+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Znak pisma: DM-IV.054.3.2026
Warszawa, 13 lutego 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy: interpelacji nr 14682 Pani Poseł Doroty Marek w sprawie obowiązku zimowego
utrzymania chodników przez właścicieli nieruchomości przyległych
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 14682 Pani Poseł Doroty Marek z 20 stycznia 2026 r.
w sprawie obowiązku zimowego utrzymania chodników przez właścicieli nieruchomości
przyległych, którą Ministerstwo Rozwoju i Technologii zgodnie z właściwością otrzymało
28 stycznia 2026 r. za pośrednictwem Ministerstwa Infrastruktury, przedstawiam poniżej
następujące stanowisko.
Art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku
w gminach1, dalej jako: „ustawa”, nakłada na właścicieli nieruchomości obowiązek
zapewnienia utrzymania czystości i porządku przez uprzątnięcie błota, śniegu, lodu
i innych zanieczyszczeń z dróg dla pieszych położonych wzdłuż nieruchomości. Przepis
ten, właśnie w kontekście nakładanych na właścicieli nieruchomości obowiązków, był
badany przez Trybunał Konstytucyjny, który orzekł w wyroku z dnia 5 listopada 1997 r.,
sygn. akt K 22/97, że nakładanie ustawowo na właścicieli nieruchomości obowiązku
uprzątnięcia błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodników położonych wzdłuż
nieruchomości nie narusza Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ani zasad
demokratycznego państwa prawnego, praworządności, równości wobec prawa oraz
równej ochrony własności. W uzasadnieniu wyroku Trybunał wskazał, że przedmiotowy
przepis jest wyrazem przyjętego od dawna poglądu, zgodnie z którym z prawa własności
wynikają także określone obowiązki społeczne, a obowiązek nałożony na właścicieli
nieruchomości wynika również z tradycji prawnej istniejącej w polskim ustawodawstwie,
w którym właściciel nieruchomości od dawna miał obowiązek utrzymywania czystości
zarówno na własnej nieruchomości, jak również na przylegającym do niej chodniku i części
jezdni.
Podobne rozwiązania, nakładające na właścicieli nieruchomości obowiązki w zakresie
sprzątania części dróg i ulic przylegających do nieruchomości, obowiązują również
w innych krajach Europy. Obowiązki te, traktowane jako element tradycji i kultury
1 Dz. U. z 2025 r. poz. 733.

-- 1 of 5 --

+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
społecznej, posiadają częstokroć o wiele szerszy zakres, aniżeli przepisy polskie, nakładając
na właścicieli nieruchomości nie tylko obowiązek utrzymywania czystości chodnika.
Przechodząc do analizy przepisów należy wyjaśnić, iż zgodnie z definicją zawartą w art. 2
ust. 1 pkt 4 ustawy przez właściciela nieruchomości należy także rozumieć
współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby
posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające
nieruchomością, a jeżeli nieruchomość jest zabudowana budynkiem wielolokalowym,
w którym ustanowiono odrębną własność lokalu, obowiązki właściciela nieruchomości
wspólnej oraz właściciela lokalu obciążają wspólnotę mieszkaniową albo spółdzielnię
mieszkaniową (art. 2 ust. 3 ustawy). Tak więc norma zawarta w art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy
adresowana jest więc nie do „obywateli” w ogóle, lecz do wszystkich podmiotów
posiadających własność nieruchomości lub nią władających, niezależnie od tego czy są to
osoby fizyczne, czy inne podmioty.
Tak określony krąg podmiotów, w zdecydowanej większości prywatnych, zobowiązanych
do zapewnienia utrzymania czystości i porządku przez uprzątnięcie zanieczyszczeń z dróg
dla pieszych położonych wzdłuż nieruchomości, wskazuje na cel tej regulacji, którym jest
efektywne utrzymanie w odpowiednim stanie drogi dla pieszych przylegającej do
nieruchomości.
Intencją ustawodawcy w momencie tworzenia ustawy o czystości i porządku było
stworzenie prawnych gwarancji utrzymania czystości na terenach zurbanizowanych.
Analiza materiałów legislacyjnych towarzyszących przyjmowaniu ustawy o utrzymaniu
czystości i porządku w gminach (sprawozdanie stenograficzne z 74 posiedzenia Sejmu z 28
lutego 1996 r., Sejm II Kadencji) wskazuje, że w związku z obawami sygnalizowanymi na
etapie uchwalania ustawy, jakoby nałożone na właścicieli obowiązki mogły nastręczać im
zbyt wielu niedogodności z uwagi na wiek lub stan majątkowy, zgłoszono propozycję by
całokształt spraw związanych z utrzymaniem czystości i porządku należał do gminy.
Ostatecznie jednak ustawodawca zdecydował, że jedynie nałożenie obowiązków na
konkretnie wskazane podmioty (właścicieli nieruchomości) zagwarantuje realizację celów
ustawy. Z takim stanowiskiem zgodził się Trybunał Konstytucyjny, uznając istnienie
istotnego interesu społecznego w ustanowieniu regulacji służących utrzymywaniu
czystości w gminach. Wprowadzenie w drodze ustawy obowiązku utrzymywania czystości
chodników przylegających do nieruchomości przez właścicieli tychże nieruchomości jest
niezbędne dla zapewnienia właściwej ochrony interesu publicznego, który miał na
względzie ustawodawca. Nie istnieje bowiem równie efektywny sposób zapewnienia
porządku, jak nałożenie obowiązku na właścicieli nieruchomości. Z doświadczenia
wiadomo, że służby gminne nie są w stanie wystarczająco szybko usunąć śniegu ze
wszystkich chodników. Zapewnienie przez gminę (zarządcę drogi) odśnieżenia dróg dla
pieszych na całym obszarze gminy w tym samym czasie jest niemożliwe do wykonania,
a ponadto wiązałoby się z dużo wyższymi kosztami niż dotychczas ponoszone przez
właścicieli nieruchomości.
Odnosząc się do kwestii praktycznego wykonania tego obowiązku przez właściciela
nieruchomości należy podkreślić, że z brzmienia przepisu nie wynika, że właściciel
nieruchomości jest obowiązany do osobistego uprzątania drogi dla pieszych. Rozumiejąc
i mając na uwadze różne sytuacje życiowe należy wskazać, że wykonanie tych prac można
zorganizować np. w ramach wzajemnej pomocy sąsiedzkiej czy rodzinnej. Innym wyjściem
może być powierzenie ich wykonania innej osobie na podstawie umowy cywilnoprawnej.

