Interpelacja w sprawie braku odpowiedniego dostępu pacjentów chorych onkologicznie do orzeczeń wydawanych przez lekarzy orzeczników ZUS
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 14693
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie braku odpowiedniego dostępu pacjentów chorych onkologicznie do orzeczeń wydawanych przez lekarzy orzeczników ZUS
Zgłaszający: Joanna Borowiak, Urszula Rusecka, Patryk Wicher, Lidia Burzyńska, Anna Milczanowska, Iwona Ewa Arent, Lidia Czechak, Anita Czerwińska, Magdalena Filipek-Sobczak, Zbigniew Hoffmann
Data wpływu: 19-01-2026
Do mojego biura poselskiego zwróciła się petentka z prośbą o pilną interwencję ws. świadczenia rehabilitacyjnego. Wniosek w tej sprawie złożyła w ZUS I Oddział w Warszawie w dniu 27.10.2025 r. W dniu 4.12.2025 r. ZUS skierował pismo o przesunięciu terminu sprawy na 5.01.2026 z powodu braku orzeczenia lekarza orzecznika ZUS, z uwagi na brak lekarza.
Oczywiście Pani przysługuje prawo do wniesienia odwołania do sądu rejonowego w związku z przekroczeniem terminu 2 miesięcy na wydanie decyzji, niemniej jednak pozostawienie pacjentki chorej onkologicznie, będącej pod opieką m.in. Poradni Leczenia Bólu i Medycyny Paliatywnej bez przyznanego świadczenia rehabilitacyjnego, skazuje pacjentkę na dodatkowe cierpienie związane z niemożliwością realizacji recept z braku środków finansowych.
Wątpliwości budzi organizacja pracy lekarzy orzeczników przez ZUS. Nie można w żaden sposób wytłumaczyć braku wydania orzeczenia tym, że lekarza nie ma. Pacjent, płatnik ZUS, ma prawa i może z nich korzystać. Niedopuszczalne jest, że z powodu niewłaściwej organizacji oddziału ZUS pacjent cierpi i dodatkowo ponosi jeszcze konsekwencje zdrowotne i finansowe.
Uprzejmie proszę o odpowiedź na pytania:
Czy ministerstwo posiada wiedzę, jak wiele jest takich sytuacji w kraju?
Jakie działania zamierza podjąć resort, aby tego typu historie się nie powtarzały?
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (5)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8798 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.41.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 14693 Pani Poseł Joanny Borowiak wraz z grupą posłów,
w sprawie braku odpowiedniego dostępu pacjentów chorych onkologicznie do orzeczeń
wydawanych przez lekarzy orzeczników ZUS, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Wydawanie orzeczeń lekarskich stanowi jedno z ustawowych zadań Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych (ZUS). Orzeczenia wydawane przez lekarzy orzekających w ZUS są podstawą
przyznawania świadczeń z ubezpieczeń społecznych lub innych świadczeń wypłacanych
przez ten organ. Aktualnie orzecznictwo lekarskie jest w zakładzie realizowane przez lekarzy
orzeczników i komisje lekarskie.
Lekarze orzecznicy działają w 38 z 43 oddziałów ZUS, a komisje lekarskie w 16 oddziałach.
Od dłuższego czasu utrzymują się znaczne niedobory w zatrudnieniu lekarzy orzecznictwa
lekarskiego, co bezpośrednio wpływa na efektywność realizacji ustawowych zadań Zakładu,
związanych z wydawaniem orzeczeń oraz z kontrolą orzecznictwa o czasowej niezdolności
do pracy. W efekcie w wielu oddziałach czas oczekiwania na wydanie orzeczenia, a tym
samym ustalenie uprawnień do świadczenia jest wydłużony. Z danych wynika, że wg stanu
na 31 grudnia 2025 r. ZUS zatrudnia 652 lekarzy, w łącznym wymiarze 503,7 etatu, a 384
etaty lekarzy są nieobsadzone (43% z przewidzianych w planie zatrudnienia). Średnia wieku
lekarzy orzeczników ZUS jest coraz wyższa - ponad 60% kadry medycznej to osoby w wieku
powyżej 60 r.ż., a liczba zatrudnionych lekarzy zmniejsza się od wielu lat (w okresie 2016 –
2024 r. o 237 etatów, tj. o 31%).
