Interpelacja w sprawie wprowadzenia mechanizmu waloryzacji czternastej emerytury
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 14699
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie wprowadzenia mechanizmu waloryzacji czternastej emerytury
Zgłaszający: Robert Warwas, Wioletta Maria Kulpa, Lidia Czechak, Bogumiła Olbryś, Janusz Kowalski, Michał Kowalski, Magdalena Filipek-Sobczak, Piotr Król
Data wpływu: 19-01-2026
Szanowna Pani Minister,
seniorzy należą do grupy najbardziej dotkniętych obecnym wzrostem cen. Emerytury waloryzowane raz w roku nie nadążają za inflacją, a dodatkowe świadczenia, takie jak czternasta emerytura mają ogromne znaczenie dla utrzymania stabilności finansowej tej grupy. Jednak utrzymywanie sztywnego, niewaloryzowanego progu w wysokości 2 900 zł brutto sprawia, że co roku tysiące osób traci prawo do pełnej kwoty, mimo że ich sytuacja ekonomiczna realnie się nie poprawia.
Z tego względu zasadne wydaje się wprowadzenie mechanizmu waloryzacji progu bądź rozważenie innych form sprawiedliwego podziału wsparcia. Brak takich działań prowadzi do marginalizacji seniorów i ogranicza skuteczność programów mających chronić osoby starsze przed ubóstwem.
W związku z powyższym proszę Panią Minister o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy ministerstwo pracuje nad projektem nowelizacji ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, który dostosuje mechanizm czternastek do realiów demograficznych i ekonomicznych?
2. Jakie działania rząd planuje podjąć, aby wykluczyć zjawisko „karania” seniorów za pobieranie dodatku wdowiego, w wyniku którego tracą prawo do czternastki mimo trudnej sytuacji rodzinnej?
3. Czy ministerstwo posiada prognozy dotyczące liczby osób uprawnionych do czternastej emerytury w kolejnych latach, jeśli próg pozostanie bez zmian? Ile osób w perspektywie pięciu lat może całkowicie utracić prawo do tego świadczenia?
Z poważaniem
Robert Warwas
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (7)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (10)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8770 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.42.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 14699 Pana Posła Roberta Warwasa wraz z grupą posłów,
w sprawie wprowadzenia mechanizmu waloryzacji czternastej emerytury, proszę przyjąć
poniższe wyjaśnienia.
Warunki nabycia prawa do tzw. 14 emerytury oraz zasady jej corocznej wypłaty określone
zostały ustawą z dnia 26 maja 2023 r. o kolejnym dodatkowym rocznym świadczeniu
pieniężnym dla emerytów i rencistów (Dz. U. z 2025 r. poz. 183).
Mając na uwadze socjalny charakter tego świadczenia i fakt jego skierowania do osób
najbardziej potrzebujących, w ustawie ustanowiony został próg (2900 zł), do poziomu
którego kolejne dodatkowe roczne świadczenie pieniężne wypłacane jest w wysokości
najniższej emerytury. Kierując się potrzebą objęcia wsparciem możliwie szerokiego kręgu
uprawnionych, ustawodawca wprowadził rozwiązanie, zgodnie z którym powyżej
wskazanego progu stosowana jest zasada „złotówka za złotówkę”. Kwota 14 emerytury
zależy zatem od wysokości wypłacanego świadczenia podstawowego (sumy świadczeń
w zbiegu). Minimalna kwota 14 emerytury to 50 zł, co racjonalizuje system wsparcia oraz
ogranicza wypłaty o charakterze symbolicznym, przy zachowaniu proporcjonalności
przyznawanej pomocy.
Jak dotąd, zarówno warunki nabycia prawa do kolejnego dodatkowego rocznego
świadczenia pieniężnego, jak i zasady jego wypłaty, określone ustawą z dnia 26 maja 2023
r., nie podlegały zmianom.
Prace legislacyjne nad rządowym projektem ustawy w zakresie corocznej wypłaty 14
emerytury prowadzone były w Parlamencie w okresie od 17 maja 2023 r. (wpływ projektu
do Sejmu druk nr 3240) do 11 lipca 2023 r. (przekazanie ustawy do podpisu Prezydenta).
Regulacja ta została poparta przez posłów z Prawa i Sprawiedliwości (PiS), w tym przez
autorów niniejszej interpelacji, tj. Roberta Warwasa, Janusza Kowalskiego, Piotra Króla
i Marka Wesołego.
Należy zauważyć, że proces legislacyjny ustawy na poziomie prac parlamentarnych stanowił
właściwe i przewidziane prawem forum do zgłaszania przez posłów i senatorów propozycji
zmian, uwag oraz postulatów – również tych podniesionych w treści interpelacji. Na każdym
etapie prac istniała możliwość formułowania i wnoszenia poprawek legislacyjnych, które
mogły prowadzić do modyfikacji projektowanych rozwiązań, a tym samym do
bezpośredniego uwzględnienia zgłaszanych postulatów w ostatecznym kształcie aktu
prawnego.
Co więcej, uchwała Senatu z dnia 22 czerwca 2023 r. w sprawie ustawy o kolejnym
dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów (druk nr 3388)
wprowadzała poprawki do ustawy, mające na celu podwyższenie kryterium dochodowego
-- 1 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
z 2900 zł do 120% wysokości przeciętnej emerytury obowiązującej od 1 marca 2023 r.1
wskazując, że pozostawienie progu na obowiązującym poziomie stanowi przeszkodę dla
realnej pomocy finansowej dla uprawnionych. Rok 2023 r. miał być pierwszym rokiem
wypłaty 14 emerytury, w którym kryterium dochodowe było niższe od kwoty przeciętnej
emerytury (wynoszącej od 1 marca 2023 r. 2918, 16 zł) 2.
Poprawka Senatu nie została przyjęta w toku dalszych prac parlamentarnych, ponieważ
odrzucono ją w głosowaniu sejmowym głosami posłów reprezentujących ugrupowanie
tworzące w tamtym okresie większość rządową, w tym również głosami wskazanych
wcześniej autorów interpelacji.
Tym samym, postulat podwyższenia progu dochodowego, o którym mowa w interpelacji,
mógł zostać rozważony przez posłów Prawa i Sprawiedliwości na etapie prac
parlamentarnych nad ustawą regulującą zasady corocznej wypłaty 14 emerytury, co nie
zostało wówczas uczynione, a jest przez nich podnoszone dzisiaj, bez uwzględnienia
aktualnych korzystnych uwarunkowań społeczno-gospodarczych oraz wprowadzonych
przez obecny rząd dodatkowych form pomocy dla seniorów.
Chciałbym również zwrócić uwagę, że powiązanie 14 emerytury z kwotą najniższej
emerytury gwarantowanej przez państwo oznacza coroczną waloryzację tej kwoty, a zatem
jej wzrost co najmniej o wskaźnik inflacji. Wynika to z konstrukcji wskaźnika waloryzacji
świadczeń, który odpowiada średniorocznemu wskaźnikowi cen towarów i usług
konsumpcyjnych w poprzednim roku kalendarzowym, zwiększonemu o co najmniej 20%
realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia w poprzednim roku kalendarzowym.
Waloryzacja jest odpowiedzią na spadek siły nabywczej pieniądza, spowodowany głównie
przez inflację. Jej celem jest urealnienie wartości wypłacanych świadczeń w odniesieniu do
wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych, dostosowując w sposób ciągły wartość
wypłacanych świadczeń do zmian cen. Jednocześnie w sytuacji wzrostu gospodarczego
uzasadnione jest zwiększanie wskaźnika waloryzacji o część realnego wzrostu wynagrodzeń.
W 2026 r. waloryzacja świadczeń, w tym najniższej emerytury, zostanie przeprowadzona
od 1 marca przy zastosowaniu wskaźnika na poziomie 105,3%3. Oznacza to, że kwota 14
emerytury w 2026 r. wyniesie 1978,49 zł i będzie wyższa o 99,58 zł w porównaniu do roku
poprzedniego. Tzw. 14 emerytura zostanie wypłacona (w pełnej lub częściowej wysokości)
osobom, których świadczenie (suma świadczeń) nie przekroczy kwoty 4 828,49 zł brutto.
