Interpelacja w sprawie wprowadzania do rzek zasolonych wód z kopalń węgla kamiennego
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 14600
do ministra infrastruktury
w sprawie wprowadzania do rzek zasolonych wód z kopalń węgla kamiennego
Zgłaszający: Marta Stożek
Data wpływu: 12-01-2026
Szanowny Panie Ministrze, Pani Ministro,
raport Najwyższej Izby Kontroli z lipca br., potwierdził bezpośredni związek katastrofy ekologicznej na Odrze w 2022 roku z dużymi ładunkami zanieczyszczeń - przede wszystkim chlorków i siarczanów - wprowadzanymi do rzeki wraz z zasolonymi wodami pochodzącymi z odwadniania kopalń węgla kamiennego na Śląsku. Zakwit tzw. złotych alg (Prymnesium parvum), będący bezpośrednią przyczyną masowego śnięcia ryb, był zjawiskiem powiązanym ze wzmożonym zrzutem solanek.
Na dzień 22 września 2023 roku w Kanale Gliwickim obowiązywał II stopień zagrożenia zakwitem złotej algi, a monitoring potwierdził obecność tej inwazyjnej formy również w innych akwenach, m.in. w Jeziorze Dzierżno Duże.
W świetle danych zaprezentowanych we wzmiankowanym raporcie NIK, jak również w raportach organizacji pozarządowych należy uznać, że:
obowiązujące przepisy dotyczące przyznawania pozwoleń wodnoprawnych są wadliwie skonstruowane, gdyż nie uwzględniają skumulowanego wpływu działalności wielu zakładów na stan wód,
obecny system raportowania wyprowadzanych do rzek zanieczyszczeń przez same podmioty zanieczyszczające pozostawia duże pole do nadużyć, skutkuje niedoszacowaniami faktycznego stanu zasolenia rzek i w efekcie nie spełnia swojego celu,
monitoring wód jest prowadzony tylko w wybranych terminach, a wyniki badań nie są dostępne w czasie rzeczywistym, co utrudnia reagowanie w sytuacjach kryzysowych,
Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie nierzetelnie wywiązywało się ze swoich obowiązków kontrolnych,
rozbicie kompetencji dotyczących ochrony wód pomiędzy Ministerstwo Infrastruktury oraz Ministerstwo Klimatu i Środowiska prowadzi do rozmycia kompetencji i spowalnia bądź uniemożliwia prowadzenie właściwych działań na miarę istniejących wyzwań i ryzyk,
niskie stawki za odprowadzanie zasolonych ścieków czynią bardziej opłacalnym ich zrzut do rzek, niż inwestycje w technologie odsalania,
średnio jedynie 18% wód kopalnianych znajduje inne zagospodarowanie niż odprowadzenie do rzek,
obowiązujące przepisy (w tym wyjątek - traktowany raczej jako reguła - przewidziany w § 12 ust. 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 12 lipca 2019 r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu do wód lub do ziemi ścieków, a także przy odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do wód lub do urządzeń wodnych (Dz.U. 2019.1311) - umożliwiają praktyki, które stanowią poważne zagrożenie dla istnienia życia w rzekach i powiązanych z nimi ekosystemach, szczególnie w odniesieniu do Odry i Wisły.
Mając powyższe na uwadze, zwracam się do Państwa z poniższymi pytaniami:
Jakie działania zostały dotychczas podjęte w celu wyeliminowania zaniedbań stwierdzonych w raporcie NIK po stronie PGW Wody Polskie, w szczególności w zakresie sprawozdawczości, weryfikacji danych od przedsiębiorców oraz analizy skutków wprowadzania zasolonych wód do rzek?
Czy ministerstwa dostrzegają zasadność wprowadzenia systemu ciągłego monitoringu jakości i ilości ścieków oraz wód odbiornika - zwłaszcza w okresach suszy hydrologicznej i tuż po niej?
Czy ministerstwa podejmą działania w kierunku zmiany procedury wydawania pozwoleń wodnoprawnych, tak aby uwzględniały one łączną ilość zanieczyszczeń trafiających do rzeki ze wszystkich zakładów?
Jakie jest stanowisko ministerstw w kwestii wprowadzenia opłat za pobór wód w ramach odwadniania kopalń?
Jakie są możliwości ministerstw w zakresie wprowadzenia zachęt dla podmiotów inwestujących w instalacje odsalania wody?
Czy ministerstwa rozważają wprowadzenie obowiązku budowy i stosowania systemów odsalania oraz retencyjno-dozujących w kopalniach?
Czy ministerstwa planują inicjatywę legislacyjną w kierunku zmiany wspomnianego rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 12 lipca 2019 r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych (...) , w tym wykreślenia wyjątku przewidzianego w § 12 ust. 3?
Czy planowane są prace legislacyjne zmierzające do określenia górnych limitów stężeń chlorków i siarczanów w ściekach odprowadzanych do rzek?
Czy resorty dostrzega potrzebę istotnego podniesienia opłat za odprowadzanie ścieków kopalnianych, tak aby realnie odzwierciedlały koszty środowiskowe?
Z poważaniem
Marta Stożek
Posłanka na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Sekretarz stanu Arkadiusz Marchewka
Wysoki stopień unikania odpowiedzi – zidentyfikowano zwroty o braku właściwości, braku danych lub ogólnikowe formułki uspokajające.
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (14)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „nie posiada kompetencji” (brak właściwości / odesłanie do innego organu)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
20396 znakówkancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DGW-4.054.2.2026.WP
Warszawa, 14 maja 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do interpelacji nr 14600 z dnia 14 stycznia 2026 r. Poseł na Sejm RP Pani
Marty Stożek, przedstawiam poniżej stanowisko w sprawie.
Uprzejmie informuję, że Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie (PGW WP)
realizuje zadania na podstawie przepisów prawa, w tym ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. –
Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 960 ze zm.) oraz aktów wykonawczych. Zakres
działań organów w odniesieniu do podmiotów wprowadzających ścieki do wód jest ściśle
determinowany obowiązującymi regulacjami prawnymi i nie może być dowolnie
rozszerzany bez wyraźnej podstawy prawnej.
Zgodnie z informacjami przekazanymi przez jednostkę podległą, PGW WP podejmuje
szereg działań w ramach ustawowych instrumentów zarządzania zasobami wodnymi,
ukierunkowanych na wzmocnienie skuteczności systemu ochrony wód, które ze względu
na skalę oraz złożoność problematyki związanej z oddziaływaniem zasolonych wód na
ekosystemy rzeczne, wymagają długofalowego i skoordynowanego podejścia,
obejmującego aspekty organizacyjne, prawne oraz finansowe.
W związku z wejściem w życie ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o rewitalizacji rzeki Odry
(Dz. U. z 2023 r. poz. 1963), której celem była poprawa warunków środowiskowych rzeki
Odry w zakresie ilości i jakości wód, a także usprawnienie funkcjonowania gospodarki
wodnościekowej na obszarze, który może mieć wpływ na środowisko wodne w dorzeczu
rzeki Odry, organy PGW WP, w terminie 18 miesięcy, przeprowadziły przegląd 824
pozwoleń wodnoprawnych na wprowadzanie ścieków do wód na obszarze zlewni rzeki
Odry, w tym pozwoleń dotyczących odprowadzania zasolonych wód pochodzących
z odwadniania kopalń. Wyniki ww. przeglądu potwierdziły, że zdecydowana większość
podmiotów realizuje obowiązki wynikające z posiadanych pozwoleń wodnoprawnych,
a skala stwierdzonych nieprawidłowości nie uzasadnia tezy o systemowym naruszaniu
warunków korzystania z wód przez przedsiębiorców działających w oparciu
o obowiązujące decyzje administracyjne.
Należy jednocześnie wskazać, że PGW WP nie posiada kompetencji do arbitralnego
ograniczania lub cofania pozwoleń wodnoprawnych, jeżeli podmioty korzystające z wód
realizują warunki określone w tych pozwoleniach. Każde rozstrzygnięcie w tym zakresie
-- 1 of 7 --
2
musi być oparte na przesłankach ustawowych i udokumentowanych ustaleniach
faktycznych, z poszanowaniem zasad praworządności oraz ochrony praw nabytych.
Realizując obowiązek wynikający z art. 22 ust. 2 ww. ustawy, PGW WP przekazało
ministrowi właściwemu do spraw gospodarki wodnej wyniki przeprowadzonego
przeglądu pozwoleń, wskazując te decyzje, które – w świetle dostępnych danych
i obowiązujących przepisów – mogą wymagać cofnięcia lub ograniczenia na podstawie art.
415 lub art. 417 ustawy - Prawo wodne, w celu zapobieżenia zagrożeniu osiągnięcia celów
środowiskowych. Opisane działania stanowiły realizację szczególnego, jednorazowego
mechanizmu ustawowego, wprowadzonego w związku z kryzysem ekologicznym na rzece
Odrze i miały na celu wzmocnienie ochrony wód powierzchniowych w tym obszarze.
Należy podkreślić, że przepisy prawa nie przewidują stałego, nadzwyczajnego trybu
weryfikacji wszystkich pozwoleń wodnoprawnych w czasie rzeczywistym.
Ponadto PGW WP poinformowało, że w latach 2023–2025 zwiększono liczbę kontroli
gospodarowania wodami. W 2023 r. przeprowadzono 517 kontroli planowych
i doraźnych, w 2024 r. – 708 kontroli, a w 2025 r. - 1 093. Jednym z kluczowych aspektów
kontroli była (i jest) kontrola zakładów wprowadzających ścieki do środowiska lub
urządzeń kanalizacyjnych innych podmiotów. W latach 2023-2024 na obszarze działania
PGW WP Regionalnych Zarządów Gospodarki Wodnej w: Gliwicach, Wrocławiu
i Szczecinie przeprowadzono w tym zakresie po 49 kontroli, a w 2025 r. – 96.
Kontrole NIK przeprowadzone po katastrofie odrzańskiej z 2022 r. wskazały, że PGW WP
nie gromadzi w należyty sposób oraz nie wykorzystuje właściwie danych pochodzących ze
sprawozdań z art. 304 ustawy – Prawo wodne. W 2023 r. został opracowany elektroniczny
formularz Excel dla sprawozdających z art. 304 ustawy – Prawo wodne, który został
opublikowany na stronach internetowych regionalnych zarządów gospodarki wodnej.
Zgodnie z informacjami przekazanymi przez PGW WP, 9 października 2024 r. została
podpisana umowa pomiędzy PGW Wody Polskie a wykonawcą dotycząca wykonania
pilotażu usługi automatyzacji ekstrakcji i anonimizacji danych (ze skanów pdf) w zakresie
wybranych atrybutów sprawozdań z art. 304 ustawy – Prawo wodne, która polegała na
pilotażowym wdrożeniu w PGW WP odpowiedniego narzędzia informatycznego wraz
z udostępnieniem licencji czasowej.
Odnosząc się do zapytania o zasadność wprowadzenia systemu ciągłego monitoringu
jakości i ilości ścieków oraz wód odbiornika, uprzejmie informuję, że Ministerstwo
Infrastruktury podjęło prace legislacyjne nad projektem rozporządzenia Ministra
Infrastruktury zmieniającym rozporządzenie w sprawie substancji szczególnie szkodliwych
dla środowiska wodnego oraz warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu do wód
lub do ziemi ścieków, a także przy odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do
wód lub do urządzeń wodnych. Zakres projektowanych zmian obejmuje m.in. planowane
określenie obowiązku prowadzenia ciągłego pomiaru wybranych parametrów
podstawowych (w tym przewodności elektrolitycznej) ścieków przemysłowych, wód
pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych oraz wód powierzchniowych powyżej
i poniżej miejsca zrzutu ścieków. Nowymi regulacjami planuje się objąć podmioty
wprowadzające do wód ścieki przemysłowe oraz wody pochodzące z odwodnienia
zakładów górniczych, którym dopuszczono wzrost sumarycznego stężenia chlorków i
-- 2 of 7 --
3
siarczanów do wartości większej niż 1000 mg/l. Projekt dokumentu uzyskał wpis do
wykazu prac legislacyjnych Ministra Infrastruktury pod numerem 89.
Prace nad ww. projektem zbiegły się w czasie z pracami Międzyresortowego Zespołu do
spraw Przeciwdziałania Sytuacjom Kryzysowym i Zagrożeniom Środowiskowym na Rzece
Odrze, którego pracami kieruje Ministerstwo Klimatu i Środowiska. Jednym z efektów prac
Zespołu ma być wypracowywanie propozycji działań, rekomendacji oraz rozwiązań, w tym
prawnoorganizacyjnych oraz technicznych, mających na celu przeciwdziałanie sytuacjom
kryzysowym i zagrożeniom środowiskowym na rzece Odrze oraz reagowanie na nie.
W związku z zakresem działań Zespołu procedowanie zmian w ww. rozporządzeniu nie
może odbywać się w oderwaniu od prac (i ostatecznie rekomendacji) Zespołu. Wyniki prac
Zespołu mogą bowiem mieć znaczący wpływ na prawne podejście do kwestii ścieków
zasolonych. Zasadnym jest zatem uwzględnienie wyników prac ww. Zespołu w dalszych
pracach legislacyjnych, zarówno wspomnianej nowelizacji rozporządzenia, jak i ustawy –
Prawo wodne.
Obecnie Międzyresortowy Zespół ds. Odry prowadzi prace związane z analizą wniosków
z przeglądu pozwoleń wodnoprawnych, zrealizowanego przez PGW WP. Celem analizy
jest wskazanie niezbędnych zmian organizacyjnych i legislacyjnych, które usprawnią
procesy w obszarze gospodarowania wodami. W ramach tej analizy rozpatrywane jest
m.in. wprowadzenie obowiązku stałego monitoringu jakości wód przez zakłady.
Zgodnie z informacjami przekazanymi przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska, w 2025
roku Główny Inspektorat Ochrony Środowiska, w ramach współpracy z Narodowym
Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW), rozpoczął realizację
pilotażowego monitoringu automatycznego jakości wód powierzchniowych. Pilotaż
zakłada utworzenie dziesięciu stanowisk pomiarowych na rzece Odrze. To rozwiązanie
pomostowe, zaplanowane na okres poprzedzający wejście w życie planowanej nowelizacji
ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska. Przygotowywana nowelizacja ustawy ma
usystematyzować zagadnienia związane z wdrożeniem systemu monitoringu
automatycznego oraz zagwarantowanie stabilnego źródła finansowania tego systemu.
Odnosząc się do pytania o zmianę procedury wydawania pozwoleń wodnoprawnych,
uprzejmie informuję, że Minister Infrastruktury podjął działania w celu wprowadzenia
systemowego rozwiązania dotyczącego stosowania oceny skumulowanej przy wydawaniu
pozwoleń wodnoprawnych. Po przeprowadzonej kontroli Najwyższej Izby Kontroli pn.
Działania podmiotów publicznych w związku z kryzysem ekologicznym na rzece Odrze,
skierowano wniosek pokontrolny do Ministra Infrastruktury wskazujący na potrzebę
podjęcia działań legislacyjnych w celu zapewnienia wykonywania przez organy wydające
pozwolenia wodnoprawne/pozwolenia zintegrowane w toku prowadzonych postępowań
obowiązkowej oceny skumulowanego wpływu zrzutu ścieków objętych wnioskami
o wydanie ww. pozwoleń na stan odbiornika tych ścieków.
W celu wykonania ww. wniosku w Ministerstwie Infrastruktury podjęto działania w celu
dokonania szczegółowej analizy wskazanego przez NIK problemu. Aktualnie trwa analiza
zabranych informacji w tym zakresie. Po zakończeniu analizy będzie możliwe określenie
-- 3 of 7 --
4
kierunków ewentualnych zmian legislacyjnych. Termin wykonania zalecenia
pokontrolnego uzależniony jest od wyników/wniosków z tej analizy.
Ponadto, zgodnie z informacjami przekazanymi przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska
problematyka dotycząca kumulacji zanieczyszczeń ze ścieków odprowadzanych do rzek
przez zakłady i instalacje przemysłowe, jest rozpatrywana przez Międzyresortowy Zespół
ds. Odry, m.in. w ramach analiz dotyczących możliwości zmian organizacyjnych
i legislacyjnych.
Dodatkowo, na podstawie zalecenia Międzyresortowego Zespołu ds. Odry, funkcjonuje
Grupa Robocza ds. Rekomendowania Ograniczenia Zrzutów (koordynowana przez
PGW WP). W skład ww. Grupy roboczej wchodzą przedstawiciele: IMGW-PIB, GIOŚ, GDOŚ,
MKiŚ, MP oraz przedstawiciele zakładów górniczych KGHM Polska Miedź S.A., Polskiej
Grupy Górniczej S.A. oraz Przedsiębiorstwa Gospodarki Wodnej i Rekultywacji S.A. Grupa
cyklicznie analizuje: aktualną sytuację hydrologiczną, meteorologiczną, stan jakościowy
wód z uwzględnieniem badań ilościowych „złotej algi”, a także możliwości ograniczania
zrzutów wód z zakładów górniczych. Efektem spotkań są rekomendacje dotyczące
gospodarowania przez zakłady przemysłowe zrzutami wód poprzemysłowych. Decyzje
zapadają na podstawie aktualnego stanu wód rzeki Odry oraz stopnia zagrożenia
rozwojem Prymnesium parvum (tzw. „złotej algi”). Ostatnie spotkanie Grupy odbyło się
w dniu 21 stycznia bieżącego roku.
Jednocześnie Ministerstwo Klimatu i Środowiska rozpoczęło prace nad projektem ustawy
o zmianie niektórych ustaw w związku z przywracaniem retencji oraz zapobieganiem
skutkom suszy. W ramach tego projektu przewidziano m.in. uporządkowanie
mechanizmów koordynacji oraz optymalizacji funkcjonowania systemów retencyjno-
dozujących w polskim porządku prawnym, aby zapobiegać zjawiskom kumulacji
zanieczyszczeń. Wniosek o wpis tego projektu do Wykazu prac legislacyjnych Rady
Ministrów został złożony i oczekuje na rozpatrzenie przez Zespół ds. programowania Prac
Rządu.
Gospodarowanie wodami, zgodnie z art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo
wodne (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 960, ze zm.), zwanej dalej „ustawą Prawo wodne”, opiera
się na zasadzie zwrotu kosztów usług wodnych, uwzględniających koszty środowiskowe
i koszty zasobowe oraz analizę ekonomiczną. Taki sposób gospodarowania wodami jest
zgodny z zasadą „zanieczyszczający płaci”, wynikającą Ramowej Dyrektywy Wodnej,
tj. Dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000
r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej.
Jednak obowiązujące przepisy ustawy Prawo wodne zwalniają z opłat za usługi wodne
kopalnie dokonujące poboru wód w ramach odwadniania kopalń. Zgodnie z art. 268
ust. 2 ustawy Prawo wodne, opłatę za usługi wodne za pobór wód podziemnych lub
powierzchniowych do celów wydobywania węgla kamiennego i węgla brunatnego
(lignitu) oraz do celów pozostałego górnictwa i wydobywania ponosi się wyłącznie za
pobór wód podziemnych lub ujęć wód powierzchniowych, które nie należą do systemów
odwodnienia zakładów górniczych. Tym samym z obowiązku uiszczenia opłat za pobór
wód podziemnych i powierzchniowych jest zwolniony pobór wód podziemnych lub wód
-- 4 of 7 --
5
powierzchniowych do celów wydobywania węgla kamiennego i węgla brunatnego oraz do
celów pozostałego górnictwa i wydobywania z ujęć wód podziemnych lub ujęć wód
powierzchniowych, które należą do systemów odwadniania zakładów górniczych.
Ponadto, zgodnie z art. 20 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze
(Dz. U. z 2026 r. poz. 69 z późn. zm.), korzystanie z wód kopalnianych dla zaspokojenia
potrzeb zakładu górniczego jest bezpłatne.
Należy jednak wskazać, że zakłady górnicze, co do zasady – jeśli nie podlegają zwolnieniu
z opłat na poziomie ustawowym, ponoszą opłaty za usługi wodne za odprowadzanie wód
zasolonych do wód publicznych.
Mając na uwadze przedstawione okoliczności a także potrzebę jak najpełniejszej realizacji
zasady „zwrotu kosztów usług wodnych” Ministerstwo Infrastruktury dokonuje analiz
w zakresie potrzeby zmiany systemu opłat za usługi wodne, które zapewniłyby lepszą
ochronę środowiska, w szczególności rzeki Odry, przy jednoczesnym uwzględnieniu
zasady zrównoważonego rozwoju.
