tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.49.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 14777 Pani Posłanki Anny Dąbrowskiej-Banaszek,
w sprawie dokumentów obywateli będących już w zasobach Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych1 , proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
W kontekście możliwości „automatycznego” (z urzędu) uwzględniania przez Zakład
Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) danych znajdujących się w jego zasobach przy
rozpatrywaniu wniosków ubezpieczonych o przyznanie różnego rodzaju świadczeń
(np. wniosków o rentę czy o emeryturę) należy podkreślić, że ZUS może to czynić, kiedy do
takiego działania dają mu podstawę obowiązujące przepisy prawa (przede wszystkim
dotyczące poszczególnych świadczeń). Głównym aktem prawnym, który wymaga pod tym
względem analizy jest ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych2 obejmująca świadczenia pieniężne z ubezpieczeń emerytalnego
i rentowych, tj.:
1) emeryturę;
2) rentę z tytułu niezdolności do pracy, w tym rentę szkoleniową;
3) rentę rodzinną;
4) dodatek pielęgnacyjny;
5) dodatek do renty rodzinnej dla sieroty zupełnej;
6) zasiłek pogrzebowy3.
Do odpowiednich przepisów działu IX ustawy emerytalnej (Postępowanie w sprawach
świadczeń i wypłata świadczeń) odsyłają określone przepisy innych ustaw
świadczeniowych4.
Zgodnie z art. 116 ust. 5 tego aktu do wniosku w sprawie przyznania wskazanych świadczeń
powinny być dołączone dowody uzasadniające prawo do świadczeń i ich wysokość,
określone w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw zabezpieczenia
społecznego. Z przepisu wynika, że ciężar dowodu (w znaczeniu formalnym5) we
wszczynanych na wniosek sprawach o świadczenia emerytalno-rentowe spoczywa na
zainteresowanym. Regulację tę dopełnia art. 128a pkt 4 ustawy emerytalnej (stanowiący
delegację dla ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego do wydania ww.
1 Dalej: „ZUS” lub „Zakład”.
2 Dz. U. z 2025 r. poz. 1749, z późn. zm., dalej powoływanej jako: „ustawa emerytalna”.
3 Zob. art. 3 tej ustawy.
4 Zob. art. 28 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1696, z późn.
zm.): art. 18 ustawy z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (Dz. U. z 2026 r
.poz. 86.): art. 58 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy
i chorób zawodowych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1644, z późn. zm.).
5Ciężar ten wskazuje na podmiot, który powinien gromadzić i przedstawiać dowody w celu potwierdzenia
poszczególnych faktów.

-- 1 of 5 --

2
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
rozporządzenia), z którego wynika, że rozporządzenie powinno określać rodzaje dowodów
uzasadniających prawo do świadczeń lub ich wysokość w przypadku, gdy konto
ubezpieczonego nie zawiera takich danych.
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie postępowania o świadczenia
emerytalno-rentowe z dnia 11 października 2011 r.6 potwierdza obowiązek przedkładania
konkretnych dowodów7 przez zainteresowanego w przypadku złożenia przez niego
wniosku o przyznanie określonego świadczenia emerytalno-rentowego, niemniej trzeba
wskazać, że przewiduje ono od tego obowiązku istotne wyjątki. Po pierwsze dotyczy to
obowiązku przedkładania przez zainteresowanego dokumentów stwierdzających jego datę
urodzenia, okresy uzasadniające prawo do świadczeń i ich wysokość oraz wysokości
wynagrodzenia, dochodu, przychodu i uposażenia przyjmowanych do ustalenia podstawy
wymiaru świadczeń (jeżeli konto ubezpieczonego zawiera dane pozwalające na ustalenie
prawa i wysokości świadczenia)8. Po drugie, brak obowiązku przedłożenia dowodów
związany jest z sytuacją, w której dokumenty potwierdzające ww. okoliczności, a także
okoliczności niezbędne do ustalenia świadczeń przysługujących z zagranicznych instytucji
ubezpieczeniowych9 zostały już przez zainteresowanego wcześniej złożone w organie
rentowym dla celów ustalenia kapitału początkowego albo prawa lub wysokości świadczeń
na podstawie ustawy emerytalnej lub odrębnych przepisów10.
Podkreślić trzeba, że również treść przepisów ustawy emerytalnej wskazuje,
że spoczywający na zainteresowanym ciężar dowodu w sprawach o świadczenia
emerytalno-rentowe nie ma charakteru absolutnego. Z art. 116 ust. 6 tego aktu wynika,
że w przypadku wniosku dotyczącego przyznania świadczeń osobie, która podlegała
ubezpieczeniu po raz pierwszy albo rozpoczęła podleganie kolejnemu ubezpieczeniu na
podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie
ubezpieczeń społecznych11 organ rentowy nie może żądać dowodów potwierdzających
dane znajdujące się na koncie ubezpieczonej/ubezpieczonego, z wyjątkiem okresów pracy
w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze oraz dowodów
potwierdzających wykonywanie pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym
charakterze, o której mowa w art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych,
przypadających do 31 grudnia 2008 r. Regulację tę uzupełnia przepis art. 117 ust. 2, który
stanowi, że przypadające po dniu wejścia w życie ustawy emerytalnej (tj. po 1 stycznia 1999
r.) okresy składkowe, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej, okresy
nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 1 tego aktu oraz dane o podstawie wymiaru
składek i wysokości podlegają uwzględnieniu na podstawie informacji zarejestrowanych na
koncie ubezpieczonego.
Z analizy przepisów ustawy emerytalnej i jej aktu wykonawczego można wyprowadzić
konkluzję, że ustawodawca nadaje kontu ubezpieczonego12 w postępowaniu o świadczenia
6 Dz. U. Nr 237, poz. 1412, z późn. zm., dalej powoływanego jako „rozporządzenie MPiPS z 11.10.2011 r.”.
7 Vide § 10-17 rozporządzenia MPiPS z 11.10.2011 r.
8 Vide ust. 2 § 10 rozporządzenia MPiPS z 11.10.2011 r.
9 Jeżeli umowy międzynarodowe, których stroną jest Rzeczpospolita Polska tak stanowią.
10 Vide ust. 3 § 10 rozporządzenia MPiPS z 11.10.2011 r.
11 Dz. U. z 2026 r. poz. 199, dalej powoływanej jako „ustawa o sus”.
12 Czyli prowadzonemu w formie elektronicznej przez ZUS, indywidualnie dla każdego ubezpieczonego zbioru
danych, który odzwierciedla (po dniu 1 stycznia 1999 r.) wszystkie fakty ubezpieczeniowe, w tym m. in.– wysokość
składek uiszczanych na rzecz ubezpieczonego, i pozaubezpieczeniowe, które są istotne dla przyznania, ustalenia
wysokości i wypłaty świadczeń z ubezpieczeń społecznych. M. in. na tym koncie ewidencjonowany jest - dla osób
urodzonych po dniu 1948 r. i za które były opłacane składki na ubezpieczenia społeczne - kapitał początkowy.

-- 2 of 5 --

3
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
emerytalno-rentowe szczególne znaczenie. Mianowicie staje się ono w postępowaniu
zasadniczym środkiem dowodowym, który organ rentowy uwzględnia z urzędu. Wydaje się
także, że wraz z upływem czasu rola tego środka dowodowego będzie się jeszcze bardziej
uwydatniać. W przypadku postępowań o świadczenia emerytalne jest to związane ze
stosowaniem przez organy rentowe w odniesieniu do osób urodzonych po1948 r. nowej
formuły obliczania emerytury, opartej na zasadzie zdefiniowanej składki, oraz faktem, że
będzie rosła grupa osób, która swoją aktywność zawodową zaczynała po 1 stycznia 1999 r.
Oprócz omówionych przepisów dotyczących postępowania dowodowego w sprawach
o świadczenia emerytalno-rentowe, w aspekcie możliwości wykorzystania posiadanych
przez ZUS danych, należy również wskazać regulacje art. 68aa ustawy o sus oraz art. 116c
ustawy emerytalnej, które wprowadzono w związku z nową regułą zbiegu prawa do renty
rodzinnej po zmarłym małżonku z prawem do własnego świadczenia o charakterze
emerytalno-rentowym, czyli tzw. rentą wdowią13. Zgodnie z art. 68aa ust. 1 ustawy o sus
do zakresu działania zakładu należy prowadzenie systemu teleinformatycznego służącego
wymianie danych pomiędzy organami emerytalno-rentowymi w zakresie niezbędnym do
ustalania prawa i wysokości oraz wypłaty świadczeń przez nie obsługiwanych, rozliczeń
pomiędzy organami z tego tytułu oraz ustalenia zbiegu świadczeń, o których mowa
w poszczególnych przepisach ustaw świadczeniowych14. Ust. 3 wskazanego artykułu
stanowi zaś, że zakład udostępnia dane zgromadzone w systemie organom emerytalno-
rentowym uprawnionym do ustalania prawa i wysokości oraz wypłaty świadczeń przez nie
obsługiwanych, rozliczeń z tytułu tych świadczeń pomiędzy organami oraz do ustalenia
zbiegu świadczeń. Z kolei z art. 116c ustawy emerytalnej wynika, że:
1) organ rentowy pozyskuje za pośrednictwem systemu, o którym mowa w art. 68aa ust.
1 ustawy o sus dane od innych organów emerytalno-rentowych, którym udostępniono
ten system, niezbędne do ustalania prawa i wysokości oraz wypłaty świadczeń,
rozliczeń z tego tytułu pomiędzy organami oraz do ustalania zbiegu świadczeń;
2) na żądanie organu rentowego złożone za pośrednictwem systemu, o którym mowa
w art. 68aa ust. 1 ustawy o sus każdy z organów emerytalno-rentowych, którym
udostępniono ten system, udostępnia dane niezbędne do ustalania prawa i wysokości
oraz wypłaty świadczeń, rozliczeń z tytułu tych świadczeń pomiędzy organami oraz do
ustalenia zbiegu świadczeń.
13 Wprowadzonej ustawą z dnia 26 lipca 2024 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1243).
14 Tj. w :
1) art. 95a i art. 95b ustawy emerytalnej;
2) art. 54 ust. 1b ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich
rodzin (Dz. U. z 2025 r. poz. 195 oraz z 2026 r. poz. 26);
3) art. 33a ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników;
4) art. 42 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin
(Dz. U. z 2025 r. poz. 305);
5) art. 43 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji
Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu
Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby
Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
(Dz. U. z 2024 r. poz. 1121, z późn. zm.);
6) art. 25 ust. 5 i 6 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy
pracy i chorób zawodowych;
7) art. 8 ust. 4 i 5 o zaopatrzeniu z tytułu wypadków lub chorób zawodowych powstałych w szczególnych
okolicznościach (Dz. U. z 2025 r. poz. 1565 oraz z 2026 r. poz. 26);
8) art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych;
9) art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych.

-- 3 of 5 --

4
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Wskazane regulacje ustawy emerytalnej i ustawy o sus stanowią dobrze skonstruowany
instrument ułatwiający wszystkim właściwym organom emerytalno-rentowym (w tym ZUS-
owi) sprawne rozpatrywanie wniosków o przyznanie tzw. renty wdowiej (dzięki
wykorzystaniu danych będących w posiadaniu innych organów i ich wymianie pomiędzy
nimi).
W opinii ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego kwestia wykorzystania
z urzędu w postępowaniach o świadczenia emerytalno-rentowe posiadanych przez ZUS
danych została prawidłowo ukształtowana w przepisach emerytalnych, w związku z czym
nie przewiduje się dokonywania zmian w tym zakresie.
Odnośnie do przedstawionego w interpelacji przykładu pragnę poinformować, że
podtrzymuję swoje stanowisko wyrażone w tej sprawie w skierowanym do Pani Posłanki
piśmie z 26 stycznia 2026 r. (znak: DUS-III.070.1.2026).
Przechodząc do wątku digitalizacji dokumentów wcześniej złożonych w ZUS w formie
papierowej pragnę podkreślić, że zadanie to jest sukcesywnie realizowane poprzez
rozwijanie systemów teleinformatycznych oraz prowadzenie procesu cyfryzacji
dokumentacji.
W związku z realizacją zadań statutowych i przydzielanych w okresie pandemii COVID-19
(od 2021 roku) w zakładzie przeprowadzono digitalizację papierowych teczek spraw
klientów (tj. płatnika, ubezpieczonego i świadczeniobiorcy) i udostępniono je w formie
elektronicznej za pośrednictwem dedykowanej aplikacji do obsługi dokumentacji
papierowej i elektronicznej AIS2. Wdrożony w aplikacji moduł umożliwia kompleksowe
zarządzanie dokumentem elektronicznym przez użytkownika bez konieczności zamawiania
akt w formie papierowej. Wprowadzone w zakładzie zmiany o charakterze organizacyjno-
procesowym (m.in. centralizacja bazy danych), umożliwiły użytkownikom posługiwanie się
dokumentem elektronicznym na każdym etapie procedowania sprawy.
Kierownictwo zakładu poinformowało też, iż na podstawie realizowanego od 2021 roku
projektu elektronizacji dokumentacji liczba zdigitalizowanych w ZUS akt (od początku
realizacji zadania) na 27 stycznia 2026 r. wyniosła 20 307 749 szt. (814 252 354 stron
w aktach).
W zakładzie realizowany jest również projekt budowy i wdrożenia Centralnego
Repozytorium Cyfrowego (CRC), który zakłada powstanie jednego scentralizowanego
miejsca do przechowywania dokumentów elektronicznych.
Odnośnie do pytania dotyczącego działań służących uproszczeniu i skróceniu czasu
rozpatrywania spraw wnioskodawców, w aspekcie wprowadzonych nowych rozwiązań
ustawowych, które taki cel realizują, należy ponownie przywołać regulacje zawarte w art.
116c ustawy emerytalnej oraz art. 68aa ustawy o sus15, stanowiące instrument ułatwiający
15 Przepis ten stanowi:
„Art. 68aa. 1. Do zakresu działania Zakładu należy prowadzenie systemu teleinformatycznego służącego do
wymiany danych pomiędzy organami emerytalno-rentowymi w zakresie niezbędnym do ustalania prawa
i wysokości oraz wypłaty świadczeń obsługiwanych przez te organy, rozliczeń z tytułu tych świadczeń pomiędzy
tymi organami oraz do ustalenia zbiegu świadczeń, o którym mowa w:
1) art. 95a i art. 95b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych;
2) art. 54 ust. 1b ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin
(Dz. U. z 2025 r. poz. 195 oraz z 2026 r. poz. 26);
3) art. 33a ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników;

