Interpelacja w sprawie nierównego traktowania emerytów strażaków zatrudnionych w zakładowych strażach pożarnych w zakresie możliwości korzystania ze świadczeń emerytalnych wynikających z odprowadzania składek do ZUS
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 14422
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie nierównego traktowania emerytów strażaków zatrudnionych w zakładowych strażach pożarnych w zakresie możliwości korzystania ze świadczeń emerytalnych wynikających z odprowadzania składek do ZUS
Zgłaszający: Wioletta Maria Kulpa
Data wpływu: 30-12-2025
Szanowna Pani Minister,
zwracam się z interpelacją w sprawie sytuacji emerytalnej strażaków, którzy w trakcie swojej kariery zawodowej pełnili służbę w jednostkach Państwowej Straży Pożarnej, a następnie byli zatrudnieni w zakładowych strażach pożarnych, odprowadzając przez ten okres składki na ubezpieczenie społeczne do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Strażacy ci, przechodząc na emeryturę przed rokiem 2000, byli zmuszeni ówcześnie obowiązującymi przepisami do wyboru jednego źródła świadczenia emerytalnego - albo z systemu powszechnego ZUS, albo z systemu zaopatrzeniowego MSWiA. Oznaczało to konieczność zrzeczenia się świadczenia wynikającego z okresu zatrudnienia w zakładowych strażach pożarnych i odprowadzanych wówczas składek.
Po roku 2000 nastąpiła zmiana przepisów, która umożliwiła funkcjonariuszom odchodzącym na emeryturę łączenie świadczeń emerytalnych pochodzących z różnych systemów, w tym również korzystanie ze świadczeń wynikających z odprowadzonych do ZUS składek w okresie zatrudnienia w zakładowych strażach pożarnych. W konsekwencji doprowadziło to do sytuacji, w której osoby wykonujące tę samą pracę i przez lata narażały swoje zdrowie i życie w służbie publicznej zostały potraktowane w sposób rażąco nierówny wyłącznie ze względu na datę przejścia na emeryturę.
Należy podkreślić, że przez wiele lat funkcjonariusze ci odprowadzali składki do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, które - w świetle obecnie obowiązujących regulacji - nie przekładają się dziś na żadne świadczenie. Budzi to poważne wątpliwości co do zgodności takiego stanu rzeczy z konstytucyjną zasadą równości obywateli wobec prawa oraz zasadą zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej prowadzi obecnie jakiekolwiek analizy, prace koncepcyjne lub legislacyjne zmierzające do uregulowania sytuacji emerytalnej strażaków, którzy przed rokiem 2000 zostali pozbawieni możliwości korzystania ze świadczeń wynikających z odprowadzanych do ZUS składek?
2. Czy resort dostrzega problem nierównego traktowania tej grupy emerytów w porównaniu do strażaków, którzy po roku 2000 zyskali możliwość łączenia świadczeń emerytalnych z różnych systemów?
3. Jaka jest według posiadanych przez ministerstwo szacunkowa liczba osób, których dotyczy opisany problem?
4. Czy ministerstwo posiada dane dotyczące wysokości składek odprowadzonych przez te osoby do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, które nie skutkują dziś wypłatą jakiegokolwiek świadczenia?
5. Czy ministerstwo planuje rozwiązania, które:
• umożliwią ponowne przeliczenie świadczeń,
• umożliwią wypłatę zaległych świadczeń należnych z systemu ZUS,
• wprowadzą odpowiedni mechanizm kompensacyjny dla tej grupy emerytów?
6. Czy resort rozważa ewentualne zmiany przepisów w taki sposób, aby objąć nowymi regulacjami także osoby, które przeszły na emeryturę przed rokiem 2000, a które przez wiele lat wykonywały tę samą służbę oraz odprowadzały składki do systemu powszechnego?
7. Czy ministerstwo planuje podjęcie dialogu ze środowiskami reprezentującymi poszkodowanych emerytów strażaków w celu wypracowania sprawiedliwego rozwiązania tego problemu?
Problem ten ma nie tylko wymiar prawny, lecz również głęboki wymiar społeczny i moralny. Dotyczy bowiem ludzi, którzy przez lata pełnili służbę publiczną w warunkach szczególnego zagrożenia zdrowia i życia, a dziś czują się przez państwo pominięci i niesprawiedliwie potraktowani.
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6463 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.11.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 14422 Pani Posłanki Wioletty Marii Kulpy, w sprawie
nierównego traktowania strażaków zatrudnionych w zakładowych strażach pożarnych
w zakresie możliwości korzystania ze świadczeń emerytalnych wynikających
z odprowadzania składek do ZUS, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Odnośnie do nierównego traktowania części strażaków, którzy w trakcie swojej kariery
zawodowej pełnili służbę w Państwowej Straży Pożarnej, a następnie byli zatrudnieni
w zakładowych strażach pożarnych, przejawiającego się pozbawieniem ich możliwości
korzystania ze świadczeń wynikających z odprowadzanych składek na ubezpieczenia
społeczne, należy na wstępie wskazać, że wśród funkcjonariuszy służb mundurowych - w
tym funkcjonariuszy Państwowej Straży Pożarnej - i żołnierzy zawodowych, którzy
korzystają z zaopatrzenia emerytalno-rentowego wyodrębnić można, według kryterium
daty przyjęcia do służby, dwie grupy: tych, którzy służbę rozpoczynali po 1 stycznia 1999 r.
i później oraz tych, którzy do służby wstąpili przed 2 stycznia 1999 r.
Zróżnicowanie między nimi występuje w zakresie, po pierwsze, sposobu uwzględniania
okresów składkowych i nieskładkowych (w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach
i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych), po drugie ustanowienia określonych reguł
zbiegu prawa do świadczeń emerytalno-rentowych (mowa w szczególności o emeryturze).
W przypadku pierwszej grupy mamy do czynienia z zasadą pełnej odrębności systemów
emerytalnych. Oznacza to możliwość nabycia i pobierania emerytury zarówno w systemie
mundurowym, jak powszechnym, co bierze się stąd, że w odniesieniu do tych
funkcjonariuszy do okresów, z których budowana jest podstawa wymiaru emerytury
mundurowej, nie zalicza się tak zwanej pracy cywilnej.
Inaczej sytuacja przedstawia się w przypadku funkcjonariuszy (żołnierzy zawodowych),
którzy rozpoczynali służbę przed 2 stycznia 1999 r., czyli przed reformą systemu
emerytalnego. Osoby te mogą pobierać, co do zasady, jedną emeryturę, przy czym okresy
pracy cywilnej podlegają w ich przypadku uwzględnieniu przy ustalaniu wysokości
emerytury mundurowej, jednak tylko do maksymalnej podstawy wymiaru i według
zróżnicowanych wskaźników.
Z uwagi na fakt, że po nabyciu prawa do emerytury mundurowej przedstawiciele tej grupy
nieraz podejmują aktywność zawodową - która wiąże się z podleganiem ubezpieczeniom
społecznym, za które odprowadzane są składki na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych -
czują się oni pokrzywdzeni, gdyż część z nich, choć nabywa prawo do emerytury
powszechnej, nie otrzymuje wypłaty świadczenia. Uprawnienie do „emerytury cywilnej” jest
bowiem - tak jak jej wysokość - ustalane, przy czym ze względu na obowiązujące reguły
zbiegu, zgodnie z art. 95 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych, jej wypłata zostaje zawieszona, ze względu niższą od emerytury mundurowej
-- 1 of 2 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
kwotę tego świadczenia. W efekcie powstaje wrażenie, że w przypadku wskazanej grupy
świadczeniobiorców odprowadzanie składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych nie
służy zwiększeniu wysokości pobieranych świadczeń.
Przedstawione zagadnienie cechuje się dużym stopniem złożoności od strony prawnej
i ekonomicznej, gdyż wszystkie rozstrzygnięcia zapadające na szczeblu rządowym
w odniesieniu do systemu emerytalnego (bez względu na to, czy mowa o systemie
powszechnym, czy też systemach szczególnych, w których ujęci są funkcjonariusze
i żołnierze zawodowi) wiążą się z decyzjami mającymi istotny wpływ na wydatki po stronie
Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zarówno w odniesieniu do systemu powszechnego
i budżetu państwa (w szczególności w stosunku do systemów mundurowych).
W ramach współpracy międzyresortowej zmierzającej do wypracowania optymalnego
rozwiązania w przedmiocie omawianego zagadnienia odbyły się w siedzibie MRPiPS
w 2025 r. robocze spotkania przedstawicieli Kierownictwa (w randze podsekretarzy
i sekretarzy stanu): Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Ministerstwa Obrony
Narodowej oraz Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. W ich efekcie
wyznaczono do dalszych analiz wariant zmiany reguły zbiegu emerytury z systemu
zaopatrzenia emerytalnego służb mundurowych i powszechnego systemu emerytalnego
w odniesieniu do osób, które wstąpiły do służby przed 2 stycznia 1999 r. Dalsze analizy
prowadzone są przy udziale przedstawicieli Kierownictwa: Ministerstwa Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej, Ministerstwa Obrony Narodowej, Ministerstwa Spraw Wewnętrznych
i Administracji oraz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Jako, że każda zmiana dotycząca reguł zbiegu pobierania emerytury powszechnej
z emeryturą mundurową wiąże się z koniecznością zwiększenia dotacji z budżetu państwa
do Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a także środków w częściach budżetowych, z
których wypłacane są emerytury mundurowe, po zakończeniu wstępnych prac
analitycznych niezbędne będzie uzyskanie pozytywnego stanowiska Ministra Finansów i
Gospodarki. Obecnie trwają prace dotyczące określenia liczby osób, których omawiane
rozwiązanie będzie dotyczyć i jego szacunkowych kosztów.
Informuję, że Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie dysponuje danymi
dotyczącymi wysokości składek na ubezpieczenia społeczne odprowadzonych do ZUS
z tytułu wykonywania pracy cywilnej przez funkcjonariuszy Państwowej Straży Pożarnej,
którzy wstąpili do służby przed 2 stycznia 1999 r.
Pragnę podkreślić, że opisane prace mają na obecnym etapie charakter wewnętrzny
i Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wraz z szefami ww. resortów nie przewiduje
włączenia w nie przedstawicieli strony społecznej. Nie oznacza to jednak braku chęci
zorganizowania z nimi spotkań w celu przedstawienia konkretnych postulatów, czy też uwag
dotyczących przedmiotowego zagadnienia. Jest to jak najbardziej możliwe, jeżeli
przedstawiciele organizacji zrzeszających służby mundurowe i żołnierzy zawodowych
zgłoszą takie zapotrzebowanie.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --