Interpelacja w sprawie obowiązku utrzymania chodników przez właścicieli nieruchomości w okresie zimowym
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 14562
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie obowiązku utrzymania chodników przez właścicieli nieruchomości w okresie zimowym
Zgłaszający: Joanna Frydrych
Data wpływu: 09-01-2026
Szanowny Panie Ministrze,
zwracam się z uprzejmą prośbą o ponowne pochylenie się nad kwestią obowiązku odśnieżania chodników przylegających do prywatnych posesji, który - zgodnie z obowiązującymi przepisami - spoczywa na właścicielach nieruchomości. W ostatnich tygodniach przez wiele regionów Polski przetoczyły się intensywne opady śniegu, które unaoczniły trudności, z jakimi mierzą się mieszkańcy - zwłaszcza osoby starsze, schorowane, samotne, a także właściciele nieruchomości przebywający czasowo za granicą. W takich przypadkach fizyczne lub organizacyjne wywiązanie się z obowiązku odśnieżania bywa niemożliwe, co rodzi nie tylko problemy praktyczne, ale także pytania o zasadność i proporcjonalność obecnych regulacji.
W związku z powyższym, uprzejmie proszę Pana Ministra o odpowiedź na następujące pytania:
1. Czy ministerstwo planuje powrócić do rozważań nad ewentualną zmianą przepisów dotyczących obowiązku odśnieżania chodników przez właścicieli nieruchomości?
2. Czy przeprowadzono lub planuje się przeprowadzenie analizy skutków finansowych ewentualnego przeniesienia obowiązku zimowego utrzymania chodników z właścicieli nieruchomości na jednostki samorządu terytorialnego?
3. Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie rozwiązań pośrednich, takich jak możliwość odpłatnego zlecania odśnieżania przez gminy na rzecz mieszkańców, którzy nie są w stanie samodzielnie wywiązać się z obowiązku? Czy istnieją dobre praktyki w tym zakresie, które mogłyby zostać upowszechnione?
4. Czy ministerstwo dysponuje danymi lub prowadziło analizy dotyczące liczby i charakteru wniosków o odszkodowania kierowanych do jednostek samorządu terytorialnego, innych podmiotów publicznych lub właścicieli posesji w związku z wypadkami na nieodśnieżonych chodnikach?
Z wyrazami szacunku Joanna Frydrych
Podsekretarz stanu Tomasz Lewandowski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10090 znakówkancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Znak pisma: DM-IV.054.1.2026
Warszawa, 02 lutego 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy: interpelacji nr 14562 Pani Poseł Joanny Frydrych w sprawie obowiązku
utrzymania chodników przez właścicieli nieruchomości w okresie zimowym
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 14562 z dnia 13 stycznia 2026 r. Pani Poseł Joanny
Frydrych w sprawie obowiązku utrzymania chodników przez właścicieli nieruchomości
w okresie zimowym, przedstawiam poniżej następujące stanowisko.
Art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku
w gminach1, dalej jako: „ustawa”, nakłada na właścicieli nieruchomości obowiązek
zapewnienia utrzymania czystości i porządku przez uprzątnięcie błota, śniegu, lodu
i innych zanieczyszczeń z dróg dla pieszych położonych wzdłuż nieruchomości. Przepis
ten, właśnie w kontekście nakładanych na właścicieli nieruchomości obowiązków, był
badany przez Trybunał Konstytucyjny. W wyroku z dnia 5 listopada 1997 r., sygn. akt K
22/97, Trybunał orzekł, że nakładanie ustawowo na właścicieli nieruchomości obowiązku
uprzątnięcia błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodników położonych wzdłuż
nieruchomości nie narusza Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ani zasad
demokratycznego państwa prawnego, praworządności, równości wobec prawa oraz
równej ochrony własności. W uzasadnieniu wyroku Trybunał wskazał, że przedmiotowy
przepis jest wyrazem przyjętego od dawna poglądu, zgodnie z którym z prawa własności
wynikają także określone obowiązki społeczne, a obowiązek nałożony na właścicieli
nieruchomości wynika również z tradycji prawnej istniejącej w polskim ustawodawstwie,
w którym właściciel nieruchomości od dawna miał obowiązek utrzymywania czystości
zarówno na własnej nieruchomości, jak również na przylegającym do niej chodniku i części
jezdni.
Analizując obowiązujące historycznie przepisy, Trybunał Konstytucyjny doszedł do
wniosku, że obowiązek ten w sposób zbliżony regulowały kolejne akty normatywne
1 Dz. U. z 2025 r. poz. 733.
-- 1 of 4 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
wydane zarówno w okresie międzywojennym, jak również normy uchwalane po II wojnie
światowej.
Podobne rozwiązania, nakładające na właścicieli nieruchomości obowiązki w zakresie
sprzątania części dróg i ulic przylegających do nieruchomości, obowiązują również w
innych krajach Europy. Obowiązki te, traktowane jako element tradycji i kultury
społecznej, posiadają częstokroć o wiele szerszy zakres, aniżeli przepisy polskie, nakładając
na właścicieli nieruchomości nie tylko obowiązek utrzymywania czystości chodnika.
Przechodząc do analizy przepisów należy wyjaśnić, iż zgodnie z definicją zawartą w art. 2
ust. 1 pkt 4 ustawy przez właściciela nieruchomości należy także rozumieć
współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby
posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające
nieruchomością, a jeżeli nieruchomość jest zabudowana budynkiem wielolokalowym,
w którym ustanowiono odrębną własność lokalu, obowiązki właściciela nieruchomości
wspólnej oraz właściciela lokalu obciążają wspólnotę mieszkaniową albo spółdzielnię
mieszkaniową (art. 2 ust. 3 ustawy). Tak więc norma zawarta w art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy
adresowana jest więc nie do „obywateli” w ogóle, lecz do wszystkich podmiotów
posiadających własność nieruchomości lub nią władających, niezależnie od tego czy są to
osoby fizyczne, czy inne podmioty.
Tak określony krąg podmiotów, w zdecydowanej większości prywatnych, zobowiązanych
do zapewnienia utrzymania czystości i porządku przez uprzątnięcie zanieczyszczeń z dróg
dla pieszych położonych wzdłuż nieruchomości, wskazuje na cel tej regulacji, którym jest
efektywne utrzymanie w odpowiednim stanie drogi dla pieszych przylegającej do
nieruchomości.
Intencją ustawodawcy w momencie tworzenia ustawy o czystości i porządku było
stworzenie prawnych gwarancji utrzymania czystości na terenach zurbanizowanych.
Analiza materiałów legislacyjnych towarzyszących przyjmowaniu ustawy o utrzymaniu
czystości i porządku w gminach (sprawozdanie scenograficzne z 74 posiedzenia Sejmu
z 28 lutego 1996 r., Sejm II Kadencji) wskazuje, że w związku z obawami sygnalizowanymi
na etapie uchwalania ustawy, jakoby nałożone na właścicieli obowiązki mogły nastręczać
im zbyt wielu niedogodności z uwagi na wiek lub stan majątkowy, zgłoszono propozycję
by całokształt spraw związanych z utrzymaniem czystości i porządku należał do gminy.
Ostatecznie jednak ustawodawca zdecydował, że jedynie nałożenie obowiązków na
konkretnie wskazane podmioty (właścicieli nieruchomości) zagwarantuje realizację celów
ustawy. Z takim stanowiskiem zgodził się Trybunał Konstytucyjny, uznając istnienie
istotnego interesu społecznego w ustanowieniu regulacji służących utrzymywaniu
czystości w gminach. Wprowadzenie w drodze ustawy obowiązku utrzymywania czystości
chodników przylegających do nieruchomości przez właścicieli tychże nieruchomości jest
niezbędne dla zapewnienia właściwej ochrony interesu publicznego, który miał na
względzie ustawodawca. Nie istnieje bowiem równie efektywny sposób zapewnienia
porządku, jak nałożenie obowiązku na właścicieli nieruchomości. Z doświadczenia
wiadomo, że służby gminne nie są w stanie wystarczająco szybko usunąć śniegu ze
wszystkich chodników. Zapewnienie przez gminę (zarządcę drogi) odśnieżenia dróg dla
pieszych na całym obszarze gminy w tym samym czasie jest niemożliwe do wykonania,
a ponadto wiązałoby się z dużo wyższymi kosztami niż dotychczas ponoszone przez
właścicieli nieruchomości.
Odnosząc się do kwestii praktycznego wykonania tego obowiązku przez właściciela
nieruchomości należy podkreślić, że z brzmienia przepisu nie wynika, że właściciel
-- 2 of 4 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
nieruchomości jest obowiązany do osobistego uprzątania drogi dla pieszych. Rozumiejąc
i mając na uwadze różne sytuacje życiowe należy wskazać, że wykonanie tych prac można
zorganizować np. w ramach wzajemnej pomocy sąsiedzkiej czy rodzinnej. Innym wyjściem
może być powierzenie ich wykonania innej osobie na podstawie umowy cywilnoprawnej.
Dodać należy, że na podstawie art. 6a ustawy, który wszedł w życie z dniem
1 października 2001 r.2, rada gminy może, w drodze uchwały, przejąć od właścicieli
nieruchomości obowiązek uprzątnięcia błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z dróg
dla pieszych położonych wzdłuż nieruchomości. Przejmując obowiązek, rada gminy ustala
opłatę ponoszoną przez właścicieli nieruchomości za wykonywanie przejętego obowiązku.
Opłata ta jest ustalana w sposób zryczałtowany za okresowe pozbywanie się określonej
ilości wskazanego rodzaju nieczystości ciekłych oraz uprzątnięcie błota, śniegu, lodu
i innych zanieczyszczeń z chodników położonych wzdłuż nieruchomości.
Należy podkreślić, że ustawodawca ograniczył radzie gminy możliwość manewru co do
wysokości opłaty; wysokość opłaty jest uzależniona od faktycznych kosztów ponoszonych
przez gminę z tytułu zorganizowania i funkcjonowania systemu zagospodarowywania
nieczystości ciekłych oraz uprzątnięcia błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń
z chodników położonych wzdłuż nieruchomości. W ten sposób ustawodawca zapobiegł
sytuacji, w której rada gminy chciałaby potraktować przejęcie obowiązków na podstawie
art. 6a ust. 1 ustawy jako źródło dochodu. Ustalając opłaty, o których mowa w art. 6a,
rada gminy określa terminy ich uiszczania. Opłaty nieuiszczone w wyznaczonym terminie
podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w przepisach o postępowaniu
egzekucyjnym w administracji.
W związku z powyższym mieszkańcy zainteresowani przejęciem obowiązku oczyszczania
drogi dla pieszych przez gminę mogą zwrócić się do właściwej miejscowo rady gminy
z wnioskiem o podjęcie stosownej uchwały. Jest to jednak decyzja mieszkańców, nie zaś
ustawowe nałożenie na nich obowiązkowej opłaty, bez względu na ich wolę i możliwości
finansowe.
Należy jednocześnie zauważyć, że omawiany obowiązek dotyczy nieruchomości
bezpośrednio graniczących z chodnikiem, tj. drogą dla pieszych. Obowiązek nie dotyczy
więc nieruchomości oddzielonych od drogi dla pieszych np. pasem zieleni (niezależnie od
jego szerokości, pod warunkiem, że stanowi on własność innego podmiotu).
Komentowany przepis stanowi też, że właściciel nieruchomości jest zwolniony
z obowiązku oczyszczania drogi dla pieszych w przypadku, gdy na drodze tej dopuszczony
jest płatny postój lub parkowanie pojazdów samochodowych, czyli gdy droga dla pieszych
faktycznie służy nie tylko ruchowi pieszemu. W takim przypadku obowiązek uprzątania
drogi dla pieszych obciąża tego, kto pobiera opłaty z tytułu postoju lub parkowania
pojazdów samochodowych, tj. zarząd drogi lub gminę (w zależności od tego, który z tych
podmiotów pobiera opłaty).
W świetle przedstawionych informacji uważam, że brak jest uzasadnienia dla zmiany
przepisów w zakresie realizacji obowiązku właścicieli nieruchomości dotyczącego
uprzątania błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z dróg dla pieszych bezpośrednio
2 Artykuł 6a ustawy, który wszedł w życie z dniem 1 października 2001 r., został dodany ustawą
z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy -- Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach
oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 100, poz. 1085).
-- 3 of 4 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
przylegających do nieruchomości. W konsekwencji nie znajduję uzasadnienia do
prowadzenia analiz skutków finansowych przeniesienia powyższego obowiązku na gminy.
Z upoważnienia, z wyrazami szacunku
Tomasz Lewandowski
$stanowisko
$informacja o podpisie
w Ministerstwie Rozwoju i Technologii
-- 4 of 4 --