Interpelacja w sprawie przypadków kobiet trafiających na oddziały położnicze pod wpływem alkoholu oraz skutków zdrowotnych dla noworodków
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 14675
do ministra zdrowia
w sprawie przypadków kobiet trafiających na oddziały położnicze pod wpływem alkoholu oraz skutków zdrowotnych dla noworodków
Zgłaszający: Iwona Maria Kozłowska, Anna Wojciechowska
Data wpływu: 16-01-2026
Szanowna Pani Ministro,
w ostatnim czasie w debacie publicznej pojawiają się niepokojące informacje dotyczące przypadków kobiet zgłaszających się do oddziałów położniczych w stanie nietrzeźwości. Szczególne poruszenie wywołał artykuł opublikowany na łamach „Gazety Wyborczej” opisujący sytuację kobiety rodzącej dziecko przy stężeniu alkoholu we krwi wynoszącym około 3 promili, podczas gdy u noworodka stwierdzono około 1,5 promila alkoholu.
Przypadek ten - choć może być skrajny - rodzi poważne pytania o skalę zjawiska spożywania alkoholu przez kobiety w zaawansowanej ciąży, skuteczność działań profilaktycznych państwa oraz realne mechanizmy ochrony zdrowia i życia dzieci nienarodzonych oraz noworodków. Powszechnie wiadomo, że alkohol spożywany w czasie ciąży może prowadzić do poważnych i nieodwracalnych konsekwencji zdrowotnych, w tym do wystąpienia FAS (alkoholowego zespołu płodowego) oraz innych zaburzeń rozwojowych.
Podkreślenia wymaga, że problem ten nie powinien być rozpatrywany wyłącznie w kategoriach sankcji czy stygmatyzacji, lecz przede wszystkim jako wyzwanie zdrowia publicznego wymagające skoordynowanych działań profilaktycznych, edukacyjnych i pomocowych. Ochrona zdrowia dzieci oraz wsparcie kobiet znajdujących się w kryzysie uzależnienia powinny stanowić jeden z priorytetów polityki zdrowotnej państwa.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Ministry z następującymi pytaniami:
Czy Ministerstwo Zdrowia dysponuje danymi statystycznymi dotyczącymi liczby przypadków kobiet trafiających na oddziały położnicze pod wpływem alkoholu w ostatnich latach?
Czy prowadzone są ogólnopolskie lub regionalne programy monitorowania oraz raportowania takich zdarzeń przez placówki medyczne?
Jakie procedury obowiązują personel medyczny w przypadku stwierdzenia znacznego stężenia alkoholu we krwi rodzącej kobiety oraz noworodka?
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje wzmocnienie działań profilaktycznych i edukacyjnych skierowanych do kobiet w ciąży, w szczególności dotyczących całkowitej abstynencji alkoholowej w okresie prenatalnego rozwoju płodu?
Czy rozważane są zmiany systemowe - we współpracy z innymi resortami - mające na celu lepszą identyfikację kobiet zagrożonych uzależnieniem oraz zapewnienie im realnego wsparcia terapeutycznego jeszcze przed porodem?
Z wyrazami szacunku
Posłanka Iwona Maria Kozłowska
Podsekretarz stanu Katarzyna Kęcka
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8537 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
RZZR.050.3.2026.JK
Warszawa, 12 lutego 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 14675, Pani Poseł Iwony Marii Kozłowskiej oraz Poseł
Anny Wojciechowskiej - w sprawie przypadków kobiet trafiających na oddziały położnicze
pod wpływem alkoholu oraz skutków zdrowotnych dla noworodków, proszę o przyjęcie
następujących informacji.
Spożywanie alkoholu w czasie ciąży stanowi istotne zagrożenie dla zdrowia rozwijającego
się płodu. Alkohol przenika przez łożysko i działa toksycznie na wszystkie tkanki płodu, w
szczególności na rozwijający się mózg. Skutkiem prenatalnej ekspozycji na alkohol mogą
być trwałe i nieodwracalne zaburzenia rozwojowe określane jako spektrum płodowych
zaburzeń alkoholowych (FASD).
