z tym, jeżeli osoba złoży wniosek
o ustalenie prawa do świadczenia wspierającego w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia
wydania decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia, prawo do świadczenia wspierającego
zostanie ustalone od miesiąca, w którym złożono wniosek o wydanie tej decyzji (art. 26 ustawy
z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym).
Podleganie ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu i zdrowotnemu
Za osobę pobierającą świadczenie wspierające, jak i za jej opiekuna, który nie podejmuje
zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ze względu na potrzebę udzielenia wsparcia osobie
pobierającej świadczenie wspierające, ZUS opłaca składki na ubezpieczenie zdrowotne, od
podstawy wysokości pobieranego świadczenia wspierającego. Ponadto, za opiekuna
niepozostającego w zatrudnieniu, który wspólnie zamieszkuje i gospodaruje z osobą pobierającą
świadczenie wspierające, ZUS opłaca również składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z
ubezpieczenia społecznego, przez okres sprawowania opieki.
Finansowanie świadczenia wspierającego.
Świadczenie wspierające, składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz koszt obsługi świadczenia
przez ZUS finansowane są z budżetu państwa.
Ustalanie poziomu potrzeby wsparcia

-- 5 of 28 --

6
Prawo do świadczenia wspierającego jest uzależnione od ustalonego poziomu potrzeby
wsparcia.
Zasady ustalania poziomu potrzeby wsparcia reguluje ustawa z dnia ustawa z dnia 27 sierpnia
1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych,
rozporządzenie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 23 listopada 2023 r. w sprawie
ustalania poziomu potrzeby wsparcia (Dz.U. poz. 2581) oraz rozporządzenie Ministra Rodziny i
Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2023 r. w sprawie wzoru wniosku o wydanie decyzji
ustalającej poziom potrzeby wsparcia oraz wzoru kwestionariusza samooceny trudności w
zakresie wykonywania czynności związanych z funkcjonowaniem (Dz.U. poz. 2732).
Decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia wydaje wojewódzki zespół do spraw orzekania
o niepełnosprawności (WZON).
Wniosek o wydanie decyzji ustalającej poziom wsparcia składa się w postaci elektronicznej za
pomocą systemu utworzonego przez ministra do spraw zabezpieczenia społecznego albo w
postaci papierowej.
Do wniosku dołącza się wypełniony kwestionariusz samooceny trudności w zakresie
wykonywania czynności związanych z funkcjonowaniem.
Ocena poziomu potrzeby wsparcia przeprowadzana jest w sposób ujednolicony i
wystandaryzowany, na podstawie precyzyjnie określonych i obiektywnych kryteriów oceny,
związanych z całościowym funkcjonowaniem osoby zainteresowanej. Ustalony poziom
potrzeby wsparcia odzwierciedla aktualne potrzeby osoby zainteresowanej w odniesieniu do
czynności obejmujących zestaw uniwersalnych aktywności każdego człowieka. Ocena
przeprowadzana jest przy zastosowaniu formularza w zakresie ustalania poziomu potrzeby
wsparcia dla osób zaliczonych do stopnia niepełnosprawności, obserwacji, wywiadu
bezpośredniego oraz oceny funkcjonowania. Uwzględniane są również informacje
z kwestionariusza samooceny trudności w zakresie wykonywania czynności związanych
z funkcjonowaniem, podane przez osobę, w stosunku do której ustalany jest poziom potrzeby
wsparcia.
Ocena poziomu wsparcia przeprowadzana jest w miejscu stałego pobytu osoby
niepełnosprawnej, siedzibie wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności
albo w miejscu wyznaczonym przez organ orzekający.
Poziom potrzeby wsparcia ustalany jest w sposób kolegialny – w składach co najmniej
dwuosobowych. O wyznaczeniu członka wojewódzkiego zespołu - specjalisty do spraw
ustalania poziomu potrzeby wsparcia, do uczestnictwa w składzie ustalającym poziom
potrzeby wsparcia decyduje przewodniczący wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o
niepełnosprawności.
Zakres kompetencji i kwalifikacji osób, które pełnią funkcje specjalistów w wojewódzkich
zespołach zostały określone w rozporządzeniu Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 23
listopada 2023 r. w sprawie ustalania poziomu potrzeby wsparcia. Osoba powołana na członka
wojewódzkiego zespołu, jest zobowiązana uzyskać uprawnienia do ustalania poziomu potrzeby
wsparcia, które nadaje Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych, po odbytym
szkoleniu i zdanym pozytywnie egzaminie. Dopiero po nadaniu uprawnień przez Pełnomocnika
specjalista może zostać przez przewodniczącego wojewódzkiego zespołu wyznaczony do
wykonywania czynności oceniających, kończących się wydaniem decyzji ustalającej poziom
potrzeby wsparcia.

