Interpelacja nr 14419
Interpelacja w sprawie skutków wielokrotnych i gwałtownych zmian w zakresie opodatkowania akcyzą elektronicznych papierosów oraz ich wpływu na rynek, zdrowie publiczne i dochody budżetu państwa
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie skutków wielokrotnych i gwałtownych zmian w zakresie opodatkowania akcyzą elektronicznych papierosów oraz ich wpływu na rynek, zdrowie publiczne i dochody budżetu państwa
Interpelacja nr 14419
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie skutków wielokrotnych i gwałtownych zmian w zakresie opodatkowania akcyzą elektronicznych papierosów oraz ich wpływu na rynek, zdrowie publiczne i dochody budżetu państwa
Zgłaszający: Barbara Bartuś
Data wpływu: 30-12-2025
Rok 2025 przyniósł bezprecedensową liczbę zmian regulacyjnych i podatkowych dotyczących rynku elektronicznych papierosów. Branża ta, w odróżnieniu od rynku tradycyjnych wyrobów tytoniowych, opiera się w zdecydowanej większości na małych i średnich polskich przedsiębiorcach – producentach płynów, dystrybutorach oraz właścicielach wyspecjalizowanych sklepów. Według szacunków branżowych sektor ten zapewnia zatrudnienie około 20 tys. osób.
W ciągu jednego roku przedsiębiorcy byli zmuszeni do wielokrotnego dostosowywania się do zmieniających się przepisów, co w tak wąskim segmencie gospodarki jest zjawiskiem wyjątkowym i destabilizującym.
Pierwsza istotna zmiana dotyczyła akcyzy na płyny do elektronicznych papierosów – stawka została podniesiona o 75%, a jednocześnie wprowadzono ograniczenie ważności znaków akcyzy do jednego roku. Skala tego wzrostu budzi poważne wątpliwości, zwłaszcza w zestawieniu z jedynie 25-procentowym wzrostem akcyzy na tradycyjne papierosy, które są najbardziej szkodliwą formą konsumpcji nikotyny.
Przyjęta mapa akcyzowa prowadzi do sytuacji, w której jednostkowy zakup tradycyjnych papierosów staje się dla konsumenta tańszy niż zakup legalnego płynu do elektronicznych papierosów. Już obecnie opakowanie 10 ml płynu do e-papierosów kosztuje więcej niż średnia cena paczki papierosów.
Kolejna zmiana objęła sprzedaż internetową płynów beznikotynowych, która od lipca 2025 r. została zakazana. Choć intencją ustawodawcy była skuteczna weryfikacja wieku nabywców, regulacja ta uderzyła w legalnie działające podmioty, nie eliminując sprzedaży nielegalnej.
Następnie wprowadzono akcyzę na urządzenia do waporyzacji, w tym elektroniczne papierosy wielokrotnego użytku, co spowodowało wzrost cen tych produktów średnio o około 200%. W konsekwencji doszło do znacznego ograniczenia legalnej oferty rynkowej oraz dynamicznego rozwoju szarej strefy.
Dodatkowo branża została zobowiązana do dostosowania się do ograniczenia pojemności opakowań płynów beznikotynowych do 10 ml, co wymusiło na tysiącach przedsiębiorców wyprzedaż dotychczasowych zapasów. Powyższe regulacje stanowią jedynie najważniejsze spośród wielu zmian wprowadzonych w 2025 r.
Zmiany te miały – według deklaracji rządu – ograniczyć sięganie po elektroniczne papierosy przez młodzież. Tymczasem, zdaniem przedstawicieli branży, ich faktyczny efekt jest odwrotny. Legalnie działające sklepy od lat skrupulatnie weryfikowały wiek klientów, również w odniesieniu do produktów beznikotynowych, zanim formalny zakaz ich sprzedaży osobom niepełnoletnim wszedł w życie.
W opublikowanym niedawno raporcie Instytutu Badań Strukturalnych wskazano, że w wyniku zmian akcyzowych około 680 tys. osób zrezygnowało z używania elektronicznych papierosów. Z tej grupy 320 tys. osób miało powrócić do tradycyjnych papierosów, 160 tys. – do wyrobów tytoniowych do podgrzewania, natomiast 200 tys. miało całkowicie porzucić nikotynę.
Raport nie uwzględnia jednak skali rozwoju szarej strefy. Trudno bowiem przyjąć, że w tak krótkim czasie setki tysięcy osób całkowicie zaprzestały konsumpcji nikotyny. Wszystko wskazuje na to, że znaczna część tych konsumentów przeniosła się na rynek nielegalny.
Przyjmując ostrożne założenie, że co najmniej 200 tys. konsumentów korzysta obecnie z produktów pochodzących z szarej strefy, można szacować utracone wpływy z samej akcyzy na poziomie co najmniej 10 mln zł, nie licząc podatku VAT. W skali roku straty budżetu państwa mogą sięgać kilkuset milionów złotych.
Szczególnie niepokojący jest fakt, że – zgodnie z wynikami raportu – wzrosła liczba użytkowników tradycyjnych papierosów, czyli produktów najbardziej szkodliwych dla zdrowia. Podważa to sens polityki fiskalnej i zdrowotnej prowadzonych przez Ministerstwo Finansów oraz Ministerstwo Zdrowia.
Na obecnych regulacjach skorzystały przede wszystkim zagraniczne koncerny tytoniowe dominujące na rynku tradycyjnych papierosów i wyrobów do podgrzewania. Straty ponieśli natomiast polscy producenci płynów, legalni sprzedawcy oraz budżet państwa, a największym beneficjentem stała się szara strefa.
Nielegalna produkcja i obrót płynami do elektronicznych papierosów są wyjątkowo łatwe – składniki są powszechnie dostępne, a wzrost cen legalnych produktów skłania konsumentów, w tym osoby młode, do samodzielnego wytwarzania i dalszego nielegalnego rozpowszechniania płynów.