Dzieci z FASD doświadczają zaburzeń w zakresie funkcjonowania ośrodkowego układu
nerwowego, co może prowadzić do trudności poznawczych, emocjonalnych,
behawioralnych i społecznych na kolejnych etapach życia.
Na problem spożywania substancji psychoaktywnych w tym alkoholu przez kobietę w ciąży,
zwracają uwagę obowiązujące przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 16 sierpnia
2018 r. w sprawie standardu organizacyjnego opieki okołoporodowej (tj. Dz.U. z 2023 r.
poz. 1324). Zgodnie z nimi, zebranie danych dotyczących zdrowego stylu życia i nawyków
żywieniowych, w tym spożywania alkoholu i innych używek jest obowiązkowym działaniem
wykonywanym przez lekarza położnika lub położną do 10. tygodnia ciąży lub w chwili
pierwszego zgłoszenia się kobiety w ciąży. Ponadto, używanie substancji psychoaktywnych,
produktów leczniczych, alkoholu lub nikotyny w czasie ciąży i w okresie bezpośrednio
poprzedzającym ciążę jest jednym z czynników ryzyka identyfikowanych na podstawie
wywiadu przeprowadzonego podczas ciąży oraz przed porodem. Ocenę występowania
czynników ryzyka dokonuje osoba sprawująca opiekę. Zidentyfikowane u ciężarnej czynniki
ryzyka należy omówić z ciężarną lub jej przedstawicielem ustawowym, tak aby zapewnić
podjęcie świadomej decyzji odnośnie wyboru miejsca porodu. Wyniki identyfikacji
czynników ryzyka, podjęte działania i zalecenia oraz dokonane w porozumieniu z ciężarną
ustalenia należy każdorazowo odnotować w dokumentacji medycznej. Ponadto tematyka
używek, nałogów oraz ich wpływu na rozwój ciąży i dziecka jest poruszana w ramach
edukacji przedporodowej, która jest prowadzona przez położną i lekarza położnika.
Dodatkowo, szpital, w przypadku zaobserwowania zachowań mogących zagrażać
bezpieczeństwu dziecka i braku możliwości ustalenia położnej podstawowej opieki
zdrowotnej lub podmiotu wykonującego działalność leczniczą w zakresie podstawowej
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
opieki zdrowotnej, przejmujących opiekę nad noworodkiem w miejscu zamieszkania lub
pobytu, jest zobowiązany do poinformowania w dniu wypisu o tym fakcie jednostki
organizacyjnej pomocy społecznej w miejscu pobytu matki i noworodka.
Informacje na temat wpływu alkoholu na rozwój dziecka i jego przenikania do mleka matki
są również jednym z zagadnień, które w ramach edukacji zdrowotnej powinna przekazać
położna podstawowej opieki zdrowotnej matce podczas wizyt patronażowych.
Położna powinna wykonać nie mniej niż cztery wizyty (pierwsza wizyta odbywa się nie
później niż w ciągu 48 godzin od otrzymania przez położną zgłoszenia urodzenia dziecka).
Również znowelizowane przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 23 października
2025 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie standardu organizacyjnego opieki
okołoporodowej (Dz. U. poz. 1525), które wejdą w życie 7 maja 2026 r., zwracają uwagę na
wywiad prowadzony przez położnika lub położną z kobietą w ciąży już podczas pierwszej
wizyty, doprecyzowując jednocześnie, że w przypadku, gdy kobieta spożywa alkohol lub
korzysta z innych substancji psychoaktywnych należy skierować ją do ośrodka
udzielającego pomocy w tym zakresie. Niezbędne jest nie tylko zweryfikowanie czy kobieta
spożywa alkohol i inne używki, ale również skierowanie jej do ośrodka w którym znajdzie
pomoc.
Działania związane z profilaktyką i rozwiązywaniem problemów alkoholowych
w kontekście zdrowia kobiet w ciąży i matek z dziećmi są realizowane przez Krajowe
Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom (KCPU), będące jednostką podległą
i nadzorowaną przez ministra właściwego do spraw zdrowia. Działania KCPU w obszarze
FASD koncentrują się przede wszystkim na profilaktyce i edukacji kobiet w wieku
prokreacyjnym oraz kobiet w ciąży. Kluczowym elementem tych działań jest ogólnopolska
inicjatywa informacyjnoedukacyjna: „Ciąża bez alkoholu”, realizowana poprzez
dedykowaną stronę internetową (www.ciazabezalkoholu.pl.). Inicjatywa ta zapewnia
dostęp do rzetelnych informacji dotyczących skutków spożywania alkoholu w ciąży,
promuje jednoznaczny przekaz o braku bezpiecznej dawki alkoholu oraz wskazuje
możliwości uzyskania wsparcia. Materiały kierowane są zarówno do kobiet i ich bliskich, jak
i do specjalistów pracujących z kobietami i rodzinami.
Równolegle KCPU podejmuje działania wspierające system rozpoznawania FASD.
W 2020 r. opracowano pierwsze krajowe rekomendacje dotyczące rozpoznawania
spektrum płodowych zaburzeń alkoholowych, które w roku 2025r. zostały zaktualizowane
na zlecenie KCPU. Obecnie prowadzone są działania związane z ich upowszechnianiem.
Działania KCPU w obszarze FASD mają charakter długofalowy i ukierunkowane są na
ochronę zdrowia dzieci oraz wzmacnianie świadomości i wsparcia kobiet w ciąży.
Ministerstwo Zdrowia nie dysponuje danymi statystycznymi dotyczącymi liczby
przypadków kobiet trafiających na oddziały położnicze pod wpływem alkoholu, takich
statystyk nie prowadzi również Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom.
Obecnie wykorzystywane dane opierają się na wynikach badania populacyjnego ALICJA
przeprowadzonego w 2015 r., zgodnie z którym FASD występuje w Polsce nie rzadziej niż u
20 na 1000 dzieci w wieku 7–9 lat, a FAS (Płodowy Zespół Alkoholowy - ciężka,
pełnoobjawowa postać spektrum) nie rzadziej niż u 4 na 1000 dzieci. Na tej podstawie
szacuje się, że każdego roku rodzi się w Polsce od 7 do 8 tys. dzieci z FASD.
W odniesieniu do podniesionych w interpelacji kwestii zasadnym wydaje się wskazanie
informacji o toczących się w parlamencie pracach legislacyjnych dotyczących ustawy z dnia
26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi,
zwanej dalej „ustawą”. W senackim projekcie ustawy o zmianie ustawy o wychowaniu w
trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (druk nr 1809) zaproponowano m.in. zmiany w
ustawie, polegające na:
1) realizacji postulatów zawartych w petycji indywidualnej P 9-36/17 wniesionej do
Senatu Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 20 września 2017 r., przez nałożenie
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
obowiązku umieszczania na etykiecie produktu czytelnych i wyraźnych informacji o
szkodliwości spożywania alkoholu przez kobiety w ciąży lub karmiące piersią;
2) nałożenie obowiązku informacyjnego dotyczącego szkodliwości spożywania
alkoholu przez kobiety w ciąży lub karmiące piersią w odniesieniu do reklamy i
promocji piwa.
Senacki projekt ustawy przewiduje, że wielkość, zakres, wzór i sposób umieszczania
informacji na opakowaniach napojów alkoholowych oraz sposób i zakres informowania, w
odniesieniu do przekazów reklamowych, określi, w drodze rozporządzenia, minister
właściwy do spraw zdrowia.
Natomiast w poselskim projekcie ustawy o zmianie ustawy o wychowaniu w trzeźwości i
przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz ustawy o radiofonii i telewizji (druk nr 2010)
zaproponowano zmiany w ustawie polegające m.in. na wprowadzeniu obowiązku
umieszczania na napojach alkoholowych oznaczeń graficznych informujących o
szkodliwości alkoholu dla kobiet w ciąży, zakazie prowadzenia pojazdów po spożyciu
alkoholu oraz zakazie spożywania alkoholu przez nieletnich. Proponowana regulacja
również przewiduje delegację dla ministra właściwego do spraw zdrowia do określenia, w
drodze rozporządzenia, treści i formy oznaczeń graficznych zawierających ww. informacje.
W odniesieniu do obu projektów ustaw opracowywany jest w Ministerstwie Zdrowia
projekt stanowiska Rządu.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Katarzyna Kęcka
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --