Interpelacja w sprawie dostępu do nowoczesnej diagnostyki w zakresie raka piersi oraz zdrowia mężczyzn
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 14407
do ministra zdrowia
w sprawie dostępu do nowoczesnej diagnostyki w zakresie raka piersi oraz zdrowia mężczyzn
Zgłaszający: Marcin Józefaciuk
Data wpływu: 29-12-2025
Szanowna Pani Minister,
w związku z napływającymi do mnie sygnałami od organizacji pacjenckich oraz ekspertów z zakresu onkologii, a także w oparciu o raporty pacjenckie dotyczące diagnostyki raka piersi oraz nowotworów występujących u mężczyzn, zwracam się z prośbą o przedstawienie informacji w poniższym zakresie oraz o udzielenie odpowiedzi na każde pytanie oddzielnie.
Organizacje pacjenckie wskazują na utrudniony dostęp do informacji dotyczących kierunków działań Ministerstwa Zdrowia w obszarze nowoczesnej diagnostyki onkologicznej. W świetle aktualnej wiedzy medycznej, danych epidemiologicznych oraz standardów stosowanych w innych państwach Unii Europejskiej zasadne jest doprecyzowanie planów ministerstwa w zakresie badań molekularnych i genetycznych, które mają kluczowe znaczenie dla skuteczności i jakości leczenia.
Jakie konkretne działania są obecnie realizowane lub planowane przez Ministerstwo Zdrowia w celu zwiększenia dostępu do nowoczesnej diagnostyki raka piersi, w szczególności badań molekularnych i genetycznych wspierających indywidualizację terapii?
Na jakim etapie znajdują się prace dotyczące objęcia refundacją testów wielogenowych umożliwiających precyzyjną kwalifikację pacjentek do leczenia oraz ograniczenie stosowania niepotrzebnej chemioterapii?
Jakie analizy kliniczne, ekonomiczne oraz systemowe zostały dotychczas przeprowadzone przez Ministerstwo Zdrowia lub podległe mu instytucje w odniesieniu do testów wielogenowych stosowanych w diagnostyce raka piersi?
W jaki sposób Ministerstwo Zdrowia planuje wykorzystać potencjał pilotażowych programów diagnostycznych w zakresie testów wielogenowych, w tym w wybranych ośrodkach onkologicznych, w celu oceny ich efektywności i zasadności wdrożenia systemowego?
Jakie działania informacyjne i edukacyjne są planowane w celu zwiększenia świadomości znaczenia badań genetycznych w profilaktyce i leczeniu raka piersi, ze szczególnym uwzględnieniem młodszych kobiet oraz mężczyzn należących do grup podwyższonego ryzyka?
Kiedy planowane jest zakończenie prac nad aktualizacją wytycznych diagnostyczno-terapeutycznych w zakresie raka piersi, w szczególności w obszarze badań genomowych i molekularnych?
Jakie działania podejmowane są obecnie w celu poprawy wczesnej diagnostyki raka prostaty i raka jądra w kontekście niskiej zgłaszalności mężczyzn na badania profilaktyczne?
Jak Ministerstwo Zdrowia ocenia zasadność wprowadzania refundacji nowoczesnych metod diagnostycznych stosowanych w nowotworach charakterystycznych dla mężczyzn, w tym badań molekularnych, testów PSA nowej generacji oraz innych narzędzi medycyny precyzyjnej?
Jakie inicjatywy systemowe lub kampanie informacyjne planowane są w obszarze zdrowia mężczyzn, w tym w ramach działań związanych z Movember, ze szczególnym uwzględnieniem profilaktyki onkologicznej?
W jaki sposób Ministerstwo Zdrowia zamierza skrócić ścieżkę diagnostyczną pacjentów z podejrzeniem nowotworów męskich oraz poprawić dostęp do kompleksowej diagnostyki urologicznej i onkologicznej?
Jak zdrowie mężczyzn, w tym profilaktyka nowotworowa, uwzględniane jest w aktualnych strategiach zdrowia publicznego oraz dokumentach programowych Ministerstwa Zdrowia?
Jakie działania edukacyjne skierowane do młodych mężczyzn są planowane lub realizowane w zakresie samobadania jąder, profilaktyki urologicznej oraz wczesnego wykrywania nowotworów?
Jakie mechanizmy współpracy i konsultacji z organizacjami pacjenckimi funkcjonują obecnie w Ministerstwie Zdrowia w obszarze nowoczesnej diagnostyki onkologicznej?
W jaki sposób Ministerstwo Zdrowia planuje wzmocnić udział organizacji pacjenckich oraz ekspertów klinicznych w procesach decyzyjnych dotyczących rozszerzania koszyka świadczeń gwarantowanych?
Zwracam się z uprzejmą prośbą o udzielenie odpowiedzi na każde z powyższych pytań oddzielnie oraz o przedstawienie aktualnego stanu prac w opisanych obszarach.
Z wyrazami szacunku
Poseł Marcin Józefaciuk
Podsekretarz stanu Katarzyna Kęcka
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (13)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
24670 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
OKSO.050.2.2026.MN
Warszawa, 19 stycznia 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z Interpelacją nr 14407 Pana Posła Marcina Józefaciuka, przekazaną 5 stycznia
2026 r., w sprawie dostępu do nowoczesnej diagnostyki w zakresie raka piersi oraz zdrowia
mężczyzn, proszę o przyjęcie poniższego.
Odpowiedź na pytanie: „Jakie konkretne działania są obecnie realizowane lub planowane
przez Ministerstwo Zdrowia w celu zwiększenia dostępu do nowoczesnej diagnostyki raka
piersi, w szczególności badań molekularnych i genetycznych wspierających indywidualizację
terapii?”
