Interpelacja nr 14597
Interpelacja w sprawie nadmiernego formalizmu proceduralnego w postępowaniach cywilnych oraz obciążania dłużników kosztami błędów organizacyjnych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (100%)
Cyfryzacja i Technologie (64%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie nadmiernego formalizmu proceduralnego w postępowaniach cywilnych oraz obciążania dłużników kosztami błędów organizacyjnych
Interpelacja nr 14597
do ministra sprawiedliwości
w sprawie nadmiernego formalizmu proceduralnego w postępowaniach cywilnych oraz obciążania dłużników kosztami błędów organizacyjnych
Zgłaszający: Marta Stożek
Data wpływu: 12-01-2026
Szanowny Panie Ministrze,
w związku z sygnałami napływającymi od obywateli, organizacji społecznych oraz praktyków prawa, a także na podstawie analizy obowiązujących regulacji procesowych i egzekucyjnych, zwracam się z interpelacją dotyczącą dwóch poważnych problemów systemowych, które w istotny sposób wpływają na przewlekłość postępowań, wzrost kosztów po stronie obywateli oraz postępującą erozję zaufania do wymiaru sprawiedliwości.
Problemy te dotyczą:
1. nadmiernego formalizmu w postępowaniu cywilnym, w szczególności obowiązku przedkładania wielokrotnych odpisów pism procesowych pod rygorem zwrotu lub pozostawienia pisma bez biegu,
2. obciążania dłużników kosztami przekazywania spraw egzekucyjnych pomiędzy komornikami, wynikającymi z błędnego ustalenia właściwości miejscowej lub zbiegu egzekucji.
I. Nadmierny formalizm proceduralny a efektywność postępowania cywilnego
W aktualnym stanie prawnym strona postępowania cywilnego, wnosząc pismo procesowe (np. sprzeciw od nakazu zapłaty, odpowiedź na pozew, zarzuty), zobowiązana jest do złożenia dodatkowych odpisów tego pisma dla strony przeciwnej. Brak spełnienia tego obowiązku skutkuje wezwaniem do uzupełnienia braków formalnych, co prowadzi do wydłużenia postępowania oraz generowania dodatkowych kosztów administracyjnych.
Praktyka ta budzi poważne wątpliwości co do swojej racjonalności i proporcjonalności, zwłaszcza w realiach:
● powszechnego funkcjonowania elektronicznych systemów obiegu dokumentów,
● faktu, że sąd i tak dokonuje wysyłki korespondencji do stron,
● obciążania sądów dodatkowymi czynnościami administracyjnymi (sporządzanie wezwań, obsługa korespondencji, kontrola terminów),
● przerzucania na obywatela odpowiedzialności za czynności czysto techniczne, które nie powinny mieć wpływu na merytoryczne rozpoznanie sprawy.
W praktyce obowiązek ten nie służy przyspieszeniu ani usprawnieniu postępowania, lecz przeciwnie – prowadzi do jego przewlekłości oraz zwiększa ryzyko negatywnych skutków procesowych dla strony działającej często bez profesjonalnego pełnomocnika.
II. Przekazywanie spraw egzekucyjnych pomiędzy komornikami a koszty
Drugim istotnym problemem jest konstrukcja kosztów postępowania egzekucyjnego w sytuacjach, gdy sprawa zostaje przekazana pomiędzy komornikami z uwagi na brak właściwości miejscowej, zmianę tej właściwości lub zbieg egzekucji.
W obowiązującym modelu:
● dłużnik nie ma żadnego wpływu na wybór komornika ani na sposób organizacji egzekucji, co prowadzi do błędnego przydzielenia spraw komornikom,
● przekazanie sprawy następuje z przyczyn leżących po stronie systemu (wierzyciel, komornik, przepisy o właściwości),
● mimo to koszty czynności związanych z przekazaniem sprawy każdorazowo obciążają dłużnika, mimo iż czynność ta nie wynika z jego winy. Taki stan rzeczy prowadzi do sytuacji, w której obywatel ponosi finansowe konsekwencje:
● błędnego przypisania sprawy do niewłaściwego komornika,
● opóźnionego stwierdzenia braku właściwości,
● wadliwej organizacji aparatu egzekucyjnego państwa.
Co więcej, obecna konstrukcja przepisów nie tworzy realnych bodźców do weryfikacji właściwości już na etapie przyjmowania sprawy przez komornika, a jednocześnie generuje ryzyko multiplikowania kosztów egzekucyjnych, pogłębiając zadłużenie osób znajdujących się często w trudnej sytuacji życiowej, co zapewne utrudnia im spłatę zobowiązań oraz unormowanie swojej sytuacji finansowej.
III. Pytania do ministra sprawiedliwości
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
W zakresie postępowania cywilnego:
1. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości analizowało zasadność dalszego utrzymywania obowiązku składania wielokrotnych odpisów pism procesowych w dobie postępującej cyfryzacji sądownictwa?
2. Jakie są roczne koszty administracyjne po stronie sądów związane z obsługą wezwań do uzupełniania braków formalnych polegających wyłącznie na braku dodatkowego egzemplarza pisma?
3. Czy planowane są zmiany legislacyjne, które umożliwią sądom samodzielne sporządzanie odpisów pism procesowych na koszt Skarbu Państwa lub w ramach opłaty sądowej, bez wstrzymywania biegu postępowania?
4. Czy rozważane jest wprowadzenie zasady, zgodnie z którą braki niemające wpływu na merytoryczne rozpoznanie sprawy nie wstrzymują dalszych czynności procesowych?
W zakresie postępowania egzekucyjnego:
5. Ilu przypadków przekazania spraw egzekucyjnych pomiędzy komornikami dotyczy rocznie i jakie koszty są z tego tytułu przerzucane na dłużników?
6. Dlaczego ryzyko organizacyjne związane z ustaleniem właściwości komornika obciąża dłużnika, a nie Skarb Państwa lub podmiot, który błędnie przyjął sprawę?
7. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości rozważa zmianę przepisów w kierunku:
- wyłączenia obciążania dłużnika kosztami przekazania sprawy,
- albo przeniesienia tych kosztów na komornika, który przyjął sprawę bez właściwości?
8. Czy prowadzone są prace nad centralnym, zautomatyzowanym systemem przypisywania spraw egzekucyjnych, który wyeliminowałby przypadki błędnego doboru komornika?
IV. Podsumowanie
Opisane powyżej mechanizmy, choć formalnie zgodne z obowiązującymi przepisami, w praktyce prowadzą do nieproporcjonalnego obciążania obywateli, wydłużania postępowań oraz pogłębiania zadłużenia osób znajdujących się w relatywnie słabszej pozycji procesowej. W ocenie wnoszącej interpelację, wymagają one pilnej refleksji ustawodawczej oraz działań zmierzających do zwiększenia efektywności, racjonalności i sprawiedliwości procedur sądowych oraz egzekucyjnych.
Z wyrazami szacunku
Marta Stożek
Posłanka na Sejm
Interpelacja nr 14597
do ministra sprawiedliwości
w sprawie nadmiernego formalizmu proceduralnego w postępowaniach cywilnych oraz obciążania dłużników kosztami błędów organizacyjnych
Zgłaszający: Marta Stożek
Data wpływu: 12-01-2026
Szanowny Panie Ministrze,
w związku z sygnałami napływającymi od obywateli, organizacji społecznych oraz praktyków prawa, a także na podstawie analizy obowiązujących regulacji procesowych i egzekucyjnych, zwracam się z interpelacją dotyczącą dwóch poważnych problemów systemowych, które w istotny sposób wpływają na przewlekłość postępowań, wzrost kosztów po stronie obywateli oraz postępującą erozję zaufania do wymiaru sprawiedliwości.
Problemy te dotyczą:
1. nadmiernego formalizmu w postępowaniu cywilnym, w szczególności obowiązku przedkładania wielokrotnych odpisów pism procesowych pod rygorem zwrotu lub pozostawienia pisma bez biegu,
2. obciążania dłużników kosztami przekazywania spraw egzekucyjnych pomiędzy komornikami, wynikającymi z błędnego ustalenia właściwości miejscowej lub zbiegu egzekucji.
I. Nadmierny formalizm proceduralny a efektywność postępowania cywilnego
W aktualnym stanie prawnym strona postępowania cywilnego, wnosząc pismo procesowe (np. sprzeciw od nakazu zapłaty, odpowiedź na pozew, zarzuty), zobowiązana jest do złożenia dodatkowych odpisów tego pisma dla strony przeciwnej. Brak spełnienia tego obowiązku skutkuje wezwaniem do uzupełnienia braków formalnych, co prowadzi do wydłużenia postępowania oraz generowania dodatkowych kosztów administracyjnych.
Praktyka ta budzi poważne wątpliwości co do swojej racjonalności i proporcjonalności, zwłaszcza w realiach:
● powszechnego funkcjonowania elektronicznych systemów obiegu dokumentów,
● faktu, że sąd i tak dokonuje wysyłki korespondencji do stron,
● obciążania sądów dodatkowymi czynnościami administracyjnymi (sporządzanie wezwań, obsługa korespondencji, kontrola terminów),
● przerzucania na obywatela odpowiedzialności za czynności czysto techniczne, które nie powinny mieć wpływu na merytoryczne rozpoznanie sprawy.
W praktyce obowiązek ten nie służy przyspieszeniu ani usprawnieniu postępowania, lecz przeciwnie – prowadzi do jego przewlekłości oraz zwiększa ryzyko negatywnych skutków procesowych dla strony działającej często bez profesjonalnego pełnomocnika.
II. Przekazywanie spraw egzekucyjnych pomiędzy komornikami a koszty
Drugim istotnym problemem jest konstrukcja kosztów postępowania egzekucyjnego w sytuacjach, gdy sprawa zostaje przekazana pomiędzy komornikami z uwagi na brak właściwości miejscowej, zmianę tej właściwości lub zbieg egzekucji.
W obowiązującym modelu:
● dłużnik nie ma żadnego wpływu na wybór komornika ani na sposób organizacji egzekucji, co prowadzi do błędnego przydzielenia spraw komornikom,
● przekazanie sprawy następuje z przyczyn leżących po stronie systemu (wierzyciel, komornik, przepisy o właściwości),
● mimo to koszty czynności związanych z przekazaniem sprawy każdorazowo obciążają dłużnika, mimo iż czynność ta nie wynika z jego winy. Taki stan rzeczy prowadzi do sytuacji, w której obywatel ponosi finansowe konsekwencje:
● błędnego przypisania sprawy do niewłaściwego komornika,
● opóźnionego stwierdzenia braku właściwości,
● wadliwej organizacji aparatu egzekucyjnego państwa.
Co więcej, obecna konstrukcja przepisów nie tworzy realnych bodźców do weryfikacji właściwości już na etapie przyjmowania sprawy przez komornika, a jednocześnie generuje ryzyko multiplikowania kosztów egzekucyjnych, pogłębiając zadłużenie osób znajdujących się często w trudnej sytuacji życiowej, co zapewne utrudnia im spłatę zobowiązań oraz unormowanie swojej sytuacji finansowej.
III. Pytania do ministra sprawiedliwości
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
W zakresie postępowania cywilnego:
1. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości analizowało zasadność dalszego utrzymywania obowiązku składania wielokrotnych odpisów pism procesowych w dobie postępującej cyfryzacji sądownictwa?
2. Jakie są roczne koszty administracyjne po stronie sądów związane z obsługą wezwań do uzupełniania braków formalnych polegających wyłącznie na braku dodatkowego egzemplarza pisma?
3. Czy planowane są zmiany legislacyjne, które umożliwią sądom samodzielne sporządzanie odpisów pism procesowych na koszt Skarbu Państwa lub w ramach opłaty sądowej, bez wstrzymywania biegu postępowania?
