Interpelacja nr 14602
Interpelacja w sprawie niewliczania świadczenia wspierającego do dochodu przy ustalaniu odpłatności za usługi opiekuńcze
Zgłaszający:
•
Adresat:
Infrastruktura i Transport (30%)
Podatki, Finanse i Budżet (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie niewliczania świadczenia wspierającego do dochodu przy ustalaniu odpłatności za usługi opiekuńcze
Interpelacja nr 14602
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie niewliczania świadczenia wspierającego do dochodu przy ustalaniu odpłatności za usługi opiekuńcze
Zgłaszający: Tadeusz Woźniak
Data wpływu: 12-01-2026
Szanowna Pani Minister,
z dniem 1 stycznia 2024 r. weszły w życie przepisy wprowadzające świadczenie wspierające, będące nowym instrumentem wsparcia finansowego dla osób z niepełnosprawnościami, przyznawanym na podstawie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia.
Zgodnie z założeniami ustawodawcy świadczenie to miało wzmacniać samodzielność osób z niepełnosprawnościami oraz poprawiać ich sytuację życiową. W praktyce jednak pojawiają się liczne sygnały od samorządów, ośrodków pomocy społecznej oraz samych beneficjentów, że świadczenie wspierające - jako nieuwzględnione w katalogu wyłączeń z dochodu w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - jest wliczane do dochodu przy ustalaniu odpłatności za usługi opiekuńcze.
Prowadzi to do sytuacji, w której osoby z niepełnosprawnościami, mimo otrzymania świadczenia wspierającego, są obciążane znacząco wyższą odpłatnością za usługi opiekuńcze, a w skrajnych przypadkach rezygnują z tej formy wsparcia z uwagi na nadmierne koszty. W efekcie świadczenie, które miało poprawiać sytuację tych osób, realnie prowadzi do pogorszenia ich dostępu do usług niezbędnych do codziennego funkcjonowania.
W toku prac legislacyjnych nad ustawą o świadczeniu wspierającym problem ten był sygnalizowany, w tym poprzez poprawki senackie, które jednak nie zostały ostatecznie przyjęte. Obecnie brak jest jednoznacznych rozwiązań systemowych, które eliminowałyby ten niezamierzony efekt regulacji.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej prowadzi obecnie prace analityczne lub legislacyjne zmierzające do wyłączenia świadczenia wspierającego z dochodu, o którym mowa w ustawie o pomocy społecznej, w szczególności na potrzeby ustalania odpłatności za usługi opiekuńcze?
Czy planowana jest nowelizacja ustawy o pomocy społecznej, która jednoznacznie wyłączyłaby świadczenie wspierające z podstawy ustalania odpłatności za usługi opiekuńcze oraz inne świadczenia uzależnione od kryterium dochodowego?
Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie rozwiązań przejściowych lub wytycznych dla jednostek samorządu terytorialnego, które pozwoliłyby ograniczyć negatywne skutki finansowe dla osób pobierających świadczenie wspierające do czasu ewentualnej zmiany przepisów?
Jakie stanowisko zajmuje ministerstwo wobec argumentu, że obecny stan prawny stoi w sprzeczności z celem, dla którego świadczenie wspierające zostało wprowadzone, tj. realnym zwiększeniem samodzielności i bezpieczeństwa socjalnego osób z niepełnosprawnościami?
Z uwagi na skalę zgłaszanych problemów oraz ich bezpośredni wpływ na sytuację życiową osób wymagających wsparcia, uprzejmie proszę o szczegółowe odniesienie się do przedstawionych kwestii.
Z poważaniem
Tadeusz Woźniak
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Interpelacja nr 14602
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie niewliczania świadczenia wspierającego do dochodu przy ustalaniu odpłatności za usługi opiekuńcze
Zgłaszający: Tadeusz Woźniak
Data wpływu: 12-01-2026
Szanowna Pani Minister,
z dniem 1 stycznia 2024 r. weszły w życie przepisy wprowadzające świadczenie wspierające, będące nowym instrumentem wsparcia finansowego dla osób z niepełnosprawnościami, przyznawanym na podstawie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia.
Zgodnie z założeniami ustawodawcy świadczenie to miało wzmacniać samodzielność osób z niepełnosprawnościami oraz poprawiać ich sytuację życiową. W praktyce jednak pojawiają się liczne sygnały od samorządów, ośrodków pomocy społecznej oraz samych beneficjentów, że świadczenie wspierające - jako nieuwzględnione w katalogu wyłączeń z dochodu w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - jest wliczane do dochodu przy ustalaniu odpłatności za usługi opiekuńcze.
Prowadzi to do sytuacji, w której osoby z niepełnosprawnościami, mimo otrzymania świadczenia wspierającego, są obciążane znacząco wyższą odpłatnością za usługi opiekuńcze, a w skrajnych przypadkach rezygnują z tej formy wsparcia z uwagi na nadmierne koszty. W efekcie świadczenie, które miało poprawiać sytuację tych osób, realnie prowadzi do pogorszenia ich dostępu do usług niezbędnych do codziennego funkcjonowania.
W toku prac legislacyjnych nad ustawą o świadczeniu wspierającym problem ten był sygnalizowany, w tym poprzez poprawki senackie, które jednak nie zostały ostatecznie przyjęte. Obecnie brak jest jednoznacznych rozwiązań systemowych, które eliminowałyby ten niezamierzony efekt regulacji.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej prowadzi obecnie prace analityczne lub legislacyjne zmierzające do wyłączenia świadczenia wspierającego z dochodu, o którym mowa w ustawie o pomocy społecznej, w szczególności na potrzeby ustalania odpłatności za usługi opiekuńcze?
Czy planowana jest nowelizacja ustawy o pomocy społecznej, która jednoznacznie wyłączyłaby świadczenie wspierające z podstawy ustalania odpłatności za usługi opiekuńcze oraz inne świadczenia uzależnione od kryterium dochodowego?
Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie rozwiązań przejściowych lub wytycznych dla jednostek samorządu terytorialnego, które pozwoliłyby ograniczyć negatywne skutki finansowe dla osób pobierających świadczenie wspierające do czasu ewentualnej zmiany przepisów?
Jakie stanowisko zajmuje ministerstwo wobec argumentu, że obecny stan prawny stoi w sprzeczności z celem, dla którego świadczenie wspierające zostało wprowadzone, tj. realnym zwiększeniem samodzielności i bezpieczeństwa socjalnego osób z niepełnosprawnościami?
Z uwagi na skalę zgłaszanych problemów oraz ich bezpośredni wpływ na sytuację życiową osób wymagających wsparcia, uprzejmie proszę o szczegółowe odniesienie się do przedstawionych kwestii.
Z poważaniem
Tadeusz Woźniak
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Katarzyna Nowakowska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
28%
Konkretność
72%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 1 %
Precyzyjne daty
3
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
4.5 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5413 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.29.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 14602 Pana Posła Tadeusza Woźniaka, w sprawie
niewliczania świadczenia wspierającego do dochodu przy ustalaniu odpłatności za usługi
opiekuńcze, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Na wstępie pragnę zaznaczyć, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej pomoc
społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom
i rodzinom przezwyciężanie trudności, którym nie są one w stanie sprostać wykorzystując
własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Wyrażona w tym przepisie zasada subsydiarności
oznacza, że pomoc społeczna wspiera osoby potrzebujące w wysiłkach zmierzających do
zaspokojenia ich podstawowych potrzeb. Instytucja ta stanowi zatem dopełnienie
świadczeń prawnie zabezpieczonych przez inne systemy. Osoby ubiegające się o wsparcie
z systemu pomocy społecznej powinny w pierwszej kolejności korzystać z uprawnień
przysługujących im na podstawie innych przepisów oraz z własnych zasobów majątkowych
(pieniężnych i niepieniężnych) i z własnych możliwości działania. Pomoc społeczna nie może
zastępować innych podmiotów i instytucji, które w pierwszej kolejności zobowiązane są do
wspierania osób potrzebujących, w realizacji ich zadań.
Prawo do świadczeń z pomocy społecznej uzależnione jest od wysokości dochodu. Zgodnie
z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych
przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, a w przypadku utraty dochodu
z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania,
jeżeli ustawa nie stanowi inaczej pomniejszoną o:
— miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i koszty uzyskania
przychodu;
— składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki
zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne
określone w odrębnych przepisach;
— kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.