Przechodząc do kwestii tzw. renty wdowiej4 w kontekście 14 emerytury, uprzejmie
informuję, że zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o kolejnym dodatkowym
rocznym świadczeniu pieniężnym - w razie zbiegu prawa do więcej niż jednego świadczenia
(wymienionego enumeratywnie w art. 2 ustawy) przy ustalaniu prawa do 14 emerytury i jej
wysokości przyjmowana jest suma wypłacanych świadczeń. Osobie uprawnionej
przysługuje jedno dodatkowe świadczenie.
1 Tj. do kwoty 3 501,79 zł.
2 Wypłata 14 emerytury z założenia miała być działaniem doraźnym, zastosowanym w 2021 r. Jednak z uwagi na
znaczny wzrost cen rząd podjął decyzję o wypłacie tego świadczenia również w 2022 r. W pierwszych dwóch
latach obowiązywania regulacji, kryterium dochodowe ustalone na poziomie 2900 zł nie przekraczało wysokości
przeciętnej emerytury (w 2021 r. przeciętna emerytura wynosiła 2 375,65 zł, a w 2022 r. – 2 541,95 zł).
3 Do wskaźnika waloryzacji przyjęto średnioroczny wskaźnik wzrostu towarów i usług konsumpcyjnych dla
emerytów i rencistów w 2025 r., tj. 104,2% i 20% realnego wzrostu wynagrodzeń w 2025 r., tj. 1,1.
4 Renta wdowia została wprowadzona ustawą z dnia 26 lipca 2024 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach
z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1243).
-- 2 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Renta wdowia stanowi nowe prawo do zbiegu. Jej kwota wpływa na wysokość wypłaconej
kwoty 14 emerytury, natomiast kwota otrzymanej w danym roku 14 emerytury nie
ogranicza prawa do renty wdowiej i nie ma wpływu na jej wysokość.
Trzeba przy tym podkreślić, że mechanizm łącznego pobierania emerytury i renty rodzinnej
na zasadzie renty wdowiej jest w każdym przypadku rozwiązaniem korzystnym dla
świadczeniobiorcy. Nawet jeśli renta wdowia zmniejszy 14 emeryturę, to miesięczny
dochód z jej wypłaty może być wyższy niż korzyść z 14 emerytury. Co istotne, renta wdowia
jest wypłacana miesięcznie, a 14 emerytura tylko raz w roku. Oznacza to, że
świadczeniobiorca nie może finansowo stracić na tym mechanizmie, a w dłuższej
perspektywie — ze względu na waloryzację oraz fakt, że od 2027 r. drugie świadczenie
w zbiegu będzie mogło być pobierane w wysokości 25% (a nie 15%, jak obecnie) — może
jedynie na nim zyskać.
Należy również wskazać, że wydatki na 14 emeryturę w ostatnich latach utrzymują się na
wysokim poziomie kilkunastu miliardów złotych rocznie, co znajduje potwierdzenie także
w prognozach ujętych w ustawie budżetowej na rok 2026 (ok. 11,5 mld zł). Mając na
uwadze coroczny waloryzacyjny wzrost kwoty kolejnego dodatkowego rocznego
świadczenia pieniężnego należy oczekiwać, że wydatki na to świadczenie będą z roku na rok
coraz wyższe. Dowodzi to, że omawiane świadczenie ma charakter trwałego elementu
systemu wsparcia osób starszych i będzie nadal odgrywać istotną rolę w poprawie sytuacji
dochodowej emerytów i rencistów. Tym samym 14 emerytura stanowi – i w przyszłości
dalej będzie stanowić – znaczące wsparcie finansowe dla tej grupy świadczeniobiorców,
również w perspektywie wskazanych w interpelacji najbliższych pięciu lat.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --