Interpelacja nr 14628
Interpelacja w sprawie naruszenia zasady równego traktowania w projekcie Urzędu Pracy m.st. Warszawy
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki, Finanse i Budżet (30%)
Edukacja i Szkolnictwo (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie naruszenia zasady równego traktowania w projekcie Urzędu Pracy m.st. Warszawy
Interpelacja nr 14628
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie naruszenia zasady równego traktowania w projekcie Urzędu Pracy m.st. Warszawy
Zgłaszający: Marcin Józefaciuk
Data wpływu: 13-01-2026
Szanowna Pani Minister,
działając na podstawie art. 115 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, składam interpelację poselską w sprawie projektu realizowanego przez Urząd Pracy m.st. Warszawy pn. „Aktywizacja zawodowa osób bezrobotnych w m.st. Warszawa (II)”, współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Plus.
Projekt ten, mimo deklaracji zawartych w dokumentacji naboru o poszanowaniu zasady równości i niedyskryminacji, w praktyce wprowadza jawne i systemowe zróżnicowanie dostępu do wsparcia ze względu na płeć, co budzi poważne wątpliwości co do jego zgodności z Konstytucją RP, przepisami krajowymi oraz prawem Unii Europejskiej.
W szczególności:
- płeć żeńska została wskazana jako samodzielne kryterium kwalifikujące do udziału w projekcie,
- mężczyźni mogą ubiegać się o wsparcie wyłącznie po spełnieniu dodatkowych przesłanek,
- z góry założono nierówne proporcje beneficjentów: 87 kobiet i 63 mężczyzn, co oznacza uprzednie ograniczenie dostępu do środków publicznych ze względu na płeć.
Takie rozwiązania stoją w sprzeczności z art. 32 Konstytucji RP, który gwarantuje równość wobec prawa i zakazuje dyskryminacji z jakiejkolwiek przyczyny, w tym ze względu na płeć. Budzą one również wątpliwości w kontekście:
- ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy,
- zasad realizacji projektów współfinansowanych z EFS+,
- Karty praw podstawowych Unii Europejskiej,
- obowiązku neutralności i obiektywizmu administracji publicznej.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej uznaje za dopuszczalne różnicowanie dostępu do instrumentów rynku pracy wyłącznie ze względu na płeć?
Czy w ocenie ministerstwa przyjęcie z góry określonych, nierównych proporcji beneficjentów według płci jest zgodne z zasadą równego traktowania?
Jakie wytyczne lub rekomendacje ministerstwo przekazuje urzędom pracy w zakresie stosowania kryteriów płci w projektach finansowanych ze środków krajowych i unijnych?
Czy ministerstwo sprawuje nadzór nad zgodnością projektów realizowanych przez samorządowe urzędy pracy z Konstytucją RP oraz zasadami niedyskryminacji?
Czy w odniesieniu do przedmiotowego projektu ministerstwo podejmie działania nadzorcze lub kontrolne?
Czy ministerstwo planuje wystąpić do instytucji zarządzającej środkami EFS+ w celu weryfikacji zgodności projektu z zasadą równego traktowania?
Czy w przypadku potwierdzenia naruszeń przewidziane są konsekwencje organizacyjne lub finansowe wobec podmiotu realizującego projekt?
Czy ministerstwo dostrzega ryzyko utrwalania nierówności poprzez selektywne, oparte na płci kryteria dostępu do wsparcia dla osób bezrobotnych?
Podkreślam, że polityka rynku pracy powinna odpowiadać na rzeczywiste potrzeby osób bezrobotnych, a nie opierać się na arbitralnych kryteriach, które prowadzą do wykluczenia części obywateli z dostępu do pomocy publicznej.
Oczekuję wyczerpującej odpowiedzi oraz informacji o ewentualnych działaniach podjętych przez ministerstwo w tej sprawie.