-- 4 of 5 --

5
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
wszystkim właściwym organom emerytalno-rentowym rozpatrywanie wniosków
o przyznanie tzw. renty wdowiej (dzięki wykorzystaniu danych będących w posiadaniu
innych organów i ich wymianie pomiędzy nimi).
Do działań realizowanych w tym zakresie przez ZUS zaliczyć można m.in. rozwój usług
elektronicznych, automatyzację części procesów, upraszczanie formularzy i procedur oraz
integrację systemów informatycznych administracji publicznej. Kierownictwo zakładu
uczestniczy ponadto w pracach nad zmianami legislacyjnymi dotyczącymi m.in.
elektronizacji wymiany danych i integracji z zewnętrznymi systemami informatycznymi.
Trzeba podkreślić, że przepisy niektórych ustaw realizowanych przez ZUS przewidują już
możliwość podejmowania automatycznych rozstrzygnięć. Obsługiwane w ten sposób są
wnioski o: świadczenie wychowawcze (800+)16, świadczenia „Aktywny rodzic"17 czy też
dofinansowanie opłaty za pobyt dziecka w żłobku, klubie dziecięcym lub u dziennego
opiekuna18. Przepisy ustaw, na podstawie których realizowane są te świadczenia
umożliwiają ZUS-owi podejmowanie rozstrzygnięć wyłącznie w oparciu o
zautomatyzowane przetwarzanie danych osobowych.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
4) art. 42 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin;
5) art. 43 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji
Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu
Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony
Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin;
6) art. 25 ust. 5 i 6 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy
pracy i chorób zawodowych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1644 oraz z 2026 r. poz. 26);
7) art. 8 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o zaopatrzeniu z tytułu wypadków lub chorób zawodowych
powstałych w szczególnych okolicznościach (Dz. U. z 2025 r. poz. 1565 oraz z 2026 r. poz. 26);
8) art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych;
9) art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych.
2. Zakład jest administratorem danych zgromadzonych w systemie, o którym mowa w ust. 1.
3. Zakład udostępnia dane zgromadzone w systemie, o którym mowa w ust. 1, organom emerytalno-rentowym
uprawnionym do ustalania prawa i wysokości oraz wypłaty świadczeń obsługiwanych przez te organy, rozliczeń
z tytułu tych świadczeń pomiędzy tymi organami oraz do ustalenia zbiegu świadczeń, o którym mowa w ust. 1.
16Art. 14 ust. 10 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2024 r. poz.
1576, z późn. zm.).
17 Art. 35 ust. 11 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w
wychowaniu dziecka -- „Aktywny rodzic" (poz. 858, z późn. zm.).
18Art. 64j ust. 11 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz. U. z 2025 r. poz. 798).

-- 5 of 5 --