Podobny problem dotyczy urządzeń do waporyzacji. W krajach sąsiednich brak akcyzy na te produkty powoduje masowe zamówienia transgraniczne, w tym z Chin, bez kontroli wieku i bez opodatkowania. Zakaz sprzedaży transgranicznej do Polski pozostaje w praktyce niewykonalny.
Efektem jest szeroka dostępność nielegalnych produktów wśród młodzieży, w tym jednorazowych e-papierosów o pojemnościach i stężeniach nikotyny rażąco przekraczających dopuszczalne normy. Produkty te są pozbawione jakiejkolwiek kontroli jakości i bezpieczeństwa zdrowotnego.
Skala nielegalnego handlu w Internecie jest ogromna i obejmuje zarówno sprzedaż detaliczną, jak i zorganizowaną dystrybucję. Przykłady funkcjonujących stron internetowych oferujących produkty niezgodne z prawem, bez akcyzy i w niedozwolonych parametrach, potwierdzają całkowitą nieskuteczność egzekwowania obowiązujących przepisów.
Według szacunków branżowych szara strefa może już obejmować ponad 50% rynku elektronicznych papierosów. Konsekwencją tego jest zamykanie legalnych sklepów stacjonarnych, spadek wpływów podatkowych oraz narastające zagrożenia zdrowotne.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
Czy Rada Ministrów dysponuje aktualną i rzetelną oceną skali szarej strefy w obrocie elektronicznymi papierosami i płynami do ich używania, z uwzględnieniem pochodzenia tych produktów oraz kanałów dystrybucji?
Jakie konkretne działania zostały podjęte przez organa państwa w celu skutecznego egzekwowania przepisów akcyzowych wobec podmiotów zagranicznych prowadzących sprzedaż do Polski z pominięciem obowiązujących regulacji?
Z jakich przyczyn kontrola sprzedaży internetowej oraz przesyłek transgranicznych zawierających wyroby akcyzowe pozostaje w praktyce nieskuteczna mimo dostępnych instrumentów prawnych i technologicznych?
Czy rząd planuje dokonanie korekty obowiązującej mapy akcyzowej w taki sposób, aby nie premiowała cenowo najbardziej szkodliwych wyrobów nikotynowych kosztem zdrowia publicznego?
Czy została przeprowadzona ocena skutków regulacji w zakresie rzeczywistego wpływu wprowadzonych zmian na ograniczenie używania wyrobów nikotynowych przez młodzież, z uwzględnieniem skali nielegalnego obrotu?
Interpelacja nr 14419
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie skutków wielokrotnych i gwałtownych zmian w zakresie opodatkowania akcyzą elektronicznych papierosów oraz ich wpływu na rynek, zdrowie publiczne i dochody budżetu państwa
Zgłaszający: Barbara Bartuś
Data wpływu: 30-12-2025
Rok 2025 przyniósł bezprecedensową liczbę zmian regulacyjnych i podatkowych dotyczących rynku elektronicznych papierosów. Branża ta, w odróżnieniu od rynku tradycyjnych wyrobów tytoniowych, opiera się w zdecydowanej większości na małych i średnich polskich przedsiębiorcach – producentach płynów, dystrybutorach oraz właścicielach wyspecjalizowanych sklepów. Według szacunków branżowych sektor ten zapewnia zatrudnienie około 20 tys. osób.
W ciągu jednego roku przedsiębiorcy byli zmuszeni do wielokrotnego dostosowywania się do zmieniających się przepisów, co w tak wąskim segmencie gospodarki jest zjawiskiem wyjątkowym i destabilizującym.
Pierwsza istotna zmiana dotyczyła akcyzy na płyny do elektronicznych papierosów – stawka została podniesiona o 75%, a jednocześnie wprowadzono ograniczenie ważności znaków akcyzy do jednego roku. Skala tego wzrostu budzi poważne wątpliwości, zwłaszcza w zestawieniu z jedynie 25-procentowym wzrostem akcyzy na tradycyjne papierosy, które są najbardziej szkodliwą formą konsumpcji nikotyny.
Przyjęta mapa akcyzowa prowadzi do sytuacji, w której jednostkowy zakup tradycyjnych papierosów staje się dla konsumenta tańszy niż zakup legalnego płynu do elektronicznych papierosów. Już obecnie opakowanie 10 ml płynu do e-papierosów kosztuje więcej niż średnia cena paczki papierosów.
Kolejna zmiana objęła sprzedaż internetową płynów beznikotynowych, która od lipca 2025 r. została zakazana. Choć intencją ustawodawcy była skuteczna weryfikacja wieku nabywców, regulacja ta uderzyła w legalnie działające podmioty, nie eliminując sprzedaży nielegalnej.
Następnie wprowadzono akcyzę na urządzenia do waporyzacji, w tym elektroniczne papierosy wielokrotnego użytku, co spowodowało wzrost cen tych produktów średnio o około 200%. W konsekwencji doszło do znacznego ograniczenia legalnej oferty rynkowej oraz dynamicznego rozwoju szarej strefy.
Dodatkowo branża została zobowiązana do dostosowania się do ograniczenia pojemności opakowań płynów beznikotynowych do 10 ml, co wymusiło na tysiącach przedsiębiorców wyprzedaż dotychczasowych zapasów. Powyższe regulacje stanowią jedynie najważniejsze spośród wielu zmian wprowadzonych w 2025 r.
Zmiany te miały – według deklaracji rządu – ograniczyć sięganie po elektroniczne papierosy przez młodzież. Tymczasem, zdaniem przedstawicieli branży, ich faktyczny efekt jest odwrotny. Legalnie działające sklepy od lat skrupulatnie weryfikowały wiek klientów, również w odniesieniu do produktów beznikotynowych, zanim formalny zakaz ich sprzedaży osobom niepełnoletnim wszedł w życie.
W opublikowanym niedawno raporcie Instytutu Badań Strukturalnych wskazano, że w wyniku zmian akcyzowych około 680 tys. osób zrezygnowało z używania elektronicznych papierosów. Z tej grupy 320 tys. osób miało powrócić do tradycyjnych papierosów, 160 tys. – do wyrobów tytoniowych do podgrzewania, natomiast 200 tys. miało całkowicie porzucić nikotynę.
Raport nie uwzględnia jednak skali rozwoju szarej strefy. Trudno bowiem przyjąć, że w tak krótkim czasie setki tysięcy osób całkowicie zaprzestały konsumpcji nikotyny. Wszystko wskazuje na to, że znaczna część tych konsumentów przeniosła się na rynek nielegalny.
Przyjmując ostrożne założenie, że co najmniej 200 tys. konsumentów korzysta obecnie z produktów pochodzących z szarej strefy, można szacować utracone wpływy z samej akcyzy na poziomie co najmniej 10 mln zł, nie licząc podatku VAT. W skali roku straty budżetu państwa mogą sięgać kilkuset milionów złotych.
Szczególnie niepokojący jest fakt, że – zgodnie z wynikami raportu – wzrosła liczba użytkowników tradycyjnych papierosów, czyli produktów najbardziej szkodliwych dla zdrowia. Podważa to sens polityki fiskalnej i zdrowotnej prowadzonych przez Ministerstwo Finansów oraz Ministerstwo Zdrowia.
Na obecnych regulacjach skorzystały przede wszystkim zagraniczne koncerny tytoniowe dominujące na rynku tradycyjnych papierosów i wyrobów do podgrzewania. Straty ponieśli natomiast polscy producenci płynów, legalni sprzedawcy oraz budżet państwa, a największym beneficjentem stała się szara strefa.
Nielegalna produkcja i obrót płynami do elektronicznych papierosów są wyjątkowo łatwe – składniki są powszechnie dostępne, a wzrost cen legalnych produktów skłania konsumentów, w tym osoby młode, do samodzielnego wytwarzania i dalszego nielegalnego rozpowszechniania płynów.
Podobny problem dotyczy urządzeń do waporyzacji. W krajach sąsiednich brak akcyzy na te produkty powoduje masowe zamówienia transgraniczne, w tym z Chin, bez kontroli wieku i bez opodatkowania. Zakaz sprzedaży transgranicznej do Polski pozostaje w praktyce niewykonalny.
Efektem jest szeroka dostępność nielegalnych produktów wśród młodzieży, w tym jednorazowych e-papierosów o pojemnościach i stężeniach nikotyny rażąco przekraczających dopuszczalne normy. Produkty te są pozbawione jakiejkolwiek kontroli jakości i bezpieczeństwa zdrowotnego.
Skala nielegalnego handlu w Internecie jest ogromna i obejmuje zarówno sprzedaż detaliczną, jak i zorganizowaną dystrybucję. Przykłady funkcjonujących stron internetowych oferujących produkty niezgodne z prawem, bez akcyzy i w niedozwolonych parametrach, potwierdzają całkowitą nieskuteczność egzekwowania obowiązujących przepisów.
Według szacunków branżowych szara strefa może już obejmować ponad 50% rynku elektronicznych papierosów. Konsekwencją tego jest zamykanie legalnych sklepów stacjonarnych, spadek wpływów podatkowych oraz narastające zagrożenia zdrowotne.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
Czy Rada Ministrów dysponuje aktualną i rzetelną oceną skali szarej strefy w obrocie elektronicznymi papierosami i płynami do ich używania, z uwzględnieniem pochodzenia tych produktów oraz kanałów dystrybucji?
Jakie konkretne działania zostały podjęte przez organa państwa w celu skutecznego egzekwowania przepisów akcyzowych wobec podmiotów zagranicznych prowadzących sprzedaż do Polski z pominięciem obowiązujących regulacji?
Z jakich przyczyn kontrola sprzedaży internetowej oraz przesyłek transgranicznych zawierających wyroby akcyzowe pozostaje w praktyce nieskuteczna mimo dostępnych instrumentów prawnych i technologicznych?
Czy rząd planuje dokonanie korekty obowiązującej mapy akcyzowej w taki sposób, aby nie premiowała cenowo najbardziej szkodliwych wyrobów nikotynowych kosztem zdrowia publicznego?
Czy została przeprowadzona ocena skutków regulacji w zakresie rzeczywistego wpływu wprowadzonych zmian na ograniczenie używania wyrobów nikotynowych przez młodzież, z uwzględnieniem skali nielegalnego obrotu?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Jarosław Neneman
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
8%
Konkretność
92%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
1 kwot, 2 %
Precyzyjne daty
7
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
3.7 / 1k zn.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
13126 znaków
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/5
Warszawa, 21 stycznia 2026 roku
Sprawa: Interpelacja 14419
Znak sprawy: PAD1.054.1.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pani Poseł Barbary Bartuś nr 14419 sprawie skutków
zmian w zakresie opodatkowania akcyzą elektronicznych papierosów oraz ich
wpływu na rynek, zdrowie publiczne i dochody budżetu państwa, która przekazana
została przez Kancelarię Prezesa Rady Ministrów w celu udzielenia odpowiedzi w
porozumieniu z Ministrem Zdrowa, poniżej przekazuję stanowisko uwzględniające
informacje przekazane również przez resort zdrowia.
Krajowa Administracja Skarbowa (KAS) prowadzi stały monitoring zjawisk
nieuiszczania należności celnych i należnych podatków z tytułu sprzedaży, w tym
także z wykorzystaniem internetowych kanałów dystrybucji.
Rozwój internetu spowodował, że oferty przedsiębiorców są obecne również w
tym szeroko rozumianym medium. Przyspieszenie transformacji cyfrowej
wszystkich sfer gospodarczych wymuszone zostało, m.in. przez pandemię COVID-
19. W konsekwencji znaczna część społeczeństwa dokonuje zakupów przez
internet, stąd naturalnym jest, że KAS monitoruje oferty sprzedawców w tym
obszarze. Takie analizy są coraz bardziej skomplikowane, a co za tym idzie
pracochłonne.
Różnorodność sposobów zawierania umów na odległość (poprzez
międzynarodowe sklepy internetowe, komunikatory internetowe, dark web etc.),
rozwój systemów płatności oraz tanich i szybkich sposobów wysyłek sprawiają, że
handel się globalizuje, a co za tym idzie jest coraz bardziej dostępny i powszechny.
Dlatego przy badaniu tego typu działalności konieczne jest uwzględnianie bardzo
dużej liczby podmiotów z całego świata.
W ramach struktury organizacyjnej KAS zostały wyodrębnione trzy ośrodki, które
zajmują się monitorowaniem obrotu gospodarczego prowadzonego poprzez różne
-- 1 of 5 --
2/5
kanały internetowe. Zjawisko szarej strefy w Internecie zostało dostrzeżone nie
tylko przez organy KAS, ale również przez organy Unii Europejskiej, czego
następstwem było przyjęcie dyrektywy Rady (UE) 2021/514 z dnia 22 marca
2021 r. zmieniająca dyrektywę 2011/16/UE w sprawie współpracy
administracyjnej w dziedzinie opodatkowani (tzw. dyrektywa DAC7).
Organy KAS obowiązane są działać na podstawie analizy ryzyka i kierować
ewentualne kontrole podatkowe albo kontrole celno-skarbowe do wytypowanych
podatników. Monitoring pewnych obszarów internetu, głównie e-handlu, pozwala
na takie typowanie nieuczciwych podatników do przeprowadzenia wskazanych
kontroli. Te wszystkie działania KAS nakierowane są na zwalczanie szarej strefy, w
tym również w obrocie elektronicznymi papierosami i płynami do ich używania.
W ramach podjętych działań w 2025 r. orany KAS dokonały ujawnień ponad 181
tys. sztuk e-papierosów i ok. 1, 3 mln ml płynów do e-papierosów.
Niezależnie od prowadzonych działań kontrolnych w obszarze sprzedaży
internetowej, resort finansów w ramach prac legislacyjnych rządowego projektu
ustawy o zmianie ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną oraz niektórych
innych ustaw (druk nr 1757) zgłosił zmiany w sprawie przyznania nowych
uprawnień Krajowej Administracji Skarbowej w celu zwalczania nielegalnych treści
w internecie:
- odnoszących się do nielegalnej sprzedaży towarów lub nielegalnego
świadczenia usług, które mogą wyczerpywać znamiona konkretnego czynu
zabronionego określonego w ustawie z dnia 10 września 1999 r. - Kodeks
karny skarbowy;
- zakazu sprzedaży na odległość wyrobów tytoniowych (art. 12c pkt 5 ustawy
o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów
tytoniowych);
- podrobienia znaku towarowego (art. 305 ustawy Prawo własności
przemysłowej).
Natomiast w ramach prowadzonych działań kontrolnych, KAS wykorzystuje m.in.
techniki OSINT (tzw. biały wywiad, czyli gromadzenie, analizę i wykorzystanie
informacji z publicznie dostępnych, z legalnych źródeł, takich jak media
społecznościowe, fora i strony internetowe, bazy danych czy pozostałe media).
Wyniki takich działań wykorzystywane są w dalszych procesach kontrolnych.
Rozwój nieklasycznych kanałów dystrybucji oraz uproszczonych (z punktu
widzenia sprzedawcy i kupującego), ale bardzo trudnych do analizy form płatności
powoduje problemy w badaniu i skutecznej kontroli tego typu działalności, jednak
w kontekście poczynionych ujawnień nie ma podstaw do stawiania tezy o braku
skuteczności organów KAS.
Niezależnie od powyższego należy zaznaczyć, że przepisy ustawy z dnia 21 maja
2025 r. o zmianie ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu
i wyrobów tytoniowych, wskazały bezpośrednio, w dodawanym art. 11j, jako organ
wiodący, w zakresie nadzoru nad rynkiem wyrobów tytoniowych i powiązanych,
Inspekcję Handlową, która jest odpowiednim podmiotem do podejmowania działań
nadzoru rynku, bowiem posiada zarówno odpowiednio przeszkolony i posiadający
wieloletnie doświadczenie kontrolne personel, sieć placówek w całym kraju oraz
wypracowane wewnętrzne metodyki kontroli. Ponadto Inspekcja Handlowa
-- 2 of 5 --
3/5
aktualnie posiada kompetencje do kontroli wyrobów tytoniowych i wyrobów
powiązanych.
W kolejnym obecnie procedowanym przez Ministerstwo Zdrowia projekcie
nowelizacji ww. ustawy tytoniowej (UD 213) zaproponowano dodanie art. 11c ust.
1a, który daje organom nadzoru (Inspekcji Handlowej i Państwowej Inspekcji
Sanitarnej) możliwość przeprowadzenia weryfikacji zgodności papierosów
elektronicznych i pojemników zapasowych z wymogami technicznymi, które
zostały określone w art. 11c ust. 1 ustawy tytoniowej w laboratoriach należących
do Państwowej Inspekcji Sanitarnej, Inspekcji Farmaceutycznej, Inspekcji
Handlowej lub Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH – Państwowego
Instytutu Badawczego. Pozwoli to organom nadzoru na skuteczne sprawowanie
nadzoru nad składem płynu zawartego w tych wyrobach.
W celu umożliwienia identyfikacji dokumentacji zgłoszeniowej podlegającego
sprawdzeniu w laboratorium papierosa elektronicznego i pojemnika zapasowego
zaproponowano również zmianę art. 11c ust. 3 poprzez wprowadzenie obowiązku
zamieszczania na opakowaniu tych wyrobów identyfikatora E-papierosa (EP-ID) w
rozumieniu decyzji wykonawczej Komisji (UE) 2015/2183 z dnia 24 listopada
2015 r. ustanawiającej wspólny format zgłaszania papierosów elektronicznych i
pojemników zapasowych.
Identyfikator ten jest numerem, który producent lub importer nadaje zgłoszeniu
wyrobu w systemie EU-CEG.
W art. 11f ustawy tytoniowej zaproponowano dodanie ust. 1a–1e, które
przewidują upoważnienie Prezesa Biura do spraw Substancji Chemicznych do
zlecenia badania składu płynów do elektronicznych papierosów oraz badania emisji
z papierosów elektronicznych na potrzeby postępowania w przedmiocie
wstrzymania wytwarzania lub wprowadzanie do obrotu lub nakazania wycofania z
obrotu na czas niezbędny dla dokonania oceny przez Komisję Europejską, czy
określone papierosy elektroniczne lub pojemniki zapasowe mogą stanowić
poważne zagrożenia dla zdrowia ludzkiego. Projekt określa wykaz laboratoriów,
które będą realizować przedmiotowe badania, biorąc pod uwagę ich potencjał
i niezależność od przemysłu wyrobów nikotynowych. Jako właściwe laboratoria
zostały wskazane laboratoria działające w ramach Państwowej Inspekcji
Sanitarnej, Inspekcji Farmaceutycznej, Inspekcji Handlowej oraz Narodowego
Instytutu Zdrowia Publicznego PZH – Państwowego Instytutu Badawczego. Pobór
próbek do badania będzie mógł zostać dokonany przez przedsiębiorcę na
wezwanie Prezesa Biura do spraw Substancji Chemicznych bądź przez właściwy
organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej.
Mając powyższe na uwadze należy podkreślić, że ww. działania przyczynią się
do zwiększenia kontroli rynku elektronicznych papierosów. Dodatkowo w ramach
przyszłych prac nad nowelizacją dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady
2014/40/UE z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych,
wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich w sprawie produkcji,
prezentowania i sprzedaży wyrobów tytoniowych i powiązanych wyrobów oraz
uchylającej dyrektywę 2001/37/WE, należy rozważyć rekomendowanie
rozszerzenia systemu Track and Trace (system śledzenia ruchu i pochodzenia
wyrobów tytoniowych, mający na celu zwalczanie przemytu i nielegalnego handlu
-- 3 of 5 --
4/5
papierosami, tytoniem oraz nowymi wyrobami tytoniowymi) o elektroniczne
papierosy oraz pojemniki z płynem zawierającym nikotynę do ponownego ich
napełniania.
Należy jednak zwrócić szczególną uwagę na fakt, że w ostatnich latach w Polsce
pojawiły się nowe zagrożenia dla zdrowia publicznego, które utrudniają realizację
skutecznej polityki antynikotynowej.
Są nimi nie tylko elektroniczne papierosy, ale również podgrzewane wyroby
tytoniowe, oraz saszetki nikotynowe. Niewątpliwie istotnym zagrożeniem dla
krajowego zdrowia publicznego jest to, że młodzi konsumenci tego rodzaju
wyrobów postrzegają "niższe narażenie" jako "niższe ryzyko zdrowotne”, czego w
ocenie Ministerstwa Zdrowia obecnie nie można jednoznacznie potwierdzić.
Podobne stanowisko w przedmiotowej sprawie prezentują również:
Narodowy Instytut Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie– Państwowy
Instytut Badawczy;
Polska Akademia Nauk, która w raporcie Polskie Zdrowie 2.0 pn.: „Redukcja
używania tytoniu i innych produktów zawierających nikotynę, szczególnie
wśród młodego pokolenia Polaków”, wskazuje jednoznacznie, iż: „nie budzi
wątpliwości, że decydenci zdeterminowani w walce o zdrowie mogą swoimi
działaniami doprowadzić do znaczącego spadku konsumpcji produktów
zawierających nikotynę. Obrazuje to przykład Nowej Zelandii, gdzie
rozpowszechnienie palenia tytoniu spadło z 18% w roku 2007 do 8% w
roku 2022. Przeczy to tezie promowanej przez producentów wyrobów
tytoniowych i ich sojuszników, że znaczna część palaczy nie jest w stanie
rzucić nałogu i należy godzić się na swobodne funkcjonowanie rynku
produktów dostarczających nikotynę oraz że najlepszym rozwiązaniem jest
oferowanie alternatywnych wobec tradycyjnych papierosów produktów w
ramach tzw. strategii redukcji szkód (tzw. „harm reduction”)”.
Warto również zauważyć, że w dniu 17 października 2025 r. Agencja Ocen
Technologii Medycznych (AOTMiT) wydała najnowsze rekomendacje dla Ministra
Zdrowia w sprawie „zalecanych technologii medycznych, działań
przeprowadzanych w ramach programów polityki zdrowotnej oraz warunków
realizacji tych programów, dotyczących profilaktyki przewlekłej obturacyjnej
choroby płuc (POChP)”. W ramach przedmiotowych wytycznych jednoznacznie
podkreślono, że alternatywne sposoby przyjmowania nikotyny, które nie są
produktami leczniczymi dostępnymi w aptekach (tj. podgrzewacze tytoniu,
e-papierosy, nikotyna syntetyczna), nie mogą być wykorzystywane w ramach
„redukcji szkód”. W związku z powyższym jedyną formą „redukcji szkód” w ramach
pomocy osobom uzależnionym od nikotyny, w opinii AOTMiT, jest Nikotynowa
Terapia Zastępcza.
Na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, sprzedaż produktów leczniczych
stosowanych w leczeniu uzależnienia od wyrobów tytoniowych (np. gumy do żucia,
tabletki do ssania, aerozol do stosowania w jamie ustnej, pastylki do ssania)
wymaga uzyskanie pozwolenia Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych,
Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, poprzedzonego pozytywnym
procesem oceny dokumentacji rejestracyjnej, charakteryzującej ich właściwości
farmakodynamiczne, farmakokinetyczne oraz potwierdzającej ich skuteczność i
bezpieczeństwo stosowania. Przedmiotowy proces rejestracyjny jest gwarantem
-- 4 of 5 --
5/5
realnej skuteczności oferowanych środków stosowanych w leczeniu zespołu
uzależnienia od wyrobów tytoniowych.
Należy podkreślić, że z punktu widzenia zdrowia publicznego oraz ekonomiki
zdrowia kluczowe jest ograniczenie samej konsumpcji wyrobów nikotynowych,
gdyż to ona jest pierwotnym źródłem wysokich kosztów leczenia i strat
gospodarczych, szacowanych na dziesiątki miliardów złotych rocznie, które w
praktyce przerzucane są na całe społeczeństwo w postaci wydatków systemu
ochrony zdrowia, świadczeń społecznych i utraconego potencjału pracy.
Tym samym brak jest uzasadnionych podstaw na różnicowanie omawianych
produktów jako „mniej” lub „bardziej” szkodliwe, a tym samym do różnicowania w
tym kontekście stawek akcyzy.
Końcowo należy wyjaśnić, że ocena skutków regulacji powstaje przeważnie przed
powstaniem aktu prawnego na etapie jego projektowania i jest jednym z
załączników do projektu aktu normatywnego (w omawianym przypadku UD 139),
OSR zawiera informacje o przewidywanych skutkach proponowanych regulacji
według metody analizy kosztów i korzyści. Obowiązek wykonania OSR reguluje
Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. z 2024 r. poz. 806 z późn. zm.)
Natomiast OSR do UD 139 dostępny jest pod linkiem:
https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12389955/katalog/13084089.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
w Ministerstwie Finansów
Do wiadomości:
KPRM
-- 5 of 5 --
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/5
Warszawa, 21 stycznia 2026 roku
Sprawa: Interpelacja 14419
Znak sprawy: PAD1.054.1.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pani Poseł Barbary Bartuś nr 14419 sprawie skutków
zmian w zakresie opodatkowania akcyzą elektronicznych papierosów oraz ich
wpływu na rynek, zdrowie publiczne i dochody budżetu państwa, która przekazana
została przez Kancelarię Prezesa Rady Ministrów w celu udzielenia odpowiedzi w
porozumieniu z Ministrem Zdrowa, poniżej przekazuję stanowisko uwzględniające
informacje przekazane również przez resort zdrowia.
Krajowa Administracja Skarbowa (KAS) prowadzi stały monitoring zjawisk
nieuiszczania należności celnych i należnych podatków z tytułu sprzedaży, w tym
także z wykorzystaniem internetowych kanałów dystrybucji.
Rozwój internetu spowodował, że oferty przedsiębiorców są obecne również w
tym szeroko rozumianym medium. Przyspieszenie transformacji cyfrowej
wszystkich sfer gospodarczych wymuszone zostało, m.in. przez pandemię COVID-
19. W konsekwencji znaczna część społeczeństwa dokonuje zakupów przez
internet, stąd naturalnym jest, że KAS monitoruje oferty sprzedawców w tym
obszarze. Takie analizy są coraz bardziej skomplikowane, a co za tym idzie
pracochłonne.
Różnorodność sposobów zawierania umów na odległość (poprzez
międzynarodowe sklepy internetowe, komunikatory internetowe, dark web etc.),
rozwój systemów płatności oraz tanich i szybkich sposobów wysyłek sprawiają, że
handel się globalizuje, a co za tym idzie jest coraz bardziej dostępny i powszechny.
Dlatego przy badaniu tego typu działalności konieczne jest uwzględnianie bardzo
dużej liczby podmiotów z całego świata.
W ramach struktury organizacyjnej KAS zostały wyodrębnione trzy ośrodki, które
zajmują się monitorowaniem obrotu gospodarczego prowadzonego poprzez różne
-- 1 of 5 --
2/5
kanały internetowe. Zjawisko szarej strefy w Internecie zostało dostrzeżone nie
tylko przez organy KAS, ale również przez organy Unii Europejskiej, czego
następstwem było przyjęcie dyrektywy Rady (UE) 2021/514 z dnia 22 marca
2021 r. zmieniająca dyrektywę 2011/16/UE w sprawie współpracy
administracyjnej w dziedzinie opodatkowani (tzw. dyrektywa DAC7).
Organy KAS obowiązane są działać na podstawie analizy ryzyka i kierować
ewentualne kontrole podatkowe albo kontrole celno-skarbowe do wytypowanych
podatników. Monitoring pewnych obszarów internetu, głównie e-handlu, pozwala
na takie typowanie nieuczciwych podatników do przeprowadzenia wskazanych
kontroli. Te wszystkie działania KAS nakierowane są na zwalczanie szarej strefy, w
tym również w obrocie elektronicznymi papierosami i płynami do ich używania.
W ramach podjętych działań w 2025 r. orany KAS dokonały ujawnień ponad 181
tys. sztuk e-papierosów i ok. 1, 3 mln ml płynów do e-papierosów.
Niezależnie od prowadzonych działań kontrolnych w obszarze sprzedaży
internetowej, resort finansów w ramach prac legislacyjnych rządowego projektu
ustawy o zmianie ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną oraz niektórych
innych ustaw (druk nr 1757) zgłosił zmiany w sprawie przyznania nowych
uprawnień Krajowej Administracji Skarbowej w celu zwalczania nielegalnych treści
w internecie:
- odnoszących się do nielegalnej sprzedaży towarów lub nielegalnego
świadczenia usług, które mogą wyczerpywać znamiona konkretnego czynu
zabronionego określonego w ustawie z dnia 10 września 1999 r. - Kodeks
karny skarbowy;
- zakazu sprzedaży na odległość wyrobów tytoniowych (art. 12c pkt 5 ustawy
o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów
tytoniowych);
- podrobienia znaku towarowego (art. 305 ustawy Prawo własności
przemysłowej).
Natomiast w ramach prowadzonych działań kontrolnych, KAS wykorzystuje m.in.
techniki OSINT (tzw. biały wywiad, czyli gromadzenie, analizę i wykorzystanie
informacji z publicznie dostępnych, z legalnych źródeł, takich jak media
społecznościowe, fora i strony internetowe, bazy danych czy pozostałe media).
Wyniki takich działań wykorzystywane są w dalszych procesach kontrolnych.
Rozwój nieklasycznych kanałów dystrybucji oraz uproszczonych (z punktu
widzenia sprzedawcy i kupującego), ale bardzo trudnych do analizy form płatności
powoduje problemy w badaniu i skutecznej kontroli tego typu działalności, jednak
w kontekście poczynionych ujawnień nie ma podstaw do stawiania tezy o braku
skuteczności organów KAS.
Niezależnie od powyższego należy zaznaczyć, że przepisy ustawy z dnia 21 maja
2025 r. o zmianie ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu
i wyrobów tytoniowych, wskazały bezpośrednio, w dodawanym art. 11j, jako organ
wiodący, w zakresie nadzoru nad rynkiem wyrobów tytoniowych i powiązanych,
Inspekcję Handlową, która jest odpowiednim podmiotem do podejmowania działań
nadzoru rynku, bowiem posiada zarówno odpowiednio przeszkolony i posiadający
wieloletnie doświadczenie kontrolne personel, sieć placówek w całym kraju oraz
wypracowane wewnętrzne metodyki kontroli. Ponadto Inspekcja Handlowa
-- 2 of 5 --
3/5
aktualnie posiada kompetencje do kontroli wyrobów tytoniowych i wyrobów
powiązanych.
W kolejnym obecnie procedowanym przez Ministerstwo Zdrowia projekcie
nowelizacji ww. ustawy tytoniowej (UD 213) zaproponowano dodanie art. 11c ust.
1a, który daje organom nadzoru (Inspekcji Handlowej i Państwowej Inspekcji
Sanitarnej) możliwość przeprowadzenia weryfikacji zgodności papierosów
elektronicznych i pojemników zapasowych z wymogami technicznymi, które
zostały określone w art. 11c ust. 1 ustawy tytoniowej w laboratoriach należących
do Państwowej Inspekcji Sanitarnej, Inspekcji Farmaceutycznej, Inspekcji
Handlowej lub Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH – Państwowego
Instytutu Badawczego. Pozwoli to organom nadzoru na skuteczne sprawowanie
nadzoru nad składem płynu zawartego w tych wyrobach.
W celu umożliwienia identyfikacji dokumentacji zgłoszeniowej podlegającego
sprawdzeniu w laboratorium papierosa elektronicznego i pojemnika zapasowego
zaproponowano również zmianę art. 11c ust. 3 poprzez wprowadzenie obowiązku
zamieszczania na opakowaniu tych wyrobów identyfikatora E-papierosa (EP-ID) w
rozumieniu decyzji wykonawczej Komisji (UE) 2015/2183 z dnia 24 listopada
2015 r. ustanawiającej wspólny format zgłaszania papierosów elektronicznych i
pojemników zapasowych.
Identyfikator ten jest numerem, który producent lub importer nadaje zgłoszeniu
wyrobu w systemie EU-CEG.
W art. 11f ustawy tytoniowej zaproponowano dodanie ust. 1a–1e, które
przewidują upoważnienie Prezesa Biura do spraw Substancji Chemicznych do
zlecenia badania składu płynów do elektronicznych papierosów oraz badania emisji
z papierosów elektronicznych na potrzeby postępowania w przedmiocie
wstrzymania wytwarzania lub wprowadzanie do obrotu lub nakazania wycofania z
obrotu na czas niezbędny dla dokonania oceny przez Komisję Europejską, czy
określone papierosy elektroniczne lub pojemniki zapasowe mogą stanowić
poważne zagrożenia dla zdrowia ludzkiego. Projekt określa wykaz laboratoriów,
które będą realizować przedmiotowe badania, biorąc pod uwagę ich potencjał
i niezależność od przemysłu wyrobów nikotynowych. Jako właściwe laboratoria
zostały wskazane laboratoria działające w ramach Państwowej Inspekcji
Sanitarnej, Inspekcji Farmaceutycznej, Inspekcji Handlowej oraz Narodowego
Instytutu Zdrowia Publicznego PZH – Państwowego Instytutu Badawczego. Pobór
próbek do badania będzie mógł zostać dokonany przez przedsiębiorcę na
wezwanie Prezesa Biura do spraw Substancji Chemicznych bądź przez właściwy
organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej.
Mając powyższe na uwadze należy podkreślić, że ww. działania przyczynią się
do zwiększenia kontroli rynku elektronicznych papierosów. Dodatkowo w ramach
przyszłych prac nad nowelizacją dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady
2014/40/UE z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych,
wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich w sprawie produkcji,
prezentowania i sprzedaży wyrobów tytoniowych i powiązanych wyrobów oraz
uchylającej dyrektywę 2001/37/WE, należy rozważyć rekomendowanie
rozszerzenia systemu Track and Trace (system śledzenia ruchu i pochodzenia
wyrobów tytoniowych, mający na celu zwalczanie przemytu i nielegalnego handlu
-- 3 of 5 --
4/5
papierosami, tytoniem oraz nowymi wyrobami tytoniowymi) o elektroniczne
papierosy oraz pojemniki z płynem zawierającym nikotynę do ponownego ich
napełniania.
Należy jednak zwrócić szczególną uwagę na fakt, że w ostatnich latach w Polsce
pojawiły się nowe zagrożenia dla zdrowia publicznego, które utrudniają realizację
skutecznej polityki antynikotynowej.
Są nimi nie tylko elektroniczne papierosy, ale również podgrzewane wyroby
tytoniowe, oraz saszetki nikotynowe. Niewątpliwie istotnym zagrożeniem dla
krajowego zdrowia publicznego jest to, że młodzi konsumenci tego rodzaju
wyrobów postrzegają "niższe narażenie" jako "niższe ryzyko zdrowotne”, czego w
ocenie Ministerstwa Zdrowia obecnie nie można jednoznacznie potwierdzić.
Podobne stanowisko w przedmiotowej sprawie prezentują również:
Narodowy Instytut Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie– Państwowy
Instytut Badawczy;
Polska Akademia Nauk, która w raporcie Polskie Zdrowie 2.0 pn.: „Redukcja
używania tytoniu i innych produktów zawierających nikotynę, szczególnie
wśród młodego pokolenia Polaków”, wskazuje jednoznacznie, iż: „nie budzi
wątpliwości, że decydenci zdeterminowani w walce o zdrowie mogą swoimi
działaniami doprowadzić do znaczącego spadku konsumpcji produktów
zawierających nikotynę. Obrazuje to przykład Nowej Zelandii, gdzie
rozpowszechnienie palenia tytoniu spadło z 18% w roku 2007 do 8% w
roku 2022. Przeczy to tezie promowanej przez producentów wyrobów
tytoniowych i ich sojuszników, że znaczna część palaczy nie jest w stanie
rzucić nałogu i należy godzić się na swobodne funkcjonowanie rynku
produktów dostarczających nikotynę oraz że najlepszym rozwiązaniem jest
oferowanie alternatywnych wobec tradycyjnych papierosów produktów w
ramach tzw. strategii redukcji szkód (tzw. „harm reduction”)”.
Warto również zauważyć, że w dniu 17 października 2025 r. Agencja Ocen
Technologii Medycznych (AOTMiT) wydała najnowsze rekomendacje dla Ministra
Zdrowia w sprawie „zalecanych technologii medycznych, działań
przeprowadzanych w ramach programów polityki zdrowotnej oraz warunków
realizacji tych programów, dotyczących profilaktyki przewlekłej obturacyjnej
choroby płuc (POChP)”. W ramach przedmiotowych wytycznych jednoznacznie
podkreślono, że alternatywne sposoby przyjmowania nikotyny, które nie są
produktami leczniczymi dostępnymi w aptekach (tj. podgrzewacze tytoniu,
e-papierosy, nikotyna syntetyczna), nie mogą być wykorzystywane w ramach
„redukcji szkód”. W związku z powyższym jedyną formą „redukcji szkód” w ramach
pomocy osobom uzależnionym od nikotyny, w opinii AOTMiT, jest Nikotynowa
Terapia Zastępcza.
Na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, sprzedaż produktów leczniczych
stosowanych w leczeniu uzależnienia od wyrobów tytoniowych (np. gumy do żucia,
tabletki do ssania, aerozol do stosowania w jamie ustnej, pastylki do ssania)
wymaga uzyskanie pozwolenia Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych,
Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, poprzedzonego pozytywnym
procesem oceny dokumentacji rejestracyjnej, charakteryzującej ich właściwości
farmakodynamiczne, farmakokinetyczne oraz potwierdzającej ich skuteczność i
bezpieczeństwo stosowania. Przedmiotowy proces rejestracyjny jest gwarantem
-- 4 of 5 --
5/5
realnej skuteczności oferowanych środków stosowanych w leczeniu zespołu
uzależnienia od wyrobów tytoniowych.
Należy podkreślić, że z punktu widzenia zdrowia publicznego oraz ekonomiki
zdrowia kluczowe jest ograniczenie samej konsumpcji wyrobów nikotynowych,
gdyż to ona jest pierwotnym źródłem wysokich kosztów leczenia i strat
gospodarczych, szacowanych na dziesiątki miliardów złotych rocznie, które w
praktyce przerzucane są na całe społeczeństwo w postaci wydatków systemu
ochrony zdrowia, świadczeń społecznych i utraconego potencjału pracy.
Tym samym brak jest uzasadnionych podstaw na różnicowanie omawianych
produktów jako „mniej” lub „bardziej” szkodliwe, a tym samym do różnicowania w
tym kontekście stawek akcyzy.
Końcowo należy wyjaśnić, że ocena skutków regulacji powstaje przeważnie przed
powstaniem aktu prawnego na etapie jego projektowania i jest jednym z
załączników do projektu aktu normatywnego (w omawianym przypadku UD 139),
OSR zawiera informacje o przewidywanych skutkach proponowanych regulacji
według metody analizy kosztów i korzyści. Obowiązek wykonania OSR reguluje
Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. z 2024 r. poz. 806 z późn. zm.)
Natomiast OSR do UD 139 dostępny jest pod linkiem:
https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12389955/katalog/13084089.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
w Ministerstwie Finansów
Do wiadomości:
KPRM
-- 5 of 5 --