tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/6
Warszawa, 23 stycznia 2026 roku
Sprawa: Interpelacja nr 14572 P. Posła Czesława Siekierskiego w sprawie
blokady sprzedaży samochodów z Polski do krajów Azji centralnej i
Kaukazu
Znak sprawy: DC5.8870.34.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 14572 P. Posła Czesława Siekierskiego „w sprawie
blokady sprzedaży samochodów z Polski do krajów Azji centralnej i Kaukazu”, uprzejmie
informuję, co następuje.
Polska, ze względu na swoje położenie geograficzne, obecnie pełni wyjątkową rolę
przy obsłudze obrotu towarowego oraz osobowego na granicy zewnętrznej Unii
Europejskiej (UE).
Jednym z priorytetowych zadań Krajowej Administracji Skarbowej (KAS) jest
ochrona obszaru celnego i granic zewnętrznych UE, która polega przede wszystkim
na prowadzeniu działań kontrolnych, mających na celu zapobieganie nielegalnemu
przywozowi i wywozowi towarów. Stosownie do przepisów ustawy o KAS kontroli
celno-skarbowej podlega, m.in. przestrzeganie przepisów prawa celnego oraz
innych przepisów związanych z przywozem i wywozem towarów w obrocie między
obszarem celnym UE a państwami trzecimi, w szczególności przepisów dotyczących
towarów objętych ograniczeniami lub zakazami.
Zgodnie z art. 3 Unijnego Kodeksu Celnego (dalej „UKC”), zadaniem organów
celnych jest nadzór nad międzynarodową wymianą handlową Unii, w sposób
wspierający sprawiedliwy i swobodny handel, wdrażanie zewnętrznych aspektów
rynku wewnętrznego, wspólnej polityki handlowej oraz pozostałych wspólnych
polityk Unii w zakresie wymiany handlowej, a także bezpieczeństwo całego
łańcucha dostaw oraz stosowanie środków mających na celu:
 ochronę interesów finansowych Unii i jej państw członkowskich;

-- 1 of 6 --

2/6
 ochronę Unii przed nieuczciwym i nielegalnym handlem przy równoczesnym
wspieraniu legalnej działalności gospodarczej;
 zapewnianie bezpieczeństwa i ochrony Unii i jej mieszkańców oraz ochrony
środowiska, w stosownych przypadkach w ścisłej współpracy z innymi organami.
Zgodnie z art. 46 ust. 1 UKC organy celne mogą przeprowadzać wszelkie kontrole
celne, które uznają za niezbędne, w celu realizacji tego nadzoru. Kontrole celne mogą
polegać w szczególności na rewizji towarów, pobieraniu próbek, weryfikacji
prawidłowości i kompletności informacji podanych w zgłoszeniu, deklaracji lub
powiadomieniu oraz istnienia, autentyczności, prawidłowości i ważności
dokumentów, kontroli księgowości i pozostałej dokumentacji, kontroli środków
transportu, kontroli bagażu i innych towarów przewożonych przez osoby lub na
osobach oraz na przeprowadzaniu oficjalnych dochodzeń i innych podobnych
czynności.
Zgodnie z art. 46 ust. 2 UKC kontrole celne, inne niż kontrole losowe, opierają się
głównie na analizie ryzyka — przeprowadzanej z zastosowaniem technik
elektronicznego przetwarzania danych w celu identyfikacji i oceny ryzyka oraz
podjęcia niezbędnych środków zapobiegawczych — na podstawie kryteriów
opracowanych na szczeblu krajowym, unijnym oraz, w stosownych przypadkach,
międzynarodowym.
Wywóz pojazdów samochodowych do Rosji i Białorusi objęty został sankcjami
nałożonymi przez UE na podstawie dwóch rozporządzeń:
 rozporządzenia Rady (UE) nr 833/2014 z dnia 31 lipca 2014 r. dotyczącego
środków ograniczających w związku z działaniami Rosji destabilizującymi
sytuację na Ukrainie (Dz.U. L 229 z 31.7.2014 ze zm.);
 rozporządzenia Rady (WE) nr 765/2006 z dnia 18 maja 2006 r. dotyczącego
środków ograniczających w związku z sytuacją na Białorusi i udziałem Białorusi
w agresji Rosji wobec Ukrainy (Dz.U. L 134 z 20.5.2006 ze zm.).
Działania KAS prowadzone są, m.in. w oparciu o analizy dotyczące omijania sankcji
poprzez eksport towarów nimi objętych do krajów wysokiego ryzyka (krajów
znanych ze wspomagania obchodzenia sankcji).
Aby zapobiec obchodzeniu środków, Komisja opublikowała zawiadomienia
informujące importerów i eksporterów, że powinni podjąć środki należytej
staranności, aby uniknąć sytuacji, w której towary, które eksportują i które
podlegają sankcjom, trafią do Rosji lub na Białoruś, lub że towary, które importują
z innych krajów, np. członków Euroazjatyckiej Unii Gospodarczej, nie pochodzą
w rzeczywistości z Rosji lub Białorusi i w związku z tym nie podlegają sankcjom.
Środki te obejmują na przykład wprowadzenie do umów importowych
i eksportowych postanowień mających na celu zapewnienie, że żadne importowane
lub eksportowane towary nie będą objęte ograniczeniami.

-- 2 of 6 --

3/6
Z kolei należyta staranność to proces, za pośrednictwem którego przedsiębiorstwa
identyfikują, zapobiegają, łagodzą i ponoszą odpowiedzialność w zakresie
rzeczywistych i potencjalnych ryzyk. Procedury należytej staranności są z reguły
wprowadzane w ramach szerszych systemów zarządzania ryzykiem
w przedsiębiorstwie. Podmioty działające w Polsce są zobowiązane do
przestrzegania sankcji krajowych oraz tych nałożonych przez UE. Wszystkie
podmioty prowadzące jakąkolwiek działalność międzynarodową powinny
weryfikować, czy prowadzona przez nich współpraca międzynarodowa zgodna jest
z sankcjami międzynarodowymi.
W dniu 26 lutego 2025 r., weszła w życie ustawa z dnia 9 stycznia 2025 r. o zmianie
ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu
agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego, ustawy
o Krajowej Administracji Skarbowej oraz ustawy o przeciwdziałaniu praniu
pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz.U. 2025 poz. 172).
Rozwiązania te włączyły przedsiębiorców do procesu analizy ryzyka związanego
z omijaniem środków ograniczających. Przedsiębiorca lub eksporter jest
obowiązany identyfikować i oceniać ryzyko związane z prowadzoną przez niego
wymianą handlową z podmiotami z państw trzecich, z uwzględnieniem czynników
ryzyka dotyczących klientów, państw lub obszarów geograficznych, produktów,
usług, transakcji lub kanałów ich dostaw. Organy celne otrzymały uprawnienie do
żądania przedłożenia przez podmiot dokonujący obrotu z zagranicą, deklaracji
producenta, w przypadkach gdy po przeprowadzeniu analizy ryzyka, której wyniki
wskazują na wysokie ryzyko obejścia środków ograniczających UE ustanowionych
w związku agresją Federacji Rosyjskiej na Ukrainę poprzez wywóz do państw, co do
których istnieje ryzyko, że biorą udział w obchodzeniu środków ograniczających lub
przewożą te towary tranzytem przez terytorium Federacji Rosyjskiej lub Białorusi.
Z tych względów podmioty prowadzące działalność międzynarodową powinny
weryfikować, czy prowadzona przez nich współpraca międzynarodowa jest zgodna
z ustanowionymi sankcjami międzynarodowymi.
Ustawa ta m.in. wprowadziła nowe, dodatkowe wymagania dotyczące
dokumentowania należytej staranności w łańcuchu dostaw, w odniesieniu do obrotu
towarami objętymi sankcjami nałożonymi przez UE w związku z agresją Rosji na
Ukrainę.
Zgodnie z nowododanym art. 14a ust. 1, osoba lub podmioty, które dokonują
wywozu towarów objętych środkami ograniczającymi UE ustanowionymi
w związku z agresją Federacji Rosyjskiej na Ukrainę do państw, co do których istnieje
ryzyko, że biorą udział w obchodzeniu środków ograniczających lub przewożą te
towary w procedurze tranzytu przez terytorium Federacji Rosyjskiej lub Białorusi,
dołączają do zgłoszenia celnego oświadczenie, w którym oświadczają, że:
1) tranzyt przez terytorium Federacji Rosyjskiej lub Białorusi stanowi jedynie część
trasy przewozu towarów, przy czym początek i koniec tej trasy znajduje się poza
terytorium Federacji Rosyjskiej i Białorusi,
2) w trakcie przewozu w procedurze tranzytu towarów przez terytorium Federacji
Rosyjskiej lub Białorusi towary nie będą podlegały odsprzedaży, przetwarzaniu,

-- 3 of 6 --

4/6
składowaniu i usługom świadczonym przez podmioty objęte środkami
ograniczającymi UE ustanowionymi w związku z agresją Federacji Rosyjskiej na
Ukrainę,
3) miejscem końcowego przeznaczenia towarów jest państwo trzecie, inne niż
Federacja Rosyjska lub Białoruś
– i podają dane użytkownika końcowego towarów.
Powyższy przepis wprowadza nowy obowiązek dla eksportera, polegający na
konieczności sporządzenia oświadczenia o treści wskazanej w ww. przepisie,
w sytuacji, gdy eksporter ten dokonuje wywozu towarów objętych sankcjami do
państw trzecich innych niż Rosja i Białoruś, co do których istnieje ryzyko, że biorą
udział w obchodzeniu sankcji, w tym z zastosowaniem procedury tranzytu przez
terytoria Białorusi i Rosji.
Zawiadomienie Komisji Europejskiej skierowane do podmiotów gospodarczych,
importerów i eksporterów (Dz. Urz. C 145 z 1.4.2022) stanowi:
„W związku z ryzykiem obchodzenia tych środków podmiotom gospodarczym w UE
zaleca się wprowadzenie odpowiednich środków należytej staranności będących do
ich dyspozycji, aby zapobiec takiemu obchodzeniu środków:
— poprzez wywóz do państw trzecich, z których towary takie można łatwo
przekierować do Rosji i Białorusi; szczególną uwagę należy zwrócić na wywóz takich
towarów do krajów Euroazjatyckiej Unii Gospodarczej (EUG, w skład której oprócz
Federacji Rosyjskiej i Republiki Białorusi wchodzą Republika Armenii, Republika
Kazachstanu i Republika Kirgiska), ponieważ towary w każdym państwie
członkowskim EUG znajdują się w swobodnym obrocie w całej EUG;
— poprzez przywóz z państw trzecich, z których towary takie można łatwo
przekierować do UE, w szczególności gdy kraje te nie stosują ograniczeń
w przywozie z Rosji i Białorusi; dotyczy to w szczególności towarów przywożonych
z innych krajów EUG.”.
Na podstawie analiz przepływów handlowych z krajami trzecimi, doświadczeń KAS
związanych z egzekwowaniem sankcji oraz przypadków ich omijania, za kraje
wysokiego ryzyka na kierunku wywozowym uznaje się kraje Unii Euroazjatyckiej
(Kazachstan, Kirgistan, Armenia), a w odniesieniu do przywozu towarów z Działu 44
Taryfy Celnej również kraje Unii Euroazjatyckiej (Kazachstan, Kirgistan, Armenia)
oraz w odniesieniu do przywozu sklejki brzozowej kod CN 44123310 takim krajem
są dodatkowo Chiny oraz Turcja.
Kolejna, istotna zmiana w ustawie dotyczy możliwości żądania przez organ celny, od
osoby lub podmiotu, o których mowa w art. 14a ust. 1, jeżeli wyniki analizy ryzyka
przeprowadzonej przez organ KAS wskazują na wysokie ryzyko obejścia środków
ograniczających UE ustanowionych w związku z agresją Federacji Rosyjskiej na
Ukrainę przez:
1) wywóz towarów do państw, co do których istnieje ryzyko, że biorą udział
w obchodzeniu środków ograniczających lub
2) przewóz w procedurze tranzytu przez terytorium Federacji Rosyjskiej lub
Białorusi,

-- 4 of 6 --

5/6
– oświadczenia producenta towarów, że podjął działania w celu określenia czy
towary będą używane przez użytkowników końcowych w sposób zgodny
z warunkami przewidzianymi w przepisach UE i może te działania udokumentować.
Jednocześnie wskazać należy, że na krajową listę sankcyjną prowadzoną przez
Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wpisane zostały trzy podmioty, które
uczestniczyły w procederze omijania sankcji w obrocie samochodami osobowymi
i ciężarowymi oraz naczepami.
Wpisy na krajową listę sankcyjną nastąpiły w 2024 r., z czego jeden podmiot został
wykreślony 31 grudnia 2024 r.
Omijanie sankcji przez te podmioty polegało na:
- wywozie samochodów luksusowych i motocykli do Federacji Rosyjskiej za
pośrednictwem osób z Białorusi,
- wywozie ciągników siodłowych oraz naczep do Federacji Rosyjskiej za
pośrednictwem podmiotów pośredniczących usytuowanych w takich krajach jak
Uzbekistan, Turcja oraz Białoruś,
- wywozie samochodów ciężarowych do Federacji Rosyjskiej za pośrednictwem
podmiotów pośredniczących usytuowanych w takich krajach jak Armenia, Gruzja,
Kazachstan i Turcja.
Podmioty zostały wpisane na krajową listę sankcyjną w związku z naruszeniem
zakazu wwozu do Federacji Rosyjskiej towarów, zgodnie z art. 3k i załącznikiem
XXIII (CN 8701 od 21 do 24, CN 8716 39 oraz CN 8703) rozporządzenia (UE) nr
833/2014.
Ponadto informuję, że podmioty te zostały objęte następującymi środkami
zapobiegawczymi:
a) zamrożeniem środków finansowych i zasobów gospodarczych w rozumieniu
rozporządzenia Rady (UE) nr 269/2014 z dnia 17 marca 2014 r. w sprawie środków
ograniczających w odniesieniu do działań podważających integralność terytorialną,
suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażających (Dz. Ur. UE L 78
z 17.03.2014, str. 6, z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem 269/2014”,
będących własnością, pozostających w posiadaniu, pozostających w faktycznym
władaniu lub pod kontrolą podmiotu, o którym mowa w pkt 1, w pełnym zakresie;
b) zakazem udostępniania podmiotowi, o którym mowa w pkt 1 lub na jego rzecz –
bezpośrednio lub pośrednio – jakichkolwiek środków finansowych lub zasobów
gospodarczych w rozumieniu rozporządzenia 269/2014;
c) zakazem świadomego i umyślnego udziału w działaniach, których celem lub
skutkiem jest ominięcie środków wskazanych w lit. a i b;
d) wykluczeniem z postępowania o udzielenie zamówienia publicznego lub konkursu
prowadzonego na podstawie ustawy z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień
publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1320, z późń. zm.).
Jak z powyższego wynika, działania podejmowane wobec eksportu pojazdów
ciężarowych do państw Azji centralnej i Kaukazu mają oparcie w przepisach prawa
zarówno unijnego jak i krajowego.

-- 5 of 6 --

6/6
Ministerstwo Finansów nie przewiduje mechanizmów rekompensat i odszkodowań
w związku z objęciem Rosji i Białorusi sankcjami unijnymi. Jak wskazano wyżej, do
przedsiębiorców należy prowadzenie due diligence i odpowiedniej analizy ryzyka
prowadzonej działalności w określonym środowisku prawnym.
Obecnie nie jest planowane zniesienie ograniczeń krajowych w wywozie do państw
tzw. wysokiego ryzyka.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Zbigniew Stawicki
Podsekretarz Stanu Zastępca Szefa Krajowej Administracji Skarbowej
w Ministerstwie Finansów

-- 6 of 6 --