Interpelacja nr 1458
Interpelacja w sprawie cennych kulturowo i historycznie pojazdów kolejowych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Infrastruktura i Transport (75%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie cennych kulturowo i historycznie pojazdów kolejowych
Interpelacja nr 1458
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie cennych kulturowo i historycznie pojazdów kolejowych
Zgłaszający: Paulina Matysiak
Data wpływu: 14-02-2024
Szanowny Panie Ministrze,
w Szczecinie znajduje się jeden z dwóch pojazdów SN61 w Polsce, który mógłby być wykorzystywany w ruchu turystycznym. Pojazd SN61-183, poza wagonem SN61-168 ze skansenu kolejowego w Chabówce, ma szansę być drugim czynnym pojazdem tej serii. Wagony SN61 to węgierskie pojazdy produkowane w zakładach Ganz-Mavag w Budapeszcie w latach 1960–1975 dla PKP. Polskie Koleje Państwowe zakupiły łącznie 250 sztuk tych pojazdów, które przeznaczone były do ruchu lokalnego, jednak PKP w latach siedemdziesiątych wykorzystywało te pojazdy do prowadzenia pociągów ekspresowych, np. z Warszawy do Zakopanego. Pojazdy ostatecznie wycofano z eksploatacji na początku lat dziewięćdziesiątych, pozostawiając dwa pojazdy w stanie czynnym celem wykorzystywania ich jako pojazdy zabytkowe.
Przedmiotowe dwa pojazdy to właśnie SN61-168 stacjonujący w Chabówce oraz SN61-183 stacjonujący w Szczecinie i będący przedmiotem niniejszej interpelacji. Pozostałe zachowane pojazdy (w złym stanie) znajdują się w Kościerzynie. Właścicielem pojazdu SN61-183 jest Polregio, a opiekują się nim pracownicy spółki przy dobrej współpracy ze Stowarzyszeniem Miłośników Kolei. Niestety z uwagi na konieczność przeprowadzenia przeglądu P5, do którego należy odtworzyć dokumentację techniczno-ruchową, nie jest możliwe użytkowanie pojazdu w ruchu. Problemem są wysokie koszty tego przedsięwzięcia szacowane na minimum 7 milionów złotych. Pojazd mógłby być wizytówką kolei historycznej Pomorza Zachodniego, z powodzeniem mógłby również promować historię kolei podczas wielu wydarzeń kulturalnych związanych z transportem kolejowym, np. parady parowozów w Wolsztynie czy odbywających się regularnie Dni Techniki Kolejowej, Dni Kolejarza, przejazdów historycznych pociągów do portu w Kołobrzegu i wielu innych imprez historycznych.
Mając na względzie rozwój edukacji o transporcie kolejowym, promocję dziedzictwa i historii Polskich Kolei Państwowych oraz rozwój oferty turystycznej województwa zachodniopomorskiego zasadne byłoby przeprowadzenie koniecznych napraw, uprzednio opracowując niezbędną dokumentację. Jednak priorytety taborowe właściciela i konieczność rozwoju połączeń regionalnych organizatora ze zrozumiałych względów nie pozwalają na sfinansowanie prac przy pojeździe SN61-183.
Jednak biorąc pod uwagę aspekt historyczny i wpływ pojazdu na świadomość społeczną z punktu widzenia dziedzictwa kulturowego transportu kolejowego, uważam, że należałoby wspomóc przewoźnika jako właściciela pojazdu i województwo zachodniopomorskie jako organizatora przewozów w tym, aby pojazd SN61-183 przeszedł wymagany przepisami przegląd i został dopuszczony do ruchu jako pojazd historyczny.
Działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1339), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego dysponuje środkami, które można przeznaczyć na remonty szynowych pojazdów zabytkowych? Jeżeli tak, to czy jest szansa, aby resort wsparł finansowo projekt przywrócenia do ruchu pojazdu SN61-183?
Czy ministerstwo w ostatnich ośmiu latach wspierało finansowo inicjatywy społeczne w obszarze odnawiania historycznego taboru kolejowego? Jeżeli tak, to jakie to były inicjatywy i w jakiej wysokości dotacje przyznano?
Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego może wspierać finansowo kursowanie pociągów historycznych po Polsce celem obniżenia wysokich cen biletów na te pociągi? W taki sposób, aby były dostępne dla szerszej grupy odbiorców.
Jakie opracowania lub programy ochrony dziedzictwa narodowego na najbliższe lata posiada Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego? Czy są tam obszary związane z historycznymi pojazdami kolejowymi bądź kolejami muzealnymi? Jeżeli nie, to czy planuje się opracowanie takiego programu lub projektów?
Z wyrazami szacunku Paulina Matysiak
Posłanka na Sejm RP
Interpelacja nr 1458
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie cennych kulturowo i historycznie pojazdów kolejowych
Zgłaszający: Paulina Matysiak
Data wpływu: 14-02-2024
Szanowny Panie Ministrze,
w Szczecinie znajduje się jeden z dwóch pojazdów SN61 w Polsce, który mógłby być wykorzystywany w ruchu turystycznym. Pojazd SN61-183, poza wagonem SN61-168 ze skansenu kolejowego w Chabówce, ma szansę być drugim czynnym pojazdem tej serii. Wagony SN61 to węgierskie pojazdy produkowane w zakładach Ganz-Mavag w Budapeszcie w latach 1960–1975 dla PKP. Polskie Koleje Państwowe zakupiły łącznie 250 sztuk tych pojazdów, które przeznaczone były do ruchu lokalnego, jednak PKP w latach siedemdziesiątych wykorzystywało te pojazdy do prowadzenia pociągów ekspresowych, np. z Warszawy do Zakopanego. Pojazdy ostatecznie wycofano z eksploatacji na początku lat dziewięćdziesiątych, pozostawiając dwa pojazdy w stanie czynnym celem wykorzystywania ich jako pojazdy zabytkowe.
Przedmiotowe dwa pojazdy to właśnie SN61-168 stacjonujący w Chabówce oraz SN61-183 stacjonujący w Szczecinie i będący przedmiotem niniejszej interpelacji. Pozostałe zachowane pojazdy (w złym stanie) znajdują się w Kościerzynie. Właścicielem pojazdu SN61-183 jest Polregio, a opiekują się nim pracownicy spółki przy dobrej współpracy ze Stowarzyszeniem Miłośników Kolei. Niestety z uwagi na konieczność przeprowadzenia przeglądu P5, do którego należy odtworzyć dokumentację techniczno-ruchową, nie jest możliwe użytkowanie pojazdu w ruchu. Problemem są wysokie koszty tego przedsięwzięcia szacowane na minimum 7 milionów złotych. Pojazd mógłby być wizytówką kolei historycznej Pomorza Zachodniego, z powodzeniem mógłby również promować historię kolei podczas wielu wydarzeń kulturalnych związanych z transportem kolejowym, np. parady parowozów w Wolsztynie czy odbywających się regularnie Dni Techniki Kolejowej, Dni Kolejarza, przejazdów historycznych pociągów do portu w Kołobrzegu i wielu innych imprez historycznych.
Mając na względzie rozwój edukacji o transporcie kolejowym, promocję dziedzictwa i historii Polskich Kolei Państwowych oraz rozwój oferty turystycznej województwa zachodniopomorskiego zasadne byłoby przeprowadzenie koniecznych napraw, uprzednio opracowując niezbędną dokumentację. Jednak priorytety taborowe właściciela i konieczność rozwoju połączeń regionalnych organizatora ze zrozumiałych względów nie pozwalają na sfinansowanie prac przy pojeździe SN61-183.
Jednak biorąc pod uwagę aspekt historyczny i wpływ pojazdu na świadomość społeczną z punktu widzenia dziedzictwa kulturowego transportu kolejowego, uważam, że należałoby wspomóc przewoźnika jako właściciela pojazdu i województwo zachodniopomorskie jako organizatora przewozów w tym, aby pojazd SN61-183 przeszedł wymagany przepisami przegląd i został dopuszczony do ruchu jako pojazd historyczny.
Działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1339), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego dysponuje środkami, które można przeznaczyć na remonty szynowych pojazdów zabytkowych? Jeżeli tak, to czy jest szansa, aby resort wsparł finansowo projekt przywrócenia do ruchu pojazdu SN61-183?
Czy ministerstwo w ostatnich ośmiu latach wspierało finansowo inicjatywy społeczne w obszarze odnawiania historycznego taboru kolejowego? Jeżeli tak, to jakie to były inicjatywy i w jakiej wysokości dotacje przyznano?
Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego może wspierać finansowo kursowanie pociągów historycznych po Polsce celem obniżenia wysokich cen biletów na te pociągi? W taki sposób, aby były dostępne dla szerszej grupy odbiorców.
Jakie opracowania lub programy ochrony dziedzictwa narodowego na najbliższe lata posiada Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego? Czy są tam obszary związane z historycznymi pojazdami kolejowymi bądź kolejami muzealnymi? Jeżeli nie, to czy planuje się opracowanie takiego programu lub projektów?
Z wyrazami szacunku Paulina Matysiak
Posłanka na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Bożena Żelazowska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
15%
Konkretność
85%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
2
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
3.7 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7561 znaków
Informacja dotycząca zasad przetwarzania danych osobowych przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz praw osób,
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Bartłomiej Sienkiewicz
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 1458 Pani Poseł Pauliny Matysiak z 21 lutego 2024 roku
w sprawie cennych kulturowo i historycznie pojazdów kolejowych, uprzejmie proszę
o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Ad 1.
Dotacje na prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane przy zabytku
wpisanym do rejestru zabytków udzielane są w oparciu o przepisy ustawy z dnia 23 lipca
2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. z 2022 roku poz. 840 z późn. zm.)
wyłącznie w ramach ogłaszanego Programu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Ochrona zabytków w obowiązujących na dany rok terminach naborów wniosków.
O dofinansowanie może ubiegać się wyłącznie właściciel lub posiadacz zabytku.
Wnioskodawca ubiegający się o dotację jest zobowiązany do wypełnienia warunków
określonych w regulaminie programu. Katalog prac, na które można otrzymać
dofinansowanie, określa art. 77 wspomnianej ustawy (jest to jednocześnie załącznik do
regulaminu programu). Dotacja może być udzielona w dwóch formach, tj. na prace
planowane do wykonania przy zabytku w roku udzielenia dotacji lub jako refundacja kosztów
prac przeprowadzonych w okresie trzech lat poprzedzających rok złożenia wniosku (po
wykonaniu wszystkich prac lub robót określonych w pozwoleniu wydanym przez
wojewódzkiego konserwatora zabytków). Jednocześnie informuję, że do 31 marca br. będzie
trwał nabór wniosków na refundację już przeprowadzonych prac, a w III kwartale br. na
stronie internetowej Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego
https://www.gov.pl/web/kultura/programy-i-projekty zamieszczone zostaną zasady i tryb
naboru wniosków na rok 2025, w tym regulamin programu Ochrona zabytków.
Ad 2.
MKiDN w ramach programu Ochrona zabytków na 2022 rok dofinansowało kwotą
193 600,00 zł zadanie Miejskiego Ośrodka Kultury w Piastowie pn. Piastów, lokomotywa
parowa Ty2-200 wraz z tendrem 32D43-135 (XX w.): prace konserwatorskie lokomotywy
w celu wyeksponowania zabytku.
Ad 3.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego nie ma możliwości wsparcia finansowego
kursowania pociągów historycznych po Polsce.
Ad 4.
W Krajowym Programie Ochrony Zabytków i Opieki nad Zabytkami na lata 2023-2026 jest
zadanie poświęcone weryfikacji i klasyfikacji zabytków techniki kolejowej. Prawną ochroną
-- 1 of 3 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
przez wpis do rejestru zabytków objęto w skali kraju jedynie ponad 900 obiektów
nieruchomych. Są to m.in. zespoły zabudowań i urządzeń technicznych stacji kolejowych,
budynki dworców kolejowych, wieże cieśnień, hale i wiaty peronowe, lokomotywownie,
magazyny, sanitariaty, mosty i wiadukty kolejowe, linie, stacje kolei wąskotorowej i inne
obiekty wchodzące w skład zespołów funkcjonalnych stacji kolejowych. Ich zasoby zostały
w ostatnim półwieczu, wskutek ograniczenia liczby linii kolejowych oraz modernizacji,
znacznie uszczuplone, a to, co z historycznej zabudowy pozostało, nie było poddane
wnikliwej ocenie i waloryzacji. Rozpoznanie i waloryzacja nie objęły zarówno infrastruktury
kolejowej (mostów, wiaduktów, kładek, przepustów i przejść), jak i ruchomego wyposażenia
technicznego stanowiącego świadectwo niemal dwustuletniego technologicznego rozwoju
kolejnictwa na ziemiach polskich. Duża część obiektów ruchomych nadal pozostaje poza
wojewódzką i gminną ewidencją zabytków.
W kontekście potrzeb ewidencji i prawnej ochrony tej grupy zabytków obserwuje się
również brak opracowanych i wdrożonych odpowiednich, dostosowanych do specyfiki
industrialnego dziedzictwa związanego z kolejnictwem narzędzi działań merytorycznych
skutkujących w efekcie wprowadzeniem realnej prawnej ochrony tychże zabytków. Do dziś
nadal nie wiemy, jak duży jest zasób obiektów nieruchomych i ruchomych związanych
z kolejnictwem. Dlatego też istotnym działaniem zrealizowanym w ramach niniejszego
projektu będzie wykonanie uzupełnienia ewidencji zabytków związanych z tą grupą, według
ściśle określonych reguł opartych na zasadach naukowego rozpoznania, badania, waloryzacji
i opisu obiektów, uwzględniających ich specyfikę. Wykonanie niniejszego zadania ma duże
znaczenie strategiczne dla rozwoju społeczno-gospodarczego Polski realizowanego
w ramach priorytetów programu Unii Europejskiej: Fundusze Europejskie na Infrastrukturę,
Klimat, Środowisko 2021-2027 (celu szczegółowego: EFRR.CP4.VI - Wzmacnianie roli
kultury i zrównoważonej turystyki w rozwoju gospodarczym, włączeniu społecznym
i innowacjach społecznych), Instrumentu „Łącząc Europę" na lata 2021¬2027 oraz
europejskiej inicjatywy „Nowy Europejski Bauhaus", łączącej zrównoważony rozwój
z estetyką, stylem i jakością życia, włączając potrzeby różnych grup społecznych.
Wnioski płynące z weryfikacji terenowej posłużą do wykonania zasadniczej części raportu
dotyczącej zasobów, zabytkowych walorów tej architektury i budownictwa, techniki
kolejowej oraz ich stanu zachowania. Treść raportu wzbogacona zostanie o wieloaspektową
prezentację statystyki ochrony zabytków na podstawie badań/danych zgromadzonych przez
GUS, NID oraz WUOZ. Współpracę z nielicznymi, ale wyspecjalizowanymi placówkami
muzealnymi chroniącymi dziedzictwo kolejowe oraz szeroką rzeszą entuzjastów kolejnictwa
zrzeszonych w klubach, stowarzyszeniach i organizacjach pozarządowych oraz
wykorzystanie wielu istniejących baz danych sporządzonych (najczęściej wyrywkowo) przez
lokalnych miłośników kolei. Nieodłącznym elementem raportu będzie sformułowanie
rekomendacji dotyczących prowadzenia polityki państwowej w zakresie ochrony zabytków
nieruchomych w ramach wybranej grupy, jak również ich ruchomego zabytkowego
wyposażenia technicznego. Rekomendacje zostaną przygotowane w sposób umożliwiający
ich wdrożenie również przez jednostki samorządu terytorialnego.
W ramach zadania zostanie przygotowany raport określający stan zachowania, walory
zabytkowe oraz stopień i zakres ochrony prawnej zabytków techniki kolejowej i zaplecza
kolejowego. Powstanie ewaluacja zasobu obiektów objętych ochroną prawną, ujętych
w ewidencji zabytków (ruchomych i nieruchomych) oraz ujętych w raportach środków
trwałych przedsiębiorstw związanych z kolejnictwem min. 5000 obiektów. Zostaną
opracowane wzory dokumentacji, w tym kart ewidencyjnych zasobów zabytkowych, wraz
z instrukcją ich wypełniania. Odbędą się również szkolenia stacjonarne dla interesariuszy
i WKZ. Powstanie baza danych dotyczących zasobu dostępna dla służb konserwatorskich
i GIG oraz wykaz obiektów i elementów reprezentatywnych koniecznych do ochrony
prawnej, z harmonogramem pilności działań ochronnych dla służb konserwatorskich
-- 2 of 3 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
(Departament Ochrony Zabytków – Wojewódzki Konserwator Zabytków) oraz projekt
wytycznych Generalnego Konserwatora Zabytków i standardy postępowania.
Z poważaniem
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
SEKRETARZ STANU
Bożena Żelazowska
-- 3 of 3 --
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Bartłomiej Sienkiewicz
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 1458 Pani Poseł Pauliny Matysiak z 21 lutego 2024 roku
w sprawie cennych kulturowo i historycznie pojazdów kolejowych, uprzejmie proszę
o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Ad 1.
Dotacje na prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane przy zabytku
wpisanym do rejestru zabytków udzielane są w oparciu o przepisy ustawy z dnia 23 lipca
2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. z 2022 roku poz. 840 z późn. zm.)
wyłącznie w ramach ogłaszanego Programu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Ochrona zabytków w obowiązujących na dany rok terminach naborów wniosków.
O dofinansowanie może ubiegać się wyłącznie właściciel lub posiadacz zabytku.
Wnioskodawca ubiegający się o dotację jest zobowiązany do wypełnienia warunków
określonych w regulaminie programu. Katalog prac, na które można otrzymać
dofinansowanie, określa art. 77 wspomnianej ustawy (jest to jednocześnie załącznik do
regulaminu programu). Dotacja może być udzielona w dwóch formach, tj. na prace
planowane do wykonania przy zabytku w roku udzielenia dotacji lub jako refundacja kosztów
prac przeprowadzonych w okresie trzech lat poprzedzających rok złożenia wniosku (po
wykonaniu wszystkich prac lub robót określonych w pozwoleniu wydanym przez
wojewódzkiego konserwatora zabytków). Jednocześnie informuję, że do 31 marca br. będzie
trwał nabór wniosków na refundację już przeprowadzonych prac, a w III kwartale br. na
stronie internetowej Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego
https://www.gov.pl/web/kultura/programy-i-projekty zamieszczone zostaną zasady i tryb
naboru wniosków na rok 2025, w tym regulamin programu Ochrona zabytków.
Ad 2.
MKiDN w ramach programu Ochrona zabytków na 2022 rok dofinansowało kwotą
193 600,00 zł zadanie Miejskiego Ośrodka Kultury w Piastowie pn. Piastów, lokomotywa
parowa Ty2-200 wraz z tendrem 32D43-135 (XX w.): prace konserwatorskie lokomotywy
w celu wyeksponowania zabytku.
Ad 3.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego nie ma możliwości wsparcia finansowego
kursowania pociągów historycznych po Polsce.
Ad 4.
W Krajowym Programie Ochrony Zabytków i Opieki nad Zabytkami na lata 2023-2026 jest
zadanie poświęcone weryfikacji i klasyfikacji zabytków techniki kolejowej. Prawną ochroną
-- 1 of 3 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
przez wpis do rejestru zabytków objęto w skali kraju jedynie ponad 900 obiektów
nieruchomych. Są to m.in. zespoły zabudowań i urządzeń technicznych stacji kolejowych,
budynki dworców kolejowych, wieże cieśnień, hale i wiaty peronowe, lokomotywownie,
magazyny, sanitariaty, mosty i wiadukty kolejowe, linie, stacje kolei wąskotorowej i inne
obiekty wchodzące w skład zespołów funkcjonalnych stacji kolejowych. Ich zasoby zostały
w ostatnim półwieczu, wskutek ograniczenia liczby linii kolejowych oraz modernizacji,
znacznie uszczuplone, a to, co z historycznej zabudowy pozostało, nie było poddane
wnikliwej ocenie i waloryzacji. Rozpoznanie i waloryzacja nie objęły zarówno infrastruktury
kolejowej (mostów, wiaduktów, kładek, przepustów i przejść), jak i ruchomego wyposażenia
technicznego stanowiącego świadectwo niemal dwustuletniego technologicznego rozwoju
kolejnictwa na ziemiach polskich. Duża część obiektów ruchomych nadal pozostaje poza
wojewódzką i gminną ewidencją zabytków.
W kontekście potrzeb ewidencji i prawnej ochrony tej grupy zabytków obserwuje się
również brak opracowanych i wdrożonych odpowiednich, dostosowanych do specyfiki
industrialnego dziedzictwa związanego z kolejnictwem narzędzi działań merytorycznych
skutkujących w efekcie wprowadzeniem realnej prawnej ochrony tychże zabytków. Do dziś
nadal nie wiemy, jak duży jest zasób obiektów nieruchomych i ruchomych związanych
z kolejnictwem. Dlatego też istotnym działaniem zrealizowanym w ramach niniejszego
projektu będzie wykonanie uzupełnienia ewidencji zabytków związanych z tą grupą, według
ściśle określonych reguł opartych na zasadach naukowego rozpoznania, badania, waloryzacji
i opisu obiektów, uwzględniających ich specyfikę. Wykonanie niniejszego zadania ma duże
znaczenie strategiczne dla rozwoju społeczno-gospodarczego Polski realizowanego
w ramach priorytetów programu Unii Europejskiej: Fundusze Europejskie na Infrastrukturę,
Klimat, Środowisko 2021-2027 (celu szczegółowego: EFRR.CP4.VI - Wzmacnianie roli
kultury i zrównoważonej turystyki w rozwoju gospodarczym, włączeniu społecznym
i innowacjach społecznych), Instrumentu „Łącząc Europę" na lata 2021¬2027 oraz
europejskiej inicjatywy „Nowy Europejski Bauhaus", łączącej zrównoważony rozwój
z estetyką, stylem i jakością życia, włączając potrzeby różnych grup społecznych.
Wnioski płynące z weryfikacji terenowej posłużą do wykonania zasadniczej części raportu
dotyczącej zasobów, zabytkowych walorów tej architektury i budownictwa, techniki
kolejowej oraz ich stanu zachowania. Treść raportu wzbogacona zostanie o wieloaspektową
prezentację statystyki ochrony zabytków na podstawie badań/danych zgromadzonych przez
GUS, NID oraz WUOZ. Współpracę z nielicznymi, ale wyspecjalizowanymi placówkami
muzealnymi chroniącymi dziedzictwo kolejowe oraz szeroką rzeszą entuzjastów kolejnictwa
zrzeszonych w klubach, stowarzyszeniach i organizacjach pozarządowych oraz
wykorzystanie wielu istniejących baz danych sporządzonych (najczęściej wyrywkowo) przez
lokalnych miłośników kolei. Nieodłącznym elementem raportu będzie sformułowanie
rekomendacji dotyczących prowadzenia polityki państwowej w zakresie ochrony zabytków
nieruchomych w ramach wybranej grupy, jak również ich ruchomego zabytkowego
wyposażenia technicznego. Rekomendacje zostaną przygotowane w sposób umożliwiający
ich wdrożenie również przez jednostki samorządu terytorialnego.
W ramach zadania zostanie przygotowany raport określający stan zachowania, walory
zabytkowe oraz stopień i zakres ochrony prawnej zabytków techniki kolejowej i zaplecza
kolejowego. Powstanie ewaluacja zasobu obiektów objętych ochroną prawną, ujętych
w ewidencji zabytków (ruchomych i nieruchomych) oraz ujętych w raportach środków
trwałych przedsiębiorstw związanych z kolejnictwem min. 5000 obiektów. Zostaną
opracowane wzory dokumentacji, w tym kart ewidencyjnych zasobów zabytkowych, wraz
z instrukcją ich wypełniania. Odbędą się również szkolenia stacjonarne dla interesariuszy
i WKZ. Powstanie baza danych dotyczących zasobu dostępna dla służb konserwatorskich
i GIG oraz wykaz obiektów i elementów reprezentatywnych koniecznych do ochrony
prawnej, z harmonogramem pilności działań ochronnych dla służb konserwatorskich
-- 2 of 3 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
(Departament Ochrony Zabytków – Wojewódzki Konserwator Zabytków) oraz projekt
wytycznych Generalnego Konserwatora Zabytków i standardy postępowania.
Z poważaniem
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
SEKRETARZ STANU
Bożena Żelazowska
-- 3 of 3 --