Interpelacja nr 14439
Interpelacja w sprawie nieszczelności systemu kaucyjnego
Zgłaszający:
•
Adresat:
Klimat, Energia i Środowisko (100%)
Infrastruktura i Transport (55%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie nieszczelności systemu kaucyjnego
Interpelacja nr 14439
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie nieszczelności systemu kaucyjnego
Zgłaszający: Witold Tumanowicz
Data wpływu: 31-12-2025
Szanowna Pani Minister,
wprowadzenie systemu kaucyjnego w obecnym kształcie ujawnia jego fundamentalne wady: brak spójnej koncepcji, nierówne traktowanie uczestników rynku oraz przerzucanie kosztów na obywateli i mniejszych przedsiębiorców. System ten od początku budził poważne wątpliwości co do swojej zasadności, a kolejne decyzje ministerstwa jedynie je potęgują.
Kolejne decyzje Ministerstwa Klimatu i Środowiska pokazują, że system ten nie ma charakteru powszechnego ani równego. Najpierw całkowicie wyłączono z niego opakowania po mleku i produktach mlecznych, a obecnie zapowiadane są kolejne wyjątki, m.in. dla browarów korzystających z własnych systemów zwrotu. Oznacza to, że system kaucyjny staje się konstrukcją opartą na uznaniowości administracyjnej i sile lobbingu, a nie na jasnych i równych zasadach rynkowych.
W praktyce prowadzi to do sytuacji, w której najwięksi producenci uzyskują zwolnienia lub preferencyjne rozwiązania, natomiast mali i średni przedsiębiorcy, a także drobny handel detaliczny, zostają obciążeni dodatkowymi kosztami i obowiązkami. Szczególnie zagrożone są małe sklepy, które nie dysponują infrastrukturą ani kapitałem koniecznym do obsługi systemu kaucyjnego i mogą tracić klientów na rzecz dużych sieci handlowych.
Koszty funkcjonowania systemu ponoszą również konsumenci – przez wzrost cen produktów oraz opłat za gospodarowanie odpadami. W przypadku tanich artykułów, takich jak woda butelkowana, kaucja stanowi istotną część ceny końcowej, co uderza przede wszystkim w osoby o niższych dochodach.
Polska Izba Handlu, reprezentująca ok. 30 tys. sklepów prowadzonych przez mikro, małych i średnich przedsiębiorców, ostrzega, że system kaucyjny może doprowadzić do bankructwa znacznej liczby mniejszych placówek – nawet do utraty ok. 30 proc. przychodów w przypadku sklepów nieuczestniczących w pełnym systemie. Dla mniejszych producentów poważnym problemem są również ustawowe zasady rozliczania kaucji, które z jednej strony zobowiązują ich do przekazywania środków operatorom systemu w bardzo krótkich terminach, z drugiej zaś nie przewidują analogicznych terminów zapłaty kaucji przez klientów ani kolejne podmioty w łańcuchu dystrybucji. W praktyce oznacza to konieczność kredytowania kosztów funkcjonowania systemu.
W świetle powyższego system kaucyjny nie jawi się jako narzędzie ochrony środowiska, lecz jako kosztowny, biurokratyczny eksperyment, który destabilizuje rynek i faworyzuje największych uczestników kosztem obywateli i drobnych przedsiębiorców.
W związku z tym zwracam się z następującymi pytaniami:
Jakie są rzeczywiste koszty funkcjonowania systemu kaucyjnego ponoszone przez konsumentów, małe sklepy i mniejszych producentów?
Z jakich powodów ministerstwo wprowadza kolejne wyłączenia i wyjątki zamiast uproszczenia lub likwidacji systemu?
Czy ministerstwo analizowało wpływ regulacji na rynek handlu detalicznego, w szczególności na sytuację małych, niezależnych sklepów?
Czy w toku prac legislacyjnych analizowano wpływ przyjętych regulacji na rynek producentów napojów? Czy ministerstwo przewiduje ryzyko eliminacji mniejszych producentów z rynku?
Czy ministerstwo planuje zmiany przepisów zapewniające producentom terminową zapłatę kaucji przez klientów, analogiczną do terminów, w jakich producenci zobowiązani są do przekazywania kaucji operatorom systemu? Jeśli nie – z jakich powodów?
Czy jest rozważane odejście od systemu kaucyjnego na rzecz tańszych i mniej biurokratycznych rozwiązań opartych na dobrowolnych mechanizmach rynkowych oraz istniejącym systemie gospodarki odpadami?
Z wyrazami szacunku
Witold Tumanowicz
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 14439
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie nieszczelności systemu kaucyjnego
Zgłaszający: Witold Tumanowicz
Data wpływu: 31-12-2025
Szanowna Pani Minister,
wprowadzenie systemu kaucyjnego w obecnym kształcie ujawnia jego fundamentalne wady: brak spójnej koncepcji, nierówne traktowanie uczestników rynku oraz przerzucanie kosztów na obywateli i mniejszych przedsiębiorców. System ten od początku budził poważne wątpliwości co do swojej zasadności, a kolejne decyzje ministerstwa jedynie je potęgują.
Kolejne decyzje Ministerstwa Klimatu i Środowiska pokazują, że system ten nie ma charakteru powszechnego ani równego. Najpierw całkowicie wyłączono z niego opakowania po mleku i produktach mlecznych, a obecnie zapowiadane są kolejne wyjątki, m.in. dla browarów korzystających z własnych systemów zwrotu. Oznacza to, że system kaucyjny staje się konstrukcją opartą na uznaniowości administracyjnej i sile lobbingu, a nie na jasnych i równych zasadach rynkowych.
W praktyce prowadzi to do sytuacji, w której najwięksi producenci uzyskują zwolnienia lub preferencyjne rozwiązania, natomiast mali i średni przedsiębiorcy, a także drobny handel detaliczny, zostają obciążeni dodatkowymi kosztami i obowiązkami. Szczególnie zagrożone są małe sklepy, które nie dysponują infrastrukturą ani kapitałem koniecznym do obsługi systemu kaucyjnego i mogą tracić klientów na rzecz dużych sieci handlowych.
Koszty funkcjonowania systemu ponoszą również konsumenci – przez wzrost cen produktów oraz opłat za gospodarowanie odpadami. W przypadku tanich artykułów, takich jak woda butelkowana, kaucja stanowi istotną część ceny końcowej, co uderza przede wszystkim w osoby o niższych dochodach.
Polska Izba Handlu, reprezentująca ok. 30 tys. sklepów prowadzonych przez mikro, małych i średnich przedsiębiorców, ostrzega, że system kaucyjny może doprowadzić do bankructwa znacznej liczby mniejszych placówek – nawet do utraty ok. 30 proc. przychodów w przypadku sklepów nieuczestniczących w pełnym systemie. Dla mniejszych producentów poważnym problemem są również ustawowe zasady rozliczania kaucji, które z jednej strony zobowiązują ich do przekazywania środków operatorom systemu w bardzo krótkich terminach, z drugiej zaś nie przewidują analogicznych terminów zapłaty kaucji przez klientów ani kolejne podmioty w łańcuchu dystrybucji. W praktyce oznacza to konieczność kredytowania kosztów funkcjonowania systemu.
W świetle powyższego system kaucyjny nie jawi się jako narzędzie ochrony środowiska, lecz jako kosztowny, biurokratyczny eksperyment, który destabilizuje rynek i faworyzuje największych uczestników kosztem obywateli i drobnych przedsiębiorców.
W związku z tym zwracam się z następującymi pytaniami:
Jakie są rzeczywiste koszty funkcjonowania systemu kaucyjnego ponoszone przez konsumentów, małe sklepy i mniejszych producentów?
Z jakich powodów ministerstwo wprowadza kolejne wyłączenia i wyjątki zamiast uproszczenia lub likwidacji systemu?
Czy ministerstwo analizowało wpływ regulacji na rynek handlu detalicznego, w szczególności na sytuację małych, niezależnych sklepów?
Czy w toku prac legislacyjnych analizowano wpływ przyjętych regulacji na rynek producentów napojów? Czy ministerstwo przewiduje ryzyko eliminacji mniejszych producentów z rynku?
Czy ministerstwo planuje zmiany przepisów zapewniające producentom terminową zapłatę kaucji przez klientów, analogiczną do terminów, w jakich producenci zobowiązani są do przekazywania kaucji operatorom systemu? Jeśli nie – z jakich powodów?
Czy jest rozważane odejście od systemu kaucyjnego na rzecz tańszych i mniej biurokratycznych rozwiązań opartych na dobrowolnych mechanizmach rynkowych oraz istniejącym systemie gospodarki odpadami?
Z wyrazami szacunku
Witold Tumanowicz
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Anita Sowińska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Przeciętnie konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
41%
Konkretność
59%
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 2 %
Precyzyjne daty
3
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
3.6 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „nie posiada danych” (brak danych / ewidencji w resorcie)
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„nie posiada danych”
(brak danych / ewidencji w resorcie)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10069 znaków
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Podsekretarz Stanu
Anita Sowińska
DGO-OP.0500.1.2026.AK
4171779.16908513.13727104
Warszawa, 20-01-2026
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację Posła Witolda Tumanowicza w sprawie nieszczelności
systemu kaucyjnego, K10INT14439
Pan
Włodzimierz Czarzasty,
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Posła Witolda Tumanowicza w sprawie nieszczelności
systemu kaucyjnego poniżej przedstawiam wyjaśnienia. Przywołane przepisy dotyczą
ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi
(Dz. U. z 2025 r. poz. 870).
1. Jakie są rzeczywiste koszty funkcjonowania systemu kaucyjnego ponoszone przez
konsumentów, małe sklepy i mniejszych producentów?
Dostępne źródła pozwalają opisać mechanikę kosztów i podać widełki dla wybranych
elementów (np. RVM, przebudowy), ale nie ma jeszcze polskiego, reprezentatywnego
badania ex‑post pokazującego rzeczywistą strukturę i wielkość kosztów działania systemu.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska w tym momencie nie posiada danych o poniesionych
kosztach w związku z wdrażaniem systemu. OSR przygotowane do projektu nowelizacji
ustawy kaucyjnej przewiduje prowadzenie ewaluacji ex‑post, ale to wymaga pełnego roku
danych i sprawozdań (w tym danych o niezwróconych kaucjach, przepływach finansowych,
kosztach logistyki i serwisowania, wpływie opłaty manipulacyjnej itp.). W związku
z przesunięciem terminu uruchomienia systemu na 1 października 2025 r., pełna ewaluacja
funkcjonowania będzie możliwa najwcześniej po pierwszym pełnym roku działania, tj. po
rozliczeniu 2026 r.
2. Z jakich powodów Ministerstwo wprowadza kolejne wyłączenia i wyjątki zamiast
uproszczenia lub likwidacji systemu?
Nie planuje się likwidacji systemu kaucyjnego. Szacuje się, że korzyści, zarówno
środowiskowe jak i gospodarcze, jakie będziemy obserwować po ustabilizowaniu się
systemu, będą przewyższały początkowe trudności.
Na mocy przepisów ustawy z obowiązków osiągania poziomów selektywnego zbierania
odpadów opakowaniowych w ramach systemu kaucyjnego wyłączone zostały mleko
i produkty mleczne. Procedowana obecnie zmiana ustawy wynika z inicjatywy poselskiej
posłanki Gabrieli Lenartowicz. Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o gospodarce
opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz ustawy o zmianie ustawy o gospodarce
opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2112)
dotyczy wprowadzenia zmiany legislacyjnej, która ma zapewnić ramy prawne dla dalszego
-- 1 of 4 --
funkcjonowania istniejących, rynkowych systemów zwrotu szklanych butelek
wielokrotnego użytku. MKiŚ nie jest inicjatorem tych zmian.
3. Czy Ministerstwo analizowało wpływ regulacji na rynek handlu detalicznego,
w szczególności na sytuację małych, niezależnych sklepów?
W Polsce wpływ na konkurencyjność handlu i MŚP był analizowany w raportach organizacji
biznesowych i branżowych. MKiŚ nie prowadził własnej odrębnej analizy wpływu
uruchomienia systemu kaucyjnego na konkurencyjność przedsiębiorstw. Każda
prezentowana analiza była przygotowywana przed pełnym rozruchem systemu, a więc jest
obarczona błędami wynikającymi w dużym stopniu z przyjętych założeń funkcjonowania
systemu i warunkowością zależnością od wielu zmiennych.
Wpływ na dane przedsiębiorstwo zależeć będzie od trudnych do oszacowania przed
wdrożeniem systemu zmiennych jak np. niepewność wdrożeniowa – czyli zaangażowanie
w uczestnictwo w systemie, decyzja o prowadzeniu manualnej lub ręcznej zbiórki
opakowań, wysokość kosztów i struktura opłat niezbędnych do poniesienia za uczestnictwo
w systemie. zróżnicowanych w zależności od wielkości przedsiębiorstwa i od operatora,
opłat operacyjnych, logistyki odbiorów, rozliczeń kaucji, harmonizacji z ROP/PPWR.
Nie bez znaczenia jest prognozowane i podkreślane w OSR do nowelizacji ustawy kaucyjnej
ryzyko spadku obrotów małych sklepów przy niedostatecznym lokalnym dostępie do
punktów zwrotu opakowań i możliwości odzyskania kaucji. Szacunki branżowe wskazują
możliwą utratę ok. 30% przychodów jednostek które nie przyjmują zwrotów. Może być to
szczególnie dotkliwe dla małych jednostek handlowych o powierzchni poniżej 200 m2.
Z drugiej strony analizy wskazują na szansę konkurencyjną dla małych sklepów, jeśli
zapewnią wygodne punkty zwrotu opakowań – będzie to efekt dodatkowego ruchu
klientów. Wskazuje na to m.in. doświadczenia rynków UE, gdzie model „return‑to‑retail”
koreluje z wysokimi wskaźnikami zwrotu.
4. Czy w toku prac legislacyjnych analizowano wpływ przyjętych regulacji na rynek
producentów napojów? Czy Ministerstwo przewiduje ryzyko eliminacji mniejszych
producentów z rynku?
Poza przywołanymi danymi w OSR do ustawy nie prowadzono oddzielnych szczegółowych
analiz wpływu regulacji na rynek producentów napojów. W toku planowania legislacji
Ministerstwo Klimatu i Środowiska zaproponowało spójne przepisy łagodzące bariery
wejścia do systemu dla przedsiębiorców. Obniżono wysokość opłaty produktowej w 2025 r.
(0,10 zł/kg dla butelek jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych i puszek metalowych
oraz 0,01 zł/kg dla opakowań szklanych wielokrotnego użycia) i określono jej stopniowe
podnoszenie w kolejnych latach, wprowadzono okres przejściowy dla wprowadzających do
końca 2025 r., wprowadzono zamknięty obieg kaucji – wszystko to miało ograniczyć koszty
wdrożenia i ryzyka operacyjne po stronie mniejszych podmiotów. Jednocześnie organizacje
branżowe sygnalizowały możliwe obciążenia dla producentów i postulowały przesunięcie
terminu, co MKiŚ częściowo adresowało korektami, ale utrzymało start systemu. Pełna,
empiryczna ocena wpływu na MŚP wymaga badania ex‑post co najmniej po pierwszym
pełnym roku funkcjonowania systemu.
5. Czy Ministerstwo planuje zmiany przepisów zapewniające producentom terminową
zapłatę kaucji przez klientów, analogiczną do terminów, w jakich producenci
zobowiązani są do przekazywania kaucji operatorom systemu? Jeśli nie – z jakich
powodów?
-- 2 of 4 --
Prace w tym zakresie nie są obecnie prowadzone. Rozliczenia miedzy podmiotami znajdują
się w zawieranych miedzy nimi umowach. W praktyce producenci napojów rozliczają się
z hurtowniami najczęściej w ciągu 14–30 dni, a przy większych podmiotach do 45–60 dni.
Między przedsiębiorcami termin zapłaty co do zasady nie powinien przekraczać 60 dni.
Dla poprawności rozliczeń między podmiotami istotne znaczenie ma prawidłowe ustalenie
momentu powstania obowiązku pobrania kaucji, którym powstaje z chwilą dokonania
sprzedaży produktu przez wprowadzającego do sieci handlowej. Zgodnie z art. 40g ust. 16
ustawy kaucję pobiera się na etapach dystrybucji produktu w opakowaniu, o którym mowa
w załączniku nr 1a do ustawy, będącego napojem, poprzedzających sprzedaż tego produktu
użytkownikowi końcowemu oraz od użytkownika końcowego nabywającego ten produkt.
Ze względu na terminy dokonywania rozliczeń pomiędzy podmiotami, które znajdują się
w ich umowach, MKiŚ nie widzi konieczności wprowadzania zmian w przepisach w tym
zakresie.
6. Czy rozważane jest odejście od systemu kaucyjnego na rzecz tańszych i mniej
biurokratycznych rozwiązań opartych na dobrowolnych mechanizmach rynkowych
oraz istniejącym systemie gospodarki odpadami?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie planuje odejścia od systemu kaucyjnego. Przyjęło
zasadę komplementarności systemu kaucyjnego i systemów gminnych. W praktyce
działania obejmują:
harmonizację metodyki raportowania tak, by uwzględniała fakt objęcia części
opakowań systemem kaucyjnym i aby uniknąć sztucznego zaniżenia wskaźników
gmin;
dialog z operatorami i gminami w celu ustalenia praktycznych rozwiązań
raportowych oraz przepływu informacji;
opracowanie interpretacji i wytycznych ujednolicających stosowanie przepisów
i procedur w obszarze ewidencji i raportowania;
działania edukacyjne i informacyjne, w tym kampanię MKiŚ oraz współpracę
z operatorami systemu kaucyjnego, by zapewnić sprawne przekazywanie danych
i eliminowanie luk systemowych.
Wprowadzenie systemu kaucyjnego wpłynie na zwiększenie poziomów selektywnego
zbierania odpadów opakowaniowych i ich recyklingu. Według aktualnych danych
dotyczących gospodarowania odpadami komunalnymi wiele gmin nie osiągnęło
wymaganego poziomu recyklingu odpadów komunalnych. Dokonywane przez
mieszkańców zwroty odpadów opakowaniowych w ramach systemów kaucyjnych
zwiększać będą poziomy selektywnego zbierania, a w kolejnym kroku również recyklingu,
który będzie mógł zostać zaliczony do poziomów recyklingu odpadów komunalnych
zapewnianych przez gminy. Dane ze sprawozdań za 2025 r. przygotowywane przez
podmioty prowadzące systemy kaucyjne będą przekazywane do gmin, które będą mogły
uwzględnić wskazane poziomy recyklingu w swoich sprawozdaniach. Z uwagi na wysoką
skuteczność selektywnej zbiórki odpadów opakowaniowych w krajach europejskich
(wydajność ok. 90%), wdrożenie systemu kaucyjnego wpłynie pozytywnie na możliwość
osiągania przez gminy wymaganych poziomów recyklingu, a tym samym unikania
ewentualnych kar finansowych za niezrealizowane cele. Pozyskiwany będzie czysty
surowiec, który będzie mógł być stosowany do produkcji kolejnych opakowań, w tym do
kontaktu z żywnością. Włączenie samorządu w działania wspomagające rozwój systemu
kaucyjnego będzie istotne dla zapewnienia powszechności systemu. Ministerstwo liczy na
współpracę gmin z operatorami systemu w zakresie organizacji punktów zbierania odpadów
opakowaniach, a także prowadzenia działań informacyjnych dla mieszkańców
i przedsiębiorców na swoim terenie.
-- 3 of 4 --
System kaucyjny pozostaje kluczowym narzędziem do osiągnięcia poziomów selektywnej
zbiórki i recyklingu wymaganych prawem unijnym. W związku z tym nie są obecnie
rozważane alternatywy polegające na powrocie do mniej sformalizowanych modeli.
Z wyrazami szacunku
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości: Departament Spraw Parlamentarnych, KPRM
-- 4 of 4 --
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Podsekretarz Stanu
Anita Sowińska
DGO-OP.0500.1.2026.AK
4171779.16908513.13727104
Warszawa, 20-01-2026
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację Posła Witolda Tumanowicza w sprawie nieszczelności
systemu kaucyjnego, K10INT14439
Pan
Włodzimierz Czarzasty,
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Posła Witolda Tumanowicza w sprawie nieszczelności
systemu kaucyjnego poniżej przedstawiam wyjaśnienia. Przywołane przepisy dotyczą
ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi
(Dz. U. z 2025 r. poz. 870).
1. Jakie są rzeczywiste koszty funkcjonowania systemu kaucyjnego ponoszone przez
konsumentów, małe sklepy i mniejszych producentów?
Dostępne źródła pozwalają opisać mechanikę kosztów i podać widełki dla wybranych
elementów (np. RVM, przebudowy), ale nie ma jeszcze polskiego, reprezentatywnego
badania ex‑post pokazującego rzeczywistą strukturę i wielkość kosztów działania systemu.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska w tym momencie nie posiada danych o poniesionych
kosztach w związku z wdrażaniem systemu. OSR przygotowane do projektu nowelizacji
ustawy kaucyjnej przewiduje prowadzenie ewaluacji ex‑post, ale to wymaga pełnego roku
danych i sprawozdań (w tym danych o niezwróconych kaucjach, przepływach finansowych,
kosztach logistyki i serwisowania, wpływie opłaty manipulacyjnej itp.). W związku
z przesunięciem terminu uruchomienia systemu na 1 października 2025 r., pełna ewaluacja
funkcjonowania będzie możliwa najwcześniej po pierwszym pełnym roku działania, tj. po
rozliczeniu 2026 r.
2. Z jakich powodów Ministerstwo wprowadza kolejne wyłączenia i wyjątki zamiast
uproszczenia lub likwidacji systemu?
Nie planuje się likwidacji systemu kaucyjnego. Szacuje się, że korzyści, zarówno
środowiskowe jak i gospodarcze, jakie będziemy obserwować po ustabilizowaniu się
systemu, będą przewyższały początkowe trudności.
Na mocy przepisów ustawy z obowiązków osiągania poziomów selektywnego zbierania
odpadów opakowaniowych w ramach systemu kaucyjnego wyłączone zostały mleko
i produkty mleczne. Procedowana obecnie zmiana ustawy wynika z inicjatywy poselskiej
posłanki Gabrieli Lenartowicz. Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o gospodarce
opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz ustawy o zmianie ustawy o gospodarce
opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2112)
dotyczy wprowadzenia zmiany legislacyjnej, która ma zapewnić ramy prawne dla dalszego
-- 1 of 4 --
funkcjonowania istniejących, rynkowych systemów zwrotu szklanych butelek
wielokrotnego użytku. MKiŚ nie jest inicjatorem tych zmian.
3. Czy Ministerstwo analizowało wpływ regulacji na rynek handlu detalicznego,
w szczególności na sytuację małych, niezależnych sklepów?
W Polsce wpływ na konkurencyjność handlu i MŚP był analizowany w raportach organizacji
biznesowych i branżowych. MKiŚ nie prowadził własnej odrębnej analizy wpływu
uruchomienia systemu kaucyjnego na konkurencyjność przedsiębiorstw. Każda
prezentowana analiza była przygotowywana przed pełnym rozruchem systemu, a więc jest
obarczona błędami wynikającymi w dużym stopniu z przyjętych założeń funkcjonowania
systemu i warunkowością zależnością od wielu zmiennych.
Wpływ na dane przedsiębiorstwo zależeć będzie od trudnych do oszacowania przed
wdrożeniem systemu zmiennych jak np. niepewność wdrożeniowa – czyli zaangażowanie
w uczestnictwo w systemie, decyzja o prowadzeniu manualnej lub ręcznej zbiórki
opakowań, wysokość kosztów i struktura opłat niezbędnych do poniesienia za uczestnictwo
w systemie. zróżnicowanych w zależności od wielkości przedsiębiorstwa i od operatora,
opłat operacyjnych, logistyki odbiorów, rozliczeń kaucji, harmonizacji z ROP/PPWR.
Nie bez znaczenia jest prognozowane i podkreślane w OSR do nowelizacji ustawy kaucyjnej
ryzyko spadku obrotów małych sklepów przy niedostatecznym lokalnym dostępie do
punktów zwrotu opakowań i możliwości odzyskania kaucji. Szacunki branżowe wskazują
możliwą utratę ok. 30% przychodów jednostek które nie przyjmują zwrotów. Może być to
szczególnie dotkliwe dla małych jednostek handlowych o powierzchni poniżej 200 m2.
Z drugiej strony analizy wskazują na szansę konkurencyjną dla małych sklepów, jeśli
zapewnią wygodne punkty zwrotu opakowań – będzie to efekt dodatkowego ruchu
klientów. Wskazuje na to m.in. doświadczenia rynków UE, gdzie model „return‑to‑retail”
koreluje z wysokimi wskaźnikami zwrotu.
4. Czy w toku prac legislacyjnych analizowano wpływ przyjętych regulacji na rynek
producentów napojów? Czy Ministerstwo przewiduje ryzyko eliminacji mniejszych
producentów z rynku?
Poza przywołanymi danymi w OSR do ustawy nie prowadzono oddzielnych szczegółowych
analiz wpływu regulacji na rynek producentów napojów. W toku planowania legislacji
Ministerstwo Klimatu i Środowiska zaproponowało spójne przepisy łagodzące bariery
wejścia do systemu dla przedsiębiorców. Obniżono wysokość opłaty produktowej w 2025 r.
(0,10 zł/kg dla butelek jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych i puszek metalowych
oraz 0,01 zł/kg dla opakowań szklanych wielokrotnego użycia) i określono jej stopniowe
podnoszenie w kolejnych latach, wprowadzono okres przejściowy dla wprowadzających do
końca 2025 r., wprowadzono zamknięty obieg kaucji – wszystko to miało ograniczyć koszty
wdrożenia i ryzyka operacyjne po stronie mniejszych podmiotów. Jednocześnie organizacje
branżowe sygnalizowały możliwe obciążenia dla producentów i postulowały przesunięcie
terminu, co MKiŚ częściowo adresowało korektami, ale utrzymało start systemu. Pełna,
empiryczna ocena wpływu na MŚP wymaga badania ex‑post co najmniej po pierwszym
pełnym roku funkcjonowania systemu.
5. Czy Ministerstwo planuje zmiany przepisów zapewniające producentom terminową
zapłatę kaucji przez klientów, analogiczną do terminów, w jakich producenci
zobowiązani są do przekazywania kaucji operatorom systemu? Jeśli nie – z jakich
powodów?
-- 2 of 4 --
Prace w tym zakresie nie są obecnie prowadzone. Rozliczenia miedzy podmiotami znajdują
się w zawieranych miedzy nimi umowach. W praktyce producenci napojów rozliczają się
z hurtowniami najczęściej w ciągu 14–30 dni, a przy większych podmiotach do 45–60 dni.
Między przedsiębiorcami termin zapłaty co do zasady nie powinien przekraczać 60 dni.
Dla poprawności rozliczeń między podmiotami istotne znaczenie ma prawidłowe ustalenie
momentu powstania obowiązku pobrania kaucji, którym powstaje z chwilą dokonania
sprzedaży produktu przez wprowadzającego do sieci handlowej. Zgodnie z art. 40g ust. 16
ustawy kaucję pobiera się na etapach dystrybucji produktu w opakowaniu, o którym mowa
w załączniku nr 1a do ustawy, będącego napojem, poprzedzających sprzedaż tego produktu
użytkownikowi końcowemu oraz od użytkownika końcowego nabywającego ten produkt.
Ze względu na terminy dokonywania rozliczeń pomiędzy podmiotami, które znajdują się
w ich umowach, MKiŚ nie widzi konieczności wprowadzania zmian w przepisach w tym
zakresie.
6. Czy rozważane jest odejście od systemu kaucyjnego na rzecz tańszych i mniej
biurokratycznych rozwiązań opartych na dobrowolnych mechanizmach rynkowych
oraz istniejącym systemie gospodarki odpadami?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie planuje odejścia od systemu kaucyjnego. Przyjęło
zasadę komplementarności systemu kaucyjnego i systemów gminnych. W praktyce
działania obejmują:
harmonizację metodyki raportowania tak, by uwzględniała fakt objęcia części
opakowań systemem kaucyjnym i aby uniknąć sztucznego zaniżenia wskaźników
gmin;
dialog z operatorami i gminami w celu ustalenia praktycznych rozwiązań
raportowych oraz przepływu informacji;
opracowanie interpretacji i wytycznych ujednolicających stosowanie przepisów
i procedur w obszarze ewidencji i raportowania;
działania edukacyjne i informacyjne, w tym kampanię MKiŚ oraz współpracę
z operatorami systemu kaucyjnego, by zapewnić sprawne przekazywanie danych
i eliminowanie luk systemowych.
Wprowadzenie systemu kaucyjnego wpłynie na zwiększenie poziomów selektywnego
zbierania odpadów opakowaniowych i ich recyklingu. Według aktualnych danych
dotyczących gospodarowania odpadami komunalnymi wiele gmin nie osiągnęło
wymaganego poziomu recyklingu odpadów komunalnych. Dokonywane przez
mieszkańców zwroty odpadów opakowaniowych w ramach systemów kaucyjnych
zwiększać będą poziomy selektywnego zbierania, a w kolejnym kroku również recyklingu,
który będzie mógł zostać zaliczony do poziomów recyklingu odpadów komunalnych
zapewnianych przez gminy. Dane ze sprawozdań za 2025 r. przygotowywane przez
podmioty prowadzące systemy kaucyjne będą przekazywane do gmin, które będą mogły
uwzględnić wskazane poziomy recyklingu w swoich sprawozdaniach. Z uwagi na wysoką
skuteczność selektywnej zbiórki odpadów opakowaniowych w krajach europejskich
(wydajność ok. 90%), wdrożenie systemu kaucyjnego wpłynie pozytywnie na możliwość
osiągania przez gminy wymaganych poziomów recyklingu, a tym samym unikania
ewentualnych kar finansowych za niezrealizowane cele. Pozyskiwany będzie czysty
surowiec, który będzie mógł być stosowany do produkcji kolejnych opakowań, w tym do
kontaktu z żywnością. Włączenie samorządu w działania wspomagające rozwój systemu
kaucyjnego będzie istotne dla zapewnienia powszechności systemu. Ministerstwo liczy na
współpracę gmin z operatorami systemu w zakresie organizacji punktów zbierania odpadów
opakowaniach, a także prowadzenia działań informacyjnych dla mieszkańców
i przedsiębiorców na swoim terenie.
-- 3 of 4 --
System kaucyjny pozostaje kluczowym narzędziem do osiągnięcia poziomów selektywnej
zbiórki i recyklingu wymaganych prawem unijnym. W związku z tym nie są obecnie
rozważane alternatywy polegające na powrocie do mniej sformalizowanych modeli.
Z wyrazami szacunku
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości: Departament Spraw Parlamentarnych, KPRM
-- 4 of 4 --