Interpelacja nr 1444
Interpelacja w sprawie wytycznych i poleceń dotyczących gospodarki leśnej zawartych w pismach minister klimatu i środowiska z 8 i 23 stycznia 2024 r. skierowanych do PGL Lasy Państwowe
Zgłaszający:
•
Adresat:
Klimat, Energia i Środowisko (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie wytycznych i poleceń dotyczących gospodarki leśnej zawartych w pismach minister klimatu i środowiska z 8 i 23 stycznia 2024 r. skierowanych do PGL Lasy Państwowe
Interpelacja nr 1444
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie wytycznych i poleceń dotyczących gospodarki leśnej zawartych w pismach minister klimatu i środowiska z 8 i 23 stycznia 2024 r. skierowanych do PGL Lasy Państwowe
Zgłaszający: Paweł Sałek
Data wpływu: 13-02-2024
Szanowna Pani Minister,
w dniu 8 stycznia 2024 r. minister klimatu i środowiska polecił dyrektorowi generalnemu Lasów Państwowych wstrzymać lub ograniczyć pozyskanie drewna w lasach znajdujących się w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe. Zgodnie z ustawą o lasach pozyskiwanie drewna (czyli użytkowanie główne lasu: rębne, ciągłe i przedrębne) jest immanentną składową trwale zrównoważonej gospodarki leśnej, którą, w wykonaniu właśnie ustawy o lasach, obowiązane są prowadzić wszystkie podmioty władające lasami. Oznacza to, że ww. pismem 8 stycznia 2024 roku minister klimatu i środowiska polecił dyrektorowi generalnemu Lasów Państwowych wstrzymać lub ograniczyć prowadzenie gospodarki leśnej na terenie ok. 24 tysięcy wydzieleń leśnych (czyli na terenie blisko stu tysięcy hektarów).
W odniesieniu do Lasów Państwowych, tj. podmiotu obowiązanego do prowadzenia wielkoobszarowej wielofunkcyjnej trwale zrównoważonej gospodarki leśnej, skutek tego polecenia jest zdecydowanie dalej idący. Otóż trwale zrównoważona gospodarka leśna prowadzona przez nadleśnictwa jest tzw. działalnością wytwórczą zintegrowaną poziomo, a nie pionowo w rozumieniu regulacji Polskiej Klasyfikacji Działalności. Innymi słowy jest tzw. działalnością jednoczesną, czyli w danym roku wszystkie działania w zakresie gospodarki leśnej (bez względu na geograficzne miejsce jej prowadzenia, tj. bez względu na wydzielenia leśne prowadzenia tychże działań) składają się na wytwarzanie produktów wyjściowych tejże gospodarki leśnej: tj. surowca drzewnego oraz efektów związanych z realizacją pozaprodukcyjnych funkcji lasu. Polecając wstrzymanie lub ograniczenie użytkowania głównego lasu w niektórych wydzieleniach leśnych – de facto i de iure minister klimatu i środowiska zażądał od dyrektora generalnego Lasów Państwowych, aby ten zmienił zasady gospodarki leśnej nie w wybranych wydzieleniach, lecz w odniesieniu do ogółu lasów, znajdujących się w bezpośrednim zarządzie poszczególnych nadleśnictw działających w zasięgu regionalnych dyrekcji Lasów Państwowych w Białymstoku, Krośnie, Radomiu, Wrocławiu i Gdańsku.
Lasy Państwowe są podmiotem gospodarki narodowej niestanowiącym części składowej administracji rządowej; nie należą do sektora finansów publicznych, a tym samym nie mogą być traktowane jako część składowa jednostki organizacyjnej, zwanej Skarbem Państwa (czyli Państwem działającym poza imperialne w sferze cywilnoprawnej). Lasy Państwowe, choć nie są osobą prawną, to mają zdolność prawną, o której mowa w art. 331 Kodeksu cywilnego. Z wykorzystaniem majątku skarbowego we własnym imieniu realizują zadania publiczne, polegające na prowadzeniu działalności gospodarczej w zakresie gospodarki leśnej (obejmującej również realizowanie pozaprodukcyjnych funkcji lasu), zaś w przedstawicielskim reprezentowaniu Skarbu Państwa m.in. gospodarują nieruchomościami Skarbu Państwa oraz realizują inne zadania publiczne polegające na ponadstandardowym wspomaganiu administracji publicznej w wypełnianiu przez nią obowiązków w sferze dominium, a także – częściowo – w sferze imperium. Z tego względu, że Lasy Państwowe działają z wykorzystaniem majątku skarbowego, Ministrowi Klimatu i Środowiska przysługuje uprawnienie i obowiązek sprawowania nadzoru właścicielskiego nad Lasami Państwowymi, który w istocie jest zintegrowany z nadzorem imperialnym. Zgodnie z doktryną ww. nadzór właścicielski może być realizowany z zastosowaniem środków o administracyjnoprawnym charakterze (czyli niekoniecznie o charakterze cywilnoprawnym).
Zgodnie z art. 34a ustawy o Radzie Ministrów - „minister, w celu dostosowania do polityki ustalonej przez Radę Ministrów zasad i kierunków działania podległych lub nadzorowanych centralnych organów administracji rządowej, innych urzędów lub jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, może wydawać kierownikom urzędów centralnych oraz kierownikom innych urzędów i jednostek organizacyjnych wiążące ich wytyczne i polecenia. (…) Wytyczne i polecenia (…) nie mogą dotyczyć rozstrzygnięć co do istoty sprawy załatwianej w drodze decyzji administracyjnej. (…) Przepisów (…) nie stosuje się do organów, urzędów i jednostek organizacyjnych wchodzących w skład zespolonej administracji rządowej, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej”.
Jak to już na to wskazano powyżej, Lasy Państwowe nie są podmiotem należącym do sektora rządowo-samorządowego. Jako jednostka niebędąca osobą prawną podlegają jednak nadzorowi właścicielskiemu i jednocześnie imperialnemu sprawowanemu przez ministra właściwego ds. środowiska. Pozwala to na przyjęcie, że regulacja art. 34a ustawy o Radzie Ministrów odnosi się również do LP.
W tym stanie rzeczy omawiane Polecenie z dnia 8 stycznia 2024 roku wyczerpuje wszelkie znamiona administracyjnoprawnego aktu nadzoru właścicielskiego oraz zarazem imperialnego zaadresowanego do dyrektora generalnego Lasów Państwowych. Zgodnie natomiast z systematyką aktów prawnych o władczym charakterze kształtującym krajowy porządek prawny – przedmiotowe polecenia należy uznać jako akta prawa wewnętrznego w rozumieniu linii orzeczniczej Trybunału Konstytucyjnego. Polecenie to w żadnym przypadku nie może być traktowane jako polecenie służbowe o pracowniczo – prawnym charakterze.
Zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy o lasach: „nadleśniczy prowadzi samodzielnie gospodarkę leśną w nadleśnictwie na podstawie planu urządzenia lasu oraz odpowiada za stan lasu”. Plan urządzenia lasu w tym zakresie, w jakim podlega administracyjnoprawnemu zatwierdzeniu przez ministra właściwego ds. środowiska wyczerpuje wszelkie znamiona innego instrumentu realizacji polityki Rady Ministrów na poziomie nadleśnictwa (tj. innego instrumentu realizacji przez Radę Ministrów polityki rozwoju w wykonaniu ustawy o zasadach realizacji polityki rozwoju).
W dniu 23.01.2024 r. – Minister Klimatu i Środowiska, nawiązując do omawianego polecenia, wystosował do dyrektora generalnego Lasów Państwowych kolejne pismo, w którym już nie poleca dyrektorowi generalnemu podjęcia kolejnych działań, lecz oczekuje, iż polecenie z dnia 8 stycznia 2024 r. będzie wykonywane w ten sposób, że jego wykonywanie zapewni pracę zakładom usług leśnych zgodnie z zawartymi z nimi umowami na bieżący rok, oraz że zapewnione zostanie zrealizowanie „zobowiązań związanych z dostępnością drewna na rynku”. Pismo z dnia 23.01.2024 r. w niczym nie zmienia stwierdzeń zdań poprzedzających, a dodatkowo jeszcze bardziej pogłębia chaos zaistniały w Lasach Państwowych po piśmie z dnia 8 stycznia 2024 r. Umowy z zakładami leśnymi dotyczą działań zaplanowanych na bieżący rok w odniesieniu do konkretnych wydzieleń, utrzymanie pozostania drewna (i to w układzie gatunkowym i sortymentowym objętym zapadłymi już przecież rozstrzygnięciami zapadłymi na Portalu Leśno – Drzewnym) będzie wymuszało na nadleśniczych uruchomienia (wbrew wskazaniom zawartych w planach urządzenia lasu) nowych pozycji cięć. Realizacja pisma z dnia 23.01. 2024 roku jest prostą drogą prowadzącą do rabunkowej gospodarki leśnej – znanej z okresu słusznie minionego okresu gospodarki centralnie planowanej i sterowanej.
Mając na względzie powyższe uwagi wstępne, proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania szczegółowe:
Dlaczego omawiane polecenie, wbrew obowiązującym zasadom, nie zostało opatrzone sygnaturą pozwalającą na identyfikację komórki organizacyjnej ministerstwa, która dokument ten przygotowała?
Czy prawdą jest to, co krąży w obiegu nieformalnym, iż dane umieszczone w załączniku do polecenia są autorstwa organizacji pozarządowej (organizacji pozarządowych), tj. jednostek instytucjonalnych sektora non-profit działającego na rzecz gospodarstw domowych, a nie konkretnej komórki organizacyjnej Ministerstwa?
Dlaczego polecenie zostało zaadresowane do dyrektora generalnego Lasów Państwowych, skoro to nadleśniczowie są uprawnieni i zarazem obowiązani do samodzielnego prowadzenia gospodarki leśnej na podstawie planu urządzenia lasu, ponosząc przy tym odpowiedzialność, w tym odpowiedzialność karną, za stan lasu?
Dlaczego przedmiotowym poleceniem uniemożliwiono de facto nadleśniczym prowadzenie gospodarki leśnej na podstawie planu urządzenia lasu, który przecież w określonym zakresie wyczerpuje znamiona innego instrumentu realizacji polityki Rady Ministrów?
Dlaczego ww. poleceniem dokonano de facto i de iure zmiany zatwierdzonych planów urządzenia lasu w konkretnych nadleśnictwach bez zachowania regulacji prawnych ustawy o lasach określających procedurę prawną aneksowania tychże planów?
Czy wskazania gospodarcze, odbiegające radykalnie od wskazań zawartych w planach urządzenia lasu, zawarte w załączniku do polecenia (będące de facto i de iure) planem lub programem w dziedzinie leśnictwa, zostały poddane strategicznej ocenie na środowisko, wymaganej regulacją art. 46 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r, zwanej potocznie ustawą ocenową?
Czy polecenie Lasom Państwowym wykonania określonych zabiegów (lub wstrzymania się od określonych zabiegów) w 24 tysiącach wydzieleń leśnych może być traktowane jako nakierowanie zasad i kierunków funkcjonowania Lasów Państwowych na realizację polityki ustalonej przez Radę Ministrów (czyli czy uprawnione było powołanie się przez Ministra Klimatu i Środowiska na regulację art. 34a ustawy o Radzie Ministrów)?
Do jakiej polityki ustalonej przez Radę Ministrów miałyby dostosować się Lasy Państwowe w wykonaniu omawianego polecenia? Skoro w wykonaniu ustawy o zasadach realizacji polityki rozwoju – polityka m.in. Rady Ministrów powinna być realizowana z wykorzystaniem odpowiednio zhierarchizowanych instrumentów a w Polityce Leśnej Państwa, a tym bardziej w Polityce Ekologicznej Państwa nie ma zapisów co do potrzeby podjęcia działań wbrew regulacjom Prawa ochrony środowiska, regulacjom ustawy o lasach oraz wbrew planom urządzenia lasu, które przecież w określonym zakresie są innymi instrumentami realizacji polityki Rady Ministrów (na poziomie nadleśnictwa).
Dlaczego nakazem wstrzymania lub ograniczenia pozyskiwania drewna zostały w największym stopniu objęte obszary leśne skoncentrowane we wschodniej części Polski?
Dlaczego pismem z dnia 23.01.2024 r. zmusza się de facto nadleśniczych do działania wbrew dobrym praktykom gospodarki leśnej poprzez wyszukiwanie pozycji cięć niewymagających pozyskiwania drewna w danym roku kalendarzowym – po to tylko, by zniwelować skutki społeczno-gospodarcze rażąco błędnego polecenia z dnia 8 stycznia 2023 r (skoro jest to prostą drogą wiodącą do rabunkowej gospodarki leśnej oraz naruszenia regulacji prawnych zawartych w przepisach dotyczących zamówień publicznych)?
Zgodnie z regulacją art. 33 ust. 3 pkt 9 lit. a – dyrektor generalny Lasów Państwowych jest uprawniony do zawierania imieniem Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych jako pracodawcy na drodze powołania stosunku pracowniczoprawnego ze swoimi zastępcami, a także do rozwiązywania tego stosunku na drodze odwołania. W obu przypadkach powinien tego dokonywać w uzgodnieniu z ministrem właściwym ds. środowiska. Przedmiotowe uzgodnienie należy interpretować jako akt nadzoru sprawowanego przez ministra nad Lasami Państwowymi, przy czym jest to akt nadzoru prewencyjnego. Innymi słowy dyrektor generalny Lasów Państwowych może w imieniu Generalnej Dyrekcji Lasów Państwowych jako prawodawcy powoływać lub odwoływać swoich zastępców po uprzednim poddaniu zamiaru powołania lub odwołania zastępców nadzorowi ministra. Czy w przypadku ostatnich takich odwołań oraz powołań akt taki został wydany? Jeśli został wydany, jaką przybrał formę wyrazu oraz w jakim terminie do nastąpiło?
Zgodnie z informacjami zawartymi na oficjalnej stronie internetowej Lasów Państwowych została zamieszczona informacja o powołaniu określonych osób do pełnienia funkcji dyrektorów regionalnych dyrekcji Lasów Państwowych oraz tzw. zakładów krajowych. W ustawie o lasach nie wykreowano stanowisk pracy p.o. dyrektora regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych oraz p.o. zakładu krajowego. W ustawie o lasach jest mowa o stanowisku dyrektora regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych oraz stanowisku kierownika zakładu krajowego. Dlaczego w Lasach Państwowych doszło do powołania określonych osób do piastowania stanowisk pracy nieprzewidzianych w ustawie o lasach?
Na oficjalnej stronie internetowej Lasów Państwowych została zawarta informacja, że w „dniu 12 stycznia 2024 r. przekazano regionalnym dyrektorom Lasów Państwowych polecenie zaniechania działań zmierzających do zaciągania zobowiązań obciążających Skarb Państwa oraz wydatkowania środków, które przekraczają zwykły zarząd”. Proszę o informację, co mieści się w zakresie zwykłego zarządu, a co już w Lasach Państwowych przekracza ten zakres.
Zgodnie z ustawą o lasach Lasy Państwowe działają na zasadzie samofinansowania, pokrywając koszty z własnych przychodów. Skarb Państwa nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania zaciągane przez Lasy Państwowe. O jakie zatem niezaciąganie zobowiązań obciążających Skarb Państwa tu chodzi? Jaką formę przybrało ww. polecenie?
Interpelacja nr 1444
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie wytycznych i poleceń dotyczących gospodarki leśnej zawartych w pismach minister klimatu i środowiska z 8 i 23 stycznia 2024 r. skierowanych do PGL Lasy Państwowe
Zgłaszający: Paweł Sałek
Data wpływu: 13-02-2024
Szanowna Pani Minister,
w dniu 8 stycznia 2024 r. minister klimatu i środowiska polecił dyrektorowi generalnemu Lasów Państwowych wstrzymać lub ograniczyć pozyskanie drewna w lasach znajdujących się w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe. Zgodnie z ustawą o lasach pozyskiwanie drewna (czyli użytkowanie główne lasu: rębne, ciągłe i przedrębne) jest immanentną składową trwale zrównoważonej gospodarki leśnej, którą, w wykonaniu właśnie ustawy o lasach, obowiązane są prowadzić wszystkie podmioty władające lasami. Oznacza to, że ww. pismem 8 stycznia 2024 roku minister klimatu i środowiska polecił dyrektorowi generalnemu Lasów Państwowych wstrzymać lub ograniczyć prowadzenie gospodarki leśnej na terenie ok. 24 tysięcy wydzieleń leśnych (czyli na terenie blisko stu tysięcy hektarów).
W odniesieniu do Lasów Państwowych, tj. podmiotu obowiązanego do prowadzenia wielkoobszarowej wielofunkcyjnej trwale zrównoważonej gospodarki leśnej, skutek tego polecenia jest zdecydowanie dalej idący. Otóż trwale zrównoważona gospodarka leśna prowadzona przez nadleśnictwa jest tzw. działalnością wytwórczą zintegrowaną poziomo, a nie pionowo w rozumieniu regulacji Polskiej Klasyfikacji Działalności. Innymi słowy jest tzw. działalnością jednoczesną, czyli w danym roku wszystkie działania w zakresie gospodarki leśnej (bez względu na geograficzne miejsce jej prowadzenia, tj. bez względu na wydzielenia leśne prowadzenia tychże działań) składają się na wytwarzanie produktów wyjściowych tejże gospodarki leśnej: tj. surowca drzewnego oraz efektów związanych z realizacją pozaprodukcyjnych funkcji lasu. Polecając wstrzymanie lub ograniczenie użytkowania głównego lasu w niektórych wydzieleniach leśnych – de facto i de iure minister klimatu i środowiska zażądał od dyrektora generalnego Lasów Państwowych, aby ten zmienił zasady gospodarki leśnej nie w wybranych wydzieleniach, lecz w odniesieniu do ogółu lasów, znajdujących się w bezpośrednim zarządzie poszczególnych nadleśnictw działających w zasięgu regionalnych dyrekcji Lasów Państwowych w Białymstoku, Krośnie, Radomiu, Wrocławiu i Gdańsku.
Lasy Państwowe są podmiotem gospodarki narodowej niestanowiącym części składowej administracji rządowej; nie należą do sektora finansów publicznych, a tym samym nie mogą być traktowane jako część składowa jednostki organizacyjnej, zwanej Skarbem Państwa (czyli Państwem działającym poza imperialne w sferze cywilnoprawnej). Lasy Państwowe, choć nie są osobą prawną, to mają zdolność prawną, o której mowa w art. 331 Kodeksu cywilnego. Z wykorzystaniem majątku skarbowego we własnym imieniu realizują zadania publiczne, polegające na prowadzeniu działalności gospodarczej w zakresie gospodarki leśnej (obejmującej również realizowanie pozaprodukcyjnych funkcji lasu), zaś w przedstawicielskim reprezentowaniu Skarbu Państwa m.in. gospodarują nieruchomościami Skarbu Państwa oraz realizują inne zadania publiczne polegające na ponadstandardowym wspomaganiu administracji publicznej w wypełnianiu przez nią obowiązków w sferze dominium, a także – częściowo – w sferze imperium. Z tego względu, że Lasy Państwowe działają z wykorzystaniem majątku skarbowego, Ministrowi Klimatu i Środowiska przysługuje uprawnienie i obowiązek sprawowania nadzoru właścicielskiego nad Lasami Państwowymi, który w istocie jest zintegrowany z nadzorem imperialnym. Zgodnie z doktryną ww. nadzór właścicielski może być realizowany z zastosowaniem środków o administracyjnoprawnym charakterze (czyli niekoniecznie o charakterze cywilnoprawnym).
Zgodnie z art. 34a ustawy o Radzie Ministrów - „minister, w celu dostosowania do polityki ustalonej przez Radę Ministrów zasad i kierunków działania podległych lub nadzorowanych centralnych organów administracji rządowej, innych urzędów lub jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, może wydawać kierownikom urzędów centralnych oraz kierownikom innych urzędów i jednostek organizacyjnych wiążące ich wytyczne i polecenia. (…) Wytyczne i polecenia (…) nie mogą dotyczyć rozstrzygnięć co do istoty sprawy załatwianej w drodze decyzji administracyjnej. (…) Przepisów (…) nie stosuje się do organów, urzędów i jednostek organizacyjnych wchodzących w skład zespolonej administracji rządowej, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej”.
Jak to już na to wskazano powyżej, Lasy Państwowe nie są podmiotem należącym do sektora rządowo-samorządowego. Jako jednostka niebędąca osobą prawną podlegają jednak nadzorowi właścicielskiemu i jednocześnie imperialnemu sprawowanemu przez ministra właściwego ds. środowiska. Pozwala to na przyjęcie, że regulacja art. 34a ustawy o Radzie Ministrów odnosi się również do LP.
W tym stanie rzeczy omawiane Polecenie z dnia 8 stycznia 2024 roku wyczerpuje wszelkie znamiona administracyjnoprawnego aktu nadzoru właścicielskiego oraz zarazem imperialnego zaadresowanego do dyrektora generalnego Lasów Państwowych. Zgodnie natomiast z systematyką aktów prawnych o władczym charakterze kształtującym krajowy porządek prawny – przedmiotowe polecenia należy uznać jako akta prawa wewnętrznego w rozumieniu linii orzeczniczej Trybunału Konstytucyjnego. Polecenie to w żadnym przypadku nie może być traktowane jako polecenie służbowe o pracowniczo – prawnym charakterze.
Zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy o lasach: „nadleśniczy prowadzi samodzielnie gospodarkę leśną w nadleśnictwie na podstawie planu urządzenia lasu oraz odpowiada za stan lasu”. Plan urządzenia lasu w tym zakresie, w jakim podlega administracyjnoprawnemu zatwierdzeniu przez ministra właściwego ds. środowiska wyczerpuje wszelkie znamiona innego instrumentu realizacji polityki Rady Ministrów na poziomie nadleśnictwa (tj. innego instrumentu realizacji przez Radę Ministrów polityki rozwoju w wykonaniu ustawy o zasadach realizacji polityki rozwoju).
W dniu 23.01.2024 r. – Minister Klimatu i Środowiska, nawiązując do omawianego polecenia, wystosował do dyrektora generalnego Lasów Państwowych kolejne pismo, w którym już nie poleca dyrektorowi generalnemu podjęcia kolejnych działań, lecz oczekuje, iż polecenie z dnia 8 stycznia 2024 r. będzie wykonywane w ten sposób, że jego wykonywanie zapewni pracę zakładom usług leśnych zgodnie z zawartymi z nimi umowami na bieżący rok, oraz że zapewnione zostanie zrealizowanie „zobowiązań związanych z dostępnością drewna na rynku”. Pismo z dnia 23.01.2024 r. w niczym nie zmienia stwierdzeń zdań poprzedzających, a dodatkowo jeszcze bardziej pogłębia chaos zaistniały w Lasach Państwowych po piśmie z dnia 8 stycznia 2024 r. Umowy z zakładami leśnymi dotyczą działań zaplanowanych na bieżący rok w odniesieniu do konkretnych wydzieleń, utrzymanie pozostania drewna (i to w układzie gatunkowym i sortymentowym objętym zapadłymi już przecież rozstrzygnięciami zapadłymi na Portalu Leśno – Drzewnym) będzie wymuszało na nadleśniczych uruchomienia (wbrew wskazaniom zawartych w planach urządzenia lasu) nowych pozycji cięć. Realizacja pisma z dnia 23.01. 2024 roku jest prostą drogą prowadzącą do rabunkowej gospodarki leśnej – znanej z okresu słusznie minionego okresu gospodarki centralnie planowanej i sterowanej.
Mając na względzie powyższe uwagi wstępne, proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania szczegółowe:
Dlaczego omawiane polecenie, wbrew obowiązującym zasadom, nie zostało opatrzone sygnaturą pozwalającą na identyfikację komórki organizacyjnej ministerstwa, która dokument ten przygotowała?
Czy prawdą jest to, co krąży w obiegu nieformalnym, iż dane umieszczone w załączniku do polecenia są autorstwa organizacji pozarządowej (organizacji pozarządowych), tj. jednostek instytucjonalnych sektora non-profit działającego na rzecz gospodarstw domowych, a nie konkretnej komórki organizacyjnej Ministerstwa?
Dlaczego polecenie zostało zaadresowane do dyrektora generalnego Lasów Państwowych, skoro to nadleśniczowie są uprawnieni i zarazem obowiązani do samodzielnego prowadzenia gospodarki leśnej na podstawie planu urządzenia lasu, ponosząc przy tym odpowiedzialność, w tym odpowiedzialność karną, za stan lasu?
Dlaczego przedmiotowym poleceniem uniemożliwiono de facto nadleśniczym prowadzenie gospodarki leśnej na podstawie planu urządzenia lasu, który przecież w określonym zakresie wyczerpuje znamiona innego instrumentu realizacji polityki Rady Ministrów?
Dlaczego ww. poleceniem dokonano de facto i de iure zmiany zatwierdzonych planów urządzenia lasu w konkretnych nadleśnictwach bez zachowania regulacji prawnych ustawy o lasach określających procedurę prawną aneksowania tychże planów?
Czy wskazania gospodarcze, odbiegające radykalnie od wskazań zawartych w planach urządzenia lasu, zawarte w załączniku do polecenia (będące de facto i de iure) planem lub programem w dziedzinie leśnictwa, zostały poddane strategicznej ocenie na środowisko, wymaganej regulacją art. 46 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r, zwanej potocznie ustawą ocenową?
Czy polecenie Lasom Państwowym wykonania określonych zabiegów (lub wstrzymania się od określonych zabiegów) w 24 tysiącach wydzieleń leśnych może być traktowane jako nakierowanie zasad i kierunków funkcjonowania Lasów Państwowych na realizację polityki ustalonej przez Radę Ministrów (czyli czy uprawnione było powołanie się przez Ministra Klimatu i Środowiska na regulację art. 34a ustawy o Radzie Ministrów)?
Do jakiej polityki ustalonej przez Radę Ministrów miałyby dostosować się Lasy Państwowe w wykonaniu omawianego polecenia? Skoro w wykonaniu ustawy o zasadach realizacji polityki rozwoju – polityka m.in. Rady Ministrów powinna być realizowana z wykorzystaniem odpowiednio zhierarchizowanych instrumentów a w Polityce Leśnej Państwa, a tym bardziej w Polityce Ekologicznej Państwa nie ma zapisów co do potrzeby podjęcia działań wbrew regulacjom Prawa ochrony środowiska, regulacjom ustawy o lasach oraz wbrew planom urządzenia lasu, które przecież w określonym zakresie są innymi instrumentami realizacji polityki Rady Ministrów (na poziomie nadleśnictwa).
Dlaczego nakazem wstrzymania lub ograniczenia pozyskiwania drewna zostały w największym stopniu objęte obszary leśne skoncentrowane we wschodniej części Polski?
Dlaczego pismem z dnia 23.01.2024 r. zmusza się de facto nadleśniczych do działania wbrew dobrym praktykom gospodarki leśnej poprzez wyszukiwanie pozycji cięć niewymagających pozyskiwania drewna w danym roku kalendarzowym – po to tylko, by zniwelować skutki społeczno-gospodarcze rażąco błędnego polecenia z dnia 8 stycznia 2023 r (skoro jest to prostą drogą wiodącą do rabunkowej gospodarki leśnej oraz naruszenia regulacji prawnych zawartych w przepisach dotyczących zamówień publicznych)?
Zgodnie z regulacją art. 33 ust. 3 pkt 9 lit. a – dyrektor generalny Lasów Państwowych jest uprawniony do zawierania imieniem Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych jako pracodawcy na drodze powołania stosunku pracowniczoprawnego ze swoimi zastępcami, a także do rozwiązywania tego stosunku na drodze odwołania. W obu przypadkach powinien tego dokonywać w uzgodnieniu z ministrem właściwym ds. środowiska. Przedmiotowe uzgodnienie należy interpretować jako akt nadzoru sprawowanego przez ministra nad Lasami Państwowymi, przy czym jest to akt nadzoru prewencyjnego. Innymi słowy dyrektor generalny Lasów Państwowych może w imieniu Generalnej Dyrekcji Lasów Państwowych jako prawodawcy powoływać lub odwoływać swoich zastępców po uprzednim poddaniu zamiaru powołania lub odwołania zastępców nadzorowi ministra. Czy w przypadku ostatnich takich odwołań oraz powołań akt taki został wydany? Jeśli został wydany, jaką przybrał formę wyrazu oraz w jakim terminie do nastąpiło?
Zgodnie z informacjami zawartymi na oficjalnej stronie internetowej Lasów Państwowych została zamieszczona informacja o powołaniu określonych osób do pełnienia funkcji dyrektorów regionalnych dyrekcji Lasów Państwowych oraz tzw. zakładów krajowych. W ustawie o lasach nie wykreowano stanowisk pracy p.o. dyrektora regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych oraz p.o. zakładu krajowego. W ustawie o lasach jest mowa o stanowisku dyrektora regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych oraz stanowisku kierownika zakładu krajowego. Dlaczego w Lasach Państwowych doszło do powołania określonych osób do piastowania stanowisk pracy nieprzewidzianych w ustawie o lasach?
Na oficjalnej stronie internetowej Lasów Państwowych została zawarta informacja, że w „dniu 12 stycznia 2024 r. przekazano regionalnym dyrektorom Lasów Państwowych polecenie zaniechania działań zmierzających do zaciągania zobowiązań obciążających Skarb Państwa oraz wydatkowania środków, które przekraczają zwykły zarząd”. Proszę o informację, co mieści się w zakresie zwykłego zarządu, a co już w Lasach Państwowych przekracza ten zakres.
Zgodnie z ustawą o lasach Lasy Państwowe działają na zasadzie samofinansowania, pokrywając koszty z własnych przychodów. Skarb Państwa nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania zaciągane przez Lasy Państwowe. O jakie zatem niezaciąganie zobowiązań obciążających Skarb Państwa tu chodzi? Jaką formę przybrało ww. polecenie?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Mikołaj Dorożała
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
25%
Konkretność
75%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
12
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
2.8 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (12)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
16983 znaków
Telefon: (+48) 223-692-550 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
departament.lesnictwa.i.lowiectwa@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Departament Leśnictwa i Łowiectwa
DLŁ-WNO.050.38.2024.RB
3057785.12007535.9799248
Warszawa, 07-04-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pana Posła Pawła Sałka w sprawie wytycznych i poleceń
dotyczących gospodarki leśnej zawartych w pismach minister klimatu i środowiska z 8 i 23
stycznia 2024 r. skierowanych do PGL Lasy Państwowe, K10INT1444, przedstawiam
odpowiedzi na pytania zawarte w wystąpieniu.
1. Dlaczego omawiane Polecenie, wbrew obowiązującym zasadom nie zostało opatrzone
sygnaturą, pozwalającą na identyfikację komórki organizacyjnej Ministerstwa, która
dokument ten przygotowała?
Uprzejmie informuję, że polecenie Pani Minister Pauliny Hennig-Kloski z dnia 8 stycznia br.
skierowane do Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych w sprawie wstrzymania
lub ograniczenia pozyskiwania drewna w lasach w zarządzie Państwowe Gospodarstwie
Leśnym Lasy Państwowe (dalej Lasy Państwowe) było procedowane w resortowym
systemie elektronicznym EZD, zgodnie z formalnymi wymogami prowadzenia spraw,
natomiast Pani Minister Paulina Hennig-Kloska polecenie podpisała odręcznie, bez
sygnatury sprawy, z uwagi na chwilowe problemy z systemem elektronicznego obiegu
dokumentów EZD. W ten sposób zapewnione zostało sprawne administrowanie,
niezależnie od zagadnień technicznych. Brak sygnatury nie rzutuje na legalność czy
skuteczność polecenia.
2. Czy prawdą jest to, co krąży w obiegu nieformalnym, iż dane umieszczone
w załączniku do Polecenia, są autorstwa organizacji pozarządowej (organizacji
pozarządowych), tj. jednostek instytucjonalnych sektora non – profit działającego na
rzecz gospodarstw domowych, a nie konkretnej komórki organizacyjnej Ministerstwa?
Uprzejmie informuję, że w procesie wyznaczania obszarów, o których mowa
w przedmiotowym załączniku, brali udział przedstawiciele MKiŚ oraz przedstawiciele
organizacji społecznych działających na rzecz ochrony lasów, jak również autorytety
naukowe w dziedzinach przyrodniczych, zmian klimatu i leśnictwa. Dla każdego miejsca byli
-- 1 of 8 --
to inni lokalni eksperci – leśnicy i biolodzy, znający specyfikę poszczególnych obszarów:
Andrzej Sulej, Piotr Klub, Adam Bohdan, Paweł Kisiel czy Dorota Zawadzka, doktor
habilitowany nauk leśnych, prof. UŁ. Organizacje działające na rzecz ochrony lasów, od
objęcia stanowiska przez Panią Minister Paulinę Hennig-Kloskę, aktywnie włączyły się w
działania na rzecz wzmocnienia ochrony lasów, zgłaszając obszary leśne, które powinny
zostać objęte wzmocnioną ochroną ze względu na walory przyrodnicze lub pełnione
funkcje społeczne. Głos i aktywność tych organizacji są cenne.
Polecenie z 8 stycznia 2024 r. wraz z załącznikiem jest aktem Ministra Klimatu i Środowiska.
3. Dlaczego Polecenie zostało zaadresowane do Dyrektora Generalnego Lasów
Państwowych, skoro to nadleśniczowie są uprawnieni i zarazem obowiązani
do samodzielnego prowadzenia gospodarki leśnej na podstawie planu urządzenia lasu,
ponosząc przy tym odpowiedzialność, w tym odpowiedzialność karną, za stan lasu?
Polecenie zostało skierowane do Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych, ponieważ
to on zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2023 r.
poz. 1356, z późn. zm.) kieruje Lasami Państwowymi. Jednocześnie zgodnie z art. 34a ust. 1
ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1188 z późn.
zm.), „Minister, w celu dostosowania do polityki ustalonej przez Radę Ministrów zasad i
kierunków działania podległych lub nadzorowanych centralnych organów administracji
rządowej, innych urzędów lub jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej,
może wydawać kierownikom urzędów centralnych oraz kierownikom innych urzędów i
jednostek organizacyjnych wiążące ich wytyczne i polecenia.” Tym samym polecenie zostało
skierowane do Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych jako kierownika jednostki
organizacyjnej.
4. Dlaczego przedmiotowym Poleceniem uniemożliwiono de facto nadleśniczym
prowadzenie gospodarki leśnej na podstawie planu urządzenia lasu, który przecież
w określonych zakresie wyczerpuje znamiona innego instrumentu realizacji polityki Rady
Ministrów?
Wyjaśniam, że minister właściwy do spraw środowiska sprawuje nadzór nad gospodarką
leśną w lasach stanowiących własność Skarbu Państwa (art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o lasach)
oraz nad Lasami Państwowymi (art. 4 ust 4 ustawy o lasach). Z tymi przepisami koreluje
wspomniany art. 34a ust. 1 ustawy o Radzie Ministrów, który wprost upoważnia każdego
ministra kierującego działem administracji rządowej do wydawania wiążących poleceń
organom podległym lub nadzorowanym, a także kierownikom jednostek organizacyjnych.
-- 2 of 8 --
Informuję również, że polecenie z dnia 8 stycznia br. nie zmienia planów urządzania lasów,
a jedynie rzutuje na ich czasowe wykonywanie. Tym samym gospodarka leśna pozostaje
prowadzona w granicach planów urządzenia lasu.
5. Dlaczego ww. poleceniem dokonano de facto i de iure zmiany zatwierdzonych planów
urządzenia lasu w konkretnych nadleśnictwach bez zachowania regulacji prawnych
ustawy o lasach określających procedurę prawną aneksowania tychże planów?
Informuję, że polecenie z dnia 8 stycznia br. w żaden sposób nie uchyla planów urządzenia
lasu, ani nie dopuszcza do ich naruszenia. Nie zmienia ich ani de facto, ani tym bardziej de
iure. Wskutek polecenia z dnia 8 stycznia br. nie może dojść do naruszenia wskazanych
planów np. przez pozyskanie większej liczby drewna, niż określa plan urządzenia lasu.
Polecenie określa wskazówki gospodarcze uwzględniające aktualne oczekiwania społeczne,
w tym przyrodnicze. Obywatele negatywnie oceniający Lasy Państwowe w świetle badań
opinii publicznej jako pierwszorzędny powód swojej krytycznej oceny wskazują nadmierną
wycinkę drzew, prowadzoną przez Lasy Państwowe.
Zgodnie z treścią komunikatu z dnia 8 stycznia br., polecenie obejmuje obszary
cennych przyrodniczo kompleksów leśnych, lasów wykorzystywanych przez wielotysięczne
aglomeracje oraz lasów uzdrowiskowych. Na ten moment wprowadzone ograniczenie
dotyczy 10 obszarów (Bieszczady, Puszcza Borecka, Puszcza Świętokrzyska, Puszcza
Augustowska, Puszcza Knyszyńska, Puszcza Karpacka, Puszcza Romincka, Trójmiejski Park
Krajobrazowy, a także w okolicy Iwonicza-Zdroju i Wrocławia).
Ograniczenie działań z zakresu gospodarki leśnej w cennych fragmentach lasów dotyczy
zwłaszcza starodrzewów, lasów wodochronnych oraz górskich znajdujących się na już
zidentyfikowanych obszarach planowanych form ochrony przyrody. Nie powinno budzić
sporu, że na tych terenach nie powinna być prowadzona intensywna wycinka drzew.
6. Czy wskazania gospodarcze, odbiegające radykalnie od wskazań zawartych
w planach urządzenia lasu, zawarte w załączniku do polecenia (będące te facto i de iure)
planem lub programem w dziedzinie leśnictwa, zostały poddane strategicznej ocenie na
środowisko, wymaganej regulacją art. 46 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 ustawy z dnia 3 października
2008 r, zwanej potocznie ustawą ocenową ?
Powtórzyć należy, że treść polecenia z 8 stycznia 2024 r. nie pozwala na naruszenie planu
urządzania lasu. Rzutuje jedynie na jego wykonanie. Skoro zatem nie istnieją „wskazania
gospodarcze, odbiegające radykalnie od wskazań zawartych w planach urządzenia lasu”, to
– zgodnie z zasadami logiki - nie mogły być poddane strategicznej ocenie na środowisko.
-- 3 of 8 --
7. Czy polecenie Lasom Państwowym wykonania określonych zabiegów (lub wstrzymania
się od określonych zabiegów) w 24 tysiącach wydzieleń leśnych może być traktowane
jako nakierowanie zasad i kierunków funkcjonowania Lasów Państwowych na realizację
polityki ustalonej przez Radę Ministrów (czyli czy uprawnione było powołanie się przez
Ministra Klimatu i Środowiska na regulację art. 34a Ustawy o Radzie Ministrów)?
Art. 34a ust. 1 ustawy o Radzie Ministrów wskazuje, że Minister, w celu dostosowania do
polityki ustalonej przez Radę Ministrów, może wydawać wiążące ich wytyczne i polecenia.
Swoją politykę Rada Ministrów nakreśla m.in. w ramach expose Premiera lub podczas
swoich obrad.
Powołanie się na art. 34a ust. 1 ustawy o Radzie Ministrów było uprawnione, spełnione
zostały bowiem przesłanki do zastosowania wskazanego przepisu w ramach stosunku
prawnego łączącego ministra właściwego do spraw środowiska z PGL Lasy Państwowe
(jego Dyrektorem Generalnym).
8. Do jakich polityki ustalonej przez Radę Ministrów miałyby dostosować się Lasy
Państwowe w wykonaniu omawianego polecenia? Skoro w wykonaniu ustawy
o zasadach realizacji polityki rozwoju – polityka m.in. Rady Ministrów powinna być
realizowana z wykorzystaniem odpowiednio zhierarchizowanych instrumentów,
a w Polityce leśnej państwa, a tym bardziej w Polityce ekologicznej państwa nie ma
zapisów co do potrzeby podjęcia działań wbrew regulacjom Prawa ochrony środowiska,
regulacjom ustawy o lasach oraz wbrew planom urządzenia lasu, które przecież w
określonych zakresie są innymi instrumentami realizacji polityki Rady Ministrów (na
poziomie nadleśnictwa).
Art. 34a ust. 1 wskazuje, że Minister, w celu dostosowania do polityki ustalonej przez Radę
Ministrów, może wydawać wiążące ich wytyczne i polecenia.
Swoją politykę Rada Ministrów nakreśla m.in. w ramach expose Premiera lub podczas
swoich obrad.
Podkreślenia wymaga, że polecenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 8 stycznia br. w
żaden sposób nie narusza regulacji Prawa ochrony środowiska, regulacji ustawy o lasach
oraz planów urządzenia lasu.
Warto dodać, że wskazany instrument prawny umożliwia zharmonizowanie działalności
podmiotu nadzorowanego z oczekiwaniem społeczeństwa, które udzieliło
demokratycznego mandatu Radzie Ministrów i jej członkom.
-- 4 of 8 --
9. Dlaczego nakazem wstrzymania lub ograniczenia pozyskiwania drewna zostały
w największym stopniu objęte obszary leśnej, skoncentrowane we wschodnie części
Polski?
Zgodnie z treścią komunikatu z dnia 8 stycznia br., polecenie obejmuje obszary cennych
przyrodniczo kompleksów leśnych, lasów wykorzystywanych przez wielotysięczne
aglomeracje oraz lasów uzdrowiskowych. Ze względów geograficznych i historycznych to
na terenie wschodniej części Polski znajduje się duża część cennych przyrodniczo lasów
będących naszym wspólnym dziedzictwem narodowym wymagającym zdecydowanej
ochrony. Na ten moment wprowadzone ograniczenie dotyczy 10 obszarów (Bieszczady,
Puszcza Borecka, Puszcza Świętokrzyska, Puszcza Augustowska, Puszcza Knyszyńska,
Puszcza Karpacka, Puszcza Romincka, Trójmiejski Park Krajobrazowy, a także w okolicy
Iwonicza-Zdroju i Wrocławia).
Należy wskazać, że brak wstrzymania lub ograniczenia pozyskania drewna (wycinki drzew)
właśnie na wskazanych terenach mogłoby doprowadzić do bezpowrotnej utraty walorów
przyrodniczych tych terenów, w tym planowanych pod potencjalne formy ochrony
przyrody.
10. Dlaczego pismem z dnia 23.01.2024 r. zmusza się de facto nadleśniczych
do działania wbrew dobrym praktykom gospodarki leśnej poprzez wyszukiwanie pozycji
cięć niewymagających pozyskiwania drewna w danym roku kalendarzowym – po to
tylko, by zniwelować skutki społeczno–gospodarcze rażąco błędnego polecenia z dnia 8
stycznia 2023 r (skoro jest to prostą drogą wiodącą do rabunkowej gospodarki leśnej
oraz naruszenia regulacji prawnych zawartych w przepisach dotyczących zamówień
publicznych)?
W celu zapewnienia właściwego rozumienia i praktyki realizacji polecenia, w dniu 19 lutego
br. Minister Klimatu i Środowiska wystosował pismo wyjaśniające, w którym wskazano
m.in., że:
• polecenie z dnia 8 stycznia 2024 r. dotyczy wyłącznie wstrzymania działań z zakresu
pozyskiwania drewna;
• oprócz pozyskania drewna, w zakresie wyraźnie dopuszczonym dla części pozycji
ujętych w załączniku do polecenia z dnia 8 stycznia 2024 r., na wszystkich pozycjach można
prowadzić wszystkie prace, które nie wiążą się z pozyskaniem drewna, a służą
w szczególności:
o hodowli lasu,
-- 5 of 8 --
o ochronie przyrody,
o ochronie lasu i ochronie przeciwpożarowej,
o realizacji gospodarki łowieckiej,
o realizacji zadań z zakresu turystyki oraz utrzymania obiektów infrastruktury
turystycznej i kontynuacji rozpoczętych inwestycji;
• możliwe są również niezbędne prace służące zapewnieniu bezpieczeństwa
publicznego oraz ochrony życia, zdrowia i mienia, prace związane z utrzymaniem pasa drogi
granicznej, jak również niezbędne prace związane z monitoringiem i prognozowaniem
zagrożeń dla drzewostanów, także gdy metodyka wymaga ścinania drzew próbnych, pod
warunkiem przekazania następczej informacji o takich przypadkach z zachowaniem drogi
służbowej. W takich przypadkach należy pozostawić biomasę na gruncie do naturalnej
mineralizacji;
Nadto Minister Klimatu i Środowiska wskazał: „w razie ujawnienia pilnych okoliczności,
które wymagałyby odstępstwa od polecenia, uprzejmie proszę o przekazanie odpowiedniej
informacji wraz z opisem sytuacji, propozycją rozwiązania i uzasadnieniem z zachowaniem
drogi służbowej. W uzasadnionych sytuacjach istnieje możliwość modyfikacji ograniczeń.”
Cięcia na innych pozycjach nie mogą być realizowane wbrew planom urządzenia lasu.
Działania w tym obszarze prowadzone są z zachowaniem reżimu przepisów ustawy – Prawo
zamówień publicznych.
Końcowo wyjaśnić wypada, że polecenie z dnia 8 stycznia 2024 r. nie jest błędne, zatem
tym bardziej nie może być uznane za „rażąco błędne”.
11. Zgodnie z regulacją art. 33 ust. 3 pkt 9 lit. a – Dyrektor Generalny Lasów Państwowych
jest uprawniony do zawierania imieniem Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych jako
pracodawcy na drodze powołania stosunku pracowniczo–prawnego ze swoimi
zastępcami, a także do rozwiązywania tego stosunku na drodze odwołania. W obu
przypadkach powinien tego dokonywać w uzgodnieniu
z ministrem właściwym ds. środowiska. Przedmiotowe uzgodnienie należy interpretować
jako akt nadzoru sprawowanego przez Ministra nad Lasami Państwowymi, przy czym
jest to akt nadzoru prewencyjnego. Innymi słowy Dyrektor Generalny Lasów
Państwowych może w imieniu Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych jako
prawodawcy powoływać lub odwoływać swoich zastępców po uprzednim poddaniu
zamiaru powołania lub odwołania zastępców nadzorowi Ministra. Czy w przypadku
ostatnich takich odwołań oraz powołań akt taki został wydany? Jeśli został wydany,
jaką przybrał formę wyrazu oraz w jakim terminie do nastąpiło?
-- 6 of 8 --
Przepis art. 33 ustawy o lasach wymienia zakres ustawowych kompetencji i obowiązków
Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych. Jak wskazuje literatura, kierownictwo
stanowi typową sytuację administracyjno-prawną, w której możliwe jest stosowanie
licznych i różnorodnych władczych środków oddziaływania wobec podmiotów
administrowanych, niekorzystających z prawnie zapewnionej samodzielności. Środki te nie
muszą być określone ustawowo, choć nie mogą być z ustawą sprzeczne, a ich dobór zależy
od woli organu sprawującego kierownictwo (W. Góralczyk, Kierownictwo w prawie
administracyjnym, Warszawa 2016, LEX/el.). Gdy chodzi o "środki kierowania i nadzoru" to
zarówno w obrębie kierownictwa, jak i w obrębie nadzoru, mogą występować liczne i
różnorodne środki oddziaływania, przy czym cechą nadzoru jest możliwość sięgania do
władczych środków działania, na podstawie przepisów prawa, a po stronie kierownictwa nie
zachodzi takie ograniczenie (W. Góralczyk, Kierownictwo). W tym względzie Dyrektor
Generalny Lasów Państwowych m.in. powołuje i odwołuje swoich zastępców, w
uzgodnieniu z ministrem właściwym do spraw środowiska. Należy wskazać, że ustawa o
lasach nie reguluje w jaki sposób i w jakiej formie przebiega ww. uzgodnienie. Do rzeczonych
uzgodnień doszło.
12. Zgodnie z informacjami, zawartymi na oficjalnej stronie internetowej Lasów
Państwowych została zamieszczona informacja o powołaniu określonych osób
do pełnienia funkcji dyrektorów regionalnych dyrekcji Lasów Państwowych oraz tzw.
zakładów krajowych. W ustawie o lasach nie wykreowano stanowisk pracy
p.o. dyrektora regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych oraz p.o. zakładu krajowego. W
ustawie o lasach jest mowa o stanowisku dyrektora regionalnej dyrekcji Lasów
Państwowych oraz stanowisku kierownika zakładu krajowego. Dlaczego w Lasach
Państwowych doszło do powołania określonych osób
do piastowania stanowisk pracy nieprzewidzianych w Ustawie o lasach?
Uprzejmie informuję, że zgodnie z art. 33 ust. 3 pkt 9 lit. c ustawy o lasach, powołanie
dyrektorów regionalnych dyrekcji Lasów Państwowych jest wyłączną kompetencją
Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych. Są to stanowiska przewidziane w
przepisach prawa, zatem osoby pełniące obowiązki takich dyrektorów piastowały lub
piastują funkcję określoną przepisami prawa.
Z wyrazami szacunku
Mikołaj Dorożała
-- 7 of 8 --
Podsekretarz Stanu
Podsekretarz Stanu Mikołaj Dorożała
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
-- 8 of 8 --
departament.lesnictwa.i.lowiectwa@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Departament Leśnictwa i Łowiectwa
DLŁ-WNO.050.38.2024.RB
3057785.12007535.9799248
Warszawa, 07-04-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pana Posła Pawła Sałka w sprawie wytycznych i poleceń
dotyczących gospodarki leśnej zawartych w pismach minister klimatu i środowiska z 8 i 23
stycznia 2024 r. skierowanych do PGL Lasy Państwowe, K10INT1444, przedstawiam
odpowiedzi na pytania zawarte w wystąpieniu.
1. Dlaczego omawiane Polecenie, wbrew obowiązującym zasadom nie zostało opatrzone
sygnaturą, pozwalającą na identyfikację komórki organizacyjnej Ministerstwa, która
dokument ten przygotowała?
Uprzejmie informuję, że polecenie Pani Minister Pauliny Hennig-Kloski z dnia 8 stycznia br.
skierowane do Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych w sprawie wstrzymania
lub ograniczenia pozyskiwania drewna w lasach w zarządzie Państwowe Gospodarstwie
Leśnym Lasy Państwowe (dalej Lasy Państwowe) było procedowane w resortowym
systemie elektronicznym EZD, zgodnie z formalnymi wymogami prowadzenia spraw,
natomiast Pani Minister Paulina Hennig-Kloska polecenie podpisała odręcznie, bez
sygnatury sprawy, z uwagi na chwilowe problemy z systemem elektronicznego obiegu
dokumentów EZD. W ten sposób zapewnione zostało sprawne administrowanie,
niezależnie od zagadnień technicznych. Brak sygnatury nie rzutuje na legalność czy
skuteczność polecenia.
2. Czy prawdą jest to, co krąży w obiegu nieformalnym, iż dane umieszczone
w załączniku do Polecenia, są autorstwa organizacji pozarządowej (organizacji
pozarządowych), tj. jednostek instytucjonalnych sektora non – profit działającego na
rzecz gospodarstw domowych, a nie konkretnej komórki organizacyjnej Ministerstwa?
Uprzejmie informuję, że w procesie wyznaczania obszarów, o których mowa
w przedmiotowym załączniku, brali udział przedstawiciele MKiŚ oraz przedstawiciele
organizacji społecznych działających na rzecz ochrony lasów, jak również autorytety
naukowe w dziedzinach przyrodniczych, zmian klimatu i leśnictwa. Dla każdego miejsca byli
-- 1 of 8 --
to inni lokalni eksperci – leśnicy i biolodzy, znający specyfikę poszczególnych obszarów:
Andrzej Sulej, Piotr Klub, Adam Bohdan, Paweł Kisiel czy Dorota Zawadzka, doktor
habilitowany nauk leśnych, prof. UŁ. Organizacje działające na rzecz ochrony lasów, od
objęcia stanowiska przez Panią Minister Paulinę Hennig-Kloskę, aktywnie włączyły się w
działania na rzecz wzmocnienia ochrony lasów, zgłaszając obszary leśne, które powinny
zostać objęte wzmocnioną ochroną ze względu na walory przyrodnicze lub pełnione
funkcje społeczne. Głos i aktywność tych organizacji są cenne.
Polecenie z 8 stycznia 2024 r. wraz z załącznikiem jest aktem Ministra Klimatu i Środowiska.
3. Dlaczego Polecenie zostało zaadresowane do Dyrektora Generalnego Lasów
Państwowych, skoro to nadleśniczowie są uprawnieni i zarazem obowiązani
do samodzielnego prowadzenia gospodarki leśnej na podstawie planu urządzenia lasu,
ponosząc przy tym odpowiedzialność, w tym odpowiedzialność karną, za stan lasu?
Polecenie zostało skierowane do Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych, ponieważ
to on zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2023 r.
poz. 1356, z późn. zm.) kieruje Lasami Państwowymi. Jednocześnie zgodnie z art. 34a ust. 1
ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1188 z późn.
zm.), „Minister, w celu dostosowania do polityki ustalonej przez Radę Ministrów zasad i
kierunków działania podległych lub nadzorowanych centralnych organów administracji
rządowej, innych urzędów lub jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej,
może wydawać kierownikom urzędów centralnych oraz kierownikom innych urzędów i
jednostek organizacyjnych wiążące ich wytyczne i polecenia.” Tym samym polecenie zostało
skierowane do Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych jako kierownika jednostki
organizacyjnej.
4. Dlaczego przedmiotowym Poleceniem uniemożliwiono de facto nadleśniczym
prowadzenie gospodarki leśnej na podstawie planu urządzenia lasu, który przecież
w określonych zakresie wyczerpuje znamiona innego instrumentu realizacji polityki Rady
Ministrów?
Wyjaśniam, że minister właściwy do spraw środowiska sprawuje nadzór nad gospodarką
leśną w lasach stanowiących własność Skarbu Państwa (art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o lasach)
oraz nad Lasami Państwowymi (art. 4 ust 4 ustawy o lasach). Z tymi przepisami koreluje
wspomniany art. 34a ust. 1 ustawy o Radzie Ministrów, który wprost upoważnia każdego
ministra kierującego działem administracji rządowej do wydawania wiążących poleceń
organom podległym lub nadzorowanym, a także kierownikom jednostek organizacyjnych.
-- 2 of 8 --
Informuję również, że polecenie z dnia 8 stycznia br. nie zmienia planów urządzania lasów,
a jedynie rzutuje na ich czasowe wykonywanie. Tym samym gospodarka leśna pozostaje
prowadzona w granicach planów urządzenia lasu.
5. Dlaczego ww. poleceniem dokonano de facto i de iure zmiany zatwierdzonych planów
urządzenia lasu w konkretnych nadleśnictwach bez zachowania regulacji prawnych
ustawy o lasach określających procedurę prawną aneksowania tychże planów?
Informuję, że polecenie z dnia 8 stycznia br. w żaden sposób nie uchyla planów urządzenia
lasu, ani nie dopuszcza do ich naruszenia. Nie zmienia ich ani de facto, ani tym bardziej de
iure. Wskutek polecenia z dnia 8 stycznia br. nie może dojść do naruszenia wskazanych
planów np. przez pozyskanie większej liczby drewna, niż określa plan urządzenia lasu.
Polecenie określa wskazówki gospodarcze uwzględniające aktualne oczekiwania społeczne,
w tym przyrodnicze. Obywatele negatywnie oceniający Lasy Państwowe w świetle badań
opinii publicznej jako pierwszorzędny powód swojej krytycznej oceny wskazują nadmierną
wycinkę drzew, prowadzoną przez Lasy Państwowe.
Zgodnie z treścią komunikatu z dnia 8 stycznia br., polecenie obejmuje obszary
cennych przyrodniczo kompleksów leśnych, lasów wykorzystywanych przez wielotysięczne
aglomeracje oraz lasów uzdrowiskowych. Na ten moment wprowadzone ograniczenie
dotyczy 10 obszarów (Bieszczady, Puszcza Borecka, Puszcza Świętokrzyska, Puszcza
Augustowska, Puszcza Knyszyńska, Puszcza Karpacka, Puszcza Romincka, Trójmiejski Park
Krajobrazowy, a także w okolicy Iwonicza-Zdroju i Wrocławia).
Ograniczenie działań z zakresu gospodarki leśnej w cennych fragmentach lasów dotyczy
zwłaszcza starodrzewów, lasów wodochronnych oraz górskich znajdujących się na już
zidentyfikowanych obszarach planowanych form ochrony przyrody. Nie powinno budzić
sporu, że na tych terenach nie powinna być prowadzona intensywna wycinka drzew.
6. Czy wskazania gospodarcze, odbiegające radykalnie od wskazań zawartych
w planach urządzenia lasu, zawarte w załączniku do polecenia (będące te facto i de iure)
planem lub programem w dziedzinie leśnictwa, zostały poddane strategicznej ocenie na
środowisko, wymaganej regulacją art. 46 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 ustawy z dnia 3 października
2008 r, zwanej potocznie ustawą ocenową ?
Powtórzyć należy, że treść polecenia z 8 stycznia 2024 r. nie pozwala na naruszenie planu
urządzania lasu. Rzutuje jedynie na jego wykonanie. Skoro zatem nie istnieją „wskazania
gospodarcze, odbiegające radykalnie od wskazań zawartych w planach urządzenia lasu”, to
– zgodnie z zasadami logiki - nie mogły być poddane strategicznej ocenie na środowisko.
-- 3 of 8 --
7. Czy polecenie Lasom Państwowym wykonania określonych zabiegów (lub wstrzymania
się od określonych zabiegów) w 24 tysiącach wydzieleń leśnych może być traktowane
jako nakierowanie zasad i kierunków funkcjonowania Lasów Państwowych na realizację
polityki ustalonej przez Radę Ministrów (czyli czy uprawnione było powołanie się przez
Ministra Klimatu i Środowiska na regulację art. 34a Ustawy o Radzie Ministrów)?
Art. 34a ust. 1 ustawy o Radzie Ministrów wskazuje, że Minister, w celu dostosowania do
polityki ustalonej przez Radę Ministrów, może wydawać wiążące ich wytyczne i polecenia.
Swoją politykę Rada Ministrów nakreśla m.in. w ramach expose Premiera lub podczas
swoich obrad.
Powołanie się na art. 34a ust. 1 ustawy o Radzie Ministrów było uprawnione, spełnione
zostały bowiem przesłanki do zastosowania wskazanego przepisu w ramach stosunku
prawnego łączącego ministra właściwego do spraw środowiska z PGL Lasy Państwowe
(jego Dyrektorem Generalnym).
8. Do jakich polityki ustalonej przez Radę Ministrów miałyby dostosować się Lasy
Państwowe w wykonaniu omawianego polecenia? Skoro w wykonaniu ustawy
o zasadach realizacji polityki rozwoju – polityka m.in. Rady Ministrów powinna być
realizowana z wykorzystaniem odpowiednio zhierarchizowanych instrumentów,
a w Polityce leśnej państwa, a tym bardziej w Polityce ekologicznej państwa nie ma
zapisów co do potrzeby podjęcia działań wbrew regulacjom Prawa ochrony środowiska,
regulacjom ustawy o lasach oraz wbrew planom urządzenia lasu, które przecież w
określonych zakresie są innymi instrumentami realizacji polityki Rady Ministrów (na
poziomie nadleśnictwa).
Art. 34a ust. 1 wskazuje, że Minister, w celu dostosowania do polityki ustalonej przez Radę
Ministrów, może wydawać wiążące ich wytyczne i polecenia.
Swoją politykę Rada Ministrów nakreśla m.in. w ramach expose Premiera lub podczas
swoich obrad.
Podkreślenia wymaga, że polecenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 8 stycznia br. w
żaden sposób nie narusza regulacji Prawa ochrony środowiska, regulacji ustawy o lasach
oraz planów urządzenia lasu.
Warto dodać, że wskazany instrument prawny umożliwia zharmonizowanie działalności
podmiotu nadzorowanego z oczekiwaniem społeczeństwa, które udzieliło
demokratycznego mandatu Radzie Ministrów i jej członkom.
-- 4 of 8 --
9. Dlaczego nakazem wstrzymania lub ograniczenia pozyskiwania drewna zostały
w największym stopniu objęte obszary leśnej, skoncentrowane we wschodnie części
Polski?
Zgodnie z treścią komunikatu z dnia 8 stycznia br., polecenie obejmuje obszary cennych
przyrodniczo kompleksów leśnych, lasów wykorzystywanych przez wielotysięczne
aglomeracje oraz lasów uzdrowiskowych. Ze względów geograficznych i historycznych to
na terenie wschodniej części Polski znajduje się duża część cennych przyrodniczo lasów
będących naszym wspólnym dziedzictwem narodowym wymagającym zdecydowanej
ochrony. Na ten moment wprowadzone ograniczenie dotyczy 10 obszarów (Bieszczady,
Puszcza Borecka, Puszcza Świętokrzyska, Puszcza Augustowska, Puszcza Knyszyńska,
Puszcza Karpacka, Puszcza Romincka, Trójmiejski Park Krajobrazowy, a także w okolicy
Iwonicza-Zdroju i Wrocławia).
Należy wskazać, że brak wstrzymania lub ograniczenia pozyskania drewna (wycinki drzew)
właśnie na wskazanych terenach mogłoby doprowadzić do bezpowrotnej utraty walorów
przyrodniczych tych terenów, w tym planowanych pod potencjalne formy ochrony
przyrody.
10. Dlaczego pismem z dnia 23.01.2024 r. zmusza się de facto nadleśniczych
do działania wbrew dobrym praktykom gospodarki leśnej poprzez wyszukiwanie pozycji
cięć niewymagających pozyskiwania drewna w danym roku kalendarzowym – po to
tylko, by zniwelować skutki społeczno–gospodarcze rażąco błędnego polecenia z dnia 8
stycznia 2023 r (skoro jest to prostą drogą wiodącą do rabunkowej gospodarki leśnej
oraz naruszenia regulacji prawnych zawartych w przepisach dotyczących zamówień
publicznych)?
W celu zapewnienia właściwego rozumienia i praktyki realizacji polecenia, w dniu 19 lutego
br. Minister Klimatu i Środowiska wystosował pismo wyjaśniające, w którym wskazano
m.in., że:
• polecenie z dnia 8 stycznia 2024 r. dotyczy wyłącznie wstrzymania działań z zakresu
pozyskiwania drewna;
• oprócz pozyskania drewna, w zakresie wyraźnie dopuszczonym dla części pozycji
ujętych w załączniku do polecenia z dnia 8 stycznia 2024 r., na wszystkich pozycjach można
prowadzić wszystkie prace, które nie wiążą się z pozyskaniem drewna, a służą
w szczególności:
o hodowli lasu,
-- 5 of 8 --
o ochronie przyrody,
o ochronie lasu i ochronie przeciwpożarowej,
o realizacji gospodarki łowieckiej,
o realizacji zadań z zakresu turystyki oraz utrzymania obiektów infrastruktury
turystycznej i kontynuacji rozpoczętych inwestycji;
• możliwe są również niezbędne prace służące zapewnieniu bezpieczeństwa
publicznego oraz ochrony życia, zdrowia i mienia, prace związane z utrzymaniem pasa drogi
granicznej, jak również niezbędne prace związane z monitoringiem i prognozowaniem
zagrożeń dla drzewostanów, także gdy metodyka wymaga ścinania drzew próbnych, pod
warunkiem przekazania następczej informacji o takich przypadkach z zachowaniem drogi
służbowej. W takich przypadkach należy pozostawić biomasę na gruncie do naturalnej
mineralizacji;
Nadto Minister Klimatu i Środowiska wskazał: „w razie ujawnienia pilnych okoliczności,
które wymagałyby odstępstwa od polecenia, uprzejmie proszę o przekazanie odpowiedniej
informacji wraz z opisem sytuacji, propozycją rozwiązania i uzasadnieniem z zachowaniem
drogi służbowej. W uzasadnionych sytuacjach istnieje możliwość modyfikacji ograniczeń.”
Cięcia na innych pozycjach nie mogą być realizowane wbrew planom urządzenia lasu.
Działania w tym obszarze prowadzone są z zachowaniem reżimu przepisów ustawy – Prawo
zamówień publicznych.
Końcowo wyjaśnić wypada, że polecenie z dnia 8 stycznia 2024 r. nie jest błędne, zatem
tym bardziej nie może być uznane za „rażąco błędne”.
11. Zgodnie z regulacją art. 33 ust. 3 pkt 9 lit. a – Dyrektor Generalny Lasów Państwowych
jest uprawniony do zawierania imieniem Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych jako
pracodawcy na drodze powołania stosunku pracowniczo–prawnego ze swoimi
zastępcami, a także do rozwiązywania tego stosunku na drodze odwołania. W obu
przypadkach powinien tego dokonywać w uzgodnieniu
z ministrem właściwym ds. środowiska. Przedmiotowe uzgodnienie należy interpretować
jako akt nadzoru sprawowanego przez Ministra nad Lasami Państwowymi, przy czym
jest to akt nadzoru prewencyjnego. Innymi słowy Dyrektor Generalny Lasów
Państwowych może w imieniu Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych jako
prawodawcy powoływać lub odwoływać swoich zastępców po uprzednim poddaniu
zamiaru powołania lub odwołania zastępców nadzorowi Ministra. Czy w przypadku
ostatnich takich odwołań oraz powołań akt taki został wydany? Jeśli został wydany,
jaką przybrał formę wyrazu oraz w jakim terminie do nastąpiło?
-- 6 of 8 --
Przepis art. 33 ustawy o lasach wymienia zakres ustawowych kompetencji i obowiązków
Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych. Jak wskazuje literatura, kierownictwo
stanowi typową sytuację administracyjno-prawną, w której możliwe jest stosowanie
licznych i różnorodnych władczych środków oddziaływania wobec podmiotów
administrowanych, niekorzystających z prawnie zapewnionej samodzielności. Środki te nie
muszą być określone ustawowo, choć nie mogą być z ustawą sprzeczne, a ich dobór zależy
od woli organu sprawującego kierownictwo (W. Góralczyk, Kierownictwo w prawie
administracyjnym, Warszawa 2016, LEX/el.). Gdy chodzi o "środki kierowania i nadzoru" to
zarówno w obrębie kierownictwa, jak i w obrębie nadzoru, mogą występować liczne i
różnorodne środki oddziaływania, przy czym cechą nadzoru jest możliwość sięgania do
władczych środków działania, na podstawie przepisów prawa, a po stronie kierownictwa nie
zachodzi takie ograniczenie (W. Góralczyk, Kierownictwo). W tym względzie Dyrektor
Generalny Lasów Państwowych m.in. powołuje i odwołuje swoich zastępców, w
uzgodnieniu z ministrem właściwym do spraw środowiska. Należy wskazać, że ustawa o
lasach nie reguluje w jaki sposób i w jakiej formie przebiega ww. uzgodnienie. Do rzeczonych
uzgodnień doszło.
12. Zgodnie z informacjami, zawartymi na oficjalnej stronie internetowej Lasów
Państwowych została zamieszczona informacja o powołaniu określonych osób
do pełnienia funkcji dyrektorów regionalnych dyrekcji Lasów Państwowych oraz tzw.
zakładów krajowych. W ustawie o lasach nie wykreowano stanowisk pracy
p.o. dyrektora regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych oraz p.o. zakładu krajowego. W
ustawie o lasach jest mowa o stanowisku dyrektora regionalnej dyrekcji Lasów
Państwowych oraz stanowisku kierownika zakładu krajowego. Dlaczego w Lasach
Państwowych doszło do powołania określonych osób
do piastowania stanowisk pracy nieprzewidzianych w Ustawie o lasach?
Uprzejmie informuję, że zgodnie z art. 33 ust. 3 pkt 9 lit. c ustawy o lasach, powołanie
dyrektorów regionalnych dyrekcji Lasów Państwowych jest wyłączną kompetencją
Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych. Są to stanowiska przewidziane w
przepisach prawa, zatem osoby pełniące obowiązki takich dyrektorów piastowały lub
piastują funkcję określoną przepisami prawa.
Z wyrazami szacunku
Mikołaj Dorożała
-- 7 of 8 --
Podsekretarz Stanu
Podsekretarz Stanu Mikołaj Dorożała
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
-- 8 of 8 --