Wskazany akt stanowi, że uwzględniać należy wszystkie dochody niezależnie od ich źródła
i wprowadza od tej zasady tylko nieliczne wyjątki. Art. 8 ust. 4 i 4a ustawy o pomocy
społecznej zawiera katalog przychodów, które podlegają odliczeniu od dochodu. Trzeba
podkreślić, że zarówno katalog obciążeń pomniejszających dochód, jak i przychodów
odliczanych od dochodu jest zamknięty. Oznacza to, że każdy niewymieniony w nim rodzaj
dochodu wliczany jest do dochodu osoby lub rodziny.
Odnośnie do kwestii odpłatności za usługi opiekuńcze należy wskazać, że organizowanie
oraz świadczenie usług opiekuńczych, w miejscu zamieszkania, jest zadaniem własnym
gminy o charakterze obowiązkowym, finansowanym z jej środków.
-- 1 of 2 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Władze jednostki samorządu terytorialnego same podejmują decyzję dotyczącą sposobu
realizacji takiego zadania. Tym samym to ośrodek pomocy społecznej, przyznając usługi
opiekuńcze, ustala ich zakres, okres i miejsce świadczenia. Kierownictwo Ministerstwa
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej rekomenduje samorządom ustalanie kryteriów
przyznawania pomocy w formie usług opiekuńczych oraz specjalistycznych usług
opiekuńczych, a także wysokości odpłatności w sposób jak najlepszy dla społeczności
i potrzeb lokalnych. Procentowa wysokość odpłatności do kosztu usługi dla osoby samotnie
gospodarującej oraz osoby w rodzinie ustalana jest według kryterium dochodowego
określonego przepisami ustawy o pomocy społecznej.
Ustawa o pomocy społecznej ustanawia generalną zasadę, zgodnie z którą wydatki na
usługi, pomoc rzeczową, zasiłki na ekonomiczne usamodzielnienie, zasiłki okresowe i zasiłki
celowe przyznane pod warunkiem zwrotu podlegają zwrotowi w części lub w całości, jeżeli
dochód na osobę w rodzinie w przypadku osoby zobowiązanej do zwrotu przekracza kwotę
kryterium dochodowego (art. 96 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej). Jeśli dana osoba nie
przekroczy kryterium dochodowego wynoszącego 823 zł na osobę w rodzinie, nie ponosi
odpłatności. Dla osoby samotnie gospodarującej kwota kryterium wynosi 1010 zł.
W przypadku przekroczenia wskazanych progów osoba korzystająca ze wsparcia ponosi za
nie częściową odpłatność – tym większą, im większe było to przekroczenie (aż do 100%
ceny danej usługi).
Informuję, że minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego przygotował,
zgodnie z art. 69 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, przegląd
stosowania przepisów tego aktu. Po zakończeniu prac przegląd wraz z rekomendacjami
przekazano do akceptacji Rady Ministrów, która przyjęła go 16 października 2025 r. Przyjęty
przez Radę Ministrów przegląd zawiera rekomendacje dotyczące konieczności
usprawnienia procedur wydawania decyzji o potrzebie wsparcia oraz podniesienia ich
jakości.
Obecnie w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej trwają prace nad konkretnymi
zmianami dotyczącymi ustalania poziomu potrzeby wsparcia i ustalania prawa do
świadczenia wspierającego.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.29.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 14602 Pana Posła Tadeusza Woźniaka, w sprawie
niewliczania świadczenia wspierającego do dochodu przy ustalaniu odpłatności za usługi
opiekuńcze, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Na wstępie pragnę zaznaczyć, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej pomoc
społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom
i rodzinom przezwyciężanie trudności, którym nie są one w stanie sprostać wykorzystując
własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Wyrażona w tym przepisie zasada subsydiarności
oznacza, że pomoc społeczna wspiera osoby potrzebujące w wysiłkach zmierzających do
zaspokojenia ich podstawowych potrzeb. Instytucja ta stanowi zatem dopełnienie
świadczeń prawnie zabezpieczonych przez inne systemy. Osoby ubiegające się o wsparcie
z systemu pomocy społecznej powinny w pierwszej kolejności korzystać z uprawnień
przysługujących im na podstawie innych przepisów oraz z własnych zasobów majątkowych
(pieniężnych i niepieniężnych) i z własnych możliwości działania. Pomoc społeczna nie może
zastępować innych podmiotów i instytucji, które w pierwszej kolejności zobowiązane są do
wspierania osób potrzebujących, w realizacji ich zadań.
Prawo do świadczeń z pomocy społecznej uzależnione jest od wysokości dochodu. Zgodnie
z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych
przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, a w przypadku utraty dochodu
z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania,
jeżeli ustawa nie stanowi inaczej pomniejszoną o:
— miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i koszty uzyskania
przychodu;
— składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki
zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne
określone w odrębnych przepisach;
— kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.
Wskazany akt stanowi, że uwzględniać należy wszystkie dochody niezależnie od ich źródła
i wprowadza od tej zasady tylko nieliczne wyjątki. Art. 8 ust. 4 i 4a ustawy o pomocy
społecznej zawiera katalog przychodów, które podlegają odliczeniu od dochodu. Trzeba
podkreślić, że zarówno katalog obciążeń pomniejszających dochód, jak i przychodów
odliczanych od dochodu jest zamknięty. Oznacza to, że każdy niewymieniony w nim rodzaj
dochodu wliczany jest do dochodu osoby lub rodziny.
Odnośnie do kwestii odpłatności za usługi opiekuńcze należy wskazać, że organizowanie
oraz świadczenie usług opiekuńczych, w miejscu zamieszkania, jest zadaniem własnym
gminy o charakterze obowiązkowym, finansowanym z jej środków.
-- 1 of 2 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Władze jednostki samorządu terytorialnego same podejmują decyzję dotyczącą sposobu
realizacji takiego zadania. Tym samym to ośrodek pomocy społecznej, przyznając usługi
opiekuńcze, ustala ich zakres, okres i miejsce świadczenia. Kierownictwo Ministerstwa
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej rekomenduje samorządom ustalanie kryteriów
przyznawania pomocy w formie usług opiekuńczych oraz specjalistycznych usług
opiekuńczych, a także wysokości odpłatności w sposób jak najlepszy dla społeczności
i potrzeb lokalnych. Procentowa wysokość odpłatności do kosztu usługi dla osoby samotnie
gospodarującej oraz osoby w rodzinie ustalana jest według kryterium dochodowego
określonego przepisami ustawy o pomocy społecznej.
Ustawa o pomocy społecznej ustanawia generalną zasadę, zgodnie z którą wydatki na
usługi, pomoc rzeczową, zasiłki na ekonomiczne usamodzielnienie, zasiłki okresowe i zasiłki
celowe przyznane pod warunkiem zwrotu podlegają zwrotowi w części lub w całości, jeżeli
dochód na osobę w rodzinie w przypadku osoby zobowiązanej do zwrotu przekracza kwotę
kryterium dochodowego (art. 96 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej). Jeśli dana osoba nie
przekroczy kryterium dochodowego wynoszącego 823 zł na osobę w rodzinie, nie ponosi
odpłatności. Dla osoby samotnie gospodarującej kwota kryterium wynosi 1010 zł.
W przypadku przekroczenia wskazanych progów osoba korzystająca ze wsparcia ponosi za
nie częściową odpłatność – tym większą, im większe było to przekroczenie (aż do 100%
ceny danej usługi).
Informuję, że minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego przygotował,
zgodnie z art. 69 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, przegląd
stosowania przepisów tego aktu. Po zakończeniu prac przegląd wraz z rekomendacjami
przekazano do akceptacji Rady Ministrów, która przyjęła go 16 października 2025 r. Przyjęty
przez Radę Ministrów przegląd zawiera rekomendacje dotyczące konieczności
usprawnienia procedur wydawania decyzji o potrzebie wsparcia oraz podniesienia ich
jakości.
Obecnie w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej trwają prace nad konkretnymi
zmianami dotyczącymi ustalania poziomu potrzeby wsparcia i ustalania prawa do
świadczenia wspierającego.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --