tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.50.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 14764 Pana Posła Marcina Józefaciuka, w sprawie braku
realnych działań państwa na rzecz równości ojców w świetle udzielonej odpowiedzi na
interpelację nr 9948, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Zgodnie z art. 6 pkt 12 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2025,
r. poz. 1214, z późn. zm.) praca socjalna rozumiana jest jako działalność zawodowa mająca
na celu pomoc osobom i rodzinom we wzmacnianiu lub odzyskiwaniu zdolności do
funkcjonowania w społeczeństwie poprzez pełnienie odpowiednich ról społecznych oraz
tworzenie warunków sprzyjających temu celowi. Jest to jednocześnie jedno z głównych
zadań pracownika socjalnego. Należy zaznaczyć, że przy wykonywaniu powierzonych mu
zadań pracownik socjalny jest obowiązany kierować się zasadami etyki zawodowej oraz
dobrem osób i rodzin, poszanowaniem ich godności i prawa do samostanowienia, a także
przeciwdziałać praktykom niehumanitarnym i dyskryminującym osobę, rodzinę, grupę lub
społeczność.
Warto zaznaczyć, że w ramach systemu doskonalenia zawodowego pracowników służb
społecznych, nad którym nadzór merytoryczny sprawuje minister właściwy do spraw
zabezpieczenia społecznego, pracownicy socjalni mają możliwość podnoszenia swoich
kwalifikacji poprzez zdobywanie stopni specjalizacji zawodowej I i II stopnia. Uregulowania
prawne w tym zakresie zawarte są w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
i rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 17 kwietnia 2012 r. w sprawie
specjalizacji w zawodzie pracownik socjalny. Minimum programowe szkoleń
specjalizacyjnych, dostosowane do bieżących potrzeb obejmuje m.in.: warsztat pracy
pracownika socjalnego, diagnozę społeczną jako element pracy pracownika socjalnego czy
metodologię i metodykę pracy socjalnej (specjalizacja I stopnia), jak również kategorie
problemów społecznych oraz osób i grup korzystających z pomocy społecznej, diagnozę
problemów społecznych i potencjału lokalnego w pracy socjalnej, w tym współprace
z podmiotami ekonomii społecznej, a także metody i narzędzia pracy socjalnej (specjalizacja
II stopnia).
Warto jednocześnie podkreślić, że za politykę szkoleniową odpowiada dany pracodawca,
który może oddelegować pracownika na szkolenie dostępne na rynku z zakresu, w jakim
występują potrzeby w danej jednostce. Zgodnie z zapisem art. 17 ust. 1 pkt 18 ustawy
o pomocy społecznej gmina odpowiada za utworzenie i utrzymywanie ośrodka pomocy
społecznej, w tym zapewnienie środków na wynagrodzenia pracowników. Natomiast
z utrzymaniem i funkcjonowaniem ośrodka wiąże się również polityka kadrowa
i szkoleniowa danej instytucji. Co więcej, każda gmina korzystając z samorządności
rozeznaje problemy społeczne występujące na jej obszarze i ma możliwość organizowania
różnych szkoleń dla swoich pracowników, w zależności od bieżących potrzeb.
Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 roku o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia
społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2025 r. poz. 501, z późn. zm.), zwana

-- 1 of 5 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
dalej ustawą zasiłkową, reguluje m.in. zasady ustalania prawa do zasiłku macierzyńskiego.
Język prawny, którym posługuje się ustawodawca w przywołanej ustawie w praktyce
oznacza, że pojęcie zasiłku macierzyńskiego odnośni się zarówno do grupy kobiet, jak
i mężczyzn, w zależności od sytuacji prawnej i faktycznej danej osoby. W Polsce obowiązuje
system ubezpieczeń społecznych oparty na filarze równego traktowania wszystkich
ubezpieczonych bez względu na płeć.
Podstawową gwarancją przestrzegania kryterium równego traktowania ubezpieczonych
jest przepis ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych upoważniający ubezpieczonego,
który uważa, że nie zastosowano wobec niego zasady równego traktowania (na przykład
przy obliczaniu wysokości świadczeń) do dochodzenia swoich roszczeń przed sądem. Zakład
Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) jest obowiązany działać na podstawie i w granicach
obowiązującego prawa.