4. Czy rozważane jest wprowadzenie zasady, zgodnie z którą braki niemające wpływu na merytoryczne rozpoznanie sprawy nie wstrzymują dalszych czynności procesowych?
W zakresie postępowania egzekucyjnego:
5. Ilu przypadków przekazania spraw egzekucyjnych pomiędzy komornikami dotyczy rocznie i jakie koszty są z tego tytułu przerzucane na dłużników?
6. Dlaczego ryzyko organizacyjne związane z ustaleniem właściwości komornika obciąża dłużnika, a nie Skarb Państwa lub podmiot, który błędnie przyjął sprawę?
7. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości rozważa zmianę przepisów w kierunku:
- wyłączenia obciążania dłużnika kosztami przekazania sprawy,
- albo przeniesienia tych kosztów na komornika, który przyjął sprawę bez właściwości?
8. Czy prowadzone są prace nad centralnym, zautomatyzowanym systemem przypisywania spraw egzekucyjnych, który wyeliminowałby przypadki błędnego doboru komornika?
IV. Podsumowanie
Opisane powyżej mechanizmy, choć formalnie zgodne z obowiązującymi przepisami, w praktyce prowadzą do nieproporcjonalnego obciążania obywateli, wydłużania postępowań oraz pogłębiania zadłużenia osób znajdujących się w relatywnie słabszej pozycji procesowej. W ocenie wnoszącej interpelację, wymagają one pilnej refleksji ustawodawczej oraz działań zmierzających do zwiększenia efektywności, racjonalności i sprawiedliwości procedur sądowych oraz egzekucyjnych.
Z wyrazami szacunku
Marta Stożek
Posłanka na Sejm
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Dariusz Mazur
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
13%
Konkretność
87%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 1 %
Precyzyjne daty
4
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
3.5 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7919 znaków
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Dariusz Mazur
BK-VII.0520.29.2026
Warszawa, 23 lutego 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 14597 w sprawie w sprawie nadmiernego formalizmu
proceduralnego w postępowaniach cywilnych oraz obciążania dłużników kosztami błędów
organizacyjnych, którą złożyła Pani Posłanka Maria Stożek, przedstawiam następujące
informacje.
Ad 1
W przypadku postępowań, w których funkcjonuje już system teleinformatyczny, problem
sporządzania i składania odpisów pism nie występuje. W razie niemożności doręczenia
za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, sąd doręcza pisma poprzez
umieszczenie ich treści w portalu informacyjnym. Ten sposób doręczenia dotyczy
podmiotów profesjonalnych.
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2025 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego,
ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw wprowadza możliwość, a następnie
obowiązek wnoszenia określonych kategorii pism wyłącznie przez portal informacyjny.
-- 1 of 5 --
2
Od 1 marca 2026 roku profesjonalni pełnomocnicy będą mogli wnosić pisma przez portal
informacyjny, a rok później ta możliwość zamieni się w obowiązek. Natomiast
od 1 czerwca 2026 roku umożliwione zostanie wystąpienie przez strony działające
osobiście z wnioskiem o doręczenie im pism sądowych za pośrednictwem portalu
informacyjnego. Do czasu utworzenia kompleksowego systemu teleinformatycznego
możliwe będzie wnoszenie pism za pośrednictwem portalu informacyjnego.
Ponadto trwają prace powołanego przez Ministra Sprawiedliwości interdyscyplinarnego
Zespołu ds. wdrożenia nowoczesnych Technologii. Celem jest utworzenie cyfrowego sądu
przyjaznego dla użytkowników, umożliwiającego doręczenia pism, czy przeglądanie akt
sprawy za pomocą np. telefonu komórkowego albo komputera. Realizacja tego
zamierzenia wymaga wielu działań legislacyjnych, organizacyjnych, a przede wszystkim
informatycznych.
Do 2029 roku planowane jest zakończenie projektu „Cyfrowy Sąd”. Przewiduje on m.in.
elektroniczne wnoszenie pism, cyfrowy obieg dokumentów i pracę sędziów
na dokumentach elektronicznych. W tej perspektywie tworzenie dokumentów
papierowych powinno zostać zakończone lub ograniczone.