-- 6 of 28 --

7
Decyzja ustalająca poziom potrzeby wsparcia wydawana jest na okres nie dłuższy niż okres, na
który osoba została zaliczona do osób niepełnosprawnych, jednakże nie dłużej niż na 7 lat.
W założeniach systemu ustalania poziomu potrzeby wsparcia przewiduje się, że zdrowy i w
pełni zintegrowany organizm jest w stanie samodzielnie realizować wszystkie swoje potrzeby i
nie wymaga wsparcia innej osoby ani zastosowania technologii wspomagającej do zaspokajania
swoich potrzeb. Potrzeba wsparcia pojawia się dopiero w sytuacji, gdy organizm – na skutek
niepełnosprawności – utraci trwale lub długotrwale określony zakres swojej autonomii.
Potrzeba wsparcia została zatem zdefiniowana jako następstwo braku lub utraty autonomii
człowieka w jednym (lub większej liczbie) aspektów jego funkcjonowania, tj. w aspekcie
fizycznym, psychicznym, intelektualnym lub sensorycznym. Przez autonomię człowieka należy
tutaj rozumieć jego zdolność do decydowania o sobie oraz zdolność do zaspokajania
uniwersalnych potrzeb ludzkich, zarówno potrzeb fizjologicznych (np. potrzeby jedzenia, mycia
się, ubierania), jak również potrzeb wyższego rzędu, realizowanych w sposób indywidualny dla
każdego człowieka (np. potrzeby nawiązywania bliskich relacji z innymi osobami czy spędzania
wolnego czasu). Poziom potrzeby wsparcia ustalony w wartościach punktowych (od 0 do 100
pkt), z uwzględnieniem wartości punktowych dla każdej czynności związanej z obszarami
codziennego funkcjonowania, określony zostaje w decyzji ustalającej poziom potrzeby
wsparcia. Okolicznością braną pod uwagę przy ustalaniu potrzeby wsparcia jest też wiek osoby
zainteresowanej, przy czym wsparcie w rozumieniu przepisów odnosi się tylko do zakresu
wsparcia wynikającego z niepełnosprawności osoby ocenianej, nie zaś wsparcia związanego z
wiekiem.
W rozporządzeniu Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 23 listopada 2023 r. w sprawie
ustalania poziomu potrzeby wsparcia wymieniono i opisano 32 czynności związane z obszarami
codziennego funkcjonowania brane pod uwagę przy ustalaniu potrzeby wsparcia, do których
zalicza się: zmianę pozycji ciała; poruszanie się w znanym środowisku; poruszanie się w
nieznanym środowisku; sięganie, chwytanie i manipulowanie przedmiotami użytkowymi;
przemieszczanie się środkami transportu; klasyfikację docierających bodźców; przekazywanie
informacji innym osobom; prowadzenie rozmowy; opanowanie nowej umiejętności
praktycznej; koncentrowanie się na czynności; korzystanie z urządzeń i technologii służących z
korzystania z informacji i porozumiewania się; mycie i osuszanie całego ciała; mycie i osuszanie
rąk i twarzy; pielęgnowanie poszczególnych części ciała; troskę o własne zdrowie; korzystanie
z toalety; ubieranie się; jedzenie i picie; stosowanie zalecanych środków terapeutycznych;
realizowanie wyborów i decyzji; pozostawanie w domu samemu; nawiązywanie kontaktów;
kontrolowanie własnych zachowań i emocji; utrzymywanie kontaktów z bliskimi; tworzenie
bliskich relacji z innymi osobami; kupowanie artykułów codziennej potrzeby; przygotowywanie
posiłków; dbanie o dom i ubrania; dokonywanie transakcji finansowych; rekreację i organizację
czasu wolnego; załatwianie spraw urzędowych oraz realizowanie dziennego rozkładu zajęć.
Przedmiotowe czynności stanowią zestaw uniwersalnych aktywności człowieka składających
się na funkcjonowanie każdego człowieka i zostały opracowane w oparciu o składnik drugi
„Aktywności i uczestniczenie” Międzynarodowej Klasyfikacji Funkcjonowania,
Niepełnosprawności i Zdrowia (ICF). Wzorcem do oceny jest zawsze zdrowy i w pełni
zintegrowany organizm, zdolny do samodzielnego zabezpieczenia wszystkich swoich potrzeb.
Podczas oceny poziomu potrzeby wsparcia oceniana jest zdolność osoby zainteresowanej do
wykonywania określonej czynności związanej z obszarami codziennego funkcjonowania w
porównaniu do zdolności, jaką posiada w pełni zintegrowany organizm i na tej podstawie
ustalony zostaje cząstkowy poziom potrzeby wsparcia w odniesieniu do danej czynności.

-- 7 of 28 --

8
W rozporządzeniu Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 23 listopada 2023 r. w sprawie
ustalania poziomu potrzeby wsparcia wskazano okoliczności, które są brane pod uwagę przy
ocenie zdolności osoby zainteresowanej do samodzielnego wykonywania czynności
związanych z obszarami codziennego funkcjonowania w odniesieniu do każdej ocenianej
czynności, którymi są: zdolność osoby zainteresowanej do świadomego i samodzielnego
zainicjowania wykonania czynności, zdolność osoby zainteresowanej do celowego,
efektywnego i bezpiecznego wykonywania czynności w standardowym czasie uwzględniając
wiek osoby zainteresowanej, zdolność osoby zainteresowanej do kontrolowania wykonywania
czynności od początku do końca, konieczność wsparcia przez inną osobę lub technologię
wspomagającą, okoliczności związane z niepełnosprawnością osoby zainteresowanej,
nadmierną troskę ze strony innych osób, utrwalenie stanu zdrowia, w którym znajduje się osoba
zainteresowana. Zdolność osoby zainteresowanej do samodzielnego wykonywania czynności
związanych z obszarami codziennego funkcjonowania jest oceniana przez skład ustalający w
każdym przypadku w odniesieniu do niepełnosprawności: fizycznej, psychicznej, intelektualnej
lub sensorycznej.
Każdej czynności związanej z obszarami codziennego funkcjonowania, w której osoba wymaga
wsparcia, przypisano wartość punktową, odpowiadającą wadze tej czynności dla możliwości
niezależnego życia w odniesieniu do wieku osoby niepełnosprawnej. Zdefiniowano też rodzaje
wsparcia, które ustalane będą u osoby w przypadku stwierdzenia, że osoba ta wymaga wsparcia
oraz do każdego rodzaju wymaganego wsparcia przypisano określoną wartość współczynnika.
Następnie określono częstotliwości wymaganego wsparcia wraz z przypisaniem do nich
określonych wartości współczynników. Wyróżnienie odrębnych rodzajów wymaganego
wsparcia i odrębnych częstotliwości wsparcia odzwierciedlać ma różne możliwe stopnie
obciążenia wsparciem osoby lub technologii wspierającej, co ma następnie przełożenie na
proporcjonalną do tego zaangażowania wartość współczynnika przypisanego każdemu
rodzajowi wsparcia i częstotliwości wsparcia. U ocenianej osoby zarówno rodzaje jak i
częstotliwości wymaganego wsparcia mogą różnić się w zależności od ocenianej czynności
związanej z obszarami codziennego funkcjonowania.
W ww. rozporządzeniu ustalono i opisano algorytm służący do określania potrzeby wsparcia
wyrażonej w wartościach punktowych dla każdej czynności związanej z obszarami codziennego
funkcjonowania, polegający na dokonywaniu mnożenia trzech parametrów, tj. współczynnika
rodzaju wymaganego wsparcia, współczynnika częstotliwości wymaganego wsparcia i wagi
przypisanej do danej czynności. Ocena poziomu potrzeby wsparcia uwzględnia każdy aspekt
funkcjonowania osoby niepełnosprawnej (fizyczny, psychiczny, intelektualny oraz sensoryczny)
dlatego wagi przypisane do danej czynności są ustalone na równym poziomie, wynoszącym 4.
Ustalono też, że w przypadku, gdy potrzeba wsparcia jest związana z więcej niż jednym
rodzajem niepełnosprawności, składnikami powyższego iloczynu będą waga przypisana do
danej czynności, najwyższa ustalona wartość współczynnika rodzaju wymaganego wsparcia
spośród rodzajów niepełnosprawności oraz najwyższy współczynnik częstotliwości
wymaganego wsparcia spośród rodzajów niepełnosprawności – powyższe ma na celu
dowartościowanie sytuacji, w których ocena dotyczy osób z niepełnosprawnościami
sprzężonymi. Wskazano, iż poziom potrzeby wsparcia ustalony w odniesieniu do danej osoby
wyrażony jest wartością punktową stanowiącą sumę iloczynów potrzeb wsparcia wyrażonych
w wartościach punktowych dla każdej czynności związanej z obszarami codziennego
funkcjonowania i jest on zaokrąglany do setnych wartości w górę.

-- 8 of 28 --

9
Jednocześnie przepisy ww. rozporządzenia przewidują, że poziom potrzeby wsparcia jest
wyrażony wartością punktową stanowiącą sumę 25 najwyższych iloczynów ustalonych dla
czynności związanych z obszarami codziennego funkcjonowania.
Kontrolę prawidłowości procesu dokonywania oceny poziomu potrzeby wsparcia sprawuje
Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych.
Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych ponadto prowadzi szkolenia dla
członków wojewódzkich zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności.
Realizacja ustawy o świadczeniu wspierającym oraz procesu
ustalania poziomu potrzeby wsparcia
Świadczenie wspierające
Przyznawanie prawa i wypłata świadczenia wspierającego realizowana jest przez Zakład
Ubezpieczeń Społecznych. Realizacja świadczenia na etapie rozstrzygania w zakresie prawa do
świadczenia i wypłaty świadczenia w 2024 r. odbywała się terminowo i przebiegała bez
zakłóceń.
Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym proces obsługi
świadczenia wspierającego jest w pełni elektroniczny, tj. od złożenia wniosku do ustalenia
prawa do świadczenia, weryfikacji prawa i jego wypłaty realizowany jest poprzez system
informatyczny. Prowadzenie z klientem korespondencji w postaci elektronicznej i dokonywanie
doręczeń jedynie w tej formie jest kluczowym elementem usprawniającym proces obsługi
wszelkich spraw związanych ze świadczeniem wspierającym. Przyjęcie takiego rozwiązania
pozwoliło na automatyzację procesu przyznawania i wypłaty świadczenia wspierającego, co
przyspiesza i ułatwia jego realizację, a jednocześnie eliminuje – zarówno po stronie Zakładu
Ubezpieczeń Społecznych jak i wnioskodawców – koszty związane z tradycyjnym, papierowym
obiegiem korespondencji oraz koszty osobowe. Elektronizacja procesu pozwoliła na sprawne i
terminowe rozpatrywanie wniosków o świadczenie wspierające. W przypadku gdy w dniu
złożenia wniosku o świadczenie wspierające wnioskodawca posiada ostateczną decyzję
ustalającą poziom potrzeby wsparcia i data ostateczności tej decyzji jest uwzględniona w
Elektronicznym Krajowym Systemie Monitoringu Orzekania o Niepełnosprawności
(EKSMOoN), ustalenie prawa i wypłata świadczenia wspierającego następuje w ciągu kilku dni
od złożenia wniosku do Zakładu.
Zgodnie z art. 71 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym w 2024 r.
świadczenie przysługiwało:

-- 9 of 28 --

10
1) osobom, którym w decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia potrzebę tę określono na
poziomie co najmniej 87 punktów;
2) osobom, na które przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, zasiłku dla opiekuna
albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, którym w decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia
potrzebę tę określono na poziomie co najmniej 70 punktów.
W okresie od 1 stycznia 2024 r. do 31 grudnia 2024 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych
wpłynęło 116 619 wniosków o przyznanie świadczenia wspierającego. Na dzień 31 grudnia
2024 r. obsłużono 94 800 wniosków, w tym:
1) przyznano 73 771 świadczeń;
2) wydano 6 758 decyzji odmownych;
3) 502 sprawy umorzono z powodu zgonu wnioskodawcy;
4) 13 769 wniosków pozostawiono bez rozpatrzenia z uwagi na brak decyzji ustalającej
poziom potrzeby wsparcia. W tych sprawach do klienta zostało skierowane pismo, w którym
wyjaśniono mu całą ścieżkę ubiegania się o świadczenie, w szczególności wyjaśniono
konieczność złożenia wniosku do WZON, a następnie do Zakładu.
Pośród wniosków niezałatwionych na koniec grudnia 2024 r. 92% wniosków dotyczyło sytuacji
kiedy wniosek mógł zostać rozpatrzony dopiero w styczniu 2025 r. z uwagi na wejście w życie
od 1 stycznia 2025 r. przepisu rozszerzającego prawo do świadczenia wspierającego na kolejną
grupę osób (osoby które mają poziom potrzeby wsparcia na poziomie od 78-86 pkt).
W 2024 r. wypłacono świadczeń wspierających na łączną kwotę 2 686 936 192,35 zł.
Po śmierci osób uprawnionych do świadczenia wspierającego wypłacono 98 świadczeń osobie
wspólnie mieszkającej i gospodarującej z osobą z niepełnosprawnością na kwotę 720 331,60
zł.
Biorąc pod uwagę omówione powyżej etapowe wdrażanie świadczenia wspierającego
najwyższy (53,45%) udział wypłacanych świadczeń dotyczył w 2024 r. osób, które otrzymywały
świadczenie w najwyższej wysokości – 220% renty socjalnej (od 95 do 100 punktów).
Świadczenia w wysokości od 40% do 80% renty socjalnej w 2024 r. pobierało łącznie zaledwie
kilkadziesiąt osób.
Wykres 1 Udział świadczeniobiorców w % w zależności od wysokości świadczenia

-- 10 of 28 --

11
Źródło: Analiza MRPiPS na podstawie sprawozdania ZUS z realizacji świadczenia wspierającego (stan na 31 grudnia
2024 r.)
Znaczna różnica między liczbą decyzji ustalających potrzebę wsparcia i liczbą osób
otrzymujących świadczenie, w połączeniu z informacją, że świadczenie pobierają przede
wszystkim te osoby, które mają prawo do świadczeń w najwyższej wysokości sugeruje, że w
2024 r. po świadczenie do ZUS nie zgłosiły się wszystkie osoby, które otrzymały decyzję o
ustaleniu poziomu potrzeby wsparcia i miały prawo do świadczenia, ale te z nich, dla których
świadczenie wspierające jest korzystne finansowo. Spośród osób, których opiekunowie
pobierali dotychczas świadczenie pielęgnacyjne na świadczenie wspierające decydowały się
osoby, które otrzymały najwyższą punktację (90-100 pkt), natomiast dla osób o niższej
punktacji świadczenie wspierające byłoby niższe niż dotychczasowe pielęgnacyjne (2988 zł.),
zatem zapewne się na nie nie decydowali. Osoby, których opiekunowie nie pobierali do tej pory
żadnego świadczenia z tytułu opieki (świadczenie pielęgnacyjne, specjalny zasiłek opiekuńczy,
zasiłek dla opiekuna) miały możliwość otrzymania wypłaty w tym roku jedynie w przypadku
uzyskania co najmniej 87 pkt., a więc również otrzymują świadczenia najwyższe. Jedynie w
przypadku osób, których opiekunowie dotychczas pobierali specjalny zasiłek opiekuńczy lub
zasiłek dla opiekuna (620 zł.) świadczenie wspierające było finansowo korzystne i dostępne w
2024 r. niezależnie od punktacji (pod warunkiem, że wyniosła co najmniej 70 pkt.) i to zapewne
te osoby zgłaszały się do ZUS po świadczenia w niższej wysokości (40-120% renty socjalnej).
Wykres 2 Liczba osób pobierających świadczenie wspierające w zależności od wieku
53.45
29.27
17.09 0.19
220% renty socjalnej (95-100 pkt) 180% renty socjalnej (90-94 pkt)
120% renty socjalnej (85-89 pkt) 80-40% renty socjalnej (poniżej 85 pkt)
Udział świadczeniobiorców w % w zalezności od
wysokosci świadczenia

-- 11 of 28 --

12
Źródło: Analiza MRPiPS na podstawie sprawozdania ZUS z realizacji świadczenia wspierającego (stan na 31 grudnia
2024 r.)
Zwraca się uwagę, że zdecydowana większość osób pobierających świadczenie wspierające to
seniorzy, co może z dużym prawdopodobieństwem oznaczać, że w wielu przypadkach przy
ustalaniu poziomu potrzeby wsparcia nie uwzględniono stopniowej utraty sprawności
funkcjonalnej organizmu człowieka wraz z wiekiem. Tym samym liczba przyznanych punktów
wynikała z porównania obserwowanej sprawności osoby ocenianej nie do sprawności
przeciętnej osoby w danym wieku, ale do sprawnej osoby młodej.
Ustalanie poziomu potrzeby wsparcia
W 2024 r. do Wojewódzkich Zespołów do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności zostało
złożonych 471,2 tys. wniosków o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia.
Najwięcej wniosków zostało złożonych w województwie małopolskim (51358), najmniej w
województwie lubuskim (12570).
Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym wprowadzająca zmiany do ustawy z
dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób
niepełnosprawnych dotyczące zasad i trybu wydawania decyzji ustalającej poziom potrzeby
wsparcia, jak również rozporządzenie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 23 listopada
2023 r. w sprawie ustalania poziomu potrzeby wsparcia zawierające wzór formularza w zakresie
ustalania poziomu potrzeby wsparcia dla osób zaliczonych do stopnia niepełnosprawności,
promulgowane zostały w Dzienniku Ustaw RP w 2023 roku. Treść powołanych aktów
prawnych jednoznacznie wskazywała, że w 2024 roku do świadczenia wspierającego będą
uprawnione osoby niepełnosprawne, jeżeli w decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia
potrzebę tę określono na poziomie od 87 do 100 punktów w skali potrzeby wsparcia. Pomimo
powyższego, jak i zawarcia w rozporządzeniu w sprawie ustalania poziomu potrzeby wsparcia
szczegółowych standardów w zakresie ustalania potrzeby wsparcia i jej poziomu, z wnioskiem
o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia wystąpiły osoby niepełnosprawne
(legitymujące się np. orzeczeniem o zaliczeniu do lekkiego stopnia niepełnosprawności lub
0
200
400
600
800
1 000
1 200
1 400
1 600
1 800
2 000
18
20
22
24
26
28
30
32
34
36
38
40
42
44
46
48
50
52
54
56
58
60
62
64
66
68
70
72
74
76
78
80
82
84
86
88
90
92
94
96
98
100

-- 12 of 28 --

13
orzeczeniem o celowości przekwalifikowania zawodowego), które nie utraciły lub utraciły w
znikomym stopniu autonomię fizyczną, psychiczną, intelektualną lub sensoryczną. Taki stan
rzeczy przyczyniał się do wydłużonego oczekiwania na rozpatrzenie wniosku. Większość z
471,2 tys. wniosków o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia wpłynęła do
wojewódzkich zespołów bezpośrednio po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o
świadczeniu wspierającym. Wojewódzkie zespoły orzekające o niepełnosprawności nie były
przygotowane na tak znaczną liczbę wniesionych wniosków, pomimo zwiększenia liczby etatów
i zatrudnienia nowych pracowników do obsługi zadań związanych z wydawaniem decyzji
ustalających poziom potrzeby wsparcia, jak również przygotowania bazy lokalowej do obsługi
tych zadań.
Ponadto wejście w życie rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 23
listopada 2023 r. w sprawie ustalania poziomu potrzeby wsparcia, które określało m.in. tryb
szkolenia i minima programowe w odniesieniu do szkoleń dla członków wojewódzkich
zespołów ustalających poziom potrzeby wsparcia dopiero pod koniec listopada 2023 r.
spowodowało, że proces naboru i szkoleń specjalistów ustalających poziom potrzeby wsparcia
rozpoczął się z istotnym opóźnieniem.
Znaczna liczba osób niepełnosprawnych i ich opiekunów ustawowych składała wniosek o
wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia za pośrednictwem operatora
pocztowego albo bezpośrednio do organu wydającego decyzję, a nie drogą elektroniczną,
pomimo, że taka funkcjonalność została zaimplementowana na portalu Emp@tia. Skutkowało
to wymogiem przekonwertowania dokumentów na postać cyfrową i wprowadzenia ich do
systemu informatycznego, co znacząco wydłuża czas rozpatrzenia sprawy. Kolejnym aspektem
związanym z oczekiwaniem na wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia było to,
że część wniosków (od 30 do 90%) nie spełniała wymogów formalnych do ich rozpatrzenia lub
wniesione zostały przez osobę nie posiadającą legitymacji procesowej do zainicjowania
postępowania o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia. Powoduje
to wydłużenie okresu oczekiwania przez osobę niepełnosprawną na wydanie decyzji bez winy
wojewódzkiego zespołu orzekającego, natomiast skutkuje obowiązkiem skierowania do
wnioskodawców wezwań o konieczności uzupełnienia braków formalnych wniosku.

-- 13 of 28 --

14
Wykres 3 Liczba wniosków o ustalenie poziomu potrzeby wsparcia
Źródło: Analiza MRPiPS na podstawie sprawozdania Wojewódzkich Zespołów do Spraw Orzekania
o Niepełnosprawności (stan na 31 grudnia 2024 r.)
W 2024 r. do Wojewódzkich Zespołów do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności złożono
471,2 tys. wniosków o ustalenie poziomu potrzeby wsparcia, w tym ok. 30 tys. wniosków o
ponowne rozpoznanie sprawy. Wnioski składane były przede wszystkim w formie papierowej
(446 089 wniosków) co stanowiło ok. 95% wszystkich wniosków. Wniosków złożonych w
formie elektronicznej było 25 145.
W 2024 r. WZON-y wydały 210,8 tys. decyzji, a 6,3 tys. (1,3%) wniosków pozostało bez
rozpoznania. Oznacza to, że zostało rozpatrzonych 45,3 % złożonych wniosków.

-- 14 of 28 --

15
Wykres 4 Liczba wydanych decyzji ustalających poziom potrzeby wsparcia
Źródło: Analiza MRPiPS na podstawie sprawozdania Wojewódzkich Zespołów do Spraw Orzekania
o Niepełnosprawności (stan na 31 grudnia 2024 r.)
Najsprawniej rozpatrywane były wnioski w województwach zachodniopomorskim (73,6%),
kujawsko-pomorskim (69,9%) i opolskim (65,1%), natomiast najniższy udział rozpatrzonych
wniosków był w województwie śląskim (16,4%), wielkopolskim (25,2%) oraz warmińsko-
mazurskim (33,1%).

-- 15 of 28 --

16
Wykres 5. Procentowy udział rozpatrzonych wniosków w poszczególnych województwach
Źródło: Analiza MRPiPS na podstawie sprawozdania Wojewódzkich Zespołów do Spraw Orzekania
o Niepełnosprawności (stan na 31 grudnia 2024 r.)
Na koniec 2024 r. decyzje ustalające poziom potrzeby wsparcia wydawało 2017 specjalistów
powołanych w Wojewódzkich Zespołach do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności.

-- 16 of 28 --

17
Tabela 1. Liczba specjalistów ustalających potrzebę wsparcia w przeliczeniu na 10 tysięcy
ludności oraz tysiąc ludności niepełnosprawnej.
WOJEWÓDZTW
O
ludność liczba
niepełnospraw
nych na tysiąc
ludności
liczba
specjalist
ów na 10
tysięcy
ludności
liczba
specjalistów
na tysiąc
ludności
niepełnospra
wnej
liczba
specjalistów
wg stanu na
30.12.2024
(dane z
raportów
cotygodnio
wych z
WZON)
Dolnośląskie 2 874 496 73 0,5 0,7 153
Kujawsko-
pomorskie 1 990 323 80 0,7 0,9 141
Lubelskie 2 003 475 79 0,6 0,7 116
Lubuskie 972 140 134 0,6 0,5 61
Łódzkie 2 354 135 86 0,5 0,6 128
Małopolskie 3 429 685 66 0,6 1,0 216
Mazowieckie 5 510 618 49 0,3 0,6 150
Opolskie 933 349 73 1,2 1,7 113
Podkarpackie 2 067 139 93 0,7 0,8 146
Podlaskie 1 135 201 76 0,9 1,2 107
Pomorskie 2 359 956 99 0,6 0,6 138
Śląskie 4 305 126 76 0,3 0,3 110
Świętokrzyskie 1 163 001 124 0,6 0,5 71
Warmińsko-
mazurskie 1 353 374 87 0,6 0,7 83
Wielkopolskie 3 484 177 83 0,4 0,5 154
Zachodniopomo
rskie 1 626 876 69 0,8 1,2 130
POLSKA 37 563 071 84 0,5 0,8 2017
Źródło: Analiza MRPiPS na podstawie sprawozdania Wojewódzkich Zespołów do Spraw Orzekania o
Niepełnosprawności (stan na 31 grudnia 2024 r.) oraz danych GUS
Wydane w 2024 r. decyzje o ustalenie poziomu potrzeby wsparcia wskazują, że największy
udział decyzji dotyczy ustalenia poziomu potrzeby wsparcia na poziomie poniżej 70 pkt (28,6%)
oraz ustalenia poziomu potrzeby wsparcia na poziomie powyżej 95 pkt (24.3%). Po części może
to wynikać z faktu, że w pierwszym roku obowiązywania ustawy prawo do pobierania
świadczenia wspierającego miały osoby najbardziej niepełnosprawne, których poziom potrzeby
wsparcia oceniono na 87 punktów i więcej. Zapewne więc osoby z dużą niepełnosprawnością
były najbardziej zmotywowane do złożenia wniosku o ustalenie poziomu potrzeby wsparcia.

-- 17 of 28 --

18
Wykres 6. Liczba specjalistów ustalających potrzebę wsparcia w przeliczeniu na 10 tysięcy
ludności oraz tysiąc ludności niepełnosprawnej.
Źródło: Analiza MRPiPS na podstawie sprawozdania Wojewódzkich Zespołów do Spraw Orzekania o
Niepełnosprawności (stan na 31 grudnia 2024 r.) oraz danych GUS
-
0,2
0,4
0,6
0,8
1,0
1,2
1,4
1,6
1,8
-
20
40
60
80
100
120
140
160
Dolnośląskie
Kujawsko-pomorskie
Lubelskie
Lubuskie
Łódzkie
Małopolskie
Mazowieckie
Opolskie
Podkarpackie
Podlaskie
Pomorskie
Śląskie
Świętokrzyskie
Warmińsko-mazurskie
Wielkopolskie
Zachodniopomorskie
POLSKA
(suma/średnia)
liczba specjalistów na 10 tysięcy ludności
liczba specjalistów na tysiąc ludności niepełnosprawnej prawnie
liczba niepełnosprawnych prawnie na tysiąc ludności

-- 18 of 28 --

19
Wykres 7. Udział decyzji w zależności od liczby punktów potrzeby wsparcia
Źródło: Analiza MRPiPS na podstawie sprawozdania Wojewódzkich Zespołów do Spraw Orzekania o
Niepełnosprawności (stan na 31 grudnia 2024 r.)
Dwa kolejne wykresy pokazują, że legitymowanie się osoby niepełnosprawnej orzeczeniem o
wyższym stopniu niepełnosprawności często, ale - co warte podkreślenia – nie zawsze,
przekłada się na wyższy poziom potrzeby wsparcia.
Na wykresie 8 pokazano, że znaczna część osób legitymujących się orzeczeniem o znacznym
stopniu niepełnosprawności otrzymała w decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia liczbę
punktów nieuprawniającą do świadczenia wspierającego.
28,6%
6,8%
6,5%
7,7%
11,7%
14,3%
24,3%
0-69 70-74 75-79 80-84 85-89 90-94 95-100

-- 19 of 28 --

20
Wykres 8. Porównanie liczby decyzji między stopniami niepełnosprawności w różnych
przedziałach punktowych
Źródło: Analiza MRPiPS na podstawie sprawozdania Wojewódzkich Zespołów do Spraw Orzekania
o Niepełnosprawności (stan na 31 grudnia 2024 r.)
Z drugiej strony (zob. wykres 9), wśród osób niepełnosprawnych w stopniu lekkim około 10%
osób przyznano 80 i więcej punktów, są one zatem uprawnione do świadczenia wspierającego.
0%
10%
20%
30%
40%
50%
60%
70%
80%
90%
100%
0-69 70-74 75-79 80-84 85-89 90-94 95-100
znaczny umiarkowany lekki

-- 20 of 28 --

21
Wykres 9. Rozkład decyzji o ustaleniu poziomu potrzeby wsparcia w zależności od stopnia
niepełnosprawności
Źródło: Analiza MRPiPS na podstawie sprawozdania Wojewódzkich Zespołów do Spraw Orzekania
o Niepełnosprawności (stan na 31 grudnia 2024 r.)
Wykres 10. Udział decyzji w zależności od wieku w porównaniu z liczebnością grup
wiekowych w całej populacji
22 714
25 951
2 894
8 227
3 276
123
8 441
2 493
116
10 572
2 427
96
16 606
2 892
88
21 575
2 120 80
39 341
1 292 56
0%
10%
20%
30%
40%
50%
60%
70%
80%
90%
100%
znaczny umiarkowany lekki
0-69 70-74 75-79 80-84 85-89 90-94 95-100

-- 21 of 28 --

22
Źródło: Analiza MRPiPS na podstawie sprawozdania Wojewódzkich Zespołów do Spraw Orzekania
o Niepełnosprawności (stan na 31 grudnia 2024 r.)
Dane przedstawione powyżej na wykresie 10 stanowią potwierdzenie tezy o nadreprezentacji
seniorów wśród osób, które zgłaszają się z wnioskiem o ustalenie poziomu potrzeby wsparcia.
Osoby powyżej 70 roku życia stanowią 16,7% ludności Polski, natomiast w grupie osób, którym
ustalono poziom potrzeby wsparcia co druga osoba (49,9%) ma ponad 70 lat.
Wykres 11. Liczba decyzji w podziale na symbole przyczyny niepełnosprawności
Źródło: Analiza MRPiPS na podstawie sprawozdania Wojewódzkich Zespołów do Spraw Orzekania o
Niepełnosprawności (stan na 31 grudnia 2024 r.)
Wykres 12. Rozkład punków skali potrzeby wsparcia w województwach
16,7%
49,9%
0%
5%
10%
15%
20%
25%
30%
35%
40%
45%
50%
18 lat 19-20 lat 21-25 lat 26-30 lat 31-35 lat 36-40 lat 41-45 lat 46-50 lat 51-55 lat 56-60 lat 61-65 lat 66-70 lat powyżej 70 lat
Udział decyzji w zależności od wieku w porównaniu z liczebnością grup wiekowych w całej populacji
udział grup wiekowych w populacji 18+ udział decyzji w zalezności od wieku
2,64%
8,51%
1,60%
4,03%
21,31% 0,45%
11,04%
1,77%
2,85%
18,99%
2,86% 0,37%
01U - upośledzenie umysłowe
02P - choroby psychiczne
03L - zaburzenia głosu, mowy i choroby słuchu
04O - choroby narządu wzroku
05R - upośledzenie narządu ruchu
10N - choroby neurologiczne
07S - choroby układu oddechowego i krążenia
08T - choroby układu pokarmowego
09M - choroby układu moczowo-płciowego
06E - epilepsja
% decyzji

-- 22 of 28 --

23
Źródło: Analiza MRPiPS na podstawie sprawozdania Wojewódzkich Zespołów do Spraw Orzekania o
Niepełnosprawności (stan na 31 grudnia 2024 r.)
Wykres 13. Liczba decyzji wg punktów skali potrzeby wsparcia w poszczególnych miesiącach
2024 r.
Źródło: Analiza MRPiPS na podstawie sprawozdania Wojewódzkich Zespołów do Spraw Orzekania o
Niepełnosprawności (stan na 31 grudnia 2024 r.)

-- 23 of 28 --

24
Działania Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych
Zgodnie z ustawą z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz
zatrudnianiu osób niepełnosprawnych do zadań Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób
Niepełnosprawnych w obszarze ustalania poziomu potrzeby wsparcia należy sprawowanie
nadzoru nad ustalaniem poziomu potrzeby wsparcia. W ramach nadzoru Pełnomocnik Rządu
do Spraw Osób Niepełnosprawnych m.in. sprawuje kontrolę prawidłowości i jednolitości
stosowania przepisów oraz standardów, kontrolę decyzji ustalających poziom potrzeby
wsparcia co do ich zgodności z zebranymi dokumentami lub z przepisami dotyczącymi
wydawania decyzji ustalających poziom potrzeby wsparcia, prowadzi szkolenie członków
wojewódzkich zespołów ustalających poziom potrzeby wsparcia oraz udziela wyjaśnień i
wytycznych w zakresie stosowania przepisów regulujących postępowanie w sprawach
dotyczących ustalania poziomu potrzeby wsparcia.
W 2024 r. Biuro Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych kontynuowało
szkolenia dla specjalistów wojewódzkich zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności.
W 2024 r. przeszkoliło łącznie 1262 specjalistów wojewódzkich zespołów do spraw orzekania
o niepełnosprawności. Szkolenia organizowane były przez Biuro Pełnomocnika Rządu do Spraw
Osób Niepełnosprawnych zarówno w siedzibie Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej jak również w innych miastach wojewódzkich – Krakowie, Gdańsku, Wrocławiu,
Lublinie, Kielcach i Katowicach.
W celu zachowania prawidłowości i jednolitości ustalania poziomu potrzeby wsparcia, w
sierpniu 2024 roku Biuro Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych skierowało
do wszystkich wojewódzkich zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności ankiety
zawierające pytania skierowane do specjalistów do spraw ustalania poziomu potrzeby wsparcia.
Pytania odnosiły się do wątpliwości związanych z procesem przeprowadzania czynności
oceniających, sporządzania formularza i opinii, rodzajów wymaganego wsparcia i częstotliwości
wymaganego wsparcia, a także problemów z rozumieniem znaczenia czynności związanych z
obszarami codziennego funkcjonowania. Uzyskane z ankiet informacje posłużyły do stworzenia
wytycznych dotyczących ustalania poziomu potrzeby wsparcia, przekazanych następnie do
wojewódzkich zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności oraz do stworzenia profili
dotyczących ustalania poziomu potrzeby wsparcia w przypadku określonych grup osób (osób
głuchych, osób niewidomych, osób poruszających się na wózku inwalidzkim aktywnym oraz
osób w wieku powyżej 75 roku życia). Dodatkowo w organizowanych przez Biuro
Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych szkoleniach doskonalących wzięły
udział 1145 osoby.
Ponadto, w ramach działań mających na celu zapewnienie jakości realizowanych zadań przez
wojewódzkie zespoły Pełnomocnik Rządu przekazał do zespołów:
￿ wytyczne w zakresie m.in. limitu dziennego liczby osób w stosunku, do których powinny
zostać dokonane czynności oceniające oraz czasu koniecznego na dokonanie przez specjalistów
tych czynności,
￿ wytyczne dotyczące prawidłowego stosowania standardów w sprawie ustalania poziomu
potrzeby wsparcia,
￿ zalecenie wdrożenia działań mających na celu umożliwienie wyznaczonym osobom składanie
podpisów elektronicznych na dokumentach w SI EKSMOoN (wyposażenie ich w kwalifikowany
podpis elektroniczny).

-- 24 of 28 --

25
Ponadto Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych monitoruje pracę
specjalistów ustalających poziom potrzeby wsparcia.
Biorąc pod uwagę niewystarczające zasoby kadrowe WZON Pełnomocnik Rządu podjął
działania dotyczące zwiększenia środków finansowych na wynagrodzenia osobowe celem
należytego zabezpieczenia realizacji zadań związanych z wydawaniem decyzji ustalających
poziom potrzeby wsparcia, w związku z czym w projekcie budżetu państwa na rok 2025 r.
zabezpieczono środki na zatrudnienie 173 dodatkowych pracowników do obsługi
administracyjnej wojewódzkich zespołów, co niewątpliwie już od stycznia 2025 r. usprawni
pracę w organach orzeczniczych.
Powyższe, podjęte przez Pełnomocnika Rządu, działania przyniosły poprawę w realizacji
zadania. Według danych na 14 lipca 2025 r. procent rozpatrzonych wniosków wzrósł do
poziomu 62%. Jednocześnie podniesiona została jakość wydawanych decyzji.
Rekomendacje
Dotychczasowa realizacja ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym oraz
ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób
niepełnosprawnych w zakresie ustalania poziomu potrzeby wsparcia wskazuje, że
obowiązujące przepisy powinny zostać skorygowane.
O ile proces ustalania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawa do świadczenia
wspierającego po otrzymaniu przed osobę niepełnosprawna decyzji ustalającej poziom
potrzeby wsparcia przebiegał sprawnie i nie generował krytycznych problemów czy zastrzeżeń,
o tyle zmiana przepisów powinna być skupiona przede wszystkim na usprawnieniu procedur
wydawania decyzji o potrzebie wsparcia oraz podniesienia jakości tych decyzji.
Analiza terminów realizacji przez Wojewódzkie Zespoły Orzekania o Niepełnosprawności
wniosków o ustalenie poziomu potrzeby wsparcia wskazuje, że pomimo przyspieszenia
realizacji tego zadania nadal występują sytuacje, gdy czas oczekiwania na wydanie decyzji
przekracza ustawowe 3 miesiące.
Konieczne jest zatem wprowadzenie zmian mających na celu skrócenie terminów oczekiwania
na wydanie decyzji o ustaleniu poziomu potrzeby wsparcia tak aby osoba niepełnosprawna
otrzymała stosowną decyzję w terminie zgodnym z przepisami ustawy o rehabilitacji
zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Kluczowym jest
wprowadzenie zmian zarówno na poziomie przepisów jak również w sposobie organizacji tego
zadania w poszczególnych Wojewódzkich Zespołach Orzekania o Niepełnosprawności.
Analiza kilkunastu miesięcy realizacji zadania jakim jest wydawanie decyzji o ustaleniu poziomu
potrzeby wsparcia wskazuje również na potrzebę korekty przepisów oraz praktyki w kierunku
poprawy jakości wydawanych decyzji.
Niezbędne jest podjęcie działań w kierunku zmiany przepisów dotyczących ustalania wartości
punktowych potrzeby wsparcia dla każdej czynności związanej z obszarami codziennego
funkcjonowania. Wskazana jest modyfikacja określonych w przepisach wag poszczególnych
czynności związanych z obszarami codziennego funkcjonowania.

-- 25 of 28 --

26
Konieczne jest również dalsze prowadzenie przez Pełnomocnika Rządu do spraw Osób
Niepełnosprawnych oraz przez Przewodniczących Wojewódzkich Zespołów Orzekania o
Niepełnosprawności szkoleń i innych działań edukacyjnych dla specjalistów ustalających
poziom potrzeby wsparcia w kierunku ujednolicenia sposobu ustalania poziomu potrzeby
wsparcia.
Dotychczas podejmowane działania w powyższym zakresie pokazują ich skuteczność i
powodują zmniejszenie różnic pomiędzy województwami w zakresie oceny poziomu potrzeby
wsparcia.

-- 26 of 28 --

27

-- 27 of 28 --

28
Spis tabel i wykresów
Wykres 1 Udział świadczeniobiorców w % w zależności od wysokości świadczenia.................10
Wykres 2 Liczba osób pobierających świadczenie wspierające w zależności od wieku.............11
Wykres 3 Liczba wniosków o ustalenie poziomu potrzeby wsparcia .............................................14
Wykres 4 Liczba wydanych decyzji ustalających poziom potrzeby wsparcia ...............................15
Wykres 5. Procentowy udział rozpatrzonych wniosków w poszczególnych województwach.16
Tabela 1. Liczba specjalistów ustalających potrzebę wsparcia w przeliczeniu na 10 tysięcy
ludności oraz tysiąc ludności niepełnosprawnej. .................................................................................17
Wykres 6. Liczba specjalistów ustalających potrzebę wsparcia w przeliczeniu na 10 tysięcy
ludności oraz tysiąc ludności niepełnosprawnej. .................................................................................18
Wykres 7. Udział decyzji w zależności od liczby punktów potrzeby wsparcia ............................19
Wykres 8. Porównanie liczby decyzji między stopniami niepełnosprawności w różnych
przedziałach punktowych..........................................................................................................................20
Wykres 9. Rozkład decyzji o ustaleniu poziomu potrzeby wsparcia w zależności od stopnia
niepełnosprawności ....................................................................................................................................21
Wykres 10. Udział decyzji w zależności od wieku w porównaniu z liczebnością grup
wiekowych w całej populacji ....................................................................................................................21
Wykres 11. Liczba decyzji w podziale na symbole przyczyny niepełnosprawności ....................22
Wykres 12. Rozkład punków skali potrzeby wsparcia w województwach....................................22
Wykres 13. Liczba decyzji wg punktów skali potrzeby wsparcia w poszczególnych miesiącach
2024 r.............................................................................................................................................................23

-- 28 of 28 --