Interpelacja nr 14607
Interpelacja w sprawie mat z wełny mineralnej
Zgłaszający:
•
Adresat:
Klimat, Energia i Środowisko (100%)
Rolnictwo i Rozwój Wsi (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie mat z wełny mineralnej
Interpelacja nr 14607
do ministra klimatu i środowiska, ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie mat z wełny mineralnej
Zgłaszający: Mariusz Kałużny
Data wpływu: 12-01-2026
Składam interpelację poselską skierowaną do ministra klimatu i środowiska oraz ministra rolnictwa i rozwoju wsi w sprawie dopuszczalności stosowania zużytych mat z wełny mineralnej (pozostałości po uprawie pomidorów) jako nawozu na własnych gruntach rolnych.
Przedmiotem interpelacji jest problem praktycznego zagospodarowania zużytych mat z wełny mineralnej po uprawie pomidorów. Maty te, nasączone pożywką nawozową i przerośnięte systemem korzeniowym roślin, stanowią pozostałość po zakończonym cyklu produkcji rolnej (uprawy hydroponicznej). W świetle obowiązujących przepisów prawa odpadowego istnieją wątpliwości, czy taki materiał należy traktować jako odpad, czy też można uznać go za biomasę pochodzenia rolniczego wyłączoną spod rygorów ustawy o odpadach. W praktyce rolnicy poszukują możliwości ponownego wykorzystania tych pozostałości na polach – przez rozdrobnienie mat i ich równomierne rozprowadzenie na własnych gruntach jako nawozu organicznego lub polepszacza gleby – zamiast przekazywać je do kosztownej utylizacji.
Stan prawny i interpretacja przepisów: ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz. U. 2023 poz. 1587) w art. 2 pkt 6 lit. c stanowi, że przepisów tej ustawy nie stosuje się do biomasy w postaci „naturalnych, niebędących niebezpiecznymi, materiałów pochodzących z produkcji rolnej lub leśnej, które są wykorzystywane w rolnictwie, leśnictwie lub do produkcji energii z takiej biomasy za pomocą procesów lub metod, które nie są szkodliwe dla środowiska ani nie zagrażają zdrowiu ludzi“. Celem tego wyłączenia – wynikającego również z unijnej dyrektywy odpadowej – jest umożliwienie ponownego użycia pozostałości rolniczych w sposób bezpieczny dla środowiska, bez obciążania ich restrykcyjnymi procedurami właściwymi dla odpadów. Klasycznym przykładem jest np. przyoranie słomy na polu czy rozprowadzenie obornika – działania te nie są traktowane jak gospodarowanie odpadami, o ile odbywają się zgodnie z dobrą praktyką rolniczą i nie powodują szkód w środowisku.
Należy podkreślić, że wspomniane wyłączenie ma charakter szczególny – pozwala wyłączyć dany materiał spod regulacji odpadowych tylko przy spełnieniu ściśle określonych przesłanek. Po pierwsze, materiał musi pochodzić z produkcji rolnej (lub leśnej) i mieć formę naturalnych substancji. Oznacza to, że chodzi przede wszystkim o pozostałości powstałe w gospodarstwie rolnym, takie jak resztki roślinne, podłoża uprawowe, produkty uboczne hodowli itp. Warunek „naturalności“ wyklucza odpady czysto syntetyczne lub przemysłowe – jednak dopuszcza mieszaniny zdominowane przez komponenty naturalne, o ile same niebezpieczne nie są. Po drugie, materiał ten nie może wykazywać cech odpadów niebezpiecznych – musi być niebędący niebezpiecznym w rozumieniu przepisów (nietoksyczny, nieskażony ponad normy, niestwarzający zagrożeń chemicznych czy biologicznych). Po trzecie, tak uzyskana biomasa musi być wykorzystywana w rolnictwie, leśnictwie lub jako paliwo – przy czym w przypadku rolnictwa dotyczy to głównie wykorzystania na polach uprawnych jako nawozu, polepszacza gleby czy ściółki, zgodnie z praktyką, która nie szkodzi środowisku ani zdrowiu ludzi. Spełnienie tych wszystkich warunków łącznie powoduje, że dany materiał nie jest uznawany za odpad, a zatem nie podlega przepisom ustawy o odpadach. W konsekwencji nie ciążą na jego posiadaczu obowiązki wynikające z gospodarki odpadami – takie jak konieczność uzyskiwania zezwoleń na zbieranie lub przetwarzanie odpadów, prowadzenia ewidencji odpadowej, sprawozdawczości BDO czy stosowania procedur transportu odpadów. Oczywiście wyłączenie spod ustawy odpadowej nie zwalnia z innych wymogów – korzystając z biomasy, należy nadal przestrzegać przepisów odrębnych (dotyczących np. ochrony środowiska, prawa wodnego, nawozów i nawożenia, jakości gleby itp.), aby działanie to było bezpieczne i legalne.
Charakterystyka zużytych mat z wełny mineralnej po uprawie pomidorów: Tego rodzaju materiał stanowi specyficzną pozostałość z uprawy rolnej prowadzonej metodą hydroponiczną (pod osłonami). Składa się on z mat wełny mineralnej (włókna skalnego) – materiału inertnego i niepalnego, który służył jako medium dla systemu korzeniowego pomidorów – oraz z rozległego, zasuszonego systemu korzeniowego roślin i pozostałości pożywki (roztworu nawozów). Po zakończeniu uprawy maty te są wilgotne od pożywki, zawierają znaczne ilości biomasy roślinnej (korzenie) i śladowe ilości składników odżywczych. Wełna mineralna sama w sobie nie ulega biodegradacji, ale jest materiałem mineralnym pochodzenia naturalnego (produkowana z naturalnych surowców – bazaltu, dolomitu itp.). Co istotne, zużyte podkłady z wełny mineralnej nie wykazują właściwości odpadu niebezpiecznego – są nietoksyczne, nie zawierają szkodliwych substancji ani nie stanowią zagrożenia chemicznego czy epidemiologicznego (wełna mineralna jest jałowa, a obecne resztki roślin i mikroorganizmy mieszczą się w ramach naturalnej bioty glebowej). Można więc stwierdzić, że zużyte maty nasączone pożywką i przerośnięte korzeniami stanowią mieszaninę naturalnych substancji pochodzenia rolniczego, niebędących niebezpiecznymi. Materiał ten pochodzi bezpośrednio z procesu produkcji rolnej (uprawa pomidorów) i pomimo że zawiera element „sztucznego“ nośnika (wełny mineralnej), to jest on w istocie nośnikiem obumarłych organicznych resztek roślinnych i składników mineralnych użytych w rolnictwie. Można zatem argumentować, że spełnia on przesłanki uznania go za biomasę w rozumieniu art. 2 pkt 6 lit. c ustawy o odpadach.
Bezpieczeństwo i wpływ na środowisko: Kluczowym warunkiem skorzystania z wyłączenia biomasy jest wykazanie, że wykorzystanie materiału na polu nie spowoduje negatywnych skutków dla środowiska. W przypadku zużytych mat z wełny mineralnej zastosowanie ich na gruntach rolnych powinno następować zgodnie z zasadami dobrej praktyki rolniczej. Przede wszystkim zaleca się ich mechaniczne rozdrobnienie (poszatkowanie mat), tak aby wełna mineralna wraz z korzeniami mogła być równomiernie wymieszana z glebą. Zapobiega to powstawaniu zwartych warstw lub zaleganiu dużych fragmentów mat na powierzchni pola. Rozdrobniony materiał można następnie równomiernie rozprowadzić i wymieszać z wierzchnią warstwą gleby – podobnie jak stosuje się kompost czy obornik. Dzięki takiemu postępowaniu korzenie i resztki organiczne ulegną stopniowemu rozkładowi, uwalniając do gleby substancje odżywcze (biogeny), zaś włókna mineralne pozostaną w glebie jako obojętny składnik struktury (porównywalny do piasku czy perlicie stosowanym w uprawach). Badania oraz dotychczasowa praktyka wskazują, że właściwie zastosowane zużyte podłoże hydroponiczne może poprawiać właściwości fizyczne gleby (rozluźniać zbitą glebę, zwiększać retencję wody) oraz dostarczać materii organicznej, nie powodując przy tym przekroczenia norm żadnych szkodliwych substancji. Przy zachowaniu odpowiednich standardów agrotechnicznych (m.in. unikanie nadmiernego stężenia pożywki azotowej w jednym miejscu, przestrzeganie okresów i dawek aplikacji zgodnie z przepisami o nawozach) wykorzystanie tego materiału w rolnictwie nie stanowi zagrożenia dla środowiska. Wręcz przeciwnie – może przynieść korzyści w postaci wzbogacenia gleby i ograniczenia zużycia sztucznych nawozów.
Potrzeba ujednolicenia podejścia organów: Obecnie brak jest jednoznacznych wytycznych dla rolników i organów kontrolnych, jak traktować zużyte podłoża uprawowe tego typu. W praktyce Inspekcja Ochrony Środowiska często kwalifikuje zużyte maty wełny mineralnej jako odpad (w katalogu odpadów przewidziano nawet osobny kod 02 01 83 dla odpadów z upraw hydroponicznych). Taka kwalifikacja oznacza, że rolnik chcący się ich pozbyć musi przekazać je podmiotowi posiadającemu odpowiednie zezwolenia na gospodarowanie odpadami. W konsekwencji wielu ogrodników ponosi wysokie koszty utylizacji tych mat (transport, recykling lub składowanie), co według relacji branżowych wynosi nawet 6-7 tys. zł na hektar uprawy rocznie. Co więcej, obecne prawo zabrania przekazywania takich pozostałości innym rolnikom czy osobom trzecim bez spełnienia procedur odpadowych – nie można legalnie sprzedać ani oddać zużytych mat sąsiadowi na nawóz, jeśli są one traktowane jako odpad. Rolnicy sygnalizują, że jest to bariera ograniczająca gospodarne wykorzystanie cennych pozostałości. Sytuacja ta przypomina głośny problem zużytego podłoża pieczarkowego (mieszanki obornika, słomy i torfu po uprawie pieczarek). Przez lata wielu rolników wykorzystywało je jako nawóz organiczny, podczas gdy organa kontrolne uważały takie działanie za nielegalne gospodarowanie odpadami (podłoże to figurowało w ewidencji jako odpad o kodzie 02 01 99 – inne odpady z rolnictwa). Dopiero interwencje samorządu rolniczego oraz seria spraw sądowych doprowadziły do zmiany podejścia. Sądy administracyjne – w tym Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 lutego 2025 r. – potwierdziły, że materiał organiczny pochodzący z uprawy rolnej, wykorzystany w bezpieczny dla środowiska sposób jako polepszacz gleby, może być traktowany jako biomasa wyłączona spod działania ustawy o odpadach (o ile spełnia kryteria ustawowe). NSA podkreślił, że organa powinny w pierwszej kolejności zbadać, czy dana substancja spełnia przesłanki z art. 2 pkt 6 lit. c ustawy – jeśli tak, to nie wolno traktować jej jak odpadu ani nakładać na rolnika obowiązków z zakresu gospodarki odpadami. To przełomowe stanowisko otwiera drogę do bardziej przychylnego traktowania pozostałości rolno-ogrodniczych jako pełnowartościowej biomasy zamiast odpadów – pod warunkiem zachowania wymogów bezpieczeństwa dla środowiska. W ślad za orzecznictwem pojawiają się głosy o potrzebie doprecyzowania przepisów krajowych w tym zakresie, tak aby zarówno rolnicy, jak i organa kontrolne mieli jasność co do dopuszczalnych form postępowania ze zużytymi podłożami uprawowymi.
Podsumowanie: Mając na uwadze powyższe okoliczności, zasadne wydaje się stanowisko, że rolnik wykorzystujący zużyte maty z wełny mineralnej po uprawie pomidorów we własnym gospodarstwie (na własnych polach) – po ich odpowiednim rozdrobnieniu i wymieszaniu z glebą – postępuje legalnie, o ile materiał ten spełnia kryteria biomasy określone w art. 2 pkt 6 lit. c ustawy o odpadach. Taki materiał jest bowiem pozostałością produkcji rolnej złożoną głównie z naturalnych komponentów (biomasy roślinnej oraz naturalnego nośnika mineralnego) i nie stwarza zagrożenia dla środowiska, jeżeli jest racjonalnie zagospodarowany. W efekcie nie powinien on być traktowany jak odpad, co zwalnia rolnika z obowiązków przewidzianych w gospodarce odpadami. Jednocześnie należy dołożyć starań, aby praktyka stosowania tych pozostałości była transparentna i zgodna z prawem – ewentualne wytyczne lub objaśnienia prawne ze strony właściwych resortów ułatwiłyby jednolitą interpretację przepisów przez organa kontrolne (Inspekcję Ochrony Środowiska) oraz zapewniły rolnikom pewność prawa w podejmowanych działaniach.
W związku z powyższym uprzejmie proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska oraz Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi uznają, że rolnik wykorzystujący na własnych polach zużyte maty z wełny mineralnej pochodzące z uprawy pomidorów (po ich rozdrobnieniu i równomiernym wymieszaniu z glebą) może traktować ten materiał jako biomasę, do której nie stosuje się przepisów ustawy o odpadach? Innymi słowy, czy obydwa resorty podzielają stanowisko, że opisane pozostałości uprawowe nie stanowią odpadu, lecz mieszczą się w wyłączeniu z art. 2 pkt 6 lit. c ustawy o odpadach jako naturalny materiał pochodzenia rolniczego wykorzystywany w rolnictwie w sposób bezpieczny dla środowiska?
Czy w przypadku takiego wykorzystania zużytych mat wełny mineralnej na własnych gruntach wymagane są jakiekolwiek pozwolenia, rejestracje lub inne formalne obowiązki po stronie rolnika? Chodzi w szczególności o wyjaśnienie, czy rolnik musi spełniać wymogi gospodarki odpadami (np. uzyskiwać zezwolenie na przetwarzanie odpadów, prowadzić ewidencję) bądź przepisów o nawozach i nawożeniu (np. rejestrować ten materiał jako nawóz lub polepszacz gleby) w opisanym stanie faktycznym. Czy też – przy założeniu uznania tego materiału za biomasę poza systemem odpadowym – żadne dodatkowe pozwolenia ani procedury nie są wymagane poza przestrzeganiem ogólnych przepisów o ochronie środowiska i standardów nawożenia?
Czy jest planowane podjęcie działań legislacyjnych lub wydanie oficjalnych objaśnień prawnych w omawianym zakresie? Czy Minister Klimatu i Środowiska oraz Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozważają doprecyzowanie obowiązujących przepisów albo wydanie wspólnych wytycznych/interpretacji, które zapewnią spójną praktykę organów kontrolnych i jednolitą wykładnię prawa w kwestii zagospodarowania pozostałości po uprawach (takich jak maty z wełny mineralnej)? Celem byłoby zagwarantowanie rolnikom możliwości bezpiecznego, zgodnego z prawem wykorzystania tych materiałów w gospodarstwie przy jednoczesnej ochronie środowiska.
