Interpelacja w sprawie zagrożenia ubóstwem energetycznym mieszkańców w kontekście wprowadzonych uchwał antysmogowych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 14812
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie zagrożenia ubóstwem energetycznym mieszkańców w kontekście wprowadzonych uchwał antysmogowych
Zgłaszający: Lidia Czechak
Data wpływu: 22-01-2026
Szanowna Pani Minister,
z dniem 1 stycznia 2026 roku w województwie wielkopolskim (oraz w innych regionach kraju w zbliżonych terminach) weszły w życie rygorystyczne zapisy tzw. uchwały antysmogowej. Od początku roku stare piece kaflowe są legalne tylko wtedy, jeśli osiągają sprawność cieplną min. 80% lub spełniają normy tzw. Ekoprojektu. Działające przez ostatnie lata programy wspierające, takie jak program "Czyste Powietrze" i program "Ciepłe Mieszkanie" umożliwiły wymianę systemu grzewczego w bardzo dużej liczbie domów i mieszkań, ale jednak nie we wszystkich.
Większość starych pieców kaflowych (zwłaszcza tych w starych kamienicach i blokach po-PGR) ma sprawność niższą, co oznacza, że zgodnie z prawem od 2026 roku palenie w nich stało się wykroczeniem. Często lokatorami takich popegeerowskich bloków są osoby starsze, samotne, utrzymujące się z najniższych emerytur. Ich jedynym źródłem ciepła są często tradycyjne piece kaflowe, w których opalają drewnem lub węglem. Są to osoby, które ze względu na podeszły wiek oraz wykluczenie cyfrowe i ekonomiczne, nie są w stanie skorzystać z istniejących programów pomocowych. Przeszkodami są: wniesienie wkładu własnego, obawa czy nowy system nie będzie droższy w utrzymaniu i biurokratyczne procedury.
W efekcie, od 1 stycznia 2026 roku, tysiące najuboższych obywateli stoi przed dramatycznym wyborem: marznąć we własnych mieszkaniach lub narażać się na mandaty w wysokości 500 zł (i więcej) za próbę ogrzania się drewnem, co w ich odczuciu jest działaniem nieludzkim.
W związku z powyższym proszę Panią Minister o odpowiedź na następujące pytania:
1. W jaki sposób resort zamierza zapobiec sytuacji, w której walka o czyste powietrze doprowadzi do drastycznego ubóstwa energetycznego i karania mandatami osób, które nie są w stanie dokonać ekologicznej transformacji?
2. Czy planowane jest uruchomienie specjalnej ścieżki interwencyjnej (np. w ramach programu "Stop Smog" lub nowej inicjatywy) dedykowanej wyłącznie najuboższym seniorom w budynkach wielorodzinnych, która zakładałaby 100% prefinansowania inwestycji oraz uproszczoną ścieżkę biurokratyczną?
3. Czy ministerstwo posiada szacunkowe dane dotyczące tego, jak duża jest skala niedostosowania do przepisów podejmowanych w samorządach uchwał antysmogowych, to jest jaka część domostw dalej korzysta z pieców kaflowych, zwłaszcza o niższej sprawności cieplnej?
Z wyrazami szacunku
Lidia Czechak
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Krzysztof Bolesta
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 5 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (6)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8337 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Sekretarz Stanu
Krzysztof Bolesta
DPN-WWM.0500.4.2026.MM
4206082.17132427.13902885
Warszawa, 19-02-2026
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację Posłanki Lidii Czechak (K10INT14812)
Temat: zagrożenie ubóstwem energetycznym mieszkańców w kontekście wprowadzonych
uchwał antysmogowych
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w związku i interpelacją nr K10INT14812 Posłanki Lidii Czechak przekazuję odpowiedź
w zakresie kompetencji Ministra Klimatu i Środowiska.
1. W jaki sposób resort zamierza zapobiec sytuacji, w której walka o czyste powietrze
doprowadzi do drastycznego ubóstwa energetycznego i karania mandatami osób, które nie są
w stanie dokonać ekologicznej transformacji?
Działania na rzecz poprawy jakości powietrza muszą się odbywać ze szczególną troską o
bezpieczeństwo ekonomiczne obywateli, zwłaszcza osób znajdujących się w trudnej
sytuacji życiowej, oraz z zapewnieniem, że ich efekty nie doprowadzą do zwiększenia
zjawiska ubóstwa energetycznego.
Prowadzone w ostatnich latach działania mają na celu usprawnienie i większe
ukierunkowanie funkcjonujących mechanizmów wsparcia, tak aby zmniejszać zjawisko
ubóstwa energetycznego.
Podstawowym programem dotacyjnym ukierunkowanym na pomoc najuboższym
gospodarstwom domowym w transformacji energetycznej jest Program „Czyste
Powietrze” (PPCP). Wymiar dotacji jest uzależniony od dochodu na osobę w
gospodarstwie domowym. Najwyższy poziom dofinansowania, do 100 % kosztów
przedsięwzięcia, w kwocie do 135 tys. zł, także przy prefinansowaniu inwestycji, można
otrzymać przy miesięcznym dochodzie:
· do 1300 zł na osobę w gospodarstwie wielorodzinnym,
· do 1800 zł na osobę w gospodarstwie jednoosobowym.
Najwyższe wsparcie w programie, dedykowane jest właśnie najuboższym odbiorcom, czyli
tym o najniższych dochodach i zamieszkującym budynki o najniższym standardzie
energetycznym.
W poziomie podwyższonym, do 70% kosztów inwestycji można otrzymać przy
miesięcznym dochodzie:
· do 2250 zł na osobę w gospodarstwie wielorodzinnym,
· do 3150 zł na osobę w gospodarstwie jednoosobowym.
W ramach reformy Programu, z końcem marca 2025 r. wdrożony został ogólnopolski
mechanizm Operatorów Programu „Czyste Powietrze”. System ułatwia osobom
-- 1 of 3 --
w podwyższonym i najwyższym poziomie dofinansowania, niepełnosprawnym, starszym
lub wykluczonym społecznie uzyskanie wsparcia, pomoc w przeprowadzeniu inwestycji
zgodnie z wytycznymi Programu. System zapewnia w ten sposób najwyższą efektywność
wydatkowanych środków publicznych.
Jednym z priorytetów Programu w nowej odsłonie, jest zapewnienie największego
dofinansowania do termomodernizacji domów o najniższej klasie energetycznej i wymiany
pozaklasowych kotłów grzewczych na urządzenia najwyższej jakości.
Funkcję Operatora Programu może pełnić gmina i wojewódzki fundusz ochrony
środowiska i gospodarki wodnej tak, aby zapewnić największą przejrzystość procesu.
Dzięki zaangażowaniu jednostek samorządowych, które jako organ najbliższy
mieszkańcowi, posiadają najlepszą wiedzę, kto na danym terenie najbardziej potrzebuje tej
pomocy, mechanizmy wsparcia mogą odnieść najlepsze efekty i przyczynić się do
zniwelowania zjawiska ubóstwa energetycznego.
W ramach Programu Stop Smog, realizowanym w od 2019 podpisano 14 porozumień –
z gminami (Skawina, Sucha Beskidzka, Pszczyna, Niepołomice, Tuchów, Sosnowiec,
Raszyn, Kraków, Kalwaria Zebrzydowska, Warszawa, Gdańsk, Opinogóra, Rzeszów) oraz
zagłębiowsko-górnośląska metropolią, która skupia 11 gmin (Będzin, Bieruń, Bobrowniki,
Gierałtowice, Sośnicowice, Mysłowice, Bytom, Dąbrowa Górnicza, Katowice, Tychy,
Zabrze) na łączną kwotę ponad 58,59 mln zł (w tym 40,78 mln zł budżetu państwa, wkład
własny gmin 17,81 mln zł) – na modernizację 1145 budynków. Do końca 2025 r.
zrealizowano 633 przedsięwzięcia niskoemisyjne.
Nabór nowych wniosków w Programie zakończył się 31 grudnia 2024 r. jednak w 2025 r.,
po aneksowaniu umów, z podpisanych porozumień z jednostkami samorządu
terytorialnego m. in.:
- zwiększono współfinansowanie ze środków Funduszu Termomodernizacji i Remontów
do poziomu 90 % przy równoczesnym zmniejszeniu wkładu własnego gminy
przedsięwzięć niskoemisyjnych do poziomu 10 %,
- zwiększono średni koszt realizacji przedsięwzięcia niskoemisyjnego w jednym budynku
mieszkalnym jednorodzinnym z 53 000 zł do kwoty 106 000 zł.
Jednym z przyszłych narzędzi wsparcia w transformacji może być nowe źródło finansowe
- Społeczny Fundusz Klimatyczny (SFK). Fundusz ma pomóc gospodarstwom domowym
w trudnej sytuacji, mikroprzedsiębiorstwom i użytkownikom transportu, którzy mogą
szczególnie zostać dotknięci lub zagrożeni ubóstwem energetycznym i transportowym.
W ramach SFK przewidziano mechanizmy kompensacyjne, które pozwolą gospodarstwom
domowym, dotkniętym lub zagrożonym ubóstwem energetycznym na dostosowanie się do
nowych warunków na rynku energii. Polska będzie największym beneficjentem SFK,
w ramach którego możemy otrzymać ponad 11 mld euro. Warunkiem uzyskania wsparcia
jest przygotowanie Planu Społeczno-Klimatycznego (PSK) zawierającego wykaz działań,
które państwa zamierzają objąć finansowaniem.
2. Czy planowane jest uruchomienie specjalnej ścieżki interwencyjnej (np. w ramach programu
„Stop Smog” lub nowej inicjatywy) dedykowanej wyłącznie najuboższym seniorom w
budynkach wielorodzinnych, która zakładałaby 100% prefinansowanie inwestycji oraz
uproszczoną ścieżkę biurokratyczną?
W ramach wsparcia właścicieli lokali w budynkach mieszkalnych wielorodzinnych
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) prowadzi
Program „Ciepłe Mieszkanie”. Jego celem jest wymiana wysokoemisyjnych źródeł ciepła
oraz poprawa efektywności energetycznej w budynkach wielorodzinnych, w tym w
lokalach należących do najemców komunalnych oraz we wspólnotach. Ostatni nabór
-- 2 of 3 --
wniosków dla gmin przeprowadzony w 2024 r. zakończył się rozdysponowaniem całości
alokacji programu. Aktualnie podjęto prace nad jego kontynuacją. Dotychczas, w dwóch
naborach w programie, łączna wartość zawartych umów wyniosła 1 071 239 347,60 zł.
NFOŚiGW prowadzi ewaluację warunków programu i ustala jego nowe ramy, tak aby
dostosować go do aktualnie obowiązujących przepisów. Decyzja o terminie ogłoszenia
trzeciego naboru do Programu „Ciepłe Mieszkanie” zostanie podjęta po zakończeniu tych
prac.
Aktualnie wsparcie dla budynków wielolokalowych można uzyskać w ramach oferty:
Banku Gospodarstwa Krajowego (BGK) w Programie TERMO. Program TERMO ma na
celu poprawę efektywności energetycznej budynków oraz wzrostu wykorzystania
odnawialnych źródeł energii. Jednym z elementów Programu jest bezzwrotne wsparcie
budownictwa z funduszu dopłat oraz Premia mieszkaniowego zasobu gmin (dalej: MZG)
z możliwością powiększenia dofinansowania o grant MZG.
Kontynuowane są także działania w ramach Programu Priorytetowego „Czyste Powietrze”.
Nowa odsłona PPCP, wprowadzona z końcem marca 2025 r., przyniosła szereg
usprawnień mających na celu zwiększenie efektywności i dostępności programu dla
najuboższych właścicieli domów jednorodzinnych.
3. Czy Ministerstwo posiada szacunkowe dane dotyczące tego, jak duża jest skala
niedostosowania do przepisów podejmowanych w samorządach uchwał antysmogowych, to
jest jaka część domostw dalej korzysta z pieców kaflowych, zwłaszcza o niższej sprawności
cieplnej?
Głównym źródłem danych na temat struktury źródeł ciepła w Polsce jest Centralna
Ewidencja Emisyjności Budynków (CEEB), prowadzona przez Główny Urząd Nadzoru
Budowlanego. Rola CEEB jest szczególnie istotna w celach monitorowania postępów we
wdrażaniu programów ochrony powietrza i uchwał antysmogowych oraz skuteczności
działań wynikających z programów centralnych.
Według danych z CEEB udostępnianych na stronie GUNB, liczba budynków
jednorodzinnych wyłącznie z pozaklasowymi źródłami c.o. w Polsce wynosi około 1,87
mln budynków (ok. 30 %). Wśród nich ok. 240 tys. to budynki, w których jedynym źródłem
ogrzewania jest piecokuchnia lub piec kaflowy.
Z wyrazami szacunku
Krzysztof Bolesta
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
1. Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM
-- 3 of 3 --