Aktualnie w ramach świadczeń gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki
specjalistycznej zapewnia się m.in. świadczenie „Opieka nad rodzinami wysokiego,
dziedzicznie uwarunkowanego ryzyka zachorowania na raka piersi lub raka jajnika”.
Zakres wymienionego świadczenia obejmuje między innymi badania genetyczne w kierunku
wykrycia najczęstszych w polskiej populacji mutacji w genach BRCA1 oraz w kierunku
wykrycia nosicielstwa mutacji w genach BRCA1, BRCA2.
Ponadto wprowadzono zmiany w finansowaniu badań genetycznych od dnia 1 lipca 2025 r.:
1) wprowadzono możliwość wykonywania badań genetycznych z materiału świeżego
(krwi) u pacjentów z nowotworami BRCA zależnymi w trybie ambulatoryjnym – bez
konieczności hospitalizacji. To ważne udogodnienie wprowadzono w odpowiedzi na
postulaty ekspertów i organizacji pacjentów;
2) poszerzono dostęp do diagnostyki genetycznej dla pacjentów z nowotworami
otrzewnej, jajowodu, pęcherzyka żółciowego i przewodów żółciowych, miedniczki
nerkowej, moczowodu i innych części układu moczowego. Refundacją objęte zostały
nowoczesne badania genetyczne wykonane z wykorzystaniem zaawansowanej
techniki sekwencjonowania DNA i RNA (NGS). Finansowanie dotyczy sytuacji, gdy
diagnostyka jest konieczna do zakwalifikowania pacjenta do odpowiedniego
schematu leczenia.
Ponadto w dniu 31 października 2025 r. Minister Zdrowia zlecił Prezesowi AOTMiT,
w terminie 150 dni od dnia otrzymania zlecenia, przygotowanie rekomendacji w sprawie
zasadności zakwalifikowania świadczeń:
„Badanie genomu człowieka metodą sekwencjonowania następnej generacji (NGS)
– małe panele celowane NGS w diagnostyce chorób rzadkich spowodowanych
mutacjami germinalnymi” oraz
-- 1 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
„Badanie genomu człowieka metodą sekwencjonowania następnej generacji (NGS) -
średnie panele celowane NGS w diagnostyce chorób rzadkich spowodowanych
mutacjami germinalnymi” jako świadczenia gwarantowane z zakresu ambulatoryjnej
opieki specjalistycznej.
Należy dodać, że rozwój wiedzy dotyczącej podłoża molekularnego nowotworów oraz stale
rosnąca liczba dostępnych nowoczesnych terapii celowanych powoduje, że techniki biologii
molekularnej nie tylko umożliwiają precyzyjne różnicowanie nowotworów i postawienie
właściwego rozpoznania klinicznego, ale są narzędziem pozwalającym na skuteczną
kwalifikację pacjentów do odpowiednich terapii. Ministerstwo Zdrowia na bieżąco prowadzi
prace związane z weryfikacją i rozszerzaniem wykazów świadczeń gwarantowanych z
uwzględnieniem między innymi wpływu danego świadczenia opieki zdrowotnej na stan
zdrowia obywateli, w tym zapadalności, chorobowości, umieralności lub śmiertelności,
skuteczności klinicznej i bezpieczeństwa, a także skutków finansowych dla systemu ochrony
zdrowia, w tym dla podmiotów zobowiązanych do finansowania świadczeń opieki
zdrowotnej ze środków publicznych.
Odpowiedź na pytanie: „Na jakim etapie znajdują się prace dotyczące objęcia refundacją
testów wielogenowych umożliwiających precyzyjną kwalifikację pacjentek do leczenia oraz
ograniczenie stosowania niepotrzebnej chemioterapii?”
Dostęp do wyrobów medycznych w Polsce opiera się na trzech mechanizmach finansowania:
1) finansowanie w ramach świadczeń gwarantowanych - wyroby medyczne są
elementem świadczenia (np. hospitalizacja, AOS), koszt rozliczany jest przez NFZ
zgodnie z zasadami sprawozdawczo-rozliczeniowymi - dotyczy wyrobów
wymagających udziału personelu medycznego;
2) refundacja na zlecenie -wyroby wydawane na podstawie zlecenia lekarskiego (np.
protezy, wózki), refundacja odbywa się wg wykazu w rozporządzeniu Ministra
Zdrowia – limity cenowe, poziomy dofinansowania, kryteria;
3) refundacja apteczna - wyroby dostępne są w aptekach, objęte listą refundacyjną
Ministra Zdrowia (wymaga decyzji administracyjnej i ustalenia urzędowej ceny
zbytu, wniosek składa producent, zawiera analizę kliniczną, ekonomiczną i wpływ na
budżet).
Test Oncotype DX należy do kategorii wyrobów medycznych wskazanych w pkt 1, ponieważ
jest to wyrób medyczny, którego wykorzystanie wymaga wyszkolonego personelu
zatrudnionego w laboratorium. W tym przypadku wniosek o finansowanie nie jest składany
przez producenta, lecz przez eksperta medycznego w formie Karty Świadczenia Opieki
Zdrowotnej (KSOZ).
Dotychczas do Ministerstwa Zdrowia wpłynęła karta dotycząca tego świadczenia. Ze
względu na złożoność tematu została przekazana do konsultanta wojewódzkiego ds.
genetyki medycznej w celu weryfikacji. Odpowiedź konsultanta wpłynęła 29 grudnia 2025 r.
Po analizie 14 stycznia br. KŚOZ (karta świadczenia opieki zdrowotnej) została przekazana
do oceny przez Agencję Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji (z terminem 90 dni).
Odpowiedź na pytanie: „W jaki sposób Ministerstwo Zdrowia planuje wykorzystać potencjał
pilotażowych programów diagnostycznych w zakresie