Interpelacja w sprawie zasad funkcjonowania organizacji zbiorowego zarządzania prawami pokrewnymi STOART
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 14651
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie zasad funkcjonowania organizacji zbiorowego zarządzania prawami pokrewnymi STOART
Zgłaszający: Magdalena Łośko
Data wpływu: 15-01-2026
Szanowna Pani Ministro,
zwracam się do Pani Ministry w sprawie zasad funkcjonowania organizacji zbiorowego zarządzania prawami pokrewnymi STOART oraz praktyk stosowanych przez ten podmiot wobec samorządowych i państwowych jednostek kultury.
Do mojego biura poselskiego napływają liczne sygnały od dyrektorów domów kultury, bibliotek, ośrodków kultury oraz innych instytucji kultury, którzy wskazują na trudności we współpracy z podmiotem jakim jest STOART. Jednostki te podnoszą, że:
• nie posiadają jasnej informacji, na jakich zasadach STOART jest uprawniony do pobierania opłat tantiemowych,
• nie wiedzą, czy i w jakim zakresie Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego dopuszcza lub nadzoruje współpracę instytucji publicznych z tym podmiotem,
• są wzywane do zawierania umów licencyjnych oraz uiszczania opłat bez wskazania konkretnych utworów, artystów wykonawców, których prawa miałyby być reprezentowane przez STOART,
• spotykają się z działaniami postrzeganymi jako agresywne polegające na straszeniu konsekwencjami prawnymi w przypadku odmowy podpisania umowy lub zapłaty,
• nie otrzymują rzetelnej informacji, w jaki sposób ustalane są stawki opłat oraz czy mają one oparcie w zatwierdzonych tabelach wynagrodzeń.
Powyższa sytuacja rodzi poważne wątpliwości co do przejrzystości systemu zbiorowego zarządzania prawami pokrewnymi oraz poczucia bezpieczeństwa prawnego instytucji kultury, które działają w interesie publicznym i często dysponują bardzo ograniczonymi środkami finansowymi.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Ministry z następującymi pytaniami:
1. Na jakiej podstawie prawnej STOART jest uprawniony do pobierania opłat od instytucji kultury za publiczne odtwarzanie utworów i artystycznych wykonań? Czy istnieją wypracowane ramy współpracy pomiędzy STOART, a jednostkami kultury?
2. Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego sprawuje nadzór nad działalnością STOART, a jeżeli tak – w jakim zakresie i z jakimi wnioskami?
3. Czy organizacja zbiorowego zarządzania ma prawo żądać zawarcia umowy i uiszczania opłat bez wskazania konkretnych utworów lub repertuaru?
4. Czy STOART posiada kompetencje nadane przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego pozwalające na podpisywanie umów z instytucjami kultury?
5. Czy instytucje kultury mają prawo domagać się od STOART jednoznacznego wykazania, że korzystają z repertuaru objętego jego reprezentacją?
6. Czy znane są ministerstwu przypadki stosowania przez STOART praktyk mogących nosić znamiona nadużycia pozycji dominującej wobec publicznych instytucji kultury?
7. Czy ministerstwo planuje działania interpretacyjne, które doprecyzują obowiązki i prawa instytucji kultury w relacjach z organizacjami zbiorowego zarządzania?
Uprzejmie proszę o pisemne odniesienie się do przedstawionych kwestii, mając na uwadze potrzebę zapewnienia przejrzystości działań podejmowanych wobec instytucji kultury.
Z wyrazami szacunku Poseł na Sejm RP
Magdalena Łośko
Sekretarz stanu Maciej Wróbel
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7405 znakówktórych dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie www.gov.pl/kultura/bip w zakładce Polityka przetwarzania danych osobowych.
Identyfikator dokumentu: 2372252.10394244.9912436
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Marta Cienkowska
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 14651 poseł Magdaleny Łośko z 20 stycznia 2026 roku
w sprawie zasad funkcjonowania organizacji zbiorowego zarządzania prawami pokrewnymi
STOART, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Ad 1.
STOART na podstawie decyzji Ministra Kultury i Sztuki z dnia 17 czerwca 1996 r. znak
sprawy: DP.041/Z/3/96 (następnie kilkukrotnie zmienianej) uzyskał zezwolenie na zbiorowe
zarządzanie prawami pokrewnymi do utworów muzycznych i słowno-muzycznych. Z kolei na
podstawie decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 3 stycznia 2019 r. znak
sprawy: DWIM WA.551.9.2017.MC STOART został organizacją wyznaczoną do
wykonywania wspólnego poboru wynagrodzeń za korzystanie z przedmiotów praw
pokrewnych na polu eksploatacji publiczne odtwarzanie. Decyzje te określają podstawy
prawne, w oparciu o które STOART jest uprawniony do pobierania opłat od instytucji kultury
za korzystanie z przedmiotów praw pokrewnych na polu eksploatacji publiczne odtwarzanie.
Do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego nie wpłynęły zawiadomienia
o „istnieniu wypracowanych ram współpracy pomiędzy STOART, a jednostkami kultury”.
Należy jednak zaznaczyć, że organizacje zbiorowego zarządzania powinny traktować
wszystkich użytkowników jednakowo (art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 15 czerwca 2018 r.
o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi i prawami pokrewnymi, t.j. Dz.U. z 2024 r. poz.
1665 – zwanej dalej „u.z.z.”). Jedyny wyjątek dotyczący uprzywilejowania instytucji kultury
jako użytkowników praw autorskich i praw pokrewnych zawarty jest w art. 46 ust. 1 u.z.z., na
podstawie którego organizacje zbiorowego zarządzania są zobowiązane oferować niższe
stawki wynagrodzeń użytkownikom prowadzącym działalność kulturalną. Przepis ten nie
zwalnia jednak instytucji kultury od obowiązku zawierania umów z organizacjami
zbiorowego zarządzania, w sytuacji gdy korzystają one z utworów lub praw pokrewnych
w zakresie wykraczającym poza dozwolony użytek.
Ad 2.
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego na podstawie art. 96 ust. 1 u.z.z. jest organem
nadzoru nad działalnością organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi
i prawami pokrewnymi. Zakres sprawowanego nadzoru obejmuje zarówno sprawy związane
ze zbiorowym zarządzaniem prawami autorskimi i prawami pokrewnymi jak i sprawy dot.
działalności takich organizacji jako stowarzyszeń. Minister Kultury i Dziedzictwa
-- 1 of 3 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Narodowego sprawuje stały nadzór nad działalnością dziewięciu stowarzyszeń, w tym
STOART, które posiadają obecnie zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi
i prawami pokrewnymi. Zakres czynności, które Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
przeprowadził w ramach sprawowania nadzoru nad STOART, obejmował prowadzenie
spraw administracyjnych, występowanie do sądów z wnioskami dot. działalności STOART,
a także przeprowadzenie kontroli w siedzibie organizacji. W części spraw Minister stwierdził
nieprawidłowości w działalności STOART. Należy jednak zwrócić uwagę, że żadna
z przedmiotowych spraw nie dotyczy relacji pomiędzy przedmiotową organizacją
a instytucjami kultury. Do MKiDN nie wpłynęły żadne zawiadomienia od tych podmiotów.
Ad 3.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że to podmiot korzystający z utworu lub przedmiotu
prawa pokrewnego, w tym instytucja kultury powinna wystąpić do organizacji zbiorowego
zarządzania o zawarcie umowy o korzystanie, o ile nie zawiera umowy bezpośrednio
z uprawnionym. To na użytkowniku praw spoczywa obowiązek wskazania utworów lub
przedmiotów praw pokrewnych, z których korzysta (art. 49 ust. 1 u.z.z.). Informacja ta jest
niezbędna organizacji zbiorowego zarządzania do dokonania repartycji pobranych opłat
i wypłacenia wynagrodzenia uprawnionym, z których praw korzystał użytkownik, w tym
instytucja kultury. Należy również zwrócić uwagę, że organizacjom zbiorowego zarządzania
przysługuje na podstawie art. 48 u.z.z. prawo żądania informacji oraz udostępnienia
dokumentów niezbędnych do określenia wysokości dochodzonych wynagrodzeń i opłat.
Ad 4.
STOART jest uprawniony do zawierania z instytucjami kultury umów o korzystanie
z przedmiotów praw pokrewnych w oparciu o decyzje administracyjne wskazane
w ad 1.
Ad 5.
Tak jak wskazano w ad 3, organizacjom zbiorowego zarządzania prawami autorskimi
i prawami pokrewnymi przysługuje na podstawie art. 48 u.z.z. prawo do żądania określonych
informacji. Zgodnie z przywołanym przepisem w zakresie swojej działalności organizacja
zbiorowego zarządzania może się domagać udzielenia informacji oraz udostępnienia
dokumentów niezbędnych do określenia wysokości dochodzonych przez nią wynagrodzeń
i opłat. Jak wynika z treści omawianego przepisu, informacje i dokumenty, których może
domagać się organizacja zbiorowego zarządzania muszą mieścić się w zakresie działania
tego podmiotu. W doktrynie wskazuje się, że „zakres ten wyznacza przede wszystkim
zezwolenie danej OZZ, a także przepisy ustawowe, akty ministra służące wyznaczeniu lub
stwierdzeniu reprezentatywności OZZ, jak też znajdujące oparcie w ustawie porozumienia
pomiędzy OZZ1”. Przekładając powyższe na grunt zarysowanego w interpelacji stanu
faktycznego, należy wskazać, że o ile dane informacje mieszczą się w zakresie działalności
STOART, to instytucje kultury powinny je udostępnić wspomnianej organizacji. W przypadku
gdy instytucje te nie korzystają z przedmiotów praw pokrewnych, którymi zbiorowo
zarządza STOART, powinny taką informację przekazać tej organizacji. W sytuacji gdy
STOART nie zgodziłby się z twierdzeniami danej instytucji kultury, jakoby ta nie korzystała
z zarządzanego przezeń repertuaru, to może wystąpić do sądu ze stosownym roszczeniem.
W takim postępowaniu STOART będzie musiał wykazać, że dana instytucja kultury
korzystała z przedmiotów praw pokrewnych, którymi STOART zbiorowo zarządza.
Ad 6.
1 K. Wojciechowski, komentarz do art. 48 u.z.z. [w:] Ustawy Autorskie. Komentarze, Tom II, red. R. Markiewicz,
Warszawa 2021, s.2595-2595
-- 2 of 3 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Ministrowi nie są znane takie przypadki.
Ad 7.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego nie planuje obecnie przygotowania
wytycznych dla instytucji kultury dotyczących ich relacji z organizacjami zbiorowego
zarządzania prawami autorskimi i prawami pokrewnymi. W Ministerstwie prowadzone są
natomiast prace związane z ewaluacją u.z.z. W tym procesie MKiDN weźmie pod uwagę
okoliczności wskazane w niniejszej interpelacji.
Z poważaniem
z up. Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Sekretarz Stanu
Maciej Wróbel
/podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/
-- 3 of 3 --