Opisana sytuacja skutkuje tym, że w wielu oddziałach ZUS czas oczekiwania na wydanie
orzeczenia, a tym samym ustalenie uprawnień do świadczeń, jest wydłużony. Przepisy nie
określały jak dotąd terminu, w jakim wniosek o wydanie orzeczenia przez lekarza orzecznika
albo komisję lekarską powinien zostać rozpatrzony, a jedynie termin na wydanie decyzji
w sprawie świadczeń. W wewnętrznych aktach prawnych, w ramach systemu pomiaru
realizacji zadań w oddziałach ZUS, przyjęto m.in. wskaźnik dotyczący terminowości
wydawania orzeczeń w czasie do 45 dni. Mimo niepełnej obsady etatowej lekarzy
orzeczników, w III kwartale 2025 r. średnio ok. 77% wniosków (w skali w kraju) o wydanie
orzeczenia przez lekarza orzecznika zostało rozpatrzonych przez ZUS w terminie do 45 dni
(średni czas oczekiwania na wydanie orzeczenia przez lekarza orzecznika wynosił 35 dni).
W celu łagodzenia skutków związanych z niedoborami lekarzy orzekających ZUS podejmuje
doraźne działania organizacyjne, mające zapewnić sprawną realizację jego zadań.
Zwierzchni nadzór nad orzecznictwem lekarskim dla celów ubezpieczeń społecznych należy
do zakresu działania Prezesa ZUS, niemniej Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i
Polityki Społecznej pozyskuje bieżące informacje dotyczące terminowości wydawania
orzeczeń w poszczególnych oddziałach. Na tej podstawie przygotowano nowelizację
ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw, której celem jest
-- 1 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
m.in. rozwiązanie problemów kadrowych w orzecznictwie lekarskim w ZUS oraz
zapewnienie terminowości wydawania orzeczeń lekarskich w ZUS. Prace te zostały podjęte
już w styczniu 2024 r.
Wprowadzone ustawą z dnia 18 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń
społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2026 r. poz. 26) modyfikacje mają na
celu wdrożenie rozwiązań zapewniających sprawną i efektywną realizację ustawowych
zadań zakładu związanych z wydawaniem orzeczeń i kontrolą zaświadczeń lekarskich.
Dotyczą one:
1) wprowadzenia kompleksowej i jednolitej regulacji zasad oraz trybu wydawania orzeczeń
dla celów ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych, innych
świadczeń należących do właściwości ZUS oraz celów realizacji zadań zleconych ZUS na
podstawie innych ustaw, a także kontroli orzecznictwa o czasowej niezdolności do pracy.
Uregulowanie w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń
społecznych oraz w jej aktach wykonawczych zasad i trybu wydawania orzeczeń
przyczyni się do:
a) standaryzacji postępowania orzeczniczego we wszystkich rodzajach spraw
niezależnie od celu, dla którego orzeczenie jest wydawane,
b) zwiększenia przejrzystości regulacji prawnych w tym zakresie, wobec aktualnego
rozproszenia i niejednolitego brzmienia przepisów w wielu aktach prawnych;
2) zmiany zasad zatrudniania, wynagradzania oraz kwalifikacji wymaganych od lekarzy
orzekających w ZUS poprzez określenie warunków zatrudniania lekarzy na potrzeby
orzecznictwa lekarskiego, które odpowiadają realiom współczesnego rynku pracy tej
grupy zawodowej. W tym zakresie wprowadzono:
a) elastyczne formy współpracy stosowane w praktyce przez podmioty udzielające
świadczeń zdrowotnych – lekarze orzecznicy będą mogli wykonywać pracę, wedle
wyboru, na podstawie umowy o pracę albo umowy o świadczenie usług,
b) regulacje, zgodnie z którymi zasady ustalania wynagrodzenia zasadniczego lekarzy
orzecznictwa lekarskiego zatrudnionych na podstawie umowy o pracę określono
w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz
w rozporządzeniu, które zostanie wydane na podstawie przepisów tego aktu przez
ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego, przy czym w projekcie
rozporządzenia załączonym do projektu ustawy przewidziano wzrost wynagrodzeń
lekarzy orzeczników o ok. 25% w stosunku do stanu obecnego;
c) rozszerzenie kręgu lekarzy uprawnionych do podjęcia pracy lekarza orzecznika w
ZUS o lekarzy nieposiadających specjalizacji, ale posiadających odpowiedni, długi
staż pracy lub będących na zaawansowanym etapie szkolenia specjalizacyjnego;
3) możliwość wydawania orzeczeń w zakresie niezdolności do samodzielnej egzystencji
przez pielęgniarki oraz orzeczeń w zakresie rehabilitacji leczniczej przez fizjoterapeutów;
4) zmiany struktury organizacyjnej orzecznictwa lekarskiego. Ustawa przewiduje
konsolidację zadań związanych z wydawaniem orzeczeń oraz realizacją bezpośredniego
nadzoru nad orzekaniem w terenowych jednostkach organizacyjnych ZUS. Daje to
większe możliwości efektywnej organizacji pracy, w tym delegowania zadań między
lekarzami oraz zapewnienia bezstronności wydającego orzeczenie. Jednocześnie, w celu
uelastycznienia i usprawnienia pracy lekarza orzecznika, ustawa przewiduje wdrożenie
nowego modelu organizacji pracy lekarza, w którym lekarz orzekający będzie wspierany
przez asystenta medycznego w czynnościach technicznych i administracyjnych,
związanych z przygotowaniem dokumentacji oraz wprowadzaniem danych do systemów
-- 2 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
informatycznych w procesie wydawania orzeczenia. Umożliwi to lekarzowi skupienie się
na kwestiach merytorycznych związanych z orzecznictwem, które wymagają
specjalistycznej wiedzy medycznej.
Celem wskazanych zmian jest wdrożenie – m.in. poprzez dostosowanie warunków
zatrudniania lekarzy orzecznictwa lekarskiego w ZUS do zmieniającego się rynku pracy -
rozwiązań zapewniających efektywną realizację ustawowych zadań zakładu związanych
z wydawaniem orzeczeń i kontrolą zaświadczeń lekarskich, w tym w szczególności –
rozwiązanie problemu utrzymujących się braków kadrowych w ZUS, który przekłada się na
przewlekłość prowadzonych postępowań orzeczniczych. Rozwiązania te wychodzą
naprzeciw oczekiwaniom społecznym klientów ZUS, liczących na sprawne załatwianie ich
spraw.
W kontekście problemów zidentyfikowanych w interpelacji trzeba zaznaczyć, że
wprowadzone przez Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
regulacje przewidują ustanowienie ustawowego terminu na wydanie orzeczenia (30 dni)
oraz środka ochrony przed przewlekłością postępowania orzeczniczego w postaci
ponaglenia, które w przypadku przekroczenia terminu na wydanie orzeczenia będzie mogła
wnieść do ZUS osoba zainteresowana.
Pragnę podkreślić, że z przykrością odnotowałem, że Państwo Posłowie – wbrew
wyrażonym w piśmie oczekiwaniom dotyczącym podjęcia działań służących usprawnieniu
funkcjonowania orzecznictwa lekarskiego w ZUS – nie zagłosowali za przyjęciem ustawy
o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw, która
ma kluczowe znaczenie dla realizacji Państwa postulatów.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --