Interpelacja nr 14410
Interpelacja w sprawie możliwości wprowadzenia obowiązku prowadzenia przez banki rejestru osób ubezwłasnowolnionych w celu ochrony tych osób oraz ich rodzin przed zaciąganiem zobowiązań finansowych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Cyfryzacja i Technologie (85%)
Sprawiedliwość i Sądy (40%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie możliwości wprowadzenia obowiązku prowadzenia przez banki rejestru osób ubezwłasnowolnionych w celu ochrony tych osób oraz ich rodzin przed zaciąganiem zobowiązań finansowych
Interpelacja nr 14410
do ministra finansów i gospodarki, ministra sprawiedliwości
w sprawie możliwości wprowadzenia obowiązku prowadzenia przez banki rejestru osób ubezwłasnowolnionych w celu ochrony tych osób oraz ich rodzin przed zaciąganiem zobowiązań finansowych
Zgłaszający: Tomasz Zieliński
Data wpływu: 29-12-2025
Szanowni Panowie Ministrowie,
podczas moich dyżurów poselskich zgłaszają się do mnie osoby w sprawie możliwości wprowadzenia rozwiązań legislacyjnych mających na celu zwiększenie ochrony osób ubezwłasnowolnionych przed nieuprawnionym zaciąganiem zobowiązań finansowych.
Osoba ubezwłasnowolniona nie może samodzielnie zaciągnąć kredytu, ponieważ nie jest to umowa zaliczona do umów powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego.
Może jednak dojść do sytuacji, w której osoba ubezwłasnowolniona sama, bez wcześniejszej konsultacji, zaciągnęłaby kredyt. W takim przypadku ważność zaciągniętego kredytu uzależniona jest od późniejszego wyrażenia zgody przez kuratora bądź opiekuna. Brak takiej zgody oznacza, że umowa kredytu jest nieważna. W przypadku braku zgody kuratora bądź opiekuna na zaciągnięcie przez osobę ubezwłasnowolnioną kredytu powstanie obowiązek zwrotu wypłaconej przez bank kwoty.
W obecnym stanie prawnym brak jest skutecznego i jednolitego mechanizmu, który uniemożliwiłby osobom ubezwłasnowolnionym całkowicie lub częściowo podejmowanie zobowiązań kredytowych lub innych umów finansowych. Sytuacje takie mogą prowadzić do poważnych konsekwencji finansowych, nie tylko dla samych zainteresowanych, ale także dla ich rodzin, opiekunów prawnych czy instytucji opiekuńczych.
Z uwagi na brak powszechnie dostępnego i zintegrowanego rejestru osób ubezwłasnowolnionych, banki i inne instytucje finansowe nie mają możliwości zweryfikowania statusu prawnego klienta, co może prowadzić do zawarcia niezgodnych z prawem umów. Skutkiem tego, są liczne procesy cywilne, konieczność unieważnienia umów oraz obciążenie rodzin stresem i często kosztami spłaty zobowiązań finansowych.
W związku z powyższym, zwracam się z prośbą o odpowiedź na poniższe pytania:
Czy rozważane jest utworzenie centralnego rejestru osób ubezwłasnowolnionych, dostępnego (z poszanowaniem ochrony danych osobowych) dla instytucji finansowych wyłącznie w celu przeciwdziałania zawieraniu nieuprawnionych umów?
Jakie działania podejmuje rząd w celu ochrony osób niezdolnych do samodzielnego podejmowania decyzji w przedmiotowym zakresie przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi?
Z poważaniem
Tomasz Zieliński
Interpelacja nr 14410
do ministra finansów i gospodarki, ministra sprawiedliwości
w sprawie możliwości wprowadzenia obowiązku prowadzenia przez banki rejestru osób ubezwłasnowolnionych w celu ochrony tych osób oraz ich rodzin przed zaciąganiem zobowiązań finansowych
Zgłaszający: Tomasz Zieliński
Data wpływu: 29-12-2025
Szanowni Panowie Ministrowie,
podczas moich dyżurów poselskich zgłaszają się do mnie osoby w sprawie możliwości wprowadzenia rozwiązań legislacyjnych mających na celu zwiększenie ochrony osób ubezwłasnowolnionych przed nieuprawnionym zaciąganiem zobowiązań finansowych.
Osoba ubezwłasnowolniona nie może samodzielnie zaciągnąć kredytu, ponieważ nie jest to umowa zaliczona do umów powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego.
Może jednak dojść do sytuacji, w której osoba ubezwłasnowolniona sama, bez wcześniejszej konsultacji, zaciągnęłaby kredyt. W takim przypadku ważność zaciągniętego kredytu uzależniona jest od późniejszego wyrażenia zgody przez kuratora bądź opiekuna. Brak takiej zgody oznacza, że umowa kredytu jest nieważna. W przypadku braku zgody kuratora bądź opiekuna na zaciągnięcie przez osobę ubezwłasnowolnioną kredytu powstanie obowiązek zwrotu wypłaconej przez bank kwoty.
W obecnym stanie prawnym brak jest skutecznego i jednolitego mechanizmu, który uniemożliwiłby osobom ubezwłasnowolnionym całkowicie lub częściowo podejmowanie zobowiązań kredytowych lub innych umów finansowych. Sytuacje takie mogą prowadzić do poważnych konsekwencji finansowych, nie tylko dla samych zainteresowanych, ale także dla ich rodzin, opiekunów prawnych czy instytucji opiekuńczych.
Z uwagi na brak powszechnie dostępnego i zintegrowanego rejestru osób ubezwłasnowolnionych, banki i inne instytucje finansowe nie mają możliwości zweryfikowania statusu prawnego klienta, co może prowadzić do zawarcia niezgodnych z prawem umów. Skutkiem tego, są liczne procesy cywilne, konieczność unieważnienia umów oraz obciążenie rodzin stresem i często kosztami spłaty zobowiązań finansowych.
W związku z powyższym, zwracam się z prośbą o odpowiedź na poniższe pytania:
Czy rozważane jest utworzenie centralnego rejestru osób ubezwłasnowolnionych, dostępnego (z poszanowaniem ochrony danych osobowych) dla instytucji finansowych wyłącznie w celu przeciwdziałania zawieraniu nieuprawnionych umów?
Jakie działania podejmuje rząd w celu ochrony osób niezdolnych do samodzielnego podejmowania decyzji w przedmiotowym zakresie przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi?
Z poważaniem
Tomasz Zieliński
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Jurand Drop
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
8
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
11 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
3624 znaków
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/2
Warszawa, 15 stycznia 2026 roku
Sprawa: Interpelacja nr 14410
Znak sprawy: FN1.054.1.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 14410 Posła na Sejm RP, Pana Tomasza
Zielińskiego, uprzejmie przedstawiam poniższe wyjaśnienia, przygotowane po
zasięgnięciu opinii Komisji Nadzoru Finansowego.
W zakresie odpowiedzi na pytanie pierwsze w ocenie Ministerstwa Finansów
właściwość kompetencyjną posiada Ministerstwo Sprawiedliwości ze względu na to,
że kwestie poruszone w interpelacji regulowane są w ustawie z dnia 23 kwietnia
1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. z 2025 r. poz. 1071), znajdującej się we właściwości
tego resortu.
W zakresie odpowiedzi na pytanie drugie, w poruszonym problemie dotyczącym
rozwiązań, które będą miały na celu ochronę osób niezdolnych do samodzielnego
podejmowania decyzji, warto wskazać na możliwość dobrowolnego ograniczenia
dostępu do usług finansowych (m.in. kredytów, pożyczek) poprzez zastrzeżenie
numeru PESEL oraz na regulacje ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe
(Dz.U. z 2024 r. poz. 1646, dalej: „ustawa - Prawo bankowe”). Warto wskazać, że
17 listopada 2023 r. Ministerstwo Cyfryzacji wprowadziło usługę „Zastrzeż PESEL”,
dzięki której obywatele mogą zabezpieczyć swoje dane osobowe. Można w tym
kontekście zwrócić uwagę, na przepisy, w zakresie właściwości Ministerstwa
Cyfryzacji, dotyczące ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu
ograniczania niektórych skutków kradzieży tożsamości. Zgodnie z komunikatem
Ministerstwa Cyfryzacji1 usługa Zastrzeż PESEL umożliwia m.in.: zastrzeżenie
numeru PESEL, cofnięcie zastrzeżenia numeru PESEL, ustawienie automatycznego
zastrzeżenia numeru PESEL, sprawdzenie historii weryfikacji numeru PESEL przez
1 https://www.gov.pl/web/cyfryzacja-badania-i-projektowanie-
mobywatel20/zastrzezpesel
-- 1 of 2 --
2/2
instytucje i firmy. Według ww. komunikatu Ministerstwa Cyfryzacji od czerwca
2024 r. przed zawarciem umowy firmy i instytucje finansowe sprawdzą status
numeru PESEL.
W powyższym zakresie warto zwrócić również uwagę na art. 105d ust. 1 ustawy –
Prawo bankowe, który nakłada na banki, instytucje kredytowe, oddziały instytucji
kredytowych oraz oddziały banków zagranicznych obowiązek weryfikacji, czy
numer PESEL konsumenta jest zastrzeżony w rejestrze zastrzeżeń numerów PESEL.
Według tego artykułu bank krajowy, instytucja kredytowa, oddział instytucji
kredytowej oraz oddział banku zagranicznego weryfikują w sposób, o którym mowa
w art. 23j lub art. 23m ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, w
rejestrze zastrzeżeń numerów PESEL, o którym mowa w art. 23a ustawy z dnia 24
września 2010 r. o ewidencji ludności, zwanym dalej „rejestrem zastrzeżeń
numerów PESEL”, czy numer PESEL konsumenta jest zastrzeżony, przed:
1) zawarciem umowy:
a) rachunku oszczędnościowego i rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego,
b) o świadczenie usługi płatniczej, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia
19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych, jeżeli przewidziano w jej treści możliwość
zawarcia umowy kredytu lub pożyczki,
c) kredytu,
d) pożyczki,
e) leasingu;
2) zmianą umowy, o której mowa w pkt 1 lit. c-e, w wyniku której następuje
zwiększenie zadłużenia.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Jurand Drop
podsekretarz stanu
w Ministerstwie Finansów
-- 2 of 2 --
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/2
Warszawa, 15 stycznia 2026 roku
Sprawa: Interpelacja nr 14410
Znak sprawy: FN1.054.1.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 14410 Posła na Sejm RP, Pana Tomasza
Zielińskiego, uprzejmie przedstawiam poniższe wyjaśnienia, przygotowane po
zasięgnięciu opinii Komisji Nadzoru Finansowego.
W zakresie odpowiedzi na pytanie pierwsze w ocenie Ministerstwa Finansów
właściwość kompetencyjną posiada Ministerstwo Sprawiedliwości ze względu na to,
że kwestie poruszone w interpelacji regulowane są w ustawie z dnia 23 kwietnia
1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. z 2025 r. poz. 1071), znajdującej się we właściwości
tego resortu.
W zakresie odpowiedzi na pytanie drugie, w poruszonym problemie dotyczącym
rozwiązań, które będą miały na celu ochronę osób niezdolnych do samodzielnego
podejmowania decyzji, warto wskazać na możliwość dobrowolnego ograniczenia
dostępu do usług finansowych (m.in. kredytów, pożyczek) poprzez zastrzeżenie
numeru PESEL oraz na regulacje ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe
(Dz.U. z 2024 r. poz. 1646, dalej: „ustawa - Prawo bankowe”). Warto wskazać, że
17 listopada 2023 r. Ministerstwo Cyfryzacji wprowadziło usługę „Zastrzeż PESEL”,
dzięki której obywatele mogą zabezpieczyć swoje dane osobowe. Można w tym
kontekście zwrócić uwagę, na przepisy, w zakresie właściwości Ministerstwa
Cyfryzacji, dotyczące ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu
ograniczania niektórych skutków kradzieży tożsamości. Zgodnie z komunikatem
Ministerstwa Cyfryzacji1 usługa Zastrzeż PESEL umożliwia m.in.: zastrzeżenie
numeru PESEL, cofnięcie zastrzeżenia numeru PESEL, ustawienie automatycznego
zastrzeżenia numeru PESEL, sprawdzenie historii weryfikacji numeru PESEL przez
1 https://www.gov.pl/web/cyfryzacja-badania-i-projektowanie-
mobywatel20/zastrzezpesel
-- 1 of 2 --
2/2
instytucje i firmy. Według ww. komunikatu Ministerstwa Cyfryzacji od czerwca
2024 r. przed zawarciem umowy firmy i instytucje finansowe sprawdzą status
numeru PESEL.
W powyższym zakresie warto zwrócić również uwagę na art. 105d ust. 1 ustawy –
Prawo bankowe, który nakłada na banki, instytucje kredytowe, oddziały instytucji
kredytowych oraz oddziały banków zagranicznych obowiązek weryfikacji, czy
numer PESEL konsumenta jest zastrzeżony w rejestrze zastrzeżeń numerów PESEL.
Według tego artykułu bank krajowy, instytucja kredytowa, oddział instytucji
kredytowej oraz oddział banku zagranicznego weryfikują w sposób, o którym mowa
w art. 23j lub art. 23m ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, w
rejestrze zastrzeżeń numerów PESEL, o którym mowa w art. 23a ustawy z dnia 24
września 2010 r. o ewidencji ludności, zwanym dalej „rejestrem zastrzeżeń
numerów PESEL”, czy numer PESEL konsumenta jest zastrzeżony, przed:
1) zawarciem umowy:
a) rachunku oszczędnościowego i rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego,
b) o świadczenie usługi płatniczej, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia
19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych, jeżeli przewidziano w jej treści możliwość
zawarcia umowy kredytu lub pożyczki,
c) kredytu,
d) pożyczki,
e) leasingu;
2) zmianą umowy, o której mowa w pkt 1 lit. c-e, w wyniku której następuje
zwiększenie zadłużenia.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Jurand Drop
podsekretarz stanu
w Ministerstwie Finansów
-- 2 of 2 --