Z poważaniem Marcin Józefaciuk
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Interpelacja nr 14628
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie naruszenia zasady równego traktowania w projekcie Urzędu Pracy m.st. Warszawy
Zgłaszający: Marcin Józefaciuk
Data wpływu: 13-01-2026
Szanowna Pani Minister,
działając na podstawie art. 115 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, składam interpelację poselską w sprawie projektu realizowanego przez Urząd Pracy m.st. Warszawy pn. „Aktywizacja zawodowa osób bezrobotnych w m.st. Warszawa (II)”, współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Plus.
Projekt ten, mimo deklaracji zawartych w dokumentacji naboru o poszanowaniu zasady równości i niedyskryminacji, w praktyce wprowadza jawne i systemowe zróżnicowanie dostępu do wsparcia ze względu na płeć, co budzi poważne wątpliwości co do jego zgodności z Konstytucją RP, przepisami krajowymi oraz prawem Unii Europejskiej.
W szczególności:
- płeć żeńska została wskazana jako samodzielne kryterium kwalifikujące do udziału w projekcie,
- mężczyźni mogą ubiegać się o wsparcie wyłącznie po spełnieniu dodatkowych przesłanek,
- z góry założono nierówne proporcje beneficjentów: 87 kobiet i 63 mężczyzn, co oznacza uprzednie ograniczenie dostępu do środków publicznych ze względu na płeć.
Takie rozwiązania stoją w sprzeczności z art. 32 Konstytucji RP, który gwarantuje równość wobec prawa i zakazuje dyskryminacji z jakiejkolwiek przyczyny, w tym ze względu na płeć. Budzą one również wątpliwości w kontekście:
- ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy,
- zasad realizacji projektów współfinansowanych z EFS+,
- Karty praw podstawowych Unii Europejskiej,
- obowiązku neutralności i obiektywizmu administracji publicznej.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej uznaje za dopuszczalne różnicowanie dostępu do instrumentów rynku pracy wyłącznie ze względu na płeć?
Czy w ocenie ministerstwa przyjęcie z góry określonych, nierównych proporcji beneficjentów według płci jest zgodne z zasadą równego traktowania?
Jakie wytyczne lub rekomendacje ministerstwo przekazuje urzędom pracy w zakresie stosowania kryteriów płci w projektach finansowanych ze środków krajowych i unijnych?
Czy ministerstwo sprawuje nadzór nad zgodnością projektów realizowanych przez samorządowe urzędy pracy z Konstytucją RP oraz zasadami niedyskryminacji?
Czy w odniesieniu do przedmiotowego projektu ministerstwo podejmie działania nadzorcze lub kontrolne?
Czy ministerstwo planuje wystąpić do instytucji zarządzającej środkami EFS+ w celu weryfikacji zgodności projektu z zasadą równego traktowania?
Czy w przypadku potwierdzenia naruszeń przewidziane są konsekwencje organizacyjne lub finansowe wobec podmiotu realizującego projekt?
Czy ministerstwo dostrzega ryzyko utrwalania nierówności poprzez selektywne, oparte na płci kryteria dostępu do wsparcia dla osób bezrobotnych?
Podkreślam, że polityka rynku pracy powinna odpowiadać na rzeczywiste potrzeby osób bezrobotnych, a nie opierać się na arbitralnych kryteriach, które prowadzą do wykluczenia części obywateli z dostępu do pomocy publicznej.
Oczekuję wyczerpującej odpowiedzi oraz informacji o ewentualnych działaniach podjętych przez ministerstwo w tej sprawie.
Z poważaniem Marcin Józefaciuk
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź urzędowa
Minister Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 14 %
Precyzyjne daty
2
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
7.8 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (14)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8977 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
BM-II.059.1.39.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 14628 Pana Posła Marcina Józefaciuka, w sprawie
naruszenia zasady równego traktowania w projekcie Urzędu Pracy m.st. Warszawy, proszę
przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Każdy urząd pracy dysponuje szeroką ofertą programów i projektów oraz różnych form
wsparcia dla osób poszukujących pracy. W ofercie tej mieszczą się zarówno ogólne działania
aktywizacyjne, jak i programy kierowane do konkretnych grup – np. osób młodych,
długotrwale bezrobotnych, z niepełnosprawnościami czy powracających na rynek pracy.
W niektórych inicjatywach stosowane jest pierwszeństwo dla wybranych grup, a udzielane
wsparcie uwzględnia indywidualne potrzeby osób z niego korzystających i specyfikę
lokalnego rynku pracy. To stała praktyka stosowana w urzędach pracy, która nigdy nie stoi
w sprzeczności z przepisami ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach
zatrudnienia (Dz. U. 2025 poz. 620) dotyczącym zakazu dyskryminacji (należy podkreślić,
że art. 3 wskazanego aktu obliguje Publiczne Służby Zatrudnienia do stosowania zasady
równego traktowania w dostępie i korzystaniu z form pomocy).
W opisie wskazanego projektu na stronie internetowej Urzędu Pracy m. st. Warszawy,
kryterium płci nie jest wskazane jako jedyne i wyłączne. Można w nim przeczytać, że:
„Celem projektu jest zwiększenie dostępu do zatrudnienia i działań aktywizujących dla osób
szukających pracy, w szczególności dla osób młodych, długotrwale bezrobotnych oraz grup
znajdujących się w trudnej sytuacji na rynku pracy, takich jak osoby bierne zawodowo,
z niepełnosprawnościami, o niskich kwalifikacjach, powyżej 50 roku życia, kobiety oraz
migranci”. Przedstawione kryteria nie wyłączają z możliwości uczestnictwa w projekcie
innych, niewymienionych w opisie w sposób literalny osób.
Pragnę zwrócić uwagę, że zastosowane nawet wąskiego kryterium może stanowić środek
wyrównawczy, ukierunkowany na grupę, która doświadcza specyficznych trudności.
Zgodnie z art. 157 ust. 4 TFUE, stosowanie działań przewidujących specyficzne korzyści dla
jednej z płci jest dopuszczalne w celu zapewnienia ich równości faktycznej. Omawiany
program ma charakter proporcjonalny i czasowy oraz pozostaje zgodny z zasadą równego
traktowania, gdyż nie ogranicza praw innych grup, tylko służy wyrównaniu szans tych w nim
wymienionych. Prowadzone w jego ramach działania koncentrują się na tworzeniu
przestrzeni, w której należące do nich osoby, w tym również kobiety, mogą zrealizować swój
potencjał, a nie na wykluczaniu czy osłabianiu pozycji pozostałych uczestników rynku pracy.
Dążenie do równości nie oznacza ograniczania praw jednej grupy, lecz wyrównywanie szans
tam, gdzie przez lata występowały strukturalne nierówności. Kryterium płci w tym wypadku
jest takim samym, służącym klasyfikacji wyróżnikiem, jak np. kryterium wieku — oba służą
-- 1 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
do identyfikowania grup w populacji, które znajdują się w szczególnej sytuacji na rynku
pracy.
W omawianym przypadku celem zastosowania kryterium płci jest wyrównywanie sytuacji
faktycznej i odpowiedź na bariery ograniczające aktywność zawodową kobiet na rynku
pracy, a nie zapewnienie im trwałych przywilejów względem mężczyzn. Kobiety napotykają
na swojej drodze zawodowej szereg przeszkód, których mężczyźni z reguły nie doświadczają
lub które dotyczą ich w mniejszym stopniu. Wymienić wśród nich należy:
1) segregację poziomą i pionową rynku pracy (odpowiednio: niski prestiż sektorów
sfeminizowanych i zjawisko „szklanego sufitu" czy „lepkiej podłogi”). Ponad 43%1
stanowisk kierowniczych w Polsce obsadzona jest przez kobiety, ale im wyższy szczebel
zarządzania, tym ich reprezentacja jest mniejsza2. Choć udział Polek w zarządach
największych spółek giełdowych rośnie, w 2022 r. wynosił zaledwie około 25%;
2) lukę płacową (różnica w przeciętnym wynagrodzeniu kobiet i mężczyzn), która według
danych Eurostatu wyniosła w 2022 r. w Polsce 7,8% (dla całej UE 12,7%). W przypadku
skorygowanej luki płacowej wartości dla Polski i UE były zbliżone i wynosiły
odpowiednio 10,4% i 11%3;
3) lukę zatrudnieniową (różnicę między odsetkiem osób zatrudnionych. W IV kw. 2023 r.
w grupie wiekowej 20-64 lata wyniósł on w Polsce 72,7% dla kobiet i 84% dla
mężczyzn, natomiast w UE 70,6% dla kobiet i 80,6% dla mężczyzn. W roku 2023 luka
zatrudnieniowa wyniosła w Polsce 11,9% i należała do najwyższych w Unii Europejskiej,
dla której średnia to 10,3%4. W roku 2013 wynosiła 13,7% w Polsce wobec 11,3% w
UE, co oznacza, że dystans ten w ciągu dekady zmniejszył się o 0,8 pp).
Niezależnie od przywołanych wskaźników, również inne liczne badania potwierdzają, że
kobiety są grupą, która na polskim rynku pracy w dalszym ciągu doświadcza wykluczenia.
Wśród jego najdotkliwszych efektów i przyczyn wymienić można:
1) przerywanie kariery zawodowej ze względu na obowiązki opiekuńcze – coraz częściej
obejmują one nie tylko opiekę na dziećmi, ale też nad starszymi członkami rodziny, w
tym rodzicami i teściami;
2) ograniczone możliwości awansu i rozwoju zawodowego, często związane
z macierzyństwem, co przekłada się na niższy poziom bezpieczeństwa zatrudnienia
i niższe dochody;
3) częstsze podejmowanie pracy w niepełnym wymiarze godzin, wynikające z
konieczności godzenia obowiązków zawodowych z rodzinnymi, wskazanymi wyżej;
4) zatrudnienie w sektorach o wysokiej rotacji, niskim prestiżu i niskich wynagrodzeniach,
takich jak gastronomia, opieka, edukacja czy handel detaliczny. Są to branże silnie
sfeminizowane, często niedoszacowane finansowo i oparte na umowach
tymczasowych;
5) dyskryminację płciową i stereotypy, które wpływają na decyzje pracodawców
dotyczące zatrudniania, utrzymania i zwalniania kobiet. Czynnik ten ogranicza też
kobietom dostęp do zawodów postrzeganych jako typowo „męskie”, takich jak np.
służba mundurowa czy branża budowlana lub transportowa.
Trzeba podkreślić, że efektem bierności zawodowej kobiet, w tym matek, jest niższy poziom
zarobków, a co za tym idzie również emerytur, PKB oraz wpływów ze składek i podatków,
1 Eurostat.
2 Główny Urząd Statystyczny, Raport SDG 2023 Kobiety na drodze zrównoważonego rozwoju, 2023, s. 50.
3 Polski Instytut Ekonomiczny, Sytuacja kobiet w Polsce z perspektywy społeczno-ekonomicznej, 2023, s. 21-22.
4 Eurostat.
-- 2 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
a także marnowanie kapitału ludzkiego czy feminizacja biedy. System odbierający kobietom
równe szanse jest więc mniej wydajny, czego konsekwencją jest również to, że nakłada
dodatkowe obciążenia i ograniczenia na mężczyzn, wzmacniając szkodliwe stereotypy i
schematy, odbierając im wolność wyboru, zwiększając presję ekonomiczną oraz osłabiając
relacje rodzinne i szerzej - społeczne.
Odnośnie do postulatu podjęcia działań kontrolnych przypominam, że powiatowe,
i wojewódzkie urzędy pracy są jednostkami samorządowymi - określają i koordynują
politykę lokalnego rynku pracy zgodnie z jego potrzebami. Minister Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej nie prowadzi nad nimi bezpośredniego nadzoru. Zgodnie z art. 25 ustawy o
rynku pracy i służbach zatrudnienia rolą ministra właściwego do spraw pracy w stosunku do
powiatowych urzędów pracy jest przede wszystkim:
1) koordynowanie i nadzorowanie ogólnych polityk rynku pracy;
2) wyznaczanie standardów i wytycznych w zakresie aktywizacji zawodowej;
3) nadzorowanie wydatkowania środków z Funduszu Pracy i innych funduszy na
aktywizację zawodową;
4) opracowywanie i upowszechnianie planów rozwoju publicznych służb zatrudnienia;
5) prowadzenie systemów teleinformatycznych, w których PUP rejestrują osoby
bezrobotne, poszukujące pracy, oferty pracy i inne dane o rynku pracy;
6) ustalanie klasyfikacji zawodów i specjalności, które PUP stosują przy doradztwie
zawodowym i pośrednictwie pracy.
W podległym mi Resorcie nie jest planowane podejmowanie działań nadzorczych
w odniesieniu do prowadzenia omawianego projektu, a w konsekwencji nie planuje się też
występowania do instytucji zarządzającej środkami EFS+ w celu weryfikacji zgodności
projektu z zasadą równego traktowania. Brak przesłanek do podjęcia takich działań, gdyż
kontrola powiatowych urzędów pracy przez ministra do spraw pracy może dotyczyć
zgodności działań z ustawą i zasadami finansowania, a nie dowolnej oceny merytorycznej
treści projektów czy wyboru instrumentów aktywizacji, które są w gestii samorządu
powiatowego. Nie przewiduje się też wyciągania konsekwencji organizacyjnych lub
finansowych.
Z wyrazami szacunku
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
BM-II.059.1.39.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 14628 Pana Posła Marcina Józefaciuka, w sprawie
naruszenia zasady równego traktowania w projekcie Urzędu Pracy m.st. Warszawy, proszę
przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Każdy urząd pracy dysponuje szeroką ofertą programów i projektów oraz różnych form
wsparcia dla osób poszukujących pracy. W ofercie tej mieszczą się zarówno ogólne działania
aktywizacyjne, jak i programy kierowane do konkretnych grup – np. osób młodych,
długotrwale bezrobotnych, z niepełnosprawnościami czy powracających na rynek pracy.
W niektórych inicjatywach stosowane jest pierwszeństwo dla wybranych grup, a udzielane
wsparcie uwzględnia indywidualne potrzeby osób z niego korzystających i specyfikę
lokalnego rynku pracy. To stała praktyka stosowana w urzędach pracy, która nigdy nie stoi
w sprzeczności z przepisami ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach
zatrudnienia (Dz. U. 2025 poz. 620) dotyczącym zakazu dyskryminacji (należy podkreślić,
że art. 3 wskazanego aktu obliguje Publiczne Służby Zatrudnienia do stosowania zasady
równego traktowania w dostępie i korzystaniu z form pomocy).
W opisie wskazanego projektu na stronie internetowej Urzędu Pracy m. st. Warszawy,
kryterium płci nie jest wskazane jako jedyne i wyłączne. Można w nim przeczytać, że:
„Celem projektu jest zwiększenie dostępu do zatrudnienia i działań aktywizujących dla osób
szukających pracy, w szczególności dla osób młodych, długotrwale bezrobotnych oraz grup
znajdujących się w trudnej sytuacji na rynku pracy, takich jak osoby bierne zawodowo,
z niepełnosprawnościami, o niskich kwalifikacjach, powyżej 50 roku życia, kobiety oraz
migranci”. Przedstawione kryteria nie wyłączają z możliwości uczestnictwa w projekcie
innych, niewymienionych w opisie w sposób literalny osób.
Pragnę zwrócić uwagę, że zastosowane nawet wąskiego kryterium może stanowić środek
wyrównawczy, ukierunkowany na grupę, która doświadcza specyficznych trudności.
Zgodnie z art. 157 ust. 4 TFUE, stosowanie działań przewidujących specyficzne korzyści dla
jednej z płci jest dopuszczalne w celu zapewnienia ich równości faktycznej. Omawiany
program ma charakter proporcjonalny i czasowy oraz pozostaje zgodny z zasadą równego
traktowania, gdyż nie ogranicza praw innych grup, tylko służy wyrównaniu szans tych w nim
wymienionych. Prowadzone w jego ramach działania koncentrują się na tworzeniu
przestrzeni, w której należące do nich osoby, w tym również kobiety, mogą zrealizować swój
potencjał, a nie na wykluczaniu czy osłabianiu pozycji pozostałych uczestników rynku pracy.
Dążenie do równości nie oznacza ograniczania praw jednej grupy, lecz wyrównywanie szans
tam, gdzie przez lata występowały strukturalne nierówności. Kryterium płci w tym wypadku
jest takim samym, służącym klasyfikacji wyróżnikiem, jak np. kryterium wieku — oba służą
-- 1 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
do identyfikowania grup w populacji, które znajdują się w szczególnej sytuacji na rynku
pracy.
W omawianym przypadku celem zastosowania kryterium płci jest wyrównywanie sytuacji
faktycznej i odpowiedź na bariery ograniczające aktywność zawodową kobiet na rynku
pracy, a nie zapewnienie im trwałych przywilejów względem mężczyzn. Kobiety napotykają
na swojej drodze zawodowej szereg przeszkód, których mężczyźni z reguły nie doświadczają
lub które dotyczą ich w mniejszym stopniu. Wymienić wśród nich należy:
1) segregację poziomą i pionową rynku pracy (odpowiednio: niski prestiż sektorów
sfeminizowanych i zjawisko „szklanego sufitu" czy „lepkiej podłogi”). Ponad 43%1
stanowisk kierowniczych w Polsce obsadzona jest przez kobiety, ale im wyższy szczebel
zarządzania, tym ich reprezentacja jest mniejsza2. Choć udział Polek w zarządach
największych spółek giełdowych rośnie, w 2022 r. wynosił zaledwie około 25%;
2) lukę płacową (różnica w przeciętnym wynagrodzeniu kobiet i mężczyzn), która według
danych Eurostatu wyniosła w 2022 r. w Polsce 7,8% (dla całej UE 12,7%). W przypadku
skorygowanej luki płacowej wartości dla Polski i UE były zbliżone i wynosiły
odpowiednio 10,4% i 11%3;
3) lukę zatrudnieniową (różnicę między odsetkiem osób zatrudnionych. W IV kw. 2023 r.
w grupie wiekowej 20-64 lata wyniósł on w Polsce 72,7% dla kobiet i 84% dla
mężczyzn, natomiast w UE 70,6% dla kobiet i 80,6% dla mężczyzn. W roku 2023 luka
zatrudnieniowa wyniosła w Polsce 11,9% i należała do najwyższych w Unii Europejskiej,
dla której średnia to 10,3%4. W roku 2013 wynosiła 13,7% w Polsce wobec 11,3% w
UE, co oznacza, że dystans ten w ciągu dekady zmniejszył się o 0,8 pp).
Niezależnie od przywołanych wskaźników, również inne liczne badania potwierdzają, że
kobiety są grupą, która na polskim rynku pracy w dalszym ciągu doświadcza wykluczenia.
Wśród jego najdotkliwszych efektów i przyczyn wymienić można:
1) przerywanie kariery zawodowej ze względu na obowiązki opiekuńcze – coraz częściej
obejmują one nie tylko opiekę na dziećmi, ale też nad starszymi członkami rodziny, w
tym rodzicami i teściami;
2) ograniczone możliwości awansu i rozwoju zawodowego, często związane
z macierzyństwem, co przekłada się na niższy poziom bezpieczeństwa zatrudnienia
i niższe dochody;
3) częstsze podejmowanie pracy w niepełnym wymiarze godzin, wynikające z
konieczności godzenia obowiązków zawodowych z rodzinnymi, wskazanymi wyżej;
4) zatrudnienie w sektorach o wysokiej rotacji, niskim prestiżu i niskich wynagrodzeniach,
takich jak gastronomia, opieka, edukacja czy handel detaliczny. Są to branże silnie
sfeminizowane, często niedoszacowane finansowo i oparte na umowach
tymczasowych;
5) dyskryminację płciową i stereotypy, które wpływają na decyzje pracodawców
dotyczące zatrudniania, utrzymania i zwalniania kobiet. Czynnik ten ogranicza też
kobietom dostęp do zawodów postrzeganych jako typowo „męskie”, takich jak np.
służba mundurowa czy branża budowlana lub transportowa.
Trzeba podkreślić, że efektem bierności zawodowej kobiet, w tym matek, jest niższy poziom
zarobków, a co za tym idzie również emerytur, PKB oraz wpływów ze składek i podatków,
1 Eurostat.
2 Główny Urząd Statystyczny, Raport SDG 2023 Kobiety na drodze zrównoważonego rozwoju, 2023, s. 50.
3 Polski Instytut Ekonomiczny, Sytuacja kobiet w Polsce z perspektywy społeczno-ekonomicznej, 2023, s. 21-22.
4 Eurostat.
-- 2 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
a także marnowanie kapitału ludzkiego czy feminizacja biedy. System odbierający kobietom
równe szanse jest więc mniej wydajny, czego konsekwencją jest również to, że nakłada
dodatkowe obciążenia i ograniczenia na mężczyzn, wzmacniając szkodliwe stereotypy i
schematy, odbierając im wolność wyboru, zwiększając presję ekonomiczną oraz osłabiając
relacje rodzinne i szerzej - społeczne.
Odnośnie do postulatu podjęcia działań kontrolnych przypominam, że powiatowe,
i wojewódzkie urzędy pracy są jednostkami samorządowymi - określają i koordynują
politykę lokalnego rynku pracy zgodnie z jego potrzebami. Minister Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej nie prowadzi nad nimi bezpośredniego nadzoru. Zgodnie z art. 25 ustawy o
rynku pracy i służbach zatrudnienia rolą ministra właściwego do spraw pracy w stosunku do
powiatowych urzędów pracy jest przede wszystkim:
1) koordynowanie i nadzorowanie ogólnych polityk rynku pracy;
2) wyznaczanie standardów i wytycznych w zakresie aktywizacji zawodowej;
3) nadzorowanie wydatkowania środków z Funduszu Pracy i innych funduszy na
aktywizację zawodową;
4) opracowywanie i upowszechnianie planów rozwoju publicznych służb zatrudnienia;
5) prowadzenie systemów teleinformatycznych, w których PUP rejestrują osoby
bezrobotne, poszukujące pracy, oferty pracy i inne dane o rynku pracy;
6) ustalanie klasyfikacji zawodów i specjalności, które PUP stosują przy doradztwie
zawodowym i pośrednictwie pracy.
W podległym mi Resorcie nie jest planowane podejmowanie działań nadzorczych
w odniesieniu do prowadzenia omawianego projektu, a w konsekwencji nie planuje się też
występowania do instytucji zarządzającej środkami EFS+ w celu weryfikacji zgodności
projektu z zasadą równego traktowania. Brak przesłanek do podjęcia takich działań, gdyż
kontrola powiatowych urzędów pracy przez ministra do spraw pracy może dotyczyć
zgodności działań z ustawą i zasadami finansowania, a nie dowolnej oceny merytorycznej
treści projektów czy wyboru instrumentów aktywizacji, które są w gestii samorządu
powiatowego. Nie przewiduje się też wyciągania konsekwencji organizacyjnych lub
finansowych.
Z wyrazami szacunku
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --