Interpelacja w sprawie gwałtownych podwyżek opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz niewydolności obecnego systemu
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 14616
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie gwałtownych podwyżek opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz niewydolności obecnego systemu
Zgłaszający: Artur Jarosław Łącki
Data wpływu: 13-01-2026
Szanowna Pani Minister,
samorządy w całej Polsce masowo ogłaszają podwyżki opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Skala zjawiska ma charakter ogólnopolski i dotyczy zarówno dużych miast, jak i mniejszych gmin. W wielu przypadkach stawki rosną o 20-30%, a w niektórych samorządach sięgają nawet 50-53 zł miesięcznie od osoby. Dla czteroosobowej rodziny oznacza to roczny koszt na poziomie 2-2,5 tys. zł, co staje się poważnym obciążeniem domowych budżetów.
Włodarze gmin jednoznacznie wskazują, że przyczyną podwyżek nie są lokalne decyzje polityczne, lecz systemowe uwarunkowania, na które samorządy mają znikomy wpływ. Do głównych czynników należą:
wzrost cen energii elektrycznej i paliw,
systematyczne podnoszenie płacy minimalnej i kosztów pracy,
rosnące opłaty marszałkowskie za składowanie odpadów,
coraz wyższe wymagania dotyczące poziomów recyklingu, których nieosiągnięcie skutkuje dotkliwymi karami finansowymi,
brak realnego wsparcia systemowego ze strony państwa.
Przykłady z Bielska-Białej, Rybnika, Wejherowa, Limanowej, Warszawy, Nowego Sącza czy Nieporętu pokazują, że system gospodarki odpadami przestaje się bilansować. Samorządy, zgodnie z ustawowym obowiązkiem samofinansowania systemu, są zmuszone przerzucać rosnące koszty bezpośrednio na mieszkańców, często wbrew własnej woli i obawom o reakcje społeczne.
Dodatkowo w wielu gminach obserwuje się rosnące kontrowersje wokół metod naliczania opłat. Przykłady naliczania stawek w oparciu o powierzchnię nieruchomości, zużycie wody czy inne pośrednie wskaźniki rodzą pytania o sprawiedliwość społeczną i równe traktowanie mieszkańców. Takie rozwiązania są często próbą uszczelnienia systemu, jednak prowadzą do absurdów i konfliktów społecznych.
Eksperci oraz samorządowcy od lat wskazują również na brak wdrożenia pełnego systemu rozszerzonej odpowiedzialności producentów (ROP). To właśnie brak realnego udziału producentów opakowań w kosztach ich zagospodarowania powoduje, że ciężar finansowania systemu spoczywa niemal wyłącznie na mieszkańcach i gminach. Bez zmiany tego mechanizmu każda kolejna podwyżka kosztów energii, pracy czy transportu będzie automatycznie skutkować wzrostem opłat ponoszonych przez obywateli.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska analizowało ogólnopolską skalę podwyżek opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ich wpływ na sytuację finansową gospodarstw domowych?
Jakie działania systemowe planuje resort w celu ograniczenia dalszego wzrostu opłat ponoszonych przez mieszkańców?
Na jakim etapie znajdują się prace nad wdrożeniem rozszerzonej odpowiedzialności producentów i kiedy można spodziewać się realnego odciążenia samorządów i obywateli w tym zakresie?
Czy rozważane są mechanizmy osłonowe lub wsparcie finansowe dla gmin, które znalazły się w najtrudniejszej sytuacji finansowej w obszarze gospodarki odpadami?
Czy ministerstwo planuje ujednolicenie lub doprecyzowanie zasad naliczania opłat za odpady, tak aby ograniczyć kontrowersje społeczne i zapewnić większą sprawiedliwość systemu?
Obecna sytuacja pokazuje wyraźnie, że problem gospodarki odpadami w Polsce nie jest problemem lokalnym, lecz systemowym. Bez zdecydowanych działań ze strony państwa samorządy pozostaną między młotem a kowadłem: z jednej strony ustawowy obowiązek bilansowania systemu, z drugiej rosnące niezadowolenie mieszkańców.
Z poważaniem Artur Łącki
Poseł na Sejm RP
Podsekretarz stanu Anita Sowińska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6785 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Podsekretarz Stanu
Anita Sowińska
DGO-OK.0500.2.2026.MT
4192413.16958966.13773473
Warszawa, 28-01-2026
Dotyczy: Odpowiedź na interpelację Posła Artura Jarosława Łąckiego (znak: K10INT14616).
Temat: Gwałtowne podwyżki opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi
oraz niewydolności obecnego systemu.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr K10INT14616 Posła Artura Jarosława Łąckiego przekazuję
odpowiedź w zakresie kompetencji Ministra Klimatu i Środowiska.
Na wstępie należy wyjaśnić, że odpady posegregowane u źródła są wartościowymi
surowcami. Większość odpadów komunalnych jest wykonana ze szkła, metalu, tworzywa
sztucznego lub papieru, czyli materiałów, które można przygotować do ponownego użycia
lub poddać recyklingowi. Ponadto recykling jest ważnym elementem gospodarki o obiegu
zamkniętym, gdyż umożliwia wytwarzanie nowych produktów przy użyciu znacznie
mniejszej ilości surowców pierwotnych, dlatego też tak ważne jest właściwe
gospodarowanie odpadami.
Obserwowany wzrost cen w wielu branżach gospodarki, w tym również w ramach
gospodarki odpadami, może wynikać z wielu czynników, szczególnie zmiany czynników
makroekonomicznych tj. inflacja, koszty produkcji czy płac, koszty związane z produkcją
i dystrybucją np. z ceną energii, czy paliwa, a także ogólna sytuacja gospodarcza.
Gminy na swoim terenie ustanawiają selektywne zbieranie odpadów komunalnych
i są odpowiedziane za funkcjonowanie systemu ich odbierania i zagospodarowania.
Koszty, które gmina ponosi w związku z prowadzaniem ww. systemu, powinny być
pokrywane z opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, które każdy właściciel
nieruchomości w danej gminie jest obowiązany uiścić. Z pobranych opłat gmina pokrywa
koszty funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami komunalnymi, które obejmują
koszty:
a) odbierania, transportu, zbierania, odzysku i unieszkodliwiania odpadów
komunalnych,
b) tworzenia i utrzymania punktów selektywnego zbierania odpadów komunalnych,
-- 1 of 3 --
c) obsługi administracyjnej tego systemu,
d) edukacji ekologicznej w zakresie prawidłowego postępowania z odpadami
komunalnymi [1].
W ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach [2] ustawodawca zaproponował
katalog metod naliczania opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi umożliwiający
radom gmin wybór optymalnego sposobu. Zgodnie z powyższym, w przypadku
nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, przedmiotowa opłata stanowi iloczyn:
liczby mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość lub
ilości zużytej wody z danej nieruchomości lub
powierzchni lokalu mieszkalnego
oraz stawki opłaty ustalonej przez radę gminy [3].
Dodatkowo rada gminy może uchwalić jedną stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami
komunalnymi od gospodarstwa domowego [4].
Należy zauważyć, że w przypadku mieszkańców w ciężkiej sytuacji materialnej rada gminy,
w drodze uchwały, może zwolnić w całości lub w części z opłaty za gospodarowanie
odpadami komunalnymi właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy,
w części dotyczącej gospodarstw domowych, w których dochód nie przekracza kwoty
uprawniającej do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej lub rodziny wielodzietne [5].
Zatem władze samorządowe dysponują instrumentami do udzielania pomocy socjalnej
osobom, którym taka pomoc jest niezbędna w zakresie uiszczania opłaty
za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Dodatkowo informuję, że obecnie w Ministerstwie Klimatu i Środowiska prowadzone są
prace nad zmianą ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, które mają na celu
zwiększenie skuteczności, przejrzystości i sprawiedliwości systemu gospodarowania
odpadami komunalnymi poprzez wprowadzenie rozwiązań, które odpowiadają na realne
potrzeby jednostek samorządu terytorialnego, mieszkańców oraz innych uczestników
systemu, a także umożliwiają osiągnięcie celów wyznaczonych przez politykę unijną.
W projekcie tym zaproponowano również rozwiązania dot. naliczania opłat za
gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Obecnie analizowane są uwagi zgłoszone do projektu zmiany ustawy w ramach uzgodnień,
konsultacji publicznych oraz opiniowania. Przebieg procesu legislacyjnego można śledzić
na stronie RCL [6].
Ministerstwo Klimatu i Środowiska dodatkowo prowadzi działania mające na celu
systemowe zapewnienie stabilnego finansowania gospodarki odpadami w gminach
oraz sprawiedliwy podział kosztów systemu ROP, zgodnie z zasadą „zanieczyszczający
płaci”. Kluczowym elementem jest przygotowany projekt ustawy o opakowaniach
i odpadach opakowaniowych [7], który wdraża w Polsce nowy model ROP dla opakowań
oraz służy stosowaniu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/40 z dnia
19 grudnia 2024 r. sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych, zmiany rozporządzenia
(UE) 2019/1020 i dyrektywy (UE) 2019/904 oraz uchylenia dyrektywy 94/62/WE.
-- 2 of 3 --
13 sierpnia 2025 r. projekt ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych został
przekazany do konsultacji, opiniowania i uzgodnień. Etap ten zakończył się odpowiednio
3 września 2025 r. i 10 września 2025 r. Zakończono również analizę zgłoszonych uwag
(wpłynęło ok. 1 400 unikalnych uwag). Obecnie trwa przygotowanie finalnej wersji
przedmiotowego projektu oraz dokumentów towarzyszących przed przekazaniem ich
na kolejny etap procesu legislacyjnego – Komitet do Spraw Europejskich.
W pierwotnej wersji przedmiotowego projektu zakładano, że środki z opłaty
opakowaniowej trafią do gmin już w 2026 r. (środki w ramach stałego przepływu
finansowego w wysokości ok. 6 zł na mieszkańca gminy za utrzymanie systemu odbioru
odpadów opakowaniowych od mieszkańców), niemiej jednak z uwagi na fakt, że prace
nad projektem ustawy nie zostały zakończone, harmonogram wdrożenia projektowanych
przepisów ulegnie odpowiedniemu przesunięciu.
Podstawa prawna
[1] Art. 6r ust. 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku
w gminach (Dz. U. z 2025 r. poz. 733).
[2] Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
[3] Art. 6j art. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
[4] Art. 6j art. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
[5] Art. 6k ust. 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
[6] Projekt dostępny pod adresem: https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12403751.
[7] Projekt dostępny pod adresem: https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12401003.
Z wyrazami szacunku
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
1. Departament Spraw Parlamentarnych, KPRM
-- 3 of 3 --