Proces cyfryzacji nie może prowadzić do zmian, które naruszą prawa innych uczestników
postępowania, w tym prawa do zaznajomienia się z materiałem procesowym
oraz przygotowaniem się do udziału w postępowaniu. Kluczowe jest zachowanie
równowagi pomiędzy potrzebami stron postępowań, sądów oraz realnymi możliwościami
technicznymi systemów informatycznych.
Ad 2
Ministerstwo Sprawiedliwości nie dysponuje danymi, o których mowa w pytaniu.
Ad 3
Obecnie obowiązujące przepisy Kodeksu postępowania cywilnego przewidują przypadki,
kiedy ze względu na konieczność zapewnienia szybkości postępowania, w sytuacji
-- 2 of 5 --
3
niezałączenia do pisma jego odpisów, to sąd sporządza we własnych zakresie brakujące
odpisy pism i załączników. Tak, aby wezwanie do uzupełnienia braków formalnych
nie wydłużyło czasu trwania postępowania.
Jako przykład można wskazać wnioski składane w ramach spraw z zakresu
przeciwdziałania przemocy domowej. Wymagają one szczególnej szybkości
postępowania. Dla ułatwienia uzyskania przez wnioskodawcę ochrony prawnej
w możliwie jak najszybszym terminie, ustawodawca wyjątkowo nałożył dodatkowe
obowiązki organizacyjne na sąd. Podobnie kwestię tę uregulowano w postępowaniu
odwoławczym.
Każdy kolejny obowiązek nakładany na sądy wiąże się z koniecznością poniesienia
dodatkowych kosztów przez Skarb Państwa, jak i zwiększeniem obsady kadry urzędniczej.
Nałożenie na sądy dodatkowych obowiązków organizacyjnych, w postaci sporządzenia
brakujących odpisów pism i załączników, wymaga zatem szczególnego rodzaju
okoliczności. Wprowadzenie zmian, które wpływają na pracę sądów, nie może
abstrahować od możliwości organizacyjnych tych sądów i nie powinno powodować
zakłóceń ich pracy, czy też znacznych utrudnień w ich działaniu. W przeciwnym wypadku
negatywne konsekwencje tych zakłóceń mogą odczuć obywatele.
Postępowania wszczynane na gruncie Kodeksu postępowania cywilnego toczą się
z inicjatywy podmiotów, które mają interes prawny w uzyskaniu rozstrzygnięcia.
Tym samym charakter postępowań cywilnych nie przemawia za nałożeniem na sądy
kolejnego obowiązku w postaci sporządzania brakujących odpisów pism i załączników.
Ad 4
Obecne przepisy zawierają wskazaną w interpelacji regulację. Zgodnie z art. 130 § 1
Kodeksu postępowania cywilnego, obowiązek wezwania strony do uzupełnienia braków
formalnych zachodzi wyłącznie w sytuacji, gdy sprawie nie można nadać dalszego biegu
wskutek niezachowania warunków formalnych. Nie ma natomiast takiego obowiązku,
-- 3 of 5 --
4
gdy sąd stwierdzi braki, które nie mają wpływu na możliwość nadania sprawie dalszego
biegu.
Ad 5
W 2024 roku pomiędzy kancelariami komorniczymi przekazano i ponownie
zarejestrowano 387 875 spraw egzekucyjnych. W tym samym czasie do kancelarii
komorniczych w całym kraju wpłynęło łącznie 4 918 806 spraw egzekucyjnych. Oznacza
to, że sprawy przekazane między kancelariami stanowiły jedynie 7,89% ogólnego wpływu.
Sprawozdanie za rok 2025 nie jest jeszcze dostępne.
Ministerstwo Sprawiedliwości nie dysponuje danymi o wysokości kosztów,
które obciążają dłużników w sprawach przekazywanych pomiędzy komornikami. Koszty
egzekucyjne ustalane są indywidualnie w każdej sprawie, a informacje o ich wysokości
przekazywane są wyłącznie stronom postępowania. Dane te nie są objęte ewidencją
statystyczną.
Nasuwa się przy tym uwaga, że w większości przypadków przekazywania spraw między
kancelariami komorniczymi, postępowania egzekucyjne znajdują się w początkowej fazie.
Wobec tego nie generują znaczących kosztów.
Ad 6 i 7
Zgodnie z obowiązującym prawem koszty wszczęcia oczywiście niecelowego
postępowania egzekucyjnego obciążają wierzyciela, a nie dłużnika. Dodatkowo przepisy
chronią interes dłużników, którzy znajdują się w trudnej sytuacji majątkowej. Po pierwsze,
ewentualne zwolnienie od kosztów sądowych rozciąga się na koszty egzekucyjne.
Po drugie, dłużnik, który nie jest w stanie ponieść opłat komorniczych, może wystąpić
z wnioskiem do sądu rejonowego o zwolnienie w całości lub części kosztów.
Błędne przyjęcie sprawy przez komornika może wystąpić jedynie wyjątkowo. Dzieje się
tak, gdy komornik nie realizuje we właściwym czasie ciążącego na nim ustawowego
obowiązku przekazania sprawy właściwemu komornikowi albo obowiązku odmowy
-- 4 of 5 --
5
wszczęcia egzekucji. Zamiast tego podejmuje czynności, które generują koszty i dopiero
po jakimś czasie przekazuje sprawę do innej, właściwej kancelarii.
Aktualne regulacje przewidują środki prawne, które służące do eliminowania tego rodzaju
uchybień i wyciągania konsekwencji wobec komornika. Pierwszoplanową rolę odgrywa
tutaj skarga na czynności komornika. Komornik sądowy odpowiada też dyscyplinarnie
za naruszenie zasad przyjmowania spraw z wyboru wierzyciela.
W świetle wyżej przytoczonych uwag, nie ma obecnie podstaw do zainicjowania
wymienionych w interpelacji zmian przepisów.
Ad 8
W ocenie Ministerstwa Sprawiedliwości, obecnie stworzenie „centralnego,
zautomatyzowanego systemu przypisywania spraw egzekucyjnych” nie byłoby
uzasadnione. Rozpoczęcie jego budowy musiałoby zostać poprzedzone wprowadzeniem
głębokich zmian w prawie. Skutkowałyby odejściem od zasad, na których opiera się
dotychczasowa struktura postępowania egzekucyjnego.
Za celowe uznać należy natomiast jak najszybsze zbudowanie centralnego systemu
teleinformatycznego, który obsłuży postępowania egzekucyjne i będzie gromadził
cyfrowe akta komornicze. Informatyzacja usprawni postępowanie egzekucyjne i zmniejszy
jego koszty, w tym te, które obciążają dłużnika.
Z wyrazami szacunku
Dariusz Mazur
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 5 of 5 --
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Dariusz Mazur
BK-VII.0520.29.2026
Warszawa, 23 lutego 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 14597 w sprawie w sprawie nadmiernego formalizmu
proceduralnego w postępowaniach cywilnych oraz obciążania dłużników kosztami błędów
organizacyjnych, którą złożyła Pani Posłanka Maria Stożek, przedstawiam następujące
informacje.
Ad 1
W przypadku postępowań, w których funkcjonuje już system teleinformatyczny, problem
sporządzania i składania odpisów pism nie występuje. W razie niemożności doręczenia
za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, sąd doręcza pisma poprzez
umieszczenie ich treści w portalu informacyjnym. Ten sposób doręczenia dotyczy
podmiotów profesjonalnych.
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2025 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego,
ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw wprowadza możliwość, a następnie
obowiązek wnoszenia określonych kategorii pism wyłącznie przez portal informacyjny.
-- 1 of 5 --
2
Od 1 marca 2026 roku profesjonalni pełnomocnicy będą mogli wnosić pisma przez portal
informacyjny, a rok później ta możliwość zamieni się w obowiązek. Natomiast
od 1 czerwca 2026 roku umożliwione zostanie wystąpienie przez strony działające
osobiście z wnioskiem o doręczenie im pism sądowych za pośrednictwem portalu
informacyjnego. Do czasu utworzenia kompleksowego systemu teleinformatycznego
możliwe będzie wnoszenie pism za pośrednictwem portalu informacyjnego.
Ponadto trwają prace powołanego przez Ministra Sprawiedliwości interdyscyplinarnego
Zespołu ds. wdrożenia nowoczesnych Technologii. Celem jest utworzenie cyfrowego sądu
przyjaznego dla użytkowników, umożliwiającego doręczenia pism, czy przeglądanie akt
sprawy za pomocą np. telefonu komórkowego albo komputera. Realizacja tego
zamierzenia wymaga wielu działań legislacyjnych, organizacyjnych, a przede wszystkim
informatycznych.
Do 2029 roku planowane jest zakończenie projektu „Cyfrowy Sąd”. Przewiduje on m.in.
elektroniczne wnoszenie pism, cyfrowy obieg dokumentów i pracę sędziów
na dokumentach elektronicznych. W tej perspektywie tworzenie dokumentów
papierowych powinno zostać zakończone lub ograniczone.
Proces cyfryzacji nie może prowadzić do zmian, które naruszą prawa innych uczestników
postępowania, w tym prawa do zaznajomienia się z materiałem procesowym
oraz przygotowaniem się do udziału w postępowaniu. Kluczowe jest zachowanie
równowagi pomiędzy potrzebami stron postępowań, sądów oraz realnymi możliwościami
technicznymi systemów informatycznych.
Ad 2
Ministerstwo Sprawiedliwości nie dysponuje danymi, o których mowa w pytaniu.
Ad 3
Obecnie obowiązujące przepisy Kodeksu postępowania cywilnego przewidują przypadki,
kiedy ze względu na konieczność zapewnienia szybkości postępowania, w sytuacji
-- 2 of 5 --
3
niezałączenia do pisma jego odpisów, to sąd sporządza we własnych zakresie brakujące
odpisy pism i załączników. Tak, aby wezwanie do uzupełnienia braków formalnych
nie wydłużyło czasu trwania postępowania.
Jako przykład można wskazać wnioski składane w ramach spraw z zakresu
przeciwdziałania przemocy domowej. Wymagają one szczególnej szybkości
postępowania. Dla ułatwienia uzyskania przez wnioskodawcę ochrony prawnej
w możliwie jak najszybszym terminie, ustawodawca wyjątkowo nałożył dodatkowe
obowiązki organizacyjne na sąd. Podobnie kwestię tę uregulowano w postępowaniu
odwoławczym.
Każdy kolejny obowiązek nakładany na sądy wiąże się z koniecznością poniesienia
dodatkowych kosztów przez Skarb Państwa, jak i zwiększeniem obsady kadry urzędniczej.
Nałożenie na sądy dodatkowych obowiązków organizacyjnych, w postaci sporządzenia
brakujących odpisów pism i załączników, wymaga zatem szczególnego rodzaju
okoliczności. Wprowadzenie zmian, które wpływają na pracę sądów, nie może
abstrahować od możliwości organizacyjnych tych sądów i nie powinno powodować
zakłóceń ich pracy, czy też znacznych utrudnień w ich działaniu. W przeciwnym wypadku
negatywne konsekwencje tych zakłóceń mogą odczuć obywatele.
Postępowania wszczynane na gruncie Kodeksu postępowania cywilnego toczą się
z inicjatywy podmiotów, które mają interes prawny w uzyskaniu rozstrzygnięcia.
Tym samym charakter postępowań cywilnych nie przemawia za nałożeniem na sądy
kolejnego obowiązku w postaci sporządzania brakujących odpisów pism i załączników.
Ad 4
Obecne przepisy zawierają wskazaną w interpelacji regulację. Zgodnie z art. 130 § 1
Kodeksu postępowania cywilnego, obowiązek wezwania strony do uzupełnienia braków
formalnych zachodzi wyłącznie w sytuacji, gdy sprawie nie można nadać dalszego biegu
wskutek niezachowania warunków formalnych. Nie ma natomiast takiego obowiązku,
-- 3 of 5 --
4
gdy sąd stwierdzi braki, które nie mają wpływu na możliwość nadania sprawie dalszego
biegu.
Ad 5
W 2024 roku pomiędzy kancelariami komorniczymi przekazano i ponownie
zarejestrowano 387 875 spraw egzekucyjnych. W tym samym czasie do kancelarii
komorniczych w całym kraju wpłynęło łącznie 4 918 806 spraw egzekucyjnych. Oznacza
to, że sprawy przekazane między kancelariami stanowiły jedynie 7,89% ogólnego wpływu.
Sprawozdanie za rok 2025 nie jest jeszcze dostępne.
Ministerstwo Sprawiedliwości nie dysponuje danymi o wysokości kosztów,
które obciążają dłużników w sprawach przekazywanych pomiędzy komornikami. Koszty
egzekucyjne ustalane są indywidualnie w każdej sprawie, a informacje o ich wysokości
przekazywane są wyłącznie stronom postępowania. Dane te nie są objęte ewidencją
statystyczną.
Nasuwa się przy tym uwaga, że w większości przypadków przekazywania spraw między
kancelariami komorniczymi, postępowania egzekucyjne znajdują się w początkowej fazie.
Wobec tego nie generują znaczących kosztów.
Ad 6 i 7
Zgodnie z obowiązującym prawem koszty wszczęcia oczywiście niecelowego
postępowania egzekucyjnego obciążają wierzyciela, a nie dłużnika. Dodatkowo przepisy
chronią interes dłużników, którzy znajdują się w trudnej sytuacji majątkowej. Po pierwsze,
ewentualne zwolnienie od kosztów sądowych rozciąga się na koszty egzekucyjne.
Po drugie, dłużnik, który nie jest w stanie ponieść opłat komorniczych, może wystąpić
z wnioskiem do sądu rejonowego o zwolnienie w całości lub części kosztów.
Błędne przyjęcie sprawy przez komornika może wystąpić jedynie wyjątkowo. Dzieje się
tak, gdy komornik nie realizuje we właściwym czasie ciążącego na nim ustawowego
obowiązku przekazania sprawy właściwemu komornikowi albo obowiązku odmowy
-- 4 of 5 --
5
wszczęcia egzekucji. Zamiast tego podejmuje czynności, które generują koszty i dopiero
po jakimś czasie przekazuje sprawę do innej, właściwej kancelarii.
Aktualne regulacje przewidują środki prawne, które służące do eliminowania tego rodzaju
uchybień i wyciągania konsekwencji wobec komornika. Pierwszoplanową rolę odgrywa
tutaj skarga na czynności komornika. Komornik sądowy odpowiada też dyscyplinarnie
za naruszenie zasad przyjmowania spraw z wyboru wierzyciela.
W świetle wyżej przytoczonych uwag, nie ma obecnie podstaw do zainicjowania
wymienionych w interpelacji zmian przepisów.
Ad 8
W ocenie Ministerstwa Sprawiedliwości, obecnie stworzenie „centralnego,
zautomatyzowanego systemu przypisywania spraw egzekucyjnych” nie byłoby
uzasadnione. Rozpoczęcie jego budowy musiałoby zostać poprzedzone wprowadzeniem
głębokich zmian w prawie. Skutkowałyby odejściem od zasad, na których opiera się
dotychczasowa struktura postępowania egzekucyjnego.
Za celowe uznać należy natomiast jak najszybsze zbudowanie centralnego systemu
teleinformatycznego, który obsłuży postępowania egzekucyjne i będzie gromadził
cyfrowe akta komornicze. Informatyzacja usprawni postępowanie egzekucyjne i zmniejszy
jego koszty, w tym te, które obciążają dłużnika.
Z wyrazami szacunku
Dariusz Mazur
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 5 of 5 --