Interpelacja nr 14780
Interpelacja w sprawie zasad i zakresu kontroli granicznych transportów żywności wwożonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Zgłaszający:
•
Adresat:
Rolnictwo i Rozwój Wsi (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie zasad i zakresu kontroli granicznych transportów żywności wwożonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Interpelacja nr 14780
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie zasad i zakresu kontroli granicznych transportów żywności wwożonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Zgłaszający: Iwona Maria Kozłowska, Anna Wojciechowska
Data wpływu: 21-01-2026
Szanowny Panie Ministrze,
w dniu 15 stycznia 2026 r. w Sępólnie Krajeńskim odbyło się spotkanie Pana Ministra z rolnikami oraz przedstawicielami środowisk rolniczych, podczas którego jednym z najczęściej poruszanych zagadnień była kwestia kontroli jakości i bezpieczeństwa żywności wwożonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Uczestnicy spotkania wyrażali istotne zaniepokojenie dotyczące rzeczywistego zakresu oraz skuteczności kontroli granicznych transportów produktów rolno-spożywczych, w szczególności w odniesieniu do towarów pochodzących z państw trzecich oraz z krajów, w których obowiązują odmienne standardy produkcji rolnej niż w Unii Europejskiej.
Rolnicy podnosili pytania, czy kontrole prowadzone na granicach mają charakter systemowy i powszechny, czy też są one kontrolami wybiórczymi, realizowanymi jedynie wobec części transportów. Wskazywano również na brak przejrzystych informacji dotyczących tego, jakiego rodzaju badania są faktycznie wykonywane oraz które kategorie produktów są nimi objęte.
Szczególne obawy dotyczyły transportów obejmujących m.in. zboża, owoce, warzywa, wołowinę, wieprzowinę, drób oraz przetwory rolno-spożywcze, które – jak podkreślano – powinny być poddawane rzetelnym i skutecznym kontrolom pod kątem:
pozostałości pestycydów i środków ochrony roślin,
obecności antybiotyków i substancji zakazanych w produkcji zwierzęcej,
spełniania norm sanitarnych, weterynaryjnych i fitosanitarnych obowiązujących w Unii Europejskiej.
W kontekście planowanego wejścia w życie umowy handlowej pomiędzy Unią Europejską a państwami Mercosur oraz rosnącego wolumenu importu żywności kwestia skutecznych kontroli granicznych nabiera szczególnego znaczenia zarówno dla bezpieczeństwa konsumentów, jak i dla ochrony polskich producentów rolnych.
Zdaniem uczestników spotkania w Sępólnie Krajeńskim skuteczne i transparentne kontrole graniczne stanowią kluczowy element ochrony bezpieczeństwa żywnościowego państwa, zdrowia konsumentów oraz uczciwej konkurencji na rynku rolnym.
W związku z powyższym, nawiązując do problemów zgłaszanych podczas spotkania w Sępólnie Krajeńskim, zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
Jak obecnie przebiegają kontrole graniczne transportów produktów rolno-spożywczych wwożonych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej?
Czy kontrole te mają charakter powszechny, czy też są prowadzone w sposób wybiórczy, a jeżeli tak – według jakich kryteriów wybierane są transporty do kontroli?
Czy przewożone do Polski towary, w szczególności zboża, owoce, warzywa, wołowina, wieprzowina, drób oraz przetwory, są systematycznie badane pod kątem obecności pestycydów, antybiotyków oraz innych substancji niedozwolonych?
Jakie organy są odpowiedzialne za przeprowadzanie tych kontroli oraz czy ministerstwo planuje zwiększenie ich częstotliwości lub zakresu, zwłaszcza w odniesieniu do importu z państw trzecich?
Czy ministerstwo przewiduje wzmocnienie mechanizmów kontroli w związku z potencjalnym wzrostem importu żywności po wejściu w życie umowy UE–Mercosur?
Z wyrazami szacunku
Posłanka Iwona Maria Kozłowska
Interpelacja nr 14780
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie zasad i zakresu kontroli granicznych transportów żywności wwożonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Zgłaszający: Iwona Maria Kozłowska, Anna Wojciechowska
Data wpływu: 21-01-2026
Szanowny Panie Ministrze,
w dniu 15 stycznia 2026 r. w Sępólnie Krajeńskim odbyło się spotkanie Pana Ministra z rolnikami oraz przedstawicielami środowisk rolniczych, podczas którego jednym z najczęściej poruszanych zagadnień była kwestia kontroli jakości i bezpieczeństwa żywności wwożonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Uczestnicy spotkania wyrażali istotne zaniepokojenie dotyczące rzeczywistego zakresu oraz skuteczności kontroli granicznych transportów produktów rolno-spożywczych, w szczególności w odniesieniu do towarów pochodzących z państw trzecich oraz z krajów, w których obowiązują odmienne standardy produkcji rolnej niż w Unii Europejskiej.
Rolnicy podnosili pytania, czy kontrole prowadzone na granicach mają charakter systemowy i powszechny, czy też są one kontrolami wybiórczymi, realizowanymi jedynie wobec części transportów. Wskazywano również na brak przejrzystych informacji dotyczących tego, jakiego rodzaju badania są faktycznie wykonywane oraz które kategorie produktów są nimi objęte.
Szczególne obawy dotyczyły transportów obejmujących m.in. zboża, owoce, warzywa, wołowinę, wieprzowinę, drób oraz przetwory rolno-spożywcze, które – jak podkreślano – powinny być poddawane rzetelnym i skutecznym kontrolom pod kątem:
pozostałości pestycydów i środków ochrony roślin,
obecności antybiotyków i substancji zakazanych w produkcji zwierzęcej,
spełniania norm sanitarnych, weterynaryjnych i fitosanitarnych obowiązujących w Unii Europejskiej.
W kontekście planowanego wejścia w życie umowy handlowej pomiędzy Unią Europejską a państwami Mercosur oraz rosnącego wolumenu importu żywności kwestia skutecznych kontroli granicznych nabiera szczególnego znaczenia zarówno dla bezpieczeństwa konsumentów, jak i dla ochrony polskich producentów rolnych.
Zdaniem uczestników spotkania w Sępólnie Krajeńskim skuteczne i transparentne kontrole graniczne stanowią kluczowy element ochrony bezpieczeństwa żywnościowego państwa, zdrowia konsumentów oraz uczciwej konkurencji na rynku rolnym.
W związku z powyższym, nawiązując do problemów zgłaszanych podczas spotkania w Sępólnie Krajeńskim, zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
Jak obecnie przebiegają kontrole graniczne transportów produktów rolno-spożywczych wwożonych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej?
Czy kontrole te mają charakter powszechny, czy też są prowadzone w sposób wybiórczy, a jeżeli tak – według jakich kryteriów wybierane są transporty do kontroli?
Czy przewożone do Polski towary, w szczególności zboża, owoce, warzywa, wołowina, wieprzowina, drób oraz przetwory, są systematycznie badane pod kątem obecności pestycydów, antybiotyków oraz innych substancji niedozwolonych?
Jakie organy są odpowiedzialne za przeprowadzanie tych kontroli oraz czy ministerstwo planuje zwiększenie ich częstotliwości lub zakresu, zwłaszcza w odniesieniu do importu z państw trzecich?