Do zakresu działania ZUS należy również informowanie o wykonywanych zadaniach
i popularyzacja wiedzy dotyczącej ich obszarów – w szczególności zabezpieczenia
społecznego. ZUS jest zobowiązany do informowania ubezpieczonych o przysługującym im
prawie do świadczeń z ubezpieczenia społecznego, również związanych z rodzicielstwem.
Są to: dwa tygodnie płatnego urlopu ojcowskiego (do 12 miesiąca życia dziecka), zasiłek
macierzyński za okres urlopu rodzicielskiego, prawo do zasiłku opiekuńczego na chore
dziecko oraz możliwość przejęcia części urlopu macierzyńskiego (tzw. „tacierzyńskie”).
Wyrażenie „zasiłek macierzyński”, może sprawiać wrażenie wskazania na kryterium płci,
które warunkowałoby uzyskanie świadczeń pieniężnych z ubezpieczenia chorobowego.
Prawidłowe odczytanie tego powszechnie używanego określenia prowadzi do wniosku, że
sformułowanie to obejmuje zasiłki kierowane również do ojców.
Odnośnie do informacji o braku systemowych szkoleń dla instytucji publicznych, w tym
przychodni i urzędów w zakresie równego traktowania ojców jako pełnoprawnych
opiekunów dzieci, informuję, że zgodnie z informacjami przekazanymi z Ministerstwa
Zdrowia nie docierały do tego resortu informacje o dyskryminacji ojców w tym zakresie.
Kierownictwo Ministerstwa zwraca uwagę na używanie słowa „rodzic” i uznaje, że interes
dziecka ma prawo reprezentować każdy z rodziców – zarówno jego matka, jak i ojciec.
Informuję przy tym, że 7 maja 2026 r. weszły w życie przepisy rozporządzenia Ministra
Zdrowia z dnia 23 października 2025 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie standardu
organizacyjnego opieki okołoporodowej (Dz. U. poz. 1525). Standard ten określa sposób
organizacji opieki zdrowotnej w podmiotach wykonujących działalność leczniczą
udzielających świadczeń zdrowotnych w zakresie opieki okołoporodowej sprawowanej nad
kobietą w ciąży, kobietą rodzącą, kobietą w połogu oraz nad noworodkiem. Nowelizowane
przepisy podkreślają rolę ojca dziecka w opiece okołoporodowej. W definicji edukacji
przedporodowej, zawartej w części I standardu, podkreślono rolę ojca dziecka, wskazując
go wprost jako adresata edukacji przedporodowej. Ojciec został też wskazany w planie
porodu jako osoba do „kontaktu skóra do skóry” z noworodkiem w sytuacji, w której taki
kontakt z matką nie może mieć miejsca lub musi być przerwany.
W kwestii osób ubezpieczonych prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą
(JDG) wyjaśniam, że aby ta osoba fizyczna mogła korzystać ze świadczeń na gruncie prawa
ubezpieczeń społecznych (m.in. związanych z szeroko rozumianym rodzicielstwem)
obowiązana jest spełnić określone w przepisach prawa warunki. Podstawą jest jej
przystąpienie do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. W ten sposób, już jako osoba
ubezpieczona, osoba fizyczna uzyskuje ustawową gwarancję wypłaty świadczeń
związanych z urodzeniem się dziecka i jego opieką. Wypłata realizowana jest przez ZUS.
Wiąże się też co do zasady z przerwaniem działalności zarobkowej w celu sprawowania

-- 2 of 5 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
osobistej opieki nad dzieckiem. Mogą zaistnieć bariery w skorzystaniu z ww. uprawnień (np.
związane z zapewnieniem ciągłości firmy), lecz przełamanie ich zależy wyłącznie od
indywidualnej oceny sytuacji przez właściciela firmy (np. prowadzonej w formie JDG).
W konkluzji warto podkreślić, że przedsiębiorca, tak samo jak pozostałe osoby
ubezpieczone, jest uprawniony (a nie zobowiązany) do złożenia wniosku do ZUS o zasiłek
macierzyński związany z określonym zdarzeniem (np. urlopem ojcowskim).
Odnośnie do pomysłu utworzenia rady do Spraw Równości Rodzicielskiej wątpliwości
budzi, mając na względzie obszar jej działania, czy zasadnym byłoby powołanie jej w
Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, a nie w charakterze organu
opiniodawczo-doradczego Ministra Sprawiedliwości, który zajmuje się zagadnieniem
alienacji rodzicielskiej.
Zapewniam, że język dokumentów urzędowych nie jest dyskryminujący. Ich treść
adresowana jest do rodziców - zarówno do ojców, jak i matek.
Informuję, że w posiedzeniach Zespołu do spraw wsparcia rodziców doświadczających
utraty ciąży oraz śmierci dziecka tuż po urodzeniu, jak również Zespołu do spraw
opracowania rozwiązań w zakresie uprawnień rodzicielskich dla rodziców dzieci
przedwcześnie urodzonych oraz dzieci hospitalizowanych po urodzeniu, ojcowie brali
aktywny udział przedstawiając swoje postulaty i stanowiska oraz przedstawiając propozycje
rozwiązań legislacyjnych.
Minister Sprawiedliwości wskazuje, że chęć współpracy z nim mogą zgłosić zarówno
organizacje pozarządowe zrzeszające ojców, jak i inne podmioty. Listę organizacji
podmiotów, które współpracują z Ministrem opublikowano pod adresem: Lista organizacji
pozarządowych oraz innych podmiotów współpracujących z Ministerstwem
Sprawiedliwości 2021-2025 - Ministerstwo Sprawiedliwości - Portal Gov.pl
Wniosek o wpis na listę polega na wypełnieniu ankiety zamieszczonej pod adresem:
https://www.webankieta.pl/ankieta/1421374/wniosek-o-umieszczenie-organizacji-na-
liscie-organizacji-i-innych-podmiotow-wspolpracujacych-z-ministrem-
sprawiedliwosci.html. Ankieta weryfikowana jest w Ministerstwie Sprawiedliwości.
Odnosząc się do wątku ojców samotnie wychowujących dzieci i mierzących się z życiowymi
trudnościami informuję, że osoby w ciężkim położeniu mogą korzystać ze wsparcia w
ramach systemu pomocy społecznej, która ma na celu umożliwienie im przezwyciężania
trudnych sytuacji życiowych, którym nie są w stanie sprostać wykorzystując własne
uprawnienia, zasoby i możliwości. Do przesłanek uzyskania pomocy zalicza się m.in.
potrzebę ochrony rodzicielstwa lub wielodzietność, bezradność w sprawach opiekuńczo-
wychowawczych i prowadzenie gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach
niepełnych lub wielodzietnych.
Pragnę stanowczo podkreślić, że przepisy nie zawierają uregulowań dyskryminujących
mężczyzn. Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej nie rozróżnia osób
korzystających lub ubiegających się o pomoc społeczną ze względu na płeć. Każda osoba
znajdująca się w trudnej sytuacji życiowej może korzystać ze świadczeń z pomocy
społecznej przewidzianych w ustawie o pomocy społecznej na zasadach wynikających z
przepisów ustawy i jej aktów wykonawczych. Ojciec, który utrzymuje i wychowuje dzieci,
może korzystać z uprawnień do świadczeń dostępnych i instrumentów wsparcia na rzecz
dzieci w takim samym wymiarze i na identycznych zasadach, co matka.

-- 3 of 5 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
W ramach systemu pomocy społecznej dostępne są świadczenia o różnorodnym charakterze
-pieniężnym (zasiłki) i niepieniężnym (np. usługi opiekuńcze, pobyt i usługi w ośrodkach
wsparcia, poradnictwo specjalistyczne).
Do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej zalicza się m.in. zasiłek stały (przysługujący
osobom pełnoletnim, niezdolnym do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnym do
pracy), zasiłek okresowy (przysługujący w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę,
niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień z innych
systemów zabezpieczenia społecznego) i zasiłek celowy (przyznawany m.in. w celu
zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, np. na pokrycie części lub całości kosztów zakupu
żywności, leków i leczenia, opału), o które mogą ubiegać się osoby spełniające określone
ustawowo warunki. Jednym z nich jest posiadanie dochodu niższego od odpowiedniego
kryterium dochodowego. W szczególnie uzasadnionych przypadkach osobom i rodzinom,
których dochody przekraczają ustawowe kryteria można przyznać pomoc finansową w formie
bezzwrotnego specjalnego zasiłku celowego lub innych świadczeń na zasadach zwrotnych.
Świadczenia z systemu pomocy społecznej udzielane są na wniosek osoby potrzebującej.
Sytuacja każdej osoby lub rodziny wymagającej wsparcia rozpatrywana jest indywidualnie,
a pomoc powinna być dostosowywana do zdiagnozowanych potrzeb wynikających z sytuacji,
w jakiej dana osoba lub rodzina się znajduje.
Choć w obowiązujących w Polsce aktach prawnych nie występuje pojęcie „alienacji
rodzicielskiej”, Kierownictwo Ministerstwa Sprawiedliwości dostrzega problem
bezzasadnego utrudniania lub uniemożliwiania kontaktów dziecka z rodzicem.
W Ministerstwie Sprawiedliwości trwają prace nad projektem ustawy nowelizującej
postępowanie w sprawach o ustalenie kontaktów z dzieckiem, w sprawach o wykonywanie
kontaktów z dzieckiem i w sprawach o odebranie dziecka, w tym na podstawie Konwencji
haskiej z 1980 roku. Projekt ma na celu usprawnienie rozpoznawania tych spraw,
zwiększenie efektywności wydanych orzeczeń oraz zapewnienie ich wykonalności.
Nowa regulacja przewiduje wprowadzenie grzywny zasądzanej na rzecz Skarbu Państwa
w miejsce sumy pieniężnej zasądzanej na rzecz jednej ze stron. Postępowania zostaną
skrócone przez nałożenie na sąd obowiązku wymierzenia grzywny za uchylanie się od
ustalonych kontaktów z dzieckiem. Będzie to możliwe już na etapie postępowania o
ustalenie lub zmianę kontaktów. Obowiązek taki miałby spoczywać na sądzie nie tylko w
przypadku wydania merytorycznego rozstrzygnięcia, ale także zawartej przez strony ugody.
Jedynie w razie wykazania przez opiekuna, że brak kontaktów dziecka z osobą uprawnioną
wynika z autonomicznej woli dziecka, sąd mógłby odstąpić od nałożenia grzywny.
Rozważana jest też penalizacja uporczywego uchylania się od obowiązków ustalonych
orzeczeniem sądu lub ugodą.
Projekt zmienia postrzeganie dziecka w postępowaniu sądowym, które powinno mieć
zapewnione prawa uczestnika postępowania we wszystkich sprawach, które go dotyczą –
zwłaszcza, kiedy zapadają decyzje mające wpływ na jego codzienne życie. Ustawodawca
dąży do uwzględniania woli dziecka, które nie byłoby reprezentowane przez jednego
z pozostających w konflikcie rodziców. Celem jest też zagwarantowanie, że postanowienia
wydawane przez sąd opiekuńczy będą respektowane i wykonywane.
W Ministerstwie Sprawiedliwości trwają prace nad wprowadzeniem do polskiego prawa
pieczy współdzielonej (obecnie nazywanej opieką naprzemienną). Projekt ustawy zakłada,
że w sprawach o rozwód albo separację, a także w stosunku do rodziców żyjących
rozłącznie, sąd będzie mógł powierzyć rodzicom sprawowanie bieżącej pieczy nad
dzieckiem naprzemiennie. W powtarzających się, ale niekoniecznie takich samych okresach.

-- 4 of 5 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Naczelną zasadą orzekania o pieczy współdzielonej będzie zawsze dobro dziecka, oceniane
na podstawie okoliczności konkretnej sprawy. Rozstrzygając o pieczy współdzielonej sąd
będzie zobowiązany uwzględnić zdanie dziecka, jego wiek i stan zdrowia, zdolność rodziców
do komunikacji i współpracy w sprawach dziecka i ich sytuację osobistą, odległość między
miejscami zamieszkania rodziców oraz dotychczasowy podział obowiązków rodzicielskich.
Jednocześnie w trybie zabezpieczenia sąd będzie orzekał priorytetowo pieczę
współdzieloną aż do zakończenia postępowania. Chyba, że zaszkodzi to dobru dziecka lub
jedno z rodziców nie wyrazi zgody na powierzenie mu pieczy nad dzieckiem. Projekt
uwzględnia stanowisko Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Rodzinnego w sprawie wprowadzenia
przepisów prawnych, które regulują pieczę współdzieloną. Można się z nim zapoznać na
stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości. Oba wymienione projekty są już na
końcowym etapie prac resortowych.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Aleksandra Gajewska
Sekretarz Stanu
/- kwalifikowany podpis elektroniczny-/

-- 5 of 5 --