Interpelacja nr 14607
do ministra klimatu i środowiska, ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie mat z wełny mineralnej
Zgłaszający: Mariusz Kałużny
Data wpływu: 12-01-2026
Składam interpelację poselską skierowaną do ministra klimatu i środowiska oraz ministra rolnictwa i rozwoju wsi w sprawie dopuszczalności stosowania zużytych mat z wełny mineralnej (pozostałości po uprawie pomidorów) jako nawozu na własnych gruntach rolnych.
Przedmiotem interpelacji jest problem praktycznego zagospodarowania zużytych mat z wełny mineralnej po uprawie pomidorów. Maty te, nasączone pożywką nawozową i przerośnięte systemem korzeniowym roślin, stanowią pozostałość po zakończonym cyklu produkcji rolnej (uprawy hydroponicznej). W świetle obowiązujących przepisów prawa odpadowego istnieją wątpliwości, czy taki materiał należy traktować jako odpad, czy też można uznać go za biomasę pochodzenia rolniczego wyłączoną spod rygorów ustawy o odpadach. W praktyce rolnicy poszukują możliwości ponownego wykorzystania tych pozostałości na polach – przez rozdrobnienie mat i ich równomierne rozprowadzenie na własnych gruntach jako nawozu organicznego lub polepszacza gleby – zamiast przekazywać je do kosztownej utylizacji.
Stan prawny i interpretacja przepisów: ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz. U. 2023 poz. 1587) w art. 2 pkt 6 lit. c stanowi, że przepisów tej ustawy nie stosuje się do biomasy w postaci „naturalnych, niebędących niebezpiecznymi, materiałów pochodzących z produkcji rolnej lub leśnej, które są wykorzystywane w rolnictwie, leśnictwie lub do produkcji energii z takiej biomasy za pomocą procesów lub metod, które nie są szkodliwe dla środowiska ani nie zagrażają zdrowiu ludzi“. Celem tego wyłączenia – wynikającego również z unijnej dyrektywy odpadowej – jest umożliwienie ponownego użycia pozostałości rolniczych w sposób bezpieczny dla środowiska, bez obciążania ich restrykcyjnymi procedurami właściwymi dla odpadów. Klasycznym przykładem jest np. przyoranie słomy na polu czy rozprowadzenie obornika – działania te nie są traktowane jak gospodarowanie odpadami, o ile odbywają się zgodnie z dobrą praktyką rolniczą i nie powodują szkód w środowisku.
Należy podkreślić, że wspomniane wyłączenie ma charakter szczególny – pozwala wyłączyć dany materiał spod regulacji odpadowych tylko przy spełnieniu ściśle określonych przesłanek. Po pierwsze, materiał musi pochodzić z produkcji rolnej (lub leśnej) i mieć formę naturalnych substancji. Oznacza to, że chodzi przede wszystkim o pozostałości powstałe w gospodarstwie rolnym, takie jak resztki roślinne, podłoża uprawowe, produkty uboczne hodowli itp. Warunek „naturalności“ wyklucza odpady czysto syntetyczne lub przemysłowe – jednak dopuszcza mieszaniny zdominowane przez komponenty naturalne, o ile same niebezpieczne nie są. Po drugie, materiał ten nie może wykazywać cech odpadów niebezpiecznych – musi być niebędący niebezpiecznym w rozumieniu przepisów (nietoksyczny, nieskażony ponad normy, niestwarzający zagrożeń chemicznych czy biologicznych). Po trzecie, tak uzyskana biomasa musi być wykorzystywana w rolnictwie, leśnictwie lub jako paliwo – przy czym w przypadku rolnictwa dotyczy to głównie wykorzystania na polach uprawnych jako nawozu, polepszacza gleby czy ściółki, zgodnie z praktyką, która nie szkodzi środowisku ani zdrowiu ludzi. Spełnienie tych wszystkich warunków łącznie powoduje, że dany materiał nie jest uznawany za odpad, a zatem nie podlega przepisom ustawy o odpadach. W konsekwencji nie ciążą na jego posiadaczu obowiązki wynikające z gospodarki odpadami – takie jak konieczność uzyskiwania zezwoleń na zbieranie lub przetwarzanie odpadów, prowadzenia ewidencji odpadowej, sprawozdawczości BDO czy stosowania procedur transportu odpadów. Oczywiście wyłączenie spod ustawy odpadowej nie zwalnia z innych wymogów – korzystając z biomasy, należy nadal przestrzegać przepisów odrębnych (dotyczących np. ochrony środowiska, prawa wodnego, nawozów i nawożenia, jakości gleby itp.), aby działanie to było bezpieczne i legalne.
Charakterystyka zużytych mat z wełny mineralnej po uprawie pomidorów: Tego rodzaju materiał stanowi specyficzną pozostałość z uprawy rolnej prowadzonej metodą hydroponiczną (pod osłonami). Składa się on z mat wełny mineralnej (włókna skalnego) – materiału inertnego i niepalnego, który służył jako medium dla systemu korzeniowego pomidorów – oraz z rozległego, zasuszonego systemu korzeniowego roślin i pozostałości pożywki (roztworu nawozów). Po zakończeniu uprawy maty te są wilgotne od pożywki, zawierają znaczne ilości biomasy roślinnej (korzenie) i śladowe ilości składników odżywczych. Wełna mineralna sama w sobie nie ulega biodegradacji, ale jest materiałem mineralnym pochodzenia naturalnego (produkowana z naturalnych surowców – bazaltu, dolomitu itp.). Co istotne, zużyte podkłady z wełny mineralnej nie wykazują właściwości odpadu niebezpiecznego – są nietoksyczne, nie zawierają szkodliwych substancji ani nie stanowią zagrożenia chemicznego czy epidemiologicznego (wełna mineralna jest jałowa, a obecne resztki roślin i mikroorganizmy mieszczą się w ramach naturalnej bioty glebowej). Można więc stwierdzić, że zużyte maty nasączone pożywką i przerośnięte korzeniami stanowią mieszaninę naturalnych substancji pochodzenia rolniczego, niebędących niebezpiecznymi. Materiał ten pochodzi bezpośrednio z procesu produkcji rolnej (uprawa pomidorów) i pomimo że zawiera element „sztucznego“ nośnika (wełny mineralnej), to jest on w istocie nośnikiem obumarłych organicznych resztek roślinnych i składników mineralnych użytych w rolnictwie. Można zatem argumentować, że spełnia on przesłanki uznania go za biomasę w rozumieniu art. 2 pkt 6 lit. c ustawy o odpadach.