Czy ministerstwo przewiduje wzmocnienie mechanizmów kontroli w związku z potencjalnym wzrostem importu żywności po wejściu w życie umowy UE–Mercosur?
Z wyrazami szacunku
Posłanka Iwona Maria Kozłowska
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Jacek Czerniak
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
19%
Konkretność
81%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 3 %
Precyzyjne daty
15
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
2.8 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (3)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (15)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
22718 znaków
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 11 lutego 2026 r.
Znak sprawy: DŻW.bhż.058.1.2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 14780 w sprawie zasad i zakresu kontroli granicznych
transportów żywności wwożonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pani Iwony Marii Kozłowskiej i Pani Anny
Wojciechowskiej, Posłanek na Sejm RP nr 14780 w sprawie zasad i zakresu kontroli
granicznych transportów żywności wwożonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
przekazuję poniższe informacje.
1. Jak obecnie przebiegają kontrole graniczne transportów produktów rolno-
spożywczych wwożonych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej?
Na podstawie art. 47 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/625
(1) kontroli urzędowej w punkcie kontroli granicznej (BCP – Border Control Post)
pierwszego przybycia do UE poddaje się każdą przesyłkę wprowadzaną na teren UE,
która należy do kategorii zwierząt i towarów wymienionych w 47 ust. 1 lit. a, b oraz d-f
tego rozporządzenia (są to m.in. zwierzęta, produkty pochodzenia zwierzęcego, materiał
biologiczny, produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego, siano i słoma, produkty
złożone, pasze pochodzenia niezwierzęcego z niektórych państw trzecich podlegające
czasowemu zwiększeniu kontroli urzędowych).
Na podstawie art. 15b ust. 1 pkt 1 ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej (2) organem
właściwym do przeprowadzania kontroli urzędowych oraz wykonywania innych
czynności urzędowych dotyczących zwierząt i towarów w BCP jest graniczny lekarz
-- 1 of 11 --
weterynarii. Urzędowa kontrola graniczna polega w szczególności na kontroli
dokumentów, kontroli identyfikacyjnej oraz kontroli bezpośredniej. Kontrole te są
przeprowadzane zgodnie z częstotliwością określoną w przepisach UE z
uwzględnieniem informacji dotyczących ryzyka związanego z kategoriami zwierząt lub
towarów i dostępnych ocen naukowych. Kontrole te są monitorowane i koordynowane
poprzez unijny system TRACES, który służy jako narzędzie analizy ryzyka. W ramach
kontroli bezpośredniej pobierane są wyrywkowo próby do badań w laboratoriach
urzędowych w ramach krajowego planu monitoringu pozostałości leków
weterynaryjnych, zanieczyszczeń mikrobiologicznych oraz skażeń radioaktywnych.
Po przeprowadzeniu urzędowych kontroli granicznych, w tym kontroli dokumentacji i, w
razie potrzeby, kontroli identyfikacyjnej i kontroli bezpośredniej, organy Inspekcji
Weterynaryjnej (IW) podejmują decyzję w odniesieniu do każdej przesyłki wskazując w
niej czy przesyłka spełnia wymogi przepisów, a w odpowiednich przypadkach –
stosownej procedury celnej. W przypadku, gdy przesyłka nie spełnia wymagań
przywozowych, nie zostaje wydana zgoda na jej wwóz na terytorium UE, towar nie
zostaje dopuszczony do obrotu, a przesyłka zostaje odesłana do państwa pochodzenia
lub poddana zniszczeniu na koszt osoby za nią odpowiedzialnej.
Przesyłki towarów importowanych z państw trzecich, objętych regulacjami
fitosanitarnymi, są poddawane granicznej kontroli fitosanitarnej (tj. kontroli
występowania agrofagów – szkodników i sprawców chorób roślin) realizowanej przez
Państwową Inspekcję Ochrony Roślin i Nasiennictwa (PIORiN) lub, w określonych
przypadkach, przez Krajową Administrację Skarbową.
Zakres tych kontroli wynika z przyjętych na poziomie UE przepisów stosowanych
w sposób bezpośredni przez wszystkie państwa członkowskie tj. rozporządzenia
2017/625 (1) oraz rozporządzenia 2016/2031 (3), jak również z przepisów wydanych na
podstawie tych rozporządzeń. W przepisach tych, a przede wszystkim w rozporządzeniu
2019/2072 (4), określony został zakres towarów – tj. roślin, produktów roślinnych i
innych przedmiotów w rozumieniu przepisów rozporządzenia 2016/2031 – objętych
zakazem wprowadzania do Unii Europejskiej, a także towarów objętych obowiązkiem
przeprowadzenia granicznej kontroli fitosanitarnej w razie importu. Wykaz ten
sporządzony został na podstawie oceny ryzyka możliwości zawleczenia wraz z
-- 2 of 11 --
importowanymi towarami agrofagów (szkodników i patogenów) szkodliwych dla roślin.
PIORiN w pełni realizuje obowiązki wynikające ze wskazanych wyżej przepisów.
Dodatkowo, na podstawie ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych
(5), podległa Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi Inspekcja Jakości Handlowej
Artykułów Rolno-Spożywczych (IJHARS) sprawuje nadzór nad jakością handlową
artykułów rolno-spożywczych (art. 17. ust. 1). Do zadań IJHARS, w ramach
sprawowanego nadzoru, należy w szczególności kontrola jakości handlowej artykułów
rolno-spożywczych w produkcji i obrocie (rynek krajowy), w tym wywożonych za
granicę (eksport), a także kontrola jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych
przywożonych spoza państw członkowskich UE oraz spoza państw członkowskich
Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim
Obszarze Gospodarczym, w tym kontrola graniczna tych artykułów (import).
Pojęcie jakości handlowej zostało wyjaśnione w ustawie (5) i oznacza cechy artykułu
rolno-spożywczego dotyczące jego właściwości organoleptycznych, fizykochemicznych
i mikrobiologicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz
wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji
i oznakowania, nieobjęte innymi wymaganiami: sanitarnymi, weterynaryjnymi lub
fitosanitarnymi (art. 3 pkt 5).
W świetle art. 10 ust. 1 ustawy (5), artykuły rolno-spożywcze przywożone z krajów
trzecich mogą być dopuszczone do obrotu w rozumieniu przepisów prawa celnego pod
warunkiem przeprowadzenia kontroli jakości handlowej przez organ IJHARS.
Urzędowej kontroli przeprowadzanej przez IJHARS w obrocie z zagranicą podlegają:
importowane artykuły rolno-spożywcze wskazane w rozporządzeniu w sprawie
wykazu artykułów rolno-spożywczych przywożonych z zagranicy oraz ich
minimalnych ilości podlegających kontroli jakości handlowej (6),
importowane oraz przeznaczone na eksport świeże owoce i warzywa objęte
wymaganiami norm handlowych UE.
Po przeprowadzeniu kontroli granicznych, w przypadku stwierdzenia niewłaściwej
jakości handlowej, organy IJHARS, na podstawie art. 30 ustawy (5), wydają decyzję
o zakazie wprowadzenia artykułu rolno-spożywczego do obrotu. Niniejszej decyzji
nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Taka decyzja, przekazana do urzędu
celno-skarbowego, stanowi podstawę do odmowy przyjęcia zgłoszenia celnego.
-- 3 of 11 --
Niezależnie od działań prewencyjnych, organy IJHARS są upoważnione również do
stosowania sankcji administracyjnych w postaci kar pieniężnych, o których mowa w art.
40a ustawy (5), w tym m.in. za wprowadzenie do obrotu artykułów rolno-spożywczych
nieodpowiadających jakości handlowej lub zafałszowanych.
2. Czy kontrole te mają charakter powszechny, czy też są prowadzone w sposób
wybiórczy, a jeżeli tak – według jakich kryteriów wybierane są transporty do kontroli?
Wszystkie przesyłki będące w kompetencji organów Inspekcji Weterynaryjnej podlegają
kontrolom dokumentacji oraz identyfikacji. Minimalne poziomy częstotliwości kontroli
bezpośrednich określa rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2019/2129 (7). Ww.
rozporządzenie określa minimalną częstotliwość kontroli. Przy stwierdzeniu
niezgodności, np. dla danej kategorii produktu, konkretnego kraju pochodzenia, czy
danego zakładu pochodzenia, częstotliwość może wzrosnąć, zgodnie
z analizą ryzyka. Komisja Europejska gromadzi dane dotyczące kontroli i w razie
potrzeby zwiększa minimalną częstotliwość kontroli dla danych kategorii produktów z
danych krajów. Dodatkowo, przy stwierdzeniu nieprawidłowości, graniczny lekarz
weterynarii może zawnioskować do Komisji Europejskiej o wprowadzenie kontroli
wzmożonych przesyłek pochodzących z danego zakładu pochodzenia w odniesieniu do
konkretnej kategorii produktów, w których stwierdzono nieprawidłowości. Oznacza to,
że do czasu uzyskania wymaganej liczby pozytywnych wyników kontroli i spełnienia
wymagań pozwalających na zakończenie kontroli wzmożonej, każda przesyłka
wskazanego typu podlega kontrolom bezpośrednim. Szczegółowy opis kontroli
wzmożonych przedstawiony jest w rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE)
2019/1873 (8). Dodatkowo, niezależnie od minimalnej częstotliwości, graniczny lekarz
weterynarii może poddać kontroli bezpośredniej każdą przesyłkę, szczególnie, jeżeli ma
podejrzenia, że kontrola może wykazać niezgodności.
W odniesieniu do kwestii fitosanitarnych, w celu podniesienia bezpieczeństwa
fitosanitarnego kraju dla przesyłek zawierających towary wymagające przy imporcie do
Unii Europejskiej wyłącznie kontroli dokumentów (tj. zaopatrzenia w świadectwo
fitosanitarne) zwiększona została minimalna częstotliwość fizycznych kontroli
urzędowych wykonywanych przez polskie służby ochrony roślin do 10% takich
przesyłek – prawo Unii Europejskiej wymaga kontroli 1% takich przesyłek.
-- 4 of 11 --
Kontrola jakości handlowej w imporcie jest kontrolą obligatoryjną zgodnie z ww.
rozporządzeniem (6). Kontrola w eksporcie ma natomiast charakter dobrowolny (z
wyłączeniem rynku świeżych owoców i warzyw) i odbywa się w trybie oceny jakości
handlowej wykonywanej na wniosek przedsiębiorcy.
Granicznej kontroli w zakresie jakości handlowej podlegają artykuły rolno-spożywcze
wyszczególnione w przepisach krajowych. Wykaz artykułów przywożonych z zagranicy
oraz ich minimalne ilości podlegające kontroli obejmują ok. 200 pozycji. Przedmiotowe
kontrole przeprowadzane są według tych samych zasad i trybu, co kontrole na rynku
krajowym. Ich celem jest sprawdzenie zgodności produktu z przepisami o jakości
handlowej oraz deklaracją jakościową przedłożoną przez wprowadzającego do obrotu,
w tym importera, jak również sprawdzenie warunków jego składowania lub
transportowania. Deklaracją jakościową może być np. specyfikacja produktu,
świadectwo jakości, atest jakościowy lub etykieta produktu.
Kontrola jakości handlowej obejmuje co najmniej jedną z następujących czynności:
sprawdzenie dokumentów umożliwiających identyfikację artykułu rolno-
spożywczego, atestów jakościowych, wyników badań laboratoryjnych oraz
innych dokumentów świadczących o jego jakości handlowej,
sprawdzenie opakowania, oznakowania, prezentacji artykułu rolno-spożywczego
oraz warunków jego przechowywania i transportu,
oględziny artykułu rolno-spożywczego,
pobranie próbek i wykonanie badań laboratoryjnych,
ustalenie klasy jakości artykułu rolno-spożywczego,
sprawdzanie sposobu produkcji artykułu rolno-spożywczego lub prawidłowości
przebiegu procesu technologicznego.
O doborze czynności kontrolnych decydują specyficzne cechy produktu, warunki
techniczne kontroli oraz kompletność dołączonej dokumentacji przewozowej.
Niezbędne czynności wykonywane są w miejscu przeprowadzenia kontroli, po otwarciu
środka transportu przewożącego produkty. W przypadku wątpliwości co do jakości
handlowej importowanego towaru powstałej na podstawie oględzin lub oceny
organoleptycznej pobierana jest próbka do badań laboratoryjnych. Szczególnie istotnym
elementem czynności kontrolnych jest identyfikacja produktu, w tym weryfikacja jego
-- 5 of 11 --
pochodzenia, co odbywa się na podstawie przedłożonej przez kontrolowanego
dokumentacji dotyczącej danego produktu.
3. Czy przewożone do Polski towary, w szczególności zboża, owoce, warzywa,
wołowina, wieprzowina, drób oraz przetwory, są systematycznie badane pod kątem
obecności pestycydów, antybiotyków oraz innych substancji niedozwolonych?
Produkty podlegające urzędowej kontroli przez organy IW są systematycznie badane
pod kątem zanieczyszczeń chemicznych, mikrobiologicznych, biologicznych,
pozostałości pestycydów, pozostałości zakazanych lub niedopuszczonych substancji
farmakologicznie czynnych oraz weterynaryjnych produktów leczniczych
w ramach corocznych planów kontroli. Minimalna częstotliwość poboru prób w
kierunkach zanieczyszczeń chemicznych i pozostałości zakazanych lub
niedopuszczonych substancji farmakologicznie czynnych oraz weterynaryjnych
produktów leczniczych jest określona w odpowiednich przepisach UE przez wskazanie
procentu przesyłek danej kategorii z poprzedniego roku. Próbki pobierane są zarówno z
przesyłek przeznaczonych do Polski, jak i do pozostałych państw członkowskich.
Należy przy tym zaznaczyć, że import przez polskie punkty kontroli granicznej wołowiny
z krajów trzecich jest znikomy, mięsa drobiowego niewielki (i nieprzeznaczony do
Polski), a wieprzowiny w ogóle nie występuje, stąd liczba pobieranych próbek nie jest
duża. Dla przykładu sumaryczną wielkość importu wołowiny (kody CN rozpoczynające
się 0201; przesyłek o kodach 0202 nie było) i drobiu (kody CN rozpoczynające się 0207)
przez polskie BCP przedstawia poniższa tabela. W tabeli nie przedstawiono danych dla
mięsa wieprzowego (kod CN 0203), ponieważ nie było takich przesyłek.
