Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DOP-WŚ.0500.4.2026.1.DT
4192414.17023273.13812801
Warszawa, 04-02-2026
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację Posła Pawła Sałka (znak: K10INT14625)
Temat: w sprawie subwencji i dotacji ekologicznych wypłacanych w JST
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją Posła Pawła Sałka przekazuję odpowiedź w zakresie zagadnień
pozostających w zakresie kompetencji Ministra Klimatu i Środowiska.
1. Na stronach MKiŚ znajduje się informacja o algorytmie, wg którego będą przyznawane
dotacje dla samorządów położonych na terenie chronionym. Proszę o dokładne
omówienie mechanizmu i zasad przyznawania środków finansowych poszczególnym
gminom zgodnie z tym algorytmem.
W komunikacie z dnia 5 września 2024 r.1 MKiŚ informował o podjęciu przez resort
finansów prac nad ustawą o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (dalej „ustawa
jst”) oraz udziale Ministerstwa Klimatu i Środowiska i Generalnej Dyrekcji Ochrony
Środowiska w pracach nad algorytmem wyliczania potrzeb ekologicznych na podstawie
powierzchni obszarów chronionych zlokalizowanych na terenie jednostek samorządu
terytorialnego.
Ustawa weszła w życie 25 października 2024 r.2 Wprowadza do porządku prawnego
regulacje zapewniające system finansowania jednostek samorządu terytorialnego (JST).
W miejsce dotychczasowych części subwencji ogólnej, wprowadza pojęcie potrzeb
finansowych JST, które to potrzeby podlegają finansowaniu zwiększonymi dochodami
z tytułu udziału w podatkach PIT i CIT, a – w przypadku, gdy będą one niewystarczające –
subwencją ogólną z budżetu państwa. Potrzeby finansowe są elementem kalkulacyjnym
do ustalenia subwencji ogólnej z budżetu państwa. Wśród pięciu kategorii potrzeb
finansowych, ustawa wprowadza kategorię „potrzeb ekologicznych”.
Potrzeby ekologiczne (wysokość tzw. subwencji ekologicznej) ustala się dla jednostki
samorządu terytorialnego, na terenie której znajdują się obszary o szczególnych walorach
przyrodniczych prawnie chronione, przez które rozumie się: parki narodowe, rezerwaty
przyrody, parki krajobrazowe, obszary chronionego krajobrazu, strefy ochrony krajobrazu
1 https://www.gov.pl/web/klimat/dodatkowe-srodki-dla-samorzadow-w-ktorych-wystepuja-
obszary-chronione-projekt-ustawy-o-dochodach-jst
2 Ustawa z dnia 1 października 2024 r o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz.U. z
2024 r. poz. 1572, z późn. zm.)

-- 1 of 4 --

2
ustanawiane w tych obszarach, a także obszary Natura 2000; zwane dalej „obszarami
prawnie chronionymi”.
Kwota potrzeb ekologicznych obliczana jest na podstawie powierzchni ww. obszarów
na terenie danej jednostki samorządu terytorialnego, z uwzględnieniem wagi danego
obszaru chronionego i stawki bazowej właściwej dla danej jednostki samorządu
terytorialnego.
Przyjęto, że obszary prawnie chronione wprowadzające największe ograniczenia będą mieć
wyższą wagę niż obszary z mniejszymi ograniczeniami. Najwyższą wagę przypisano
w ustawie parkom narodowym (waga – 2) i rezerwatom przyrody (waga - 1). Ponieważ parki
narodowe, z uwagi na większą powierzchnię mają większy wpływ na możliwości rozwojowe
jednostek samorządu terytorialnego, dlatego też przypisano im wyższą wagę
niż rezerwatom przyrody.
W przypadku parków krajobrazowych i obszarów chronionego krajobrazu waga danego
obszaru uzależniona jest od reżimu ochronnego obowiązującego w danym obszarze. Biorąc
pod uwagę, że zakres ograniczeń w tych obszarach zależny jest od zakresu zakazów
wprowadzonych na terenie danego obszaru, uzależniono wagę danego obszaru od liczby
zakazów, jakie na jego terenie obowiązują. Przy czym brane są tu pod uwagę, jedynie zakazy
istotnie ograniczające możliwości rozwojowe a nie wszystkie możliwe zakazy
w tych formach ochrony przyrody. W przypadku obszarów z co najmniej pięcioma zakazami
waga wynosi więc 0,3, a w przypadku obszarów z co najmniej jednym zakazem – 0,1.
Dodatkowo dla terenu parku krajobrazowego lub obszaru chronionego krajobrazu,
na którym wyznaczono strefy ochrony krajobrazu, waga wynosi 0,6, ponieważ w granicach
ww. stref obowiązuje wyższy reżim ochronny niż na pozostałym terenie parku
krajobrazowego lub obszaru chronionego krajobrazu.
Z kolei w przypadku parków krajobrazowych i obszarów chronionego krajobrazu, gdzie nie
wprowadzono żadnego z przedmiotowych zakazów, nie są one brane pod uwagę
przy obliczaniu przeliczeniowej powierzchni obszarów prawnie chronionych, a tym samym
przy obliczaniu kwoty potrzeb ekologicznych.
Dla obszarów Natura 2000 przyjęto wagę 0,15, biorąc pod uwagę, że samo wyznaczenie
obszaru Natura 2000 nie jest jednoznaczne z wprowadzeniem jakichkolwiek ograniczeń
rozwojowych z uwagi na brak bezpośrednio obowiązujących zakazów na terenie obszarów
Natura 2000. Jednocześnie przyjęto zasadę, że do wyliczeń potrzeb ekologicznych danej
jednostki przyjmuje się powierzchnię obszarów prawnie chronionych o najwyższej wadze
(art. 29 ust. 6 ustawy jst).
Zgodnie z art. 29 ust. 7 ustawy jst kwotę potrzeb ekologicznych ustala minister właściwy
do spraw środowiska, przyjmując dane o przeliczeniowej powierzchni obszarów prawnie
chronionych w poszczególnych jednostkach samorządu terytorialnego, według stanu
na dzień 31 grudnia roku bazowego.
W przypadku wyliczeń potrzeb na 2026 r. rokiem bazowym jest rok 2024. Należy przy tym
wskazać, że do wyliczenia potrzeb ekologicznych wykorzystuje się stawkę bazową
za 1 ha powierzchni obszaru prawnie chronionego, określoną w art. 84 ustawy jst,
wynoszącą odpowiednio: 310 zł - dla gmin i miast na prawach powiatu, 70 zł - dla powiatów

-- 2 of 4 --

3
oraz 35 zł - dla województw, przy czym stawkę tę się waloryzuje o wskaźnik cen towarów
i usług konsumpcyjnych w okresie pierwszego półrocza roku poprzedzającego rok
budżetowy, w stosunku do pierwszego półrocza roku bazowego, ustalany na podstawie
komunikatu Prezesa GUS (art. 29 ust. 3 i 4 ustawy jst).
Zgodnie z art. 29 ust. 8 ustawy jst, informacje o kwotach potrzeb ekologicznych
poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego minister właściwy do spraw
środowiska przekazuje ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych w terminie
do dnia 31 lipca roku danego roku. Powyższe informacje są ustalane we współpracy
z Generalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska, który prowadzi centralny rejestr form
ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-9 ustawy o ochronie przyrody3,
i który przekazuje niezbędne informacje ministrowi właściwemu do spraw środowiska.
2. Proszę podać łączną kwotę środków przeznaczonych na ten cel oraz łączną kwotę
środków przeznaczonych na dotacje dla gmin położonych na obszarach chronionych
ustanowionych w 2025 r. i na 2026 r.
MKiŚ nie posiada informacji o kwotach środków przeznaczonych na subwencję ekologiczną
dla gmin w 2025 r. ponieważ ostateczna wartość subwencji jest uzależniona
od mechanizmów korygujących i jest wyliczana przez Ministerstwo Finansów.
W przypadku potrzeb ekologicznych na 2026 r., biorąc pod uwagę stan na dzień 31 grudnia
2024 r. oraz to, że część form ochrony przyrody nakłada się na siebie (np. rezerwaty
przyrody i obszary Natura 2000) powierzchnia objęta formami ochrony przyrody, która jest
podstawą do wyliczeń potrzeb ekologicznych, obliczona zgodnie z wymogami ww. ustawy,
wynosi odpowiednio: 314 496,10 ha dla parków narodowych, 177 984,76 ha
dla rezerwatów przyrody, 3 070 278,98 ha dla obszarów Natura 2000, 7 308 136,46 ha
dla parków krajobrazowych i obszarów chronionego krajobrazu, na których ustanowiono
przynajmniej pięć zakazów, oraz 966 702,81 ha dla parków krajobrazowych i obszarów
chronionego krajobrazu, na których ustanowiono przynajmniej jeden zakaz. Wobec
powyższego łączna kwota potrzeb ekologicznych na 2026 r. wynosi 1 539 251 124 zł,
w tym: 130 101 526 zł w przypadku województw, 256 979 357 zł w przypadku powiatów,
14 118 835 w przypadku miast na prawach powiatu oraz 1 138 051 406 zł w przypadku
pozostałych gmin.
3. Proszę podać planowaną liczbę JST, które są przewidziane do przedmiotowego
dofinansowania z podziałem na gminy, starostwa itp.
Potrzeby ekologiczne na 2026 r. określono dla 16 województw, 314 powiatów, 51 miast
na prawach powiatu oraz 2064 pozostałych gmin.
4. Proszę podać źródło finansowania przedmiotowego programu (np. Budżet Państwa,
NFOŚiGW itp.).
5. Czy środki te są przyznawane na z góry określone zadania, czy inwestycje, na które
mogą być wydatkowane? Jeżeli tak to proszę o podanie dokładnie zakresu zadań jakie
mogą być finansowane z tych środków.
3 Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2026 r. poz. 13)

-- 3 of 4 --

4
6. Czy z tych środków będą mogli korzystać również bezpośrednio mieszkańcy tych
gmin?
7. Proszę o opisanie sposobów rozliczenia się JST z przyznawanych dotacji?
Udzielenie odpowiedzi na powyższe pytania (4-7) znajduje się poza kompetencjami Ministra
Klimatu i Środowiska
Odnosząc się do natomiast do wniosku Pana Posła dotyczącego przedstawienia danych
w formie tabelarycznej zgodnie z przedstawionym wzorem informuję, że z uwagi na sposób
wyliczania potrzeb ekologicznych nie ma możliwości przedstawienia ich w żądany sposób.
Informacje na temat położenia danej gminy w danej formie ochrony przyrody
są do pozyskania w publicznym Centralnym Rejestrze Form Ochrony Przyrody, należy
jednak podkreślić, że w przypadku nakładania się tych form do wyliczeń potrzeb
ekologicznych danej jednostki przyjmuje się powierzchnię obszarów o najwyższej wadze,
dlatego nie da się wprost przypisać powierzchni gminy na terenie danej formy ochrony
przyrody do wielkości subwencji przyznanej lub planowanej dla tej gminy. Z uwagi
na powyższe w załączeniu przekazuję zestawienie jednostek samorządu terytorialnego
z wyliczoną wartością powierzchni przeliczeniowej i wielkością potrzeb ekologicznych
dla jednostek samorządu terytorialnego na 2026 r.
Ponadto informuję, że MKiŚ, jak i jednostki mu podległe i nadzorowane nie gromadzą i nie
są w posiadaniu takich danych jak liczba mieszkańców zamieszkująca w gminie na obszarze
chronionym, dlatego też załączone zestawienie nie zawiera takiej pozycji.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Mikołaj Dorożała
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Załącznik 1
Do wiadomości:
1. Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM

-- 4 of 4 --