-- 2 of 5 --

+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Dodać należy, że na podstawie art. 6a ustawy, który wszedł w życie z dniem
1 października 2001 r.2, rada gminy może, w drodze uchwały, przejąć od właścicieli
nieruchomości obowiązek uprzątnięcia błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z dróg
dla pieszych położonych wzdłuż nieruchomości. Przejmując obowiązek, rada gminy ustala
opłatę ponoszoną przez właścicieli nieruchomości za wykonywanie przejętego obowiązku
wraz z terminem jej uiszczania. Opłata ta jest ustalana w sposób zryczałtowany, zaś jej
wysokość jest uzależniona od faktycznych kosztów ponoszonych przez gminę z tytułu
zorganizowania i funkcjonowania systemu zagospodarowywania nieczystości ciekłych oraz
uprzątnięcia błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodników położonych wzdłuż
nieruchomości.
W związku z powyższym mieszkańcy zainteresowani przejęciem obowiązku oczyszczania
drogi dla pieszych przez gminę mogą zwrócić się do właściwej miejscowo rady gminy
z wnioskiem o podjęcie stosownej uchwały. Jest to jednak decyzja mieszkańców, nie zaś
ustawowe nałożenie na nich obowiązkowej opłaty, bez względu na ich wolę i możliwości
finansowe.
Należy jednocześnie zauważyć, że omawiany obowiązek dotyczy nieruchomości
bezpośrednio graniczących z chodnikiem, tj. drogą dla pieszych. Obowiązek nie dotyczy
więc nieruchomości oddzielonych od drogi dla pieszych np. pasem zieleni (niezależnie od
jego szerokości, pod warunkiem, że stanowi on własność innego podmiotu).
Właściciel nieruchomości jest również zwolniony z obowiązku oczyszczania drogi dla
pieszych w przypadku, gdy na drodze tej dopuszczony jest płatny postój lub parkowanie
pojazdów samochodowych, czyli gdy droga dla pieszych faktycznie służy nie tylko ruchowi
pieszemu. W takim przypadku obowiązek uprzątania drogi dla pieszych obciąża tego, kto
pobiera opłaty z tytułu postoju lub parkowania pojazdów samochodowych, tj. zarząd drogi
lub gminę (w zależności od tego, który z tych podmiotów pobiera opłaty).
Zarząd drogi ma zawsze obowiązek utrzymania drogi dla pieszych, na której pobiera opłaty
z tytułu postoju lub parkowania pojazdów samochodowych, a także w przypadku, gdy
droga dla pieszych stanowi część drogi, którą zarządza i nie przylega ona do
nieruchomości, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy. Ponadto do obowiązków
zarządu drogi należy także pozbycie się błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń
uprzątniętych z dróg dla pieszych przez właścicieli nieruchomości przyległych do drogi
publicznej (art. 5 ust. 4 pkt 2 ustawy).
Natomiast obowiązki utrzymania czystości i porządku na terenach innych niż wymienione
w art. 5 ust. 1-4 należą do gminy. Do obowiązków gminy należy także uprzątnięcie
i pozbycie się błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodników, jeżeli gmina pobiera
opłaty z tytułu postoju lub parkowania pojazdów samochodowych na takiej drodze dla
pieszych oraz zbieranie i pozbycie się odpadów zgromadzonych w pojemnikach lub
workach do tego przeznaczonych, umieszczonych na tej drodze dla pieszych (art. 5 ust. 5
ustawy). Innymi słowy, gmina co do zasady odpowiada za utrzymanie czystości i porządku
na całym swoim obszarze, a wyjątki od tej zasady zostały wyraźnie wskazane w art. 5 ust.
1–4 ustawy.
2 Artykuł 6a ustawy, który wszedł w życie z dniem 1 października 2001 r., został dodany ustawą
z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach
oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 100, poz. 1085).

-- 3 of 5 --

+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Należy więc podkreślić, że przepis art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy stanowi lex specialis
w stosunku do ogólnej zasady wyrażonej w art. 20 pkt 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r.
o drogach publicznych3, zgodnie z którą do zarządcy drogi należy między innymi
„utrzymanie części drogi, urządzeń drogi, budowli ziemnych, drogowych obiektów
inżynierskich, znaków drogowych, sygnałów drogowych i urządzeń bezpieczeństwa ruchu
drogowego” oraz „wykonywanie robót interwencyjnych, robót utrzymaniowych
i zabezpieczających” (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 listopada 1997 r.,
sygn. akt K 22/97, oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 stycznia
2016 r., sygn. akt II OSK 1178/14).
W odniesieniu do kwestii odszkodowania za szkody spowodowane zdarzeniem, do
którego doszło w następstwie niewykonania przez właściciela nieruchomości obowiązku
wynikającego z art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
przytoczyć należy uchwałę Sądu Najwyższego z 24 listopada 2017 r., sygn. akt III CZP
38/17. Zgodnie z tą uchwałą „gmina ponosi odpowiedzialność za szkodę wynikającą
z nieuprzątnięcia błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodników położonych
wzdłuż nieruchomości w razie nienależytego sprawowania nadzoru nad wykonaniem przez
właściciela obowiązku wynikającego z art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 września 1996 r.
o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.”.
Z uzasadnienia do przytoczonej uchwały wynika, że nałożony na właściciela obowiązek
uprzątnięcia błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z dróg dla pieszych położonych
wzdłuż nieruchomości, nie oznacza zwolnienia gminy z odpowiedzialności za zdarzenie,
do którego doszło na skutek niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązku przez
właściciela. Zgodnie z art. 5 ust. 6 omawianej ustawy nadzór nad wykonaniem
obowiązków obciążających właściciela sprawuje wójt, burmistrz, prezydent miasta, który
w przypadku stwierdzenia niewykonania obowiązków, o których mowa w art. 5 ust. 1-4
ustawy, wydaje decyzję nakazującą wykonanie obowiązku (art. 5 ust. 7 ustawy), która
podlega egzekucji w trybie ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu
egzekucyjnym w administracji4. Jeżeli zatem gmina nie wykonała lub nienależycie
wykonała swoje obowiązki w zakresie nadzoru, odpowiada za wyrządzoną z tego tytułu
szkodę na podstawie art. 417 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny5.
Nadzór sprawowany przez gminę powinien być tak zorganizowany, aby miała ona
możliwość odpowiednio szybkiego stwierdzenia wystąpienia na drodze dla pieszych
zagrożenia dla ruchu pieszych i w razie braku reakcji właściciela, podjęcia działań
zmierzających do jego usunięcia. Nadzór ten musi być wykonywany z uwzględnieniem
charakteru zaniechanego obowiązku i zapewnienia realizacji celów ustawy. Wymaga to
bieżącego monitorowania przez gminę, czy właściciel realizuje swoje obowiązki
i sprawnego reagowania na wypadki ich niewykonywania, z uwzględnieniem możliwości
zlecenia zastępczego ich wykonania za zobowiązanego i na jego koszt.
Obowiązek odśnieżania drogi dla pieszych i występowania do zarządcy drogi o zgodę na
zajęcie pasa drogowego, którego częścią jest droga dla pieszych, w związku
z prowadzeniem prac remontowych (np. naprawy ogrodzenia lub elewacji) służy temu
samemu celowi, którym jest utrzymywanie w czystości dróg dla pieszych i umożliwienia
swobodnego i bezpiecznego poruszania się przez pieszych. Droga dla pieszych, jak sama
3 Dz. U. z 2025 r. poz. 889.
4 Dz. U. z 2025 r. poz. 132 z późn. zm.
5 Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 z późn. zm.

-- 4 of 5 --

+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
nazwa wskazuje, jest przeznaczona do ruchu pieszego i wobec tego powinna ten ruch
umożliwiać w sposób bezpieczny i bezproblemowy. Pozostawianie na drodze dla pieszych
zarówno śniegu i lodu, jak również rozstawianie rusztowań w celu prowadzenia prac
remontowych, ten ruch pieszych utrudnia, ogranicza, a nawet czyni niebezpiecznym jeśli
droga dla pieszych będzie śliska, oblodzona, a prace na rusztowaniu nieodpowiednio
zabezpieczone. Nie powinno zatem budzić zdziwienia, że zajęcie pasa drogi wiąże się
z obowiązkiem wniesienia opłaty.
W świetle przedstawionych informacji uważam, że brak jest uzasadnienia dla zmiany
przepisów w zakresie realizacji obowiązku właścicieli nieruchomości dotyczącego
uprzątania błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z dróg dla pieszych bezpośrednio
przylegających do nieruchomości.
Jednocześnie przekazuję stanowisko Ministerstwa Infrastruktury, iż nie przewiduje
podjęcia prac legislacyjnych w zakresie zmiany przepisów w celu przeniesienia obowiązku
utrzymania dróg dla pieszych położonych wzdłuż nieruchomości, z właścicieli
nieruchomości na zarządców dróg publicznych, a także zrównania priorytetu odśnieżania
chodników z priorytetem odśnieżania jezdni, uznając dotychczasowe rozwiązania prawne
jako wystarczające.
Z upoważnienia, z wyrazami szacunku
Tomasz Lewandowski
Podsekretarz Stanu
/ kwalifikowany podpis elektroniczny /
w Ministerstwie Rozwoju i Technologii
Do wiadomości
1. Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
2. Minister Infrastruktury (w nawiązaniu do pisma z dnia 28 stycznia 2026 r.,
znak pisma: DDP-1.054.3.2026).

-- 5 of 5 --