Ponadto, zgodnie z przekazanym stanowiskiem, Ministerstwo Klimatu i Środowiska
postuluje, aby ramy legislacyjne ewoluowały w kierunku skuteczniejszego zachęcania
przemysłu do inwestowania w technologie oczyszczania, m.in. poprzez wprowadzenie
wyższych opłat za odprowadzanie ścieków do wód – wg zasady zanieczyszczający płaci.
Takie postulaty zostały m.in. zgłoszone na etapie międzyresortowego uzgodnienia ustawy
o zmianie niektórych ustaw wspierających bezpieczeństwo rzeki Odry oraz w zakresie
gospodarki wodnej (UD96).
Odnosząc się do pytania o wprowadzenie zachęt dla podmiotów inwestujących
w instalacje odsalania wody, należy wskazać, że obecnie już obowiązują zachęty
finansowe dla zakładów prowadzących działalność w zakresie odprowadzania wód
zasolonych do wód, dla tzw. zakładów odprowadzających ścieki o zwiększonym zasoleniu.
Przedmiotowe zakłady, jeżeli będą wykorzystywały systemy oczyszczania lub
podczyszczania ścieków zasolonych mogą korzystać z obniżek opłat za odprowadzanie
wód zasolonych do wód. Przedmiotowe instrumenty prawne zostały wprowadzone
ustawą z dnia 13 lipca 2023 r. o rewitalizacji rzeki Odry. Przedmiotowe rozwiązanie było
powiązane z podwyższeniem w dłuższej perspektywie opłat dla zakładów
odprowadzających ścieki o zwiększonym zasoleniu.
Należy wskazać, że ewentualne inne zachęty mogłyby zostać wprowadzone ze środków
przeznaczonych na ochronę środowiska i gospodarki wodnej, które pozostają w dyspozycji
Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Jednak nadzór nad
przedmiotowym funduszem należy do właściwości Ministra Klimatu i Środowiska.
Ministerstwo Infrastruktury nie proceduje zmian przepisów w zakresie obowiązku
budowy i stosowania systemów odsalania oraz retencyjno-dozujących w kopalniach.
Jednocześnie należy wskazać, że ustawa z dnia 13 lipca 2023 r. o rewitalizacji rzeki Odry
wprowadziła do porządku prawnego definicję „systemu retencyjno-dozującego” oraz
„systemu oczyszczania lub podczyszczania ścieków zasolonych”. Rozwiązania te miały na
-- 5 of 7 --
6
celu zachęcenie do realizację proekologicznych inwestycji, które zmniejszą ilość ścieków
odprowadzanych do rzek i które pozwolą całkowicie lub znacząco ograniczyć zrzut wód
zasolonych w okresie suszy.
Analiza niezbędnego czasu na realizację inwestycji w celu budowy systemu retencyjno-
dozującego, w postaci zbiornika o ogromnej pojemności, kosztującego w niektórych
przypadkach (dot. największych przedsiębiorstw) nawet ponad miliard złotych, a także
budowa systemu oczyszczania lub podczyszczania ścieków wymagają co najmniej kilku lat
na przeprowadzenie procesu inwestycyjnego, w tym pozyskania decyzji środowiskowych.
W związku z powyższym ocena wprowadzonych zachęt do realizacji przedmiotowych
systemów będzie możliwa dopiero po upływie kilku lat od wejścia w życie ww. przepisów
(niezbędnego do wykonania takich systemów lub co najmniej podjęcia prac
inwestycyjnych w tym zakresie). Dopiero wtedy będzie można ocenić czy celowe jest
wprowadzenie bardziej rygorystycznych wymagań w tym zakresie polegających na
obowiązku (a nie tylko zachęcie do wykonania) budowy i stosowania takich systemów,
w szczególności biorąc pod uwagę koszty ich wykonania dla zakładu.
Ponadto, Ministerstwo Klimatu i Środowiska, w porozumieniu z innymi resortami,
opracowało Plan inwestycyjny sektora górniczego mający na celu obniżenie zasolenia wód
rzeki Odry (dalej „Plan”). Dokument został podzielony na dwa etapy. Etap I został
zatwierdzony przez Komitet Ekonomiczny Rady Ministrów w dniu 24 października 2025 r.
i jest obecnie wdrażany. Działania przewidziane w ramach Etapu I do roku 2030 mają na
celu ograniczenie zasolenia w dorzeczu Odry.
Tradycyjne systemy odsalania charakteryzują się dużym zużyciem energii, co przekłada się
na wysokie koszty użytkowania i stanowi poważną przeszkodę przy realizacji takich
inwestycji. Z tego powodu kluczowym elementem Etapu I Planu jest komponent
badawczo-rozwojowy, który umożliwi identyfikację innowacyjnych technologii,
potencjalnie prowadzących do istotnej redukcji kosztów odsalania wód kopalnianych.
Przetestowanie w formie pilotażu nowoczesnych technologii odsalających da możliwość
upowszechnienia innowacyjnych rozwiązań. Realizacja pilotażu jest planowana w 2026 r.
Aktualnie trwają przygotowania programu priorytetowego NFOŚiGW „Zmniejszenie
uciążliwości wynikających z wydobywania kopalin”, którego celem jest uwzględnienie
wspomnianego komponentu badawczo-rozwojowego.
Plan obejmuje również m.in. działania ukierunkowane na zwiększenie zdolności
retencyjnych wód kopalnianych oraz ograniczenie napływu wód dołowych do górotworu
w wybranych zakładach górniczych.
Po uzyskaniu wyników z realizacji pilotażu innowacyjnych technologii odsalania oraz
dodatkowych prac badawczych, podjęte zostaną dalsze etapy programowe: faza II Planu.
Przewiduje się, że faza II będzie zawierała dodatkowe elementy, w tym docelowe
inwestycje w zakresie instalacji odsalających, co pozwoli na istotną redukcję zasolenia
wód w kierunku długotrwałego osiągnięcia celów środowiskowych.
Niezależnie od powyższego, Międzyresortowy Zespół ds. Odry prowadzi prace nad
zmianami legislacyjnymi i organizacyjnymi wskazanymi w odpowiedzi na pytanie nr 1.
Dyskutowane są między innymi propozycje zaostrzenia przepisów dotyczących
-- 6 of 7 --
7
odprowadzania ścieków do cieków wodnych. Jednocześnie, w ramach projektu ustawy o
zmianie niektórych ustaw w związku z przywracaniem retencji oraz zapobieganiem
skutkom suszy, o którym mowa w odpowiedzi na pytanie nr 1, przewidziano m.in. korektę
współczynników różnicujących jednostkową stawkę opłat za usługę wodną. Zmiana ma
sprawić, że bardziej opłacalny stanie się rozwój i wykorzystanie systemów retencyjnych
o dłuższym czasie zatrzymania ścieków.
Odnosząc się do pytania o podniesienie opłat za odprowadzanie ścieków kopalnianych,
uprzejmie informuję, że zgodnie z ustawą z dnia 13 lipca 2023 r. o rewitalizacji rzeki Odry
od dnia 1 stycznia 2030 r. stawka dla zakładów odprowadzających ścieki o zwiększonym
zasoleniu za 1 kg chlorków i siarczanów ulegnie zwiększeniu o 100 % w stosunku do
obecnej opłaty, wynoszącej 0,05 zł. Aktualnie stawka opłaty za wprowadzanie do wód lub
do ziemi ścieków (wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych) wynosi 0,05 zł.
Ministerstwo Infrastruktury dostrzega potrzebę analizy systemu opłat za usługi wodne,
także w ww. zakresie, mając na względzie, że od wprowadzenia nowego systemu opłat za
usługi wodne, tj. 1 stycznia 2018 r., nie podnoszono wysokości poszczególnych stawek
opłat za usługi wodne zarówno maksymalnych, jak i jednostkowych. Brak zmian w tym
zakresie doprowadził do faktycznego obniżenia stawek opłat za usługi wodne z każdym
rokiem o wskaźnik inflacji.
Z poważaniem
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Arkadiusz Marchewka
Sekretarz Stanu
Do wiadomości:
1. Ministerstwo Klimatu i Środowiska (do sprawy: DSOK-ZEW.0500.2.2026.AJ)
-- 7 of 7 --