Interpelacja w sprawie rejestracji fundacji rodzinnych przez notariuszy
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 14667
do ministra sprawiedliwości
w sprawie rejestracji fundacji rodzinnych przez notariuszy
Zgłaszający: Robert Kropiwnicki
Data wpływu: 16-01-2026
Legnica, dnia 15 stycznia 2026 r.
Szanowny Panie Ministrze,
fundacje rodzinne to ważny element polskiego systemu gospodarczego, stają się one coraz bardziej popularne wśród Polaków. Obecne rozwiązanie prawne dotyczące rejestracji fundacji rodzinnych tylko przez jeden sąd w całej Polsce powoduje ogromne problemy dotyczące czasu oczekiwania na rejestrację. Według publicznych danych wynosi on ok. 14 miesięcy. Powoduje to, że często dane z momentu złożenia wniosku stają się nieaktualne w momencie jej rejestracji, co skutkuje ponawianiem wniosku. Zdarza się również, że sąd odmawia rejestracji z powodu użycia nazwy fundacji przez inny podmiot. Z tych powodów wnoszę o rozważenie zmian przepisów ustawy o fundacji rodzinnej w ten sposób, aby rejestracji mogli dokonywać notariusze, jako osoby wykonujące zawód zaufania publicznego. Należy zwrócić uwagę, że samo założenie fundacji musi być już dzisiaj dokonane w drodze aktu notarialnego, przez co rejestracja przez notariuszy byłaby szybsza i miała skutek natychmiastowy.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytanie:
Czy ministerstwo rozważa możliwość zmian przepisów ustawy o fundacji rodzinnej w sprawie jej rejestracji przez notariuszy?
Z poważaniem Robert Kropiwnicki
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Sekretarz stanu Arkadiusz Myrcha
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8389 znakówkontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.34.2026
Warszawa, 29 maja 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
uprzejmie przekazuję odpowiedź na interpelację nr 14667 Pana Posła Roberta
Kropiwnickiego w sprawie rejestracji fundacji rodzinnych przez notariuszy.
Postulowane w interpelacji poselskiej zmiany dotyczące rejestracji fundacji rodzinnych
przez notariuszy należy ocenić w świetle konstytucyjnej i ustawowej pozycji ustrojowej
notariuszy, z uwzględnieniem obowiązujących regulacji dotyczących zarówno notariatu,
jak i rejestrów publicznych.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP notariusze wykonują zawód zaufania publicznego,
sprawując pieczę nad należytym wykonywaniem czynności notarialnych w granicach
interesu publicznego i dla jego ochrony. Uszczegółowieniem tej zasady jest art. 1 § 1
ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie1, zgodnie z którym notariusz jest
powołany do dokonywania czynności, którym strony są obowiązane lub pragną nadać
formę notarialną, przy czym czynności te mają charakter prewencyjny i gwarancyjny,
a nie władczy.
1 Dz. U. z 2024 r. poz. 1001 ze zm.
-- 1 of 5 --
2
Rejestr fundacji rodzinnych jest rejestrem publicznym prowadzonym przez sąd. Zgodnie
z art. 110 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2023 r. o fundacjach rodzinnych2 fundacja
rodzinna podlega wpisowi do rejestru fundacji rodzinnych, który jest prowadzony przez
właściwy sąd rejestrowy. Wpis ten ma charakter konstytutywny, gdyż – zgodnie z art. 4
ust. 1 tej ustawy – fundacja rodzinna uzyskuje osobowość prawną z chwilą wpisu do
rejestru fundacji rodzinnych.
Prowadzenie rejestru publicznego, którego wpis wywołuje skutki konstytutywne, wiąże
się z wykonywaniem władzy publicznej i tradycyjnie zostało powierzone sądom jako
element wymiaru sprawiedliwości, co znajduje oparcie w art. 175 ust. 1 Konstytucji RP.
Notariusze, mimo że wykonują zawód zaufania publicznego w rozumieniu art.
17 Konstytucji RP, nie są organami władzy publicznej ani częścią struktury sądów.
Powierzenie im prowadzenia rejestru w miejsce sądu oznaczałoby zasadniczą zmianę ich
pozycji ustrojowej oraz charakteru wykonywanych funkcji, zbliżając je do organów
administracji rejestrowej.
Od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie ustrój
polskiego notariatu opiera się na idei zrównoważenia elementów publicznych
i prywatnoprawnych3. Z całokształtu uregulowań dotyczących notariatu wynika mieszany
status zawodu notariusza, który łączy elementy publiczne (notariusza jako funkcjonariusza
publicznego) i prywatne (notariusza jako przedsiębiorcy). Ustawodawca, mimo nadania
notariuszowi charakteru zawodu zaufania publicznego i zapewnienia ochrony
przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych4, świadomie nadał także notariuszom
większy zakres niezależności, pozostawiając ich prywatnymi osobami zaufania
publicznego, którym powierzono funkcje prewencyjnej ochrony prawnej5. W polskim
systemie prawnym notariusze, w odróżnieniu od sędziów, nie są funkcjonariuszami
publicznymi, lecz jedynie osobami zaufania publicznego, korzystającymi z ochrony
2 Dz. U. z 2023 r. poz. 326
3 M. Kolasiński, glosa do uchwały SN z dnia 23 września 2009r., I KZP 7/09, PiP 2010/7/126-132
4 art. 2 § 1 ustawy - Prawo o notariacie
5 T. Ereciński, Kilka uwag o pozycji ustrojowej notariusza, jego odpowiedzialności cywilnej oraz
sądownictwie dyscyplinarnym, Rejent, 2006/5/46
-- 2 of 5 --
3
przysługującej funkcjonariuszom publicznym (art. 2 § 1 ustawy – Prawo o notariacie).
Jedynie na gruncie prawa karnego (art. 115 § 13 pkt 3 k.k.) notariusz traktowany jest jak
funkcjonariusz publiczny.
W tym kontekście proponowana w interpelacji zmiana, polegająca na powierzeniu
notariuszom prowadzenia rejestru fundacji rodzinnych, który jak wyżej wskazano jest
rejestrem publicznym, wymagałaby nie tylko gruntownej nowelizacji ustawy o fundacjach
rodzinnych, lecz także pogłębionej analizy konstytucyjnej, w szczególności pod kątem
zasady trójpodziału władzy, prawa do sądu oraz gwarancji niezależności i jednolitości
prowadzenia rejestrów publicznych. Nie można jej traktować wyłącznie jako środka
organizacyjnego służącego skróceniu czasu postępowań rejestrowych.
Należy przy tym zwrócić uwagę, że kompetencja notariuszy do prowadzenia rejestru
akcjonariuszy prostej spółki akcyjnej uregulowana w art. 328¹–328¹⁰ ustawy z dnia
15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych nie może stanowić bezpośredniego
precedensu dla powierzenia notariuszom prowadzenia rejestru fundacji rodzinnych.
Rejestr ten nie ma bowiem charakteru rejestru publicznego, lecz stanowi ewidencję
prywatnoprawną prowadzoną na zlecenie spółki przez podmiot uprawniony, w tym
notariusza. Wpisy do rejestru akcjonariuszy PSA nie są przejawem wykonywania władztwa
publicznego i nie zastępują działalności sądu rejestrowego, co odróżnia ten model
zasadniczo od rejestru fundacji rodzinnych. Prowadzenie rejestru akcjonariuszy jest
w istocie usługą maklerską świadczoną przez notariuszy na rzecz prostych spółek
akcyjnych, wymagającą zawarcia przez te podmioty umowy o prowadzenie rejestru
akcjonariuszy, stosownie do art. 108a ustawy – Prawo o notariacie6.
Podsumowując, przekazanie notariuszom kompetencji do prowadzenia rejestru fundacji
rodzinnych w miejsce sądu wymagałoby zasadniczych zmian w ustawowych i ustrojowych
oraz budziłoby istotne wątpliwości konstytucyjne.
Aktualnie ustawa – Prawo o notariacie nie przewiduje kompetencji notariuszy
do prowadzenia rejestrów publicznych o charakterze konstytutywnym
6 Podstawowe problemy i konstrukcje współczesnego prawa handlowego, 2023, wyd. 1 red.
Dr hab. Andrzej Herbet
-- 3 of 5 --
4
ani do podejmowania władczych rozstrzygnięć w zakresie powstawania osób prawnych.
Konieczne byłoby wyraźne rozszerzenie katalogu zadań notariusza, określenie jego roli
jako organu rejestrowego, a także uregulowanie zasad odpowiedzialności notariusza
za prowadzenie rejestru publicznego oraz szczególnego trybu nadzoru nad tymi
czynnościami.
Nadto podkreślić należy, że obecnie kontrola wpisów do rejestrów sądowych odbywa się
w ramach drogi sądowej, z zapewnieniem środków zaskarżenia i kontroli instancyjnej.
W przypadku przeniesienia kompetencji rejestrowych na notariuszy należałoby stworzyć
odrębny mechanizm kontroli i zaskarżania czynności notariusza, zapewniający realizację
konstytucyjnego prawa do sądu, o którym mowa w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP.
Konieczne byłoby również stworzenie odrębnej regulacji dotyczącej samego rejestru,
obejmującej m.in. zasady jego centralnego prowadzenia, jednolitości danych, jawności
rejestru, ochrony danych osobowych, dostępu do informacji oraz interoperacyjności
z innymi rejestrami publicznymi. Obecnie funkcje te są realizowane w ramach systemów
sądowych i pod nadzorem władzy sądowniczej. Przeniesienie ich na notariuszy
wymagałoby nowego, spójnego modelu prawnego i organizacyjnego.
Krajowy Rejestr Sądowy
Niezależnie od powyższych rozważań, dodatkowo informuję, że w Ministerstwie
Sprawiedliwości prowadzone są zaawansowane prace analityczno-koncepcyjne dotyczące
włączenia fundacji rodzinnych do Krajowego Rejestru Sądowego (dalej: KRS). Obecnie
prace koncentrują się na przygotowaniu odpowiednio uzgodnionych projektów
legislacyjnych, w szczególności dotyczących zmiany ustawy o fundacji rodzinnej oraz
ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym, a także zmiany innych niezbędnych ustaw.
Generalnym celem wspomnianych prac analityczno-koncepcyjne jest włączenia fundacji
rodzinnych do rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych,
fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej Krajowego Rejestru
Sądowego (drugi rejestr KRS).
-- 4 of 5 --
5
Dodatkowo, zgodnie z regulacją art. 143 cyt. ustawy o fundacji rodzinnej, Ministerstwo
Rozwoju i Technologii rozpoczął przegląd funkcjonowania przepisów powyższej ustawy
i po jego zakończeniu, w ustawowo określonym terminie (tj. po upływie 3 lat od dnia
22 maja 2023 r. tj. po 23 maja 2026 r.) zapewne przedłoży Sejmowi i Senatowi informację
o skutkach jej obowiązywania wraz z propozycjami zmian, w szczególności dotyczącymi
także obecnej „organizacji procesu rejestracji fundacji rodzinnych”.
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 5 of 5 --