Bezpieczeństwo i wpływ na środowisko: Kluczowym warunkiem skorzystania z wyłączenia biomasy jest wykazanie, że wykorzystanie materiału na polu nie spowoduje negatywnych skutków dla środowiska. W przypadku zużytych mat z wełny mineralnej zastosowanie ich na gruntach rolnych powinno następować zgodnie z zasadami dobrej praktyki rolniczej. Przede wszystkim zaleca się ich mechaniczne rozdrobnienie (poszatkowanie mat), tak aby wełna mineralna wraz z korzeniami mogła być równomiernie wymieszana z glebą. Zapobiega to powstawaniu zwartych warstw lub zaleganiu dużych fragmentów mat na powierzchni pola. Rozdrobniony materiał można następnie równomiernie rozprowadzić i wymieszać z wierzchnią warstwą gleby – podobnie jak stosuje się kompost czy obornik. Dzięki takiemu postępowaniu korzenie i resztki organiczne ulegną stopniowemu rozkładowi, uwalniając do gleby substancje odżywcze (biogeny), zaś włókna mineralne pozostaną w glebie jako obojętny składnik struktury (porównywalny do piasku czy perlicie stosowanym w uprawach). Badania oraz dotychczasowa praktyka wskazują, że właściwie zastosowane zużyte podłoże hydroponiczne może poprawiać właściwości fizyczne gleby (rozluźniać zbitą glebę, zwiększać retencję wody) oraz dostarczać materii organicznej, nie powodując przy tym przekroczenia norm żadnych szkodliwych substancji. Przy zachowaniu odpowiednich standardów agrotechnicznych (m.in. unikanie nadmiernego stężenia pożywki azotowej w jednym miejscu, przestrzeganie okresów i dawek aplikacji zgodnie z przepisami o nawozach) wykorzystanie tego materiału w rolnictwie nie stanowi zagrożenia dla środowiska. Wręcz przeciwnie – może przynieść korzyści w postaci wzbogacenia gleby i ograniczenia zużycia sztucznych nawozów.
Potrzeba ujednolicenia podejścia organów: Obecnie brak jest jednoznacznych wytycznych dla rolników i organów kontrolnych, jak traktować zużyte podłoża uprawowe tego typu. W praktyce Inspekcja Ochrony Środowiska często kwalifikuje zużyte maty wełny mineralnej jako odpad (w katalogu odpadów przewidziano nawet osobny kod 02 01 83 dla odpadów z upraw hydroponicznych). Taka kwalifikacja oznacza, że rolnik chcący się ich pozbyć musi przekazać je podmiotowi posiadającemu odpowiednie zezwolenia na gospodarowanie odpadami. W konsekwencji wielu ogrodników ponosi wysokie koszty utylizacji tych mat (transport, recykling lub składowanie), co według relacji branżowych wynosi nawet 6-7 tys. zł na hektar uprawy rocznie. Co więcej, obecne prawo zabrania przekazywania takich pozostałości innym rolnikom czy osobom trzecim bez spełnienia procedur odpadowych – nie można legalnie sprzedać ani oddać zużytych mat sąsiadowi na nawóz, jeśli są one traktowane jako odpad. Rolnicy sygnalizują, że jest to bariera ograniczająca gospodarne wykorzystanie cennych pozostałości. Sytuacja ta przypomina głośny problem zużytego podłoża pieczarkowego (mieszanki obornika, słomy i torfu po uprawie pieczarek). Przez lata wielu rolników wykorzystywało je jako nawóz organiczny, podczas gdy organa kontrolne uważały takie działanie za nielegalne gospodarowanie odpadami (podłoże to figurowało w ewidencji jako odpad o kodzie 02 01 99 – inne odpady z rolnictwa). Dopiero interwencje samorządu rolniczego oraz seria spraw sądowych doprowadziły do zmiany podejścia. Sądy administracyjne – w tym Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 lutego 2025 r. – potwierdziły, że materiał organiczny pochodzący z uprawy rolnej, wykorzystany w bezpieczny dla środowiska sposób jako polepszacz gleby, może być traktowany jako biomasa wyłączona spod działania ustawy o odpadach (o ile spełnia kryteria ustawowe). NSA podkreślił, że organa powinny w pierwszej kolejności zbadać, czy dana substancja spełnia przesłanki z art. 2 pkt 6 lit. c ustawy – jeśli tak, to nie wolno traktować jej jak odpadu ani nakładać na rolnika obowiązków z zakresu gospodarki odpadami. To przełomowe stanowisko otwiera drogę do bardziej przychylnego traktowania pozostałości rolno-ogrodniczych jako pełnowartościowej biomasy zamiast odpadów – pod warunkiem zachowania wymogów bezpieczeństwa dla środowiska. W ślad za orzecznictwem pojawiają się głosy o potrzebie doprecyzowania przepisów krajowych w tym zakresie, tak aby zarówno rolnicy, jak i organa kontrolne mieli jasność co do dopuszczalnych form postępowania ze zużytymi podłożami uprawowymi.
Podsumowanie: Mając na uwadze powyższe okoliczności, zasadne wydaje się stanowisko, że rolnik wykorzystujący zużyte maty z wełny mineralnej po uprawie pomidorów we własnym gospodarstwie (na własnych polach) – po ich odpowiednim rozdrobnieniu i wymieszaniu z glebą – postępuje legalnie, o ile materiał ten spełnia kryteria biomasy określone w art. 2 pkt 6 lit. c ustawy o odpadach. Taki materiał jest bowiem pozostałością produkcji rolnej złożoną głównie z naturalnych komponentów (biomasy roślinnej oraz naturalnego nośnika mineralnego) i nie stwarza zagrożenia dla środowiska, jeżeli jest racjonalnie zagospodarowany. W efekcie nie powinien on być traktowany jak odpad, co zwalnia rolnika z obowiązków przewidzianych w gospodarce odpadami. Jednocześnie należy dołożyć starań, aby praktyka stosowania tych pozostałości była transparentna i zgodna z prawem – ewentualne wytyczne lub objaśnienia prawne ze strony właściwych resortów ułatwiłyby jednolitą interpretację przepisów przez organa kontrolne (Inspekcję Ochrony Środowiska) oraz zapewniły rolnikom pewność prawa w podejmowanych działaniach.
W związku z powyższym uprzejmie proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska oraz Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi uznają, że rolnik wykorzystujący na własnych polach zużyte maty z wełny mineralnej pochodzące z uprawy pomidorów (po ich rozdrobnieniu i równomiernym wymieszaniu z glebą) może traktować ten materiał jako biomasę, do której nie stosuje się przepisów ustawy o odpadach? Innymi słowy, czy obydwa resorty podzielają stanowisko, że opisane pozostałości uprawowe nie stanowią odpadu, lecz mieszczą się w wyłączeniu z art. 2 pkt 6 lit. c ustawy o odpadach jako naturalny materiał pochodzenia rolniczego wykorzystywany w rolnictwie w sposób bezpieczny dla środowiska?
Czy w przypadku takiego wykorzystania zużytych mat wełny mineralnej na własnych gruntach wymagane są jakiekolwiek pozwolenia, rejestracje lub inne formalne obowiązki po stronie rolnika? Chodzi w szczególności o wyjaśnienie, czy rolnik musi spełniać wymogi gospodarki odpadami (np. uzyskiwać zezwolenie na przetwarzanie odpadów, prowadzić ewidencję) bądź przepisów o nawozach i nawożeniu (np. rejestrować ten materiał jako nawóz lub polepszacz gleby) w opisanym stanie faktycznym. Czy też – przy założeniu uznania tego materiału za biomasę poza systemem odpadowym – żadne dodatkowe pozwolenia ani procedury nie są wymagane poza przestrzeganiem ogólnych przepisów o ochronie środowiska i standardów nawożenia?
Czy jest planowane podjęcie działań legislacyjnych lub wydanie oficjalnych objaśnień prawnych w omawianym zakresie? Czy Minister Klimatu i Środowiska oraz Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozważają doprecyzowanie obowiązujących przepisów albo wydanie wspólnych wytycznych/interpretacji, które zapewnią spójną praktykę organów kontrolnych i jednolitą wykładnię prawa w kwestii zagospodarowania pozostałości po uprawach (takich jak maty z wełny mineralnej)? Celem byłoby zagwarantowanie rolnikom możliwości bezpiecznego, zgodnego z prawem wykorzystania tych materiałów w gospodarstwie przy jednoczesnej ochronie środowiska.
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Anita Sowińska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
28%
Konkretność
72%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 1 %
Precyzyjne daty
13
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
3.8 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (13)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
13771 znaków
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DGO-WO.0500.2.2026.AS
4185374.16916382.13764063
Warszawa, 27-01-2026
Dotyczy: odpowiedź na interpelację Posła Mariusza Kałużnego (K10INT14607)
Temat: stosowanie zużytych mat z wełny mineralnej (pozostałości po uprawie pomidorów)
jako nawozu na własnych gruntach rolnych
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z otrzymaną interpelacją przekazuję poniższą odpowiedź w zakresie
kompetencji Ministra Klimatu i Środowiska.
Wyłączenia w ustawie o odpadach
Zgodnie z przepisami ustawy o odpadach1 przepisów ustawy nie stosuje się m.in. do
biomasy w postaci:
a) odchodów podlegających przepisom rozporządzenia Parlamentu Europejskiego
i Rady (WE) nr 1069/2009 z dnia 21 października 2009 r. określającego przepisy
sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego,
nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, i uchylającego rozporządzenie (WE)
nr 1774/2002 (rozporządzenie o produktach ubocznych pochodzenia
zwierzęcego) (Dz.Urz. UE L 300 z 14.11.2009, str. 1, z późn. zm.), zwanego dalej
„rozporządzeniem (WE) nr 1069/2009”,
b) słomy,
c) innych, niebędących niebezpiecznymi, naturalnych substancji pochodzących
z produkcji rolniczej lub leśnej
- wykorzystywanej w rolnictwie, leśnictwie lub do produkcji energii z takiej biomasy za
pomocą procesów lub metod, które nie są szkodliwe dla środowiska ani nie stanowią
zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi.
Wyłączeniu spod stosowania ustawy o odpadach podlega więc biomasa, która spełnia
jednocześnie dwa warunki wskazane w art. 2 pkt 6 tej ustawy. Po pierwsze, musi to być biomasa
w postaci wyraźnie wymienionej w jednej z liter tego przepisu. Po drugie, biomasa ta musi być
dalej wykorzystana w określony w przepisie sposób, tj. w rolnictwie, leśnictwie lub do produkcji
energii z takiej biomasy za pomocą procesów lub metod, które nie są szkodliwe dla środowiska ani
nie stanowią zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi.
W mojej opinii zużyte maty z wełny mineralnej pochodzące z uprawy pomidorów nie
stanowią biomasy w postaci innych, niebędących niebezpiecznymi, naturalnych substancji
1 Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2023 r. poz. 1587, z późn. zm.)
-- 1 of 4 --
pochodzących z produkcji rolniczej lub leśnej. Jak stwierdzono w interpelacji owszem,
wełna mineralna jest materiałem mineralnym pochodzenia naturalnego (produkowana
z naturalnych surowców – bazaltu, dolomitu itp.), ale nie ulega ona biodegradacji.
W związku z tym zużyte maty nasączone pożywką i przerośnięte korzeniami stanowią
mieszaninę naturalnych substancji pochodzenia rolniczego z materiałem, która częściowo
nie ulega biodegradacji (jak wspomniano w interpelacji mata stanowi „sztuczny” nośnik
obumarłych organicznych resztek roślinnych i składników mineralnych użytych w
rolnictwie).
Warto również podkreślić, że sam fakt zakwalifikowania materiału jako biomasy nie jest
podstawą do zastosowania omawianego wyłączenia, istotne jest także określenie czy
rozważana naturalna substancja pochodzi z produkcji rolniczej lub leśnej i czy ponownie
zostanie wykorzystana we wskazany sposób.
Odnosząc się do powołanego w interpelacji wyroku2 należy zauważyć, że sąd nie
rozstrzygnął kwestii tego, czy podłoże po uprawie boczniaka jest biomasą wyłączoną spod
ustawy o odpadach na podstawie art. 2 pkt 6 lit. c tej ustawy, a jedynie wskazał, że organ
powinien dokonać ustaleń w tym zakresie. Ww. wyrok nie wpływa na istniejące podejście
do biomasy na gruncie ustawy o odpadach.
Postępowanie ze zużytymi matami z wełny mineralnej zakwalifikowanymi jako odpady
Zakwalifikowanie poszczególnych substancji lub przedmiotów do kategorii odpadów
oparte jest na stwierdzeniu, że posiadacz pozbywa się ich, zamierza się ich pozbyć lub jest
do tego zobowiązany, czyli uznanie danego przedmiotu lub substancji za odpady zależy od
dalszego sposobu zagospodarowania wybranego przez ich posiadacza. W sytuacji, gdy
zużyte maty z wełny mineralnej nie podlegają opisanemu powyżej wyłączeniu i spełniają
przesłanki uznania za odpady trzeba z nimi postępować zgodnie z przepisami ustawy
o odpadach.
W zakresie odpowiedzialności za powstałe odpady należy stwierdzić, że jedną
z podstawowych zasad gospodarki odpadami jest zasada „zanieczyszczający płaci”. Koszty
gospodarowania odpadami, w tym koszty związane z niezbędną infrastrukturą i jej
eksploatacją, są ponoszone przez pierwotnego wytwórcę odpadów lub przez obecnego
lub poprzedniego posiadacza odpadów. Wytwórca odpadów jest obowiązany do
gospodarowania wytworzonymi przez siebie odpadami. W przypadku, gdy odpady
powstają w związku z prowadzaną działalnością rolniczą, wytwórcą tych odpadów oraz
jednocześnie podmiotem odpowiedzialnym za ich zagospodarowanie co do zasady będzie
podmiot prowadzący tę działalność. Co do zasady wytwórca odpadów jest obowiązany
przekazać wytworzone przez siebie odpady podmiotom prowadzącym profesjonalną
działalność w zakresie gospodarki odpadami3.
Ustawa przewiduje wyjątki od tej zasady, m.in. niektóre rodzaje odpadów wytwarzanych
przez rolników mogą być poddane zagospodarowaniu na własne potrzeby. Szczegółowa
lista takich rodzajów i dopuszczalne metody ich odzysku zostały określone w
rozporządzeniu w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki
organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby
2 Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2025 r. sygn. akt III OSK 5330/21.
3 Art. 27 ustawy o odpadach.
-- 2 of 4 --
własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku4. Jednakże odpady zużytych mat z wełny
mineralnej (odpady o kodzie 02 01 83 Odpady z upraw hydroponicznych) nie zostały
w nim wymienione.
Ponadto zgodnie z przepisami ustawy o odpadach nie jest możliwe stosowanie odpadów
w postaci zużytych mat z wełny mineralnej na powierzchni ziemi. Zgodnie z art. 30 ustawy
o odpadach zakazuje się przetwarzania odpadów poza instalacjami lub urządzeniami.
Ustawa dopuszcza jednak sytuacje, w których możliwy jest odzysk poza instalacjami lub
urządzeniami m.in. w przypadku odzysku w procesie R105, zgodnie z warunkami
określonymi w rozporządzeniu w sprawie procesu odzysku R106. Rozporządzenie to
określa warunki odzysku oraz rodzaje odpadów dopuszczonych do takiego odzysku.
Wśród rodzajów odpadów dopuszczonych do takiego odzysku, w IV grupie „Odpady
mineralne”, wymieniono m. in. odpady o kodzie ex 02 03 81 Odciekowe pożywki z upraw
hydroponicznych. Jednakże wśród wymienionych kodów odpadów nie znajdują się inne
odpady z upraw hydroponicznych, co oznacza, że całe podłoża z upraw hydroponicznych
nie są dopuszczone do odzysku w procesie R10.
Na marginesie należy dodać, że wykorzystanie odpadów w procesie odzysku R10 oraz
wykorzystanie materiału zgodnie z ustawą o nawozach i nawożeniu7 są dwiema
odrębnymi metodami zagospodarowania zużytych mat po uprawie pomidorów.
Zastosowanie materiału jako surowca do produkcji nawozów lub środków
wspomagających uprawę roślin oraz dopuszczenie do obrotu takich produktów następuje
na zasadach określonych w ustawie o nawozach i nawożeniu na podstawie pozwolenia
ministra właściwego do spraw rolnictwa wydawanego w trybie art. 4 ust. 2 ww. ustawy
(a nie na zasadach określonych w ustawie o odpadach).
Wobec powyższych okoliczności wątpliwa pozostaje możliwość uznania zużytych mat
z wełny mineralnej stanowiących pozostałości po uprawie pomidorów, składających się
zarówno z komponentów pochodzenia naturalnego jak i mineralnego, za biomasę
w postaci naturalnych substancji pochodzących z produkcji rolniczej lub leśnej, a tym
samym wyłączenia ich spod przepisów ustawy o odpadach na podstawie art. 2 pkt 6 lit. c.
Resort klimatu i środowiska obecnie nie planuje zmian przepisów prawnych w tym
zakresie. Warto też podkreślić, że art. 2 ustawy o odpadach zawierający wyłączenia
stosowania przepisów tej ustawy stanowi transpozycję dyrektywy w sprawie odpadów8
i jego zmiana mogłaby narazić Polskę na zarzut nieprawidłowej transpozycji.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Anita Sowińska
4 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby
fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne,
oraz dopuszczalnych metod ich odzysku (Dz. U. poz.93).
5 Obróbka na powierzchni ziemi przynosząca korzyści dla rolnictwa lub poprawę stanu środowiska.
6 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 20 stycznia 2015 r. w sprawie procesu odzysku R10 (Dz.U. poz. 132).
7 Ustawa z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu Dz.U. 2024 poz. 105
8 Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz
uchylająca niektóre dyrektywy (Dz. Urz. UE L 312 z 22.11.2008, str. 3).
-- 3 of 4 --
Podsekretarz Stanu
Podsekretarz Stanu Anita Sowińska
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych, KPRM
-- 4 of 4 --
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 02 lutego 2026 r.
Znak sprawy: DHR.pn.058.1.2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji poselskiej nr 14607 w sprawie zużytych mat z wełny mineralnej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację poselską pana posła Mariusza Kałużnego w sprawie
dopuszczalności stosowania zużytych mat z wełny mineralnej (pozostałości po uprawie
pomidorów) jako nawozu na własnych gruntach rolnych w zakresie właściwości Ministerstwa
Rolnictwa i Rozwoju Wsi uprzejmie informuję, co następuje.
W uprawach szklarniowych w Polsce z podłoży mineralnych prawie w 100% do upraw
bezglebowych wykorzystuje się wełnę mineralną. Wełna mineralna to przetworzony materiał
skalny, powstały w wyniku topnienia bazaltu i diabazytu w piecu rozgrzanym do temperatury
1500-2000 0C. Materiał w postaci płynnej przekształcany jest do formy włóknistej w komorze
rozwłókniania. Tam przy użyciu strumienia powietrza i obracających się bębnów dochodzi do
uformowania włókien. Wełna mineralna charakteryzuje się małą średnicą włókien (0,01-0,1
mm). W dalszym etapie produkcyjnym włókna te są sklejane żywicami polifenolowymi.
Z włókien tych tworzy się paluszki wysiewne, kostki rozsadowe i maty uprawowe. W skład
wełny uprawowej wchodzą pierwiastki takie jak: krzem, wapń, glin, magnez, żelazo, sód, potas
i tytan, ale składniki te nie są dostępne dla roślin.
Podłoża z wełny mineralnej mają wiele zalet: sterylność, stabilność kształtu, jednakową gęstość
zapewniającą praktycznie niezmienne warunki powietrzno-wodne przez cały okres wegetacji.
Pomimo niezaprzeczalnych zalet tego podłoża, zasadniczą jego wadą jest to, że nie jest ono
-- 1 of 3 --
Strona 2 z 3
biodegradowalne. Tym samym w ocenie Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi zużytych
podłoży mineralnych nie dotyczy wyłączenie regulacja zawarta w art. 2 pkt 6 lit. c) ustawy z
dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tekst jednolity z dnia 7 lipca 2023 r. Dz.U. z 2023 r. poz.
1587), która została przywołana w interpelacji poselskiej nr 14607.
Z racji tego, iż zużyte podłoża mineralne nie są materiałem naturalnym, nie ulegają
biodegradacji, a sposób ich pozbycia się przedstawiony w interpelacji polegający na
wprowadzeniu zużytych podłoży do wierzchniej warstwy gleby nie jest ani legalny, ani
bezpieczny dla środowiska czy też zdrowia ludzi i zwierząt. Wskazuje to na fakt, że zużyte
podłoża mineralne są odpadem.
Z danych Instytutu Ogrodnictwa – Państwowego Instytutu Badawczego (IO-PIB),
nadzorowanego przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wynika, że corocznie w kraju pozostaje
ok. 30 tys. ton odpadu z poprodukcyjnej wełny mineralnej. Jest to odpad trudny do utylizacji,
o dużej objętości, niejednorodny, a po skończonej uprawie zawiera dużą koncentrację
składników nawozowych oraz resztek organicznych (system korzeniowy uprawianych roślin).
Stanowi to tym samym z roku na rok coraz większe obciążenie dla środowiska naturalnego.
W związku z trudnościami w unieszkodliwianiu tego odpadu, bywa on przedmiotem
nielegalnego „zagospodarowania” polegającego na rozdrabnianiu zużytych mat uprawowych
i przemieszaniu z wierzchnią warstwą gruntów ornych, czyli w sposób de facto przedstawiony
w interpelacji poselskiej nr 14607.
Przeprowadzono szereg badań naukowych, które wskazują na szkodliwość takiego rozwiązania,
stanowiącego zagrożenie ekologiczne i zdrowotne. Rozrywane i przyorywane włókna wełny
mineralnej to nadal włókna bazaltowe i diabazytowe, które łamiąc się powodują i będą
powodować zapylanie powietrza, szczególnie przy obróbce gleby w warunkach suszy. W tym
miejscu podkreślenia wymaga, że zanieczyszczone powietrze pyłem z włókien działa silnie
alergizująco na organizm ludzki. Drobne włókna mineralne (respirabilne) ze względu na
podobieństwo do włókien azbestowych mogą powodować w organizmie człowieka zmiany
patologiczne, prowadzące do wielu groźnych chorób. W ocenie Instytutu, odpowiedzialność za
ponowne zagospodarowanie wełny mineralnej poprodukcyjnej powinna spoczywać na
producencie wełny.
Jednocześnie uprzejmie informuję, że wychodząc naprzeciw rozwiązaniu istniejącego problemu
dotyczącego zagospodarowania poprodukcyjnych odpadów z wełny mineralnej, w Instytucie
-- 2 of 3 --
Strona 3 z 3
Ogrodnictwa zostały opracowane podłoża biodegradowalne na bazie węgla brunatnego, które
mogą stanowić alternatywę dla wełny mineralnej.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Małgorzata Gromadzka
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
-- 3 of 3 --
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DGO-WO.0500.2.2026.AS
4185374.16916382.13764063
Warszawa, 27-01-2026
Dotyczy: odpowiedź na interpelację Posła Mariusza Kałużnego (K10INT14607)
Temat: stosowanie zużytych mat z wełny mineralnej (pozostałości po uprawie pomidorów)
jako nawozu na własnych gruntach rolnych
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z otrzymaną interpelacją przekazuję poniższą odpowiedź w zakresie
kompetencji Ministra Klimatu i Środowiska.
Wyłączenia w ustawie o odpadach
Zgodnie z przepisami ustawy o odpadach1 przepisów ustawy nie stosuje się m.in. do
biomasy w postaci:
a) odchodów podlegających przepisom rozporządzenia Parlamentu Europejskiego
i Rady (WE) nr 1069/2009 z dnia 21 października 2009 r. określającego przepisy
sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego,
nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, i uchylającego rozporządzenie (WE)
nr 1774/2002 (rozporządzenie o produktach ubocznych pochodzenia
zwierzęcego) (Dz.Urz. UE L 300 z 14.11.2009, str. 1, z późn. zm.), zwanego dalej
„rozporządzeniem (WE) nr 1069/2009”,
b) słomy,
c) innych, niebędących niebezpiecznymi, naturalnych substancji pochodzących
z produkcji rolniczej lub leśnej
- wykorzystywanej w rolnictwie, leśnictwie lub do produkcji energii z takiej biomasy za
pomocą procesów lub metod, które nie są szkodliwe dla środowiska ani nie stanowią
zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi.
Wyłączeniu spod stosowania ustawy o odpadach podlega więc biomasa, która spełnia
jednocześnie dwa warunki wskazane w art. 2 pkt 6 tej ustawy. Po pierwsze, musi to być biomasa
w postaci wyraźnie wymienionej w jednej z liter tego przepisu. Po drugie, biomasa ta musi być
dalej wykorzystana w określony w przepisie sposób, tj. w rolnictwie, leśnictwie lub do produkcji
energii z takiej biomasy za pomocą procesów lub metod, które nie są szkodliwe dla środowiska ani
nie stanowią zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi.
W mojej opinii zużyte maty z wełny mineralnej pochodzące z uprawy pomidorów nie
stanowią biomasy w postaci innych, niebędących niebezpiecznymi, naturalnych substancji
1 Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2023 r. poz. 1587, z późn. zm.)
-- 1 of 4 --
pochodzących z produkcji rolniczej lub leśnej. Jak stwierdzono w interpelacji owszem,
wełna mineralna jest materiałem mineralnym pochodzenia naturalnego (produkowana
z naturalnych surowców – bazaltu, dolomitu itp.), ale nie ulega ona biodegradacji.
W związku z tym zużyte maty nasączone pożywką i przerośnięte korzeniami stanowią
mieszaninę naturalnych substancji pochodzenia rolniczego z materiałem, która częściowo
nie ulega biodegradacji (jak wspomniano w interpelacji mata stanowi „sztuczny” nośnik
obumarłych organicznych resztek roślinnych i składników mineralnych użytych w
rolnictwie).
Warto również podkreślić, że sam fakt zakwalifikowania materiału jako biomasy nie jest
podstawą do zastosowania omawianego wyłączenia, istotne jest także określenie czy
rozważana naturalna substancja pochodzi z produkcji rolniczej lub leśnej i czy ponownie
zostanie wykorzystana we wskazany sposób.
Odnosząc się do powołanego w interpelacji wyroku2 należy zauważyć, że sąd nie
rozstrzygnął kwestii tego, czy podłoże po uprawie boczniaka jest biomasą wyłączoną spod
ustawy o odpadach na podstawie art. 2 pkt 6 lit. c tej ustawy, a jedynie wskazał, że organ
powinien dokonać ustaleń w tym zakresie. Ww. wyrok nie wpływa na istniejące podejście
do biomasy na gruncie ustawy o odpadach.
Postępowanie ze zużytymi matami z wełny mineralnej zakwalifikowanymi jako odpady
Zakwalifikowanie poszczególnych substancji lub przedmiotów do kategorii odpadów
oparte jest na stwierdzeniu, że posiadacz pozbywa się ich, zamierza się ich pozbyć lub jest
do tego zobowiązany, czyli uznanie danego przedmiotu lub substancji za odpady zależy od
dalszego sposobu zagospodarowania wybranego przez ich posiadacza. W sytuacji, gdy
zużyte maty z wełny mineralnej nie podlegają opisanemu powyżej wyłączeniu i spełniają
przesłanki uznania za odpady trzeba z nimi postępować zgodnie z przepisami ustawy
o odpadach.
W zakresie odpowiedzialności za powstałe odpady należy stwierdzić, że jedną
z podstawowych zasad gospodarki odpadami jest zasada „zanieczyszczający płaci”. Koszty
gospodarowania odpadami, w tym koszty związane z niezbędną infrastrukturą i jej
eksploatacją, są ponoszone przez pierwotnego wytwórcę odpadów lub przez obecnego
lub poprzedniego posiadacza odpadów. Wytwórca odpadów jest obowiązany do
gospodarowania wytworzonymi przez siebie odpadami. W przypadku, gdy odpady
powstają w związku z prowadzaną działalnością rolniczą, wytwórcą tych odpadów oraz
jednocześnie podmiotem odpowiedzialnym za ich zagospodarowanie co do zasady będzie
podmiot prowadzący tę działalność. Co do zasady wytwórca odpadów jest obowiązany
przekazać wytworzone przez siebie odpady podmiotom prowadzącym profesjonalną
działalność w zakresie gospodarki odpadami3.
Ustawa przewiduje wyjątki od tej zasady, m.in. niektóre rodzaje odpadów wytwarzanych
przez rolników mogą być poddane zagospodarowaniu na własne potrzeby. Szczegółowa
lista takich rodzajów i dopuszczalne metody ich odzysku zostały określone w
rozporządzeniu w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki
organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby
2 Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2025 r. sygn. akt III OSK 5330/21.
3 Art. 27 ustawy o odpadach.
-- 2 of 4 --
własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku4. Jednakże odpady zużytych mat z wełny
mineralnej (odpady o kodzie 02 01 83 Odpady z upraw hydroponicznych) nie zostały
w nim wymienione.
Ponadto zgodnie z przepisami ustawy o odpadach nie jest możliwe stosowanie odpadów
w postaci zużytych mat z wełny mineralnej na powierzchni ziemi. Zgodnie z art. 30 ustawy
o odpadach zakazuje się przetwarzania odpadów poza instalacjami lub urządzeniami.
Ustawa dopuszcza jednak sytuacje, w których możliwy jest odzysk poza instalacjami lub
urządzeniami m.in. w przypadku odzysku w procesie R105, zgodnie z warunkami
określonymi w rozporządzeniu w sprawie procesu odzysku R106. Rozporządzenie to
określa warunki odzysku oraz rodzaje odpadów dopuszczonych do takiego odzysku.
Wśród rodzajów odpadów dopuszczonych do takiego odzysku, w IV grupie „Odpady
mineralne”, wymieniono m. in. odpady o kodzie ex 02 03 81 Odciekowe pożywki z upraw
hydroponicznych. Jednakże wśród wymienionych kodów odpadów nie znajdują się inne
odpady z upraw hydroponicznych, co oznacza, że całe podłoża z upraw hydroponicznych
nie są dopuszczone do odzysku w procesie R10.
Na marginesie należy dodać, że wykorzystanie odpadów w procesie odzysku R10 oraz
wykorzystanie materiału zgodnie z ustawą o nawozach i nawożeniu7 są dwiema
odrębnymi metodami zagospodarowania zużytych mat po uprawie pomidorów.
Zastosowanie materiału jako surowca do produkcji nawozów lub środków
wspomagających uprawę roślin oraz dopuszczenie do obrotu takich produktów następuje
na zasadach określonych w ustawie o nawozach i nawożeniu na podstawie pozwolenia
ministra właściwego do spraw rolnictwa wydawanego w trybie art. 4 ust. 2 ww. ustawy
(a nie na zasadach określonych w ustawie o odpadach).
Wobec powyższych okoliczności wątpliwa pozostaje możliwość uznania zużytych mat
z wełny mineralnej stanowiących pozostałości po uprawie pomidorów, składających się
zarówno z komponentów pochodzenia naturalnego jak i mineralnego, za biomasę
w postaci naturalnych substancji pochodzących z produkcji rolniczej lub leśnej, a tym
samym wyłączenia ich spod przepisów ustawy o odpadach na podstawie art. 2 pkt 6 lit. c.
Resort klimatu i środowiska obecnie nie planuje zmian przepisów prawnych w tym
zakresie. Warto też podkreślić, że art. 2 ustawy o odpadach zawierający wyłączenia
stosowania przepisów tej ustawy stanowi transpozycję dyrektywy w sprawie odpadów8
i jego zmiana mogłaby narazić Polskę na zarzut nieprawidłowej transpozycji.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Anita Sowińska
4 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby
fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne,
oraz dopuszczalnych metod ich odzysku (Dz. U. poz.93).
5 Obróbka na powierzchni ziemi przynosząca korzyści dla rolnictwa lub poprawę stanu środowiska.
6 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 20 stycznia 2015 r. w sprawie procesu odzysku R10 (Dz.U. poz. 132).
7 Ustawa z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu Dz.U. 2024 poz. 105
8 Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz
uchylająca niektóre dyrektywy (Dz. Urz. UE L 312 z 22.11.2008, str. 3).
-- 3 of 4 --
Podsekretarz Stanu
Podsekretarz Stanu Anita Sowińska
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych, KPRM
-- 4 of 4 --
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 02 lutego 2026 r.
Znak sprawy: DHR.pn.058.1.2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji poselskiej nr 14607 w sprawie zużytych mat z wełny mineralnej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację poselską pana posła Mariusza Kałużnego w sprawie
dopuszczalności stosowania zużytych mat z wełny mineralnej (pozostałości po uprawie
pomidorów) jako nawozu na własnych gruntach rolnych w zakresie właściwości Ministerstwa
Rolnictwa i Rozwoju Wsi uprzejmie informuję, co następuje.
W uprawach szklarniowych w Polsce z podłoży mineralnych prawie w 100% do upraw
bezglebowych wykorzystuje się wełnę mineralną. Wełna mineralna to przetworzony materiał
skalny, powstały w wyniku topnienia bazaltu i diabazytu w piecu rozgrzanym do temperatury
1500-2000 0C. Materiał w postaci płynnej przekształcany jest do formy włóknistej w komorze
rozwłókniania. Tam przy użyciu strumienia powietrza i obracających się bębnów dochodzi do
uformowania włókien. Wełna mineralna charakteryzuje się małą średnicą włókien (0,01-0,1
mm). W dalszym etapie produkcyjnym włókna te są sklejane żywicami polifenolowymi.
Z włókien tych tworzy się paluszki wysiewne, kostki rozsadowe i maty uprawowe. W skład
wełny uprawowej wchodzą pierwiastki takie jak: krzem, wapń, glin, magnez, żelazo, sód, potas
i tytan, ale składniki te nie są dostępne dla roślin.
Podłoża z wełny mineralnej mają wiele zalet: sterylność, stabilność kształtu, jednakową gęstość
zapewniającą praktycznie niezmienne warunki powietrzno-wodne przez cały okres wegetacji.
Pomimo niezaprzeczalnych zalet tego podłoża, zasadniczą jego wadą jest to, że nie jest ono
-- 1 of 3 --
Strona 2 z 3
biodegradowalne. Tym samym w ocenie Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi zużytych
podłoży mineralnych nie dotyczy wyłączenie regulacja zawarta w art. 2 pkt 6 lit. c) ustawy z
dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tekst jednolity z dnia 7 lipca 2023 r. Dz.U. z 2023 r. poz.
1587), która została przywołana w interpelacji poselskiej nr 14607.
Z racji tego, iż zużyte podłoża mineralne nie są materiałem naturalnym, nie ulegają
biodegradacji, a sposób ich pozbycia się przedstawiony w interpelacji polegający na
wprowadzeniu zużytych podłoży do wierzchniej warstwy gleby nie jest ani legalny, ani
bezpieczny dla środowiska czy też zdrowia ludzi i zwierząt. Wskazuje to na fakt, że zużyte
podłoża mineralne są odpadem.
Z danych Instytutu Ogrodnictwa – Państwowego Instytutu Badawczego (IO-PIB),
nadzorowanego przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wynika, że corocznie w kraju pozostaje
ok. 30 tys. ton odpadu z poprodukcyjnej wełny mineralnej. Jest to odpad trudny do utylizacji,
o dużej objętości, niejednorodny, a po skończonej uprawie zawiera dużą koncentrację
składników nawozowych oraz resztek organicznych (system korzeniowy uprawianych roślin).
Stanowi to tym samym z roku na rok coraz większe obciążenie dla środowiska naturalnego.
W związku z trudnościami w unieszkodliwianiu tego odpadu, bywa on przedmiotem
nielegalnego „zagospodarowania” polegającego na rozdrabnianiu zużytych mat uprawowych
i przemieszaniu z wierzchnią warstwą gruntów ornych, czyli w sposób de facto przedstawiony
w interpelacji poselskiej nr 14607.
Przeprowadzono szereg badań naukowych, które wskazują na szkodliwość takiego rozwiązania,
stanowiącego zagrożenie ekologiczne i zdrowotne. Rozrywane i przyorywane włókna wełny
mineralnej to nadal włókna bazaltowe i diabazytowe, które łamiąc się powodują i będą
powodować zapylanie powietrza, szczególnie przy obróbce gleby w warunkach suszy. W tym
miejscu podkreślenia wymaga, że zanieczyszczone powietrze pyłem z włókien działa silnie
alergizująco na organizm ludzki. Drobne włókna mineralne (respirabilne) ze względu na
podobieństwo do włókien azbestowych mogą powodować w organizmie człowieka zmiany
patologiczne, prowadzące do wielu groźnych chorób. W ocenie Instytutu, odpowiedzialność za
ponowne zagospodarowanie wełny mineralnej poprodukcyjnej powinna spoczywać na
producencie wełny.
Jednocześnie uprzejmie informuję, że wychodząc naprzeciw rozwiązaniu istniejącego problemu
dotyczącego zagospodarowania poprodukcyjnych odpadów z wełny mineralnej, w Instytucie
-- 2 of 3 --
Strona 3 z 3
Ogrodnictwa zostały opracowane podłoża biodegradowalne na bazie węgla brunatnego, które
mogą stanowić alternatywę dla wełny mineralnej.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Małgorzata Gromadzka
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
-- 3 of 3 --