Wszystkie przesyłki W tym do Polski
01.01-
31.12.2025 Liczba
przesyłek
Łączna masa
netto w kg Liczba przesyłek Łączna masa
netto w kg
Przesyłki mięsa
drobiowego 313 5 889 663,7 2 19 300,00
Przesyłki mięsa
wołowego 42 12 278,63 42 12 278,63
Liczba prób pobranych w ramach badań monitoringowych z wyszczególnieniem
kategorii towarów, których dotyczyły badania jest zamieszczana co miesiąc na stronie
internetowej Głównego Inspektoratu Weterynarii w zakładce aktualności.
-- 6 of 11 --
Kontrole graniczne żywności pochodzenia roślinnego importowanych z państw trzecich
pod kątem pozostałości m.in. środków ochrony roślin czy substancji zakazanych
wykonuje z kolei Państwowa Inspekcja Sanitarna podległa Ministrowi Zdrowia.
4. Jakie organy są odpowiedzialne za przeprowadzanie tych kontroli oraz czy
Ministerstwo planuje zwiększenie ich częstotliwości lub zakresu, zwłaszcza
w odniesieniu do importu z państw trzecich?
5. Czy Ministerstwo przewiduje wzmocnienie mechanizmów kontroli w związku z
potencjalnym wzrostem importu żywności po wejściu w życie umowy UE–Mercosur?
W Polsce nadzór nad łańcuchem rolno-spożywczym w zakresie szeroko pojętego
bezpieczeństwa i jakości żywności w obecnym stanie prawnym realizują przede
wszystkim 4 inspekcje podległe 2 naczelnym organom administracji publicznej:
1. podległe Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi:
a. Inspekcja Weterynaryjna,
b. Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa,
c. Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych,
2. podległa Ministrowi Zdrowia - Państwowa Inspekcja Sanitarna.
W celu usprawnienia współpracy Inspekcji odpowiedzialnych za kontrolę
importowanych towarów, podpisane zostało porozumienie ramowe pomiędzy Głównym
Inspektorem Sanitarnym, Głównym Lekarzem Weterynarii, Głównym Inspektorem
Ochrony Roślin i Nasiennictwa i Głównym Inspektorem Jakości Handlowej Produktów
Rolno-Spożywczych w sprawie współdziałania i współpracy organów Państwowej
Inspekcji Sanitarnej, organów Inspekcji Weterynaryjnej, organów Państwowej Inspekcji
Ochrony Roślin i Nasiennictwa oraz organów Państwowej Inspekcji Jakości Handlowej
Produktów Rolno-Spożywczych w zakresie kontroli urzędowych zwierząt i towarów
wprowadzanych na terytorium Unii Europejskiej.
-- 7 of 11 --
Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa zawarła również porozumienie z
Krajową Administracją Skarbową1.
W zakresie kontroli przeprowadzanych przez organy Inspekcji Weterynaryjnej system
ten oparty jest na procedurach i mechanizmach szczegółowo określonych w ww.
przepisach UE i stosowany jednolicie na terenie UE. Jak wskazano powyżej, system ten
dopuszcza w zależności od analizy ryzyka zwiększenie liczby kontroli w odniesieniu do
danego rodzaju towaru lub danego państwa trzeciego, jeśli istnieją ku temu
odpowiednie przesłanki i dowody co do ryzyka dla zdrowia lub życia ludzi bądź zwierząt.
W odniesieniu do kwestii fitosanitarnych, wychodząc naprzeciw postulatom organizacji
rolniczych oraz w trosce o bezpieczeństwo konsumentów, Ministerstwo Rolnictwa i
Rozwoju Wsi finansuje (w ramach zadań dotacji celowych) wykonywanie dodatkowych
badań żywności importowanej, w tym z Ukrainy i krajów Mercosur, pod kątem
pozostałości środków ochrony roślin. Próbki pobierane są przez organy Państwowej
Inspekcji Sanitarnej, a następnie badane w laboratoriach Instytutu Ogrodnictwa –
Państwowego Instytutu Badawczego oraz Instytutu Ochrony Roślin – Państwowego
Instytutu Badawczego. Planowana jest kontynuacja tego zadania w 2026 r. na poziomie
ok. 1500 próbek.
Wypełniając swoje zadania, IJHARS przeciwdziała zafałszowaniom żywności i innym
możliwym nadużyciom rynkowym, z jednej strony chroni więc interesy konsumentów,
a z drugiej strony wspiera rzetelnych producentów żywności, stojąc na straży wysokiej
jakości i uczciwej konkurencji w branży rolno-spożywczej. Podkreślenia wymaga, że na
przejściach granicznych z Ukrainą zapewniona jest całodobowa kontrola oraz bieżące
monitorowanie przepływu towarów. W związku ze wzmożonym importem wzmocniono
graniczną kontrolę importowanych artykułów rolno-spożywczych na wschodzie Polski,
gdzie pracownicy IJHARS prowadzą kontrole przez 24 godziny, 7 dni w tygodniu.
Jednocześnie, mając na względzie umowę handlową UE-Mercosur oraz możliwe
konsekwencje jej obowiązywania dla polskiego rolnictwa i rynku rolno-spożywczego, w
IJHARS zostały podjęte działania mające na celu przygotowanie jednostek terenowych
na wynikające z tej umowy wyzwania. Jednym z kluczowych działań IJHARS w tym
1„Porozumienie pomiędzy Szefem Służby Celnej i Głównym Inspektorem Ochrony Roślin i
Nasiennictwa o współdziałaniu Służby Celnej i Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i
Nasiennictwa w celu zapewnienia efektywnego i skutecznego wykonywania zadań w zakresie
egzekwowania ograniczeń dotyczących wprowadzanych bezpośrednio z państw trzecich na
terytorium Rzeczypospolitej Polskiej roślin, produktów roślinnych i przedmiotów”.
-- 8 of 11 --
zakresie było opracowanie trybu postępowania dla pracowników wojewódzkich
inspektoratów JHARS w zakresie realizacji kontroli jakości handlowej artykułów rolno-
spożywczych przywożonych z krajów trzecich wraz z możliwościami analitycznymi
laboratoriów.
Podsumowując powyższe, organy urzędowej kontroli podległe Ministrowi Rolnictwa
i Rozwoju Wsi wykorzystują w pełni nadane im uprawnienia w toku realizowanych
kontroli celem ochrony rynku przed potencjalnym napływem towarów o niewłaściwej
jakości zdrowotnej i handlowej.
Dodatkowo, zgodnie z zapowiedzią Komisji Europejskiej z grudnia 2025 r., planowane
jest zaostrzenie przez Komisję kontroli nad żywnością oraz nad innymi produktami
pochodzenia zwierzęcego i roślinnego importowanymi do UE. Przewiduje się w
szczególności zwiększenie liczby audytów w krajach spoza UE o 50% w ciągu
najbliższych dwóch lat. Zwiększona zostanie również liczba audytów Komisji w
europejskich punktach kontroli granicznej, w celu sprawdzenia czy państwa
członkowskie przeprowadzają kontrole zgodnie z odpowiednimi wymogami UE. Komisja
planuje również dokładniej monitorować niezgodne towary i kraje, wprowadzając
niezbędne korekty częstotliwości kontroli oraz wspierać państwa członkowskie we
wdrażaniu dodatkowych środków kontrolnych. Rozważane są także skoordynowane
działania UE w celu monitorowania wybranych importowanych produktów.
Dalsze działania Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi będą realizowane w zależności
od oceny i identyfikacji obszarów ryzyka związanego z bezpieczeństwem i jakością
poszczególnych towarów sprowadzanych do Polski z państw trzecich. Działania te będą
się koncentrowały na ochronie polskiego rynku przed potencjalnym napływem
produktów niespełniających unijnych standardów produkcji.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Jacek Czerniak
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 9 of 11 --
Podstawa prawna:
(1) rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/625 z dnia 15
marca 2017 r. w sprawie kontroli urzędowych i innych czynności urzędowych
przeprowadzanych w celu zapewnienia stosowania prawa żywnościowego i
paszowego oraz zasad dotyczących zdrowia i dobrostanu zwierząt, zdrowia
roślin i środków ochrony roślin, zmieniające rozporządzenia Parlamentu
Europejskiego i Rady (WE) nr 999/2001, (WE) nr 396/2005, (WE) nr
1069/2009, (WE) nr 1107/2009, (UE) nr 1151/2012, (UE) nr 652/2014, (UE)
2016/429 i (UE) 2016/2031, rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2005 i (WE) nr
1099/2009 oraz dyrektywy Rady 98/58/WE, 1999/74/WE, 2007/43/WE,
2008/119/WE i 2008/120/WE, oraz uchylające rozporządzenia Parlamentu
Europejskiego i Rady (WE) nr 854/2004 i (WE) nr 882/2004, dyrektywy Rady
89/608/EWG, 89/662/EWG, 90/425/EWG, 91/496/EWG, 96/23/WE,
96/93/WE i 97/78/WE oraz decyzję Rady 92/438/EWG (Dz. Urz. UE L 95 z
07.04.2017, str. 1-142, z późn.zm.)
(2) ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz. U. z 2024 r.
poz. 12)
(3) rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/2031 z dnia 26
października 2016 r. w sprawie środków ochronnych przeciwko agrofagom
roślin, zmieniające rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr
228/2013, (UE) nr 652/2014 i (UE) nr 1143/2014 oraz uchylające dyrektywy
Rady 69/464/EWG, 74/647/EWG, 93/85/EWG, 98/57/WE, 2000/29/WE,
2006/91/WE i 2007/33/WE (Dz. Urz. UE L 317 z 23.11.2016, str. 4, z późn.
zm.)
(4) rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2019/2072 z dnia 28 listopada 2019
r. ustanawiające jednolite warunki wykonania rozporządzenia Parlamentu
Europejskiego i Rady (UE) 2016/2031 w sprawie środków ochronnych
przeciwko agrofagom roślin i uchylające rozporządzenie Komisji (WE) nr
690/2008 oraz zmieniające rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE)
2018/2019 (Dz. Urz. UE L 319 z 10.12.2019, str. 1, z późn. zm.)
(5) ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-
spożywczych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1980)
(6) rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 stycznia 2013 r.
w sprawie wykazu artykułów rolno-spożywczych przywożonych z zagranicy oraz
ich minimalnych ilości podlegających kontroli jakości handlowej (Dz. U. z 2020 r.
poz. 1934, z późn. zm.)
(7) rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2019/2129 z dnia 25 listopada 2019 r.
ustanawiające przepisy dotyczące jednolitego stosowania poziomów
częstotliwości kontroli identyfikacyjnych i kontroli bezpośrednich określonych
przesyłek zwierząt i towarów wprowadzanych do Unii (Dz. Urz. UE L 321 z
12.12.2019, str. 122)
(8) rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2019/1873 z dnia 7 listopada 2019 r.
w sprawie obowiązujących w punktach kontroli granicznej procedur
skoordynowanego przeprowadzania przez właściwe organy wzmożonych
kontroli urzędowych dotyczących produktów pochodzenia zwierzęcego,
materiału biologicznego, produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego i
produktów złożonych (Dz. Urz. UE L 289 z 08.11.2019, str.50)
-- 10 of 11 --
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 11 of 11 --
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 11 lutego 2026 r.
Znak sprawy: DŻW.bhż.058.1.2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 14780 w sprawie zasad i zakresu kontroli granicznych
transportów żywności wwożonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pani Iwony Marii Kozłowskiej i Pani Anny
Wojciechowskiej, Posłanek na Sejm RP nr 14780 w sprawie zasad i zakresu kontroli
granicznych transportów żywności wwożonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
przekazuję poniższe informacje.
1. Jak obecnie przebiegają kontrole graniczne transportów produktów rolno-
spożywczych wwożonych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej?
Na podstawie art. 47 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/625
(1) kontroli urzędowej w punkcie kontroli granicznej (BCP – Border Control Post)
pierwszego przybycia do UE poddaje się każdą przesyłkę wprowadzaną na teren UE,
która należy do kategorii zwierząt i towarów wymienionych w 47 ust. 1 lit. a, b oraz d-f
tego rozporządzenia (są to m.in. zwierzęta, produkty pochodzenia zwierzęcego, materiał
biologiczny, produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego, siano i słoma, produkty
złożone, pasze pochodzenia niezwierzęcego z niektórych państw trzecich podlegające
czasowemu zwiększeniu kontroli urzędowych).
Na podstawie art. 15b ust. 1 pkt 1 ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej (2) organem
właściwym do przeprowadzania kontroli urzędowych oraz wykonywania innych
czynności urzędowych dotyczących zwierząt i towarów w BCP jest graniczny lekarz
-- 1 of 11 --
weterynarii. Urzędowa kontrola graniczna polega w szczególności na kontroli
dokumentów, kontroli identyfikacyjnej oraz kontroli bezpośredniej. Kontrole te są
przeprowadzane zgodnie z częstotliwością określoną w przepisach UE z
uwzględnieniem informacji dotyczących ryzyka związanego z kategoriami zwierząt lub
towarów i dostępnych ocen naukowych. Kontrole te są monitorowane i koordynowane
poprzez unijny system TRACES, który służy jako narzędzie analizy ryzyka. W ramach
kontroli bezpośredniej pobierane są wyrywkowo próby do badań w laboratoriach
urzędowych w ramach krajowego planu monitoringu pozostałości leków
weterynaryjnych, zanieczyszczeń mikrobiologicznych oraz skażeń radioaktywnych.
Po przeprowadzeniu urzędowych kontroli granicznych, w tym kontroli dokumentacji i, w
razie potrzeby, kontroli identyfikacyjnej i kontroli bezpośredniej, organy Inspekcji
Weterynaryjnej (IW) podejmują decyzję w odniesieniu do każdej przesyłki wskazując w
niej czy przesyłka spełnia wymogi przepisów, a w odpowiednich przypadkach –
stosownej procedury celnej. W przypadku, gdy przesyłka nie spełnia wymagań
przywozowych, nie zostaje wydana zgoda na jej wwóz na terytorium UE, towar nie
zostaje dopuszczony do obrotu, a przesyłka zostaje odesłana do państwa pochodzenia
lub poddana zniszczeniu na koszt osoby za nią odpowiedzialnej.
Przesyłki towarów importowanych z państw trzecich, objętych regulacjami
fitosanitarnymi, są poddawane granicznej kontroli fitosanitarnej (tj. kontroli
występowania agrofagów – szkodników i sprawców chorób roślin) realizowanej przez
Państwową Inspekcję Ochrony Roślin i Nasiennictwa (PIORiN) lub, w określonych
przypadkach, przez Krajową Administrację Skarbową.
Zakres tych kontroli wynika z przyjętych na poziomie UE przepisów stosowanych
w sposób bezpośredni przez wszystkie państwa członkowskie tj. rozporządzenia
2017/625 (1) oraz rozporządzenia 2016/2031 (3), jak również z przepisów wydanych na
podstawie tych rozporządzeń. W przepisach tych, a przede wszystkim w rozporządzeniu
2019/2072 (4), określony został zakres towarów – tj. roślin, produktów roślinnych i
innych przedmiotów w rozumieniu przepisów rozporządzenia 2016/2031 – objętych
zakazem wprowadzania do Unii Europejskiej, a także towarów objętych obowiązkiem
przeprowadzenia granicznej kontroli fitosanitarnej w razie importu. Wykaz ten
sporządzony został na podstawie oceny ryzyka możliwości zawleczenia wraz z
-- 2 of 11 --
importowanymi towarami agrofagów (szkodników i patogenów) szkodliwych dla roślin.
PIORiN w pełni realizuje obowiązki wynikające ze wskazanych wyżej przepisów.
Dodatkowo, na podstawie ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych
(5), podległa Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi Inspekcja Jakości Handlowej
Artykułów Rolno-Spożywczych (IJHARS) sprawuje nadzór nad jakością handlową
artykułów rolno-spożywczych (art. 17. ust. 1). Do zadań IJHARS, w ramach
sprawowanego nadzoru, należy w szczególności kontrola jakości handlowej artykułów
rolno-spożywczych w produkcji i obrocie (rynek krajowy), w tym wywożonych za
granicę (eksport), a także kontrola jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych
przywożonych spoza państw członkowskich UE oraz spoza państw członkowskich
Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim
Obszarze Gospodarczym, w tym kontrola graniczna tych artykułów (import).
Pojęcie jakości handlowej zostało wyjaśnione w ustawie (5) i oznacza cechy artykułu
rolno-spożywczego dotyczące jego właściwości organoleptycznych, fizykochemicznych
i mikrobiologicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz
wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji
i oznakowania, nieobjęte innymi wymaganiami: sanitarnymi, weterynaryjnymi lub
fitosanitarnymi (art. 3 pkt 5).
W świetle art. 10 ust. 1 ustawy (5), artykuły rolno-spożywcze przywożone z krajów
trzecich mogą być dopuszczone do obrotu w rozumieniu przepisów prawa celnego pod
warunkiem przeprowadzenia kontroli jakości handlowej przez organ IJHARS.
Urzędowej kontroli przeprowadzanej przez IJHARS w obrocie z zagranicą podlegają:
importowane artykuły rolno-spożywcze wskazane w rozporządzeniu w sprawie
wykazu artykułów rolno-spożywczych przywożonych z zagranicy oraz ich
minimalnych ilości podlegających kontroli jakości handlowej (6),
importowane oraz przeznaczone na eksport świeże owoce i warzywa objęte
wymaganiami norm handlowych UE.
Po przeprowadzeniu kontroli granicznych, w przypadku stwierdzenia niewłaściwej
jakości handlowej, organy IJHARS, na podstawie art. 30 ustawy (5), wydają decyzję
o zakazie wprowadzenia artykułu rolno-spożywczego do obrotu. Niniejszej decyzji
nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Taka decyzja, przekazana do urzędu
celno-skarbowego, stanowi podstawę do odmowy przyjęcia zgłoszenia celnego.
-- 3 of 11 --
Niezależnie od działań prewencyjnych, organy IJHARS są upoważnione również do
stosowania sankcji administracyjnych w postaci kar pieniężnych, o których mowa w art.
40a ustawy (5), w tym m.in. za wprowadzenie do obrotu artykułów rolno-spożywczych
nieodpowiadających jakości handlowej lub zafałszowanych.
2. Czy kontrole te mają charakter powszechny, czy też są prowadzone w sposób
wybiórczy, a jeżeli tak – według jakich kryteriów wybierane są transporty do kontroli?
Wszystkie przesyłki będące w kompetencji organów Inspekcji Weterynaryjnej podlegają
kontrolom dokumentacji oraz identyfikacji. Minimalne poziomy częstotliwości kontroli
bezpośrednich określa rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2019/2129 (7). Ww.
rozporządzenie określa minimalną częstotliwość kontroli. Przy stwierdzeniu
niezgodności, np. dla danej kategorii produktu, konkretnego kraju pochodzenia, czy
danego zakładu pochodzenia, częstotliwość może wzrosnąć, zgodnie
z analizą ryzyka. Komisja Europejska gromadzi dane dotyczące kontroli i w razie
potrzeby zwiększa minimalną częstotliwość kontroli dla danych kategorii produktów z
danych krajów. Dodatkowo, przy stwierdzeniu nieprawidłowości, graniczny lekarz
weterynarii może zawnioskować do Komisji Europejskiej o wprowadzenie kontroli
wzmożonych przesyłek pochodzących z danego zakładu pochodzenia w odniesieniu do
konkretnej kategorii produktów, w których stwierdzono nieprawidłowości. Oznacza to,
że do czasu uzyskania wymaganej liczby pozytywnych wyników kontroli i spełnienia
wymagań pozwalających na zakończenie kontroli wzmożonej, każda przesyłka
wskazanego typu podlega kontrolom bezpośrednim. Szczegółowy opis kontroli
wzmożonych przedstawiony jest w rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE)
2019/1873 (8). Dodatkowo, niezależnie od minimalnej częstotliwości, graniczny lekarz
weterynarii może poddać kontroli bezpośredniej każdą przesyłkę, szczególnie, jeżeli ma
podejrzenia, że kontrola może wykazać niezgodności.
W odniesieniu do kwestii fitosanitarnych, w celu podniesienia bezpieczeństwa
fitosanitarnego kraju dla przesyłek zawierających towary wymagające przy imporcie do
Unii Europejskiej wyłącznie kontroli dokumentów (tj. zaopatrzenia w świadectwo
fitosanitarne) zwiększona została minimalna częstotliwość fizycznych kontroli
urzędowych wykonywanych przez polskie służby ochrony roślin do 10% takich
przesyłek – prawo Unii Europejskiej wymaga kontroli 1% takich przesyłek.
-- 4 of 11 --
Kontrola jakości handlowej w imporcie jest kontrolą obligatoryjną zgodnie z ww.
rozporządzeniem (6). Kontrola w eksporcie ma natomiast charakter dobrowolny (z
wyłączeniem rynku świeżych owoców i warzyw) i odbywa się w trybie oceny jakości
handlowej wykonywanej na wniosek przedsiębiorcy.
Granicznej kontroli w zakresie jakości handlowej podlegają artykuły rolno-spożywcze
wyszczególnione w przepisach krajowych. Wykaz artykułów przywożonych z zagranicy
oraz ich minimalne ilości podlegające kontroli obejmują ok. 200 pozycji. Przedmiotowe
kontrole przeprowadzane są według tych samych zasad i trybu, co kontrole na rynku
krajowym. Ich celem jest sprawdzenie zgodności produktu z przepisami o jakości
handlowej oraz deklaracją jakościową przedłożoną przez wprowadzającego do obrotu,
w tym importera, jak również sprawdzenie warunków jego składowania lub
transportowania. Deklaracją jakościową może być np. specyfikacja produktu,
świadectwo jakości, atest jakościowy lub etykieta produktu.
Kontrola jakości handlowej obejmuje co najmniej jedną z następujących czynności:
sprawdzenie dokumentów umożliwiających identyfikację artykułu rolno-
spożywczego, atestów jakościowych, wyników badań laboratoryjnych oraz
innych dokumentów świadczących o jego jakości handlowej,
sprawdzenie opakowania, oznakowania, prezentacji artykułu rolno-spożywczego
oraz warunków jego przechowywania i transportu,
oględziny artykułu rolno-spożywczego,
pobranie próbek i wykonanie badań laboratoryjnych,
ustalenie klasy jakości artykułu rolno-spożywczego,
sprawdzanie sposobu produkcji artykułu rolno-spożywczego lub prawidłowości
przebiegu procesu technologicznego.
O doborze czynności kontrolnych decydują specyficzne cechy produktu, warunki
techniczne kontroli oraz kompletność dołączonej dokumentacji przewozowej.
Niezbędne czynności wykonywane są w miejscu przeprowadzenia kontroli, po otwarciu
środka transportu przewożącego produkty. W przypadku wątpliwości co do jakości
handlowej importowanego towaru powstałej na podstawie oględzin lub oceny
organoleptycznej pobierana jest próbka do badań laboratoryjnych. Szczególnie istotnym
elementem czynności kontrolnych jest identyfikacja produktu, w tym weryfikacja jego
-- 5 of 11 --
pochodzenia, co odbywa się na podstawie przedłożonej przez kontrolowanego
dokumentacji dotyczącej danego produktu.
3. Czy przewożone do Polski towary, w szczególności zboża, owoce, warzywa,
wołowina, wieprzowina, drób oraz przetwory, są systematycznie badane pod kątem
obecności pestycydów, antybiotyków oraz innych substancji niedozwolonych?
Produkty podlegające urzędowej kontroli przez organy IW są systematycznie badane
pod kątem zanieczyszczeń chemicznych, mikrobiologicznych, biologicznych,
pozostałości pestycydów, pozostałości zakazanych lub niedopuszczonych substancji
farmakologicznie czynnych oraz weterynaryjnych produktów leczniczych
w ramach corocznych planów kontroli. Minimalna częstotliwość poboru prób w
kierunkach zanieczyszczeń chemicznych i pozostałości zakazanych lub
niedopuszczonych substancji farmakologicznie czynnych oraz weterynaryjnych
produktów leczniczych jest określona w odpowiednich przepisach UE przez wskazanie
procentu przesyłek danej kategorii z poprzedniego roku. Próbki pobierane są zarówno z
przesyłek przeznaczonych do Polski, jak i do pozostałych państw członkowskich.
Należy przy tym zaznaczyć, że import przez polskie punkty kontroli granicznej wołowiny
z krajów trzecich jest znikomy, mięsa drobiowego niewielki (i nieprzeznaczony do
Polski), a wieprzowiny w ogóle nie występuje, stąd liczba pobieranych próbek nie jest
duża. Dla przykładu sumaryczną wielkość importu wołowiny (kody CN rozpoczynające
się 0201; przesyłek o kodach 0202 nie było) i drobiu (kody CN rozpoczynające się 0207)
przez polskie BCP przedstawia poniższa tabela. W tabeli nie przedstawiono danych dla
mięsa wieprzowego (kod CN 0203), ponieważ nie było takich przesyłek.
Wszystkie przesyłki W tym do Polski
01.01-
31.12.2025 Liczba
przesyłek
Łączna masa
netto w kg Liczba przesyłek Łączna masa
netto w kg
Przesyłki mięsa
drobiowego 313 5 889 663,7 2 19 300,00
Przesyłki mięsa
wołowego 42 12 278,63 42 12 278,63
Liczba prób pobranych w ramach badań monitoringowych z wyszczególnieniem
kategorii towarów, których dotyczyły badania jest zamieszczana co miesiąc na stronie
internetowej Głównego Inspektoratu Weterynarii w zakładce aktualności.
-- 6 of 11 --
Kontrole graniczne żywności pochodzenia roślinnego importowanych z państw trzecich
pod kątem pozostałości m.in. środków ochrony roślin czy substancji zakazanych
wykonuje z kolei Państwowa Inspekcja Sanitarna podległa Ministrowi Zdrowia.
4. Jakie organy są odpowiedzialne za przeprowadzanie tych kontroli oraz czy
Ministerstwo planuje zwiększenie ich częstotliwości lub zakresu, zwłaszcza
w odniesieniu do importu z państw trzecich?
5. Czy Ministerstwo przewiduje wzmocnienie mechanizmów kontroli w związku z
potencjalnym wzrostem importu żywności po wejściu w życie umowy UE–Mercosur?
W Polsce nadzór nad łańcuchem rolno-spożywczym w zakresie szeroko pojętego
bezpieczeństwa i jakości żywności w obecnym stanie prawnym realizują przede
wszystkim 4 inspekcje podległe 2 naczelnym organom administracji publicznej:
1. podległe Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi:
a. Inspekcja Weterynaryjna,
b. Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa,
c. Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych,
2. podległa Ministrowi Zdrowia - Państwowa Inspekcja Sanitarna.
W celu usprawnienia współpracy Inspekcji odpowiedzialnych za kontrolę
importowanych towarów, podpisane zostało porozumienie ramowe pomiędzy Głównym
Inspektorem Sanitarnym, Głównym Lekarzem Weterynarii, Głównym Inspektorem
Ochrony Roślin i Nasiennictwa i Głównym Inspektorem Jakości Handlowej Produktów
Rolno-Spożywczych w sprawie współdziałania i współpracy organów Państwowej
Inspekcji Sanitarnej, organów Inspekcji Weterynaryjnej, organów Państwowej Inspekcji
Ochrony Roślin i Nasiennictwa oraz organów Państwowej Inspekcji Jakości Handlowej
Produktów Rolno-Spożywczych w zakresie kontroli urzędowych zwierząt i towarów
wprowadzanych na terytorium Unii Europejskiej.
-- 7 of 11 --
Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa zawarła również porozumienie z
Krajową Administracją Skarbową1.
W zakresie kontroli przeprowadzanych przez organy Inspekcji Weterynaryjnej system
ten oparty jest na procedurach i mechanizmach szczegółowo określonych w ww.
przepisach UE i stosowany jednolicie na terenie UE. Jak wskazano powyżej, system ten
dopuszcza w zależności od analizy ryzyka zwiększenie liczby kontroli w odniesieniu do
danego rodzaju towaru lub danego państwa trzeciego, jeśli istnieją ku temu
odpowiednie przesłanki i dowody co do ryzyka dla zdrowia lub życia ludzi bądź zwierząt.
W odniesieniu do kwestii fitosanitarnych, wychodząc naprzeciw postulatom organizacji
rolniczych oraz w trosce o bezpieczeństwo konsumentów, Ministerstwo Rolnictwa i
Rozwoju Wsi finansuje (w ramach zadań dotacji celowych) wykonywanie dodatkowych
badań żywności importowanej, w tym z Ukrainy i krajów Mercosur, pod kątem
pozostałości środków ochrony roślin. Próbki pobierane są przez organy Państwowej
Inspekcji Sanitarnej, a następnie badane w laboratoriach Instytutu Ogrodnictwa –
Państwowego Instytutu Badawczego oraz Instytutu Ochrony Roślin – Państwowego
Instytutu Badawczego. Planowana jest kontynuacja tego zadania w 2026 r. na poziomie
ok. 1500 próbek.
Wypełniając swoje zadania, IJHARS przeciwdziała zafałszowaniom żywności i innym
możliwym nadużyciom rynkowym, z jednej strony chroni więc interesy konsumentów,
a z drugiej strony wspiera rzetelnych producentów żywności, stojąc na straży wysokiej
jakości i uczciwej konkurencji w branży rolno-spożywczej. Podkreślenia wymaga, że na
przejściach granicznych z Ukrainą zapewniona jest całodobowa kontrola oraz bieżące
monitorowanie przepływu towarów. W związku ze wzmożonym importem wzmocniono
graniczną kontrolę importowanych artykułów rolno-spożywczych na wschodzie Polski,
gdzie pracownicy IJHARS prowadzą kontrole przez 24 godziny, 7 dni w tygodniu.
Jednocześnie, mając na względzie umowę handlową UE-Mercosur oraz możliwe
konsekwencje jej obowiązywania dla polskiego rolnictwa i rynku rolno-spożywczego, w
IJHARS zostały podjęte działania mające na celu przygotowanie jednostek terenowych
na wynikające z tej umowy wyzwania. Jednym z kluczowych działań IJHARS w tym
1„Porozumienie pomiędzy Szefem Służby Celnej i Głównym Inspektorem Ochrony Roślin i
Nasiennictwa o współdziałaniu Służby Celnej i Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i
Nasiennictwa w celu zapewnienia efektywnego i skutecznego wykonywania zadań w zakresie
egzekwowania ograniczeń dotyczących wprowadzanych bezpośrednio z państw trzecich na
terytorium Rzeczypospolitej Polskiej roślin, produktów roślinnych i przedmiotów”.
-- 8 of 11 --
zakresie było opracowanie trybu postępowania dla pracowników wojewódzkich
inspektoratów JHARS w zakresie realizacji kontroli jakości handlowej artykułów rolno-
spożywczych przywożonych z krajów trzecich wraz z możliwościami analitycznymi
laboratoriów.
Podsumowując powyższe, organy urzędowej kontroli podległe Ministrowi Rolnictwa
i Rozwoju Wsi wykorzystują w pełni nadane im uprawnienia w toku realizowanych
kontroli celem ochrony rynku przed potencjalnym napływem towarów o niewłaściwej
jakości zdrowotnej i handlowej.
Dodatkowo, zgodnie z zapowiedzią Komisji Europejskiej z grudnia 2025 r., planowane
jest zaostrzenie przez Komisję kontroli nad żywnością oraz nad innymi produktami
pochodzenia zwierzęcego i roślinnego importowanymi do UE. Przewiduje się w
szczególności zwiększenie liczby audytów w krajach spoza UE o 50% w ciągu
najbliższych dwóch lat. Zwiększona zostanie również liczba audytów Komisji w
europejskich punktach kontroli granicznej, w celu sprawdzenia czy państwa
członkowskie przeprowadzają kontrole zgodnie z odpowiednimi wymogami UE. Komisja
planuje również dokładniej monitorować niezgodne towary i kraje, wprowadzając
niezbędne korekty częstotliwości kontroli oraz wspierać państwa członkowskie we
wdrażaniu dodatkowych środków kontrolnych. Rozważane są także skoordynowane
działania UE w celu monitorowania wybranych importowanych produktów.
Dalsze działania Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi będą realizowane w zależności
od oceny i identyfikacji obszarów ryzyka związanego z bezpieczeństwem i jakością
poszczególnych towarów sprowadzanych do Polski z państw trzecich. Działania te będą
się koncentrowały na ochronie polskiego rynku przed potencjalnym napływem
produktów niespełniających unijnych standardów produkcji.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Jacek Czerniak
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 9 of 11 --
Podstawa prawna:
(1) rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/625 z dnia 15
marca 2017 r. w sprawie kontroli urzędowych i innych czynności urzędowych
przeprowadzanych w celu zapewnienia stosowania prawa żywnościowego i
paszowego oraz zasad dotyczących zdrowia i dobrostanu zwierząt, zdrowia
roślin i środków ochrony roślin, zmieniające rozporządzenia Parlamentu
Europejskiego i Rady (WE) nr 999/2001, (WE) nr 396/2005, (WE) nr
1069/2009, (WE) nr 1107/2009, (UE) nr 1151/2012, (UE) nr 652/2014, (UE)
2016/429 i (UE) 2016/2031, rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2005 i (WE) nr
1099/2009 oraz dyrektywy Rady 98/58/WE, 1999/74/WE, 2007/43/WE,
2008/119/WE i 2008/120/WE, oraz uchylające rozporządzenia Parlamentu
Europejskiego i Rady (WE) nr 854/2004 i (WE) nr 882/2004, dyrektywy Rady
89/608/EWG, 89/662/EWG, 90/425/EWG, 91/496/EWG, 96/23/WE,
96/93/WE i 97/78/WE oraz decyzję Rady 92/438/EWG (Dz. Urz. UE L 95 z
07.04.2017, str. 1-142, z późn.zm.)
(2) ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz. U. z 2024 r.
poz. 12)
(3) rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/2031 z dnia 26
października 2016 r. w sprawie środków ochronnych przeciwko agrofagom
roślin, zmieniające rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr
228/2013, (UE) nr 652/2014 i (UE) nr 1143/2014 oraz uchylające dyrektywy
Rady 69/464/EWG, 74/647/EWG, 93/85/EWG, 98/57/WE, 2000/29/WE,
2006/91/WE i 2007/33/WE (Dz. Urz. UE L 317 z 23.11.2016, str. 4, z późn.
zm.)
(4) rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2019/2072 z dnia 28 listopada 2019
r. ustanawiające jednolite warunki wykonania rozporządzenia Parlamentu
Europejskiego i Rady (UE) 2016/2031 w sprawie środków ochronnych
przeciwko agrofagom roślin i uchylające rozporządzenie Komisji (WE) nr
690/2008 oraz zmieniające rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE)
2018/2019 (Dz. Urz. UE L 319 z 10.12.2019, str. 1, z późn. zm.)
(5) ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-
spożywczych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1980)
(6) rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 stycznia 2013 r.
w sprawie wykazu artykułów rolno-spożywczych przywożonych z zagranicy oraz
ich minimalnych ilości podlegających kontroli jakości handlowej (Dz. U. z 2020 r.
poz. 1934, z późn. zm.)
(7) rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2019/2129 z dnia 25 listopada 2019 r.
ustanawiające przepisy dotyczące jednolitego stosowania poziomów
częstotliwości kontroli identyfikacyjnych i kontroli bezpośrednich określonych
przesyłek zwierząt i towarów wprowadzanych do Unii (Dz. Urz. UE L 321 z
12.12.2019, str. 122)
(8) rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2019/1873 z dnia 7 listopada 2019 r.
w sprawie obowiązujących w punktach kontroli granicznej procedur
skoordynowanego przeprowadzania przez właściwe organy wzmożonych
kontroli urzędowych dotyczących produktów pochodzenia zwierzęcego,
materiału biologicznego, produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego i
produktów złożonych (Dz. Urz. UE L 289 z 08.11.2019, str.50)
-- 10 of 11 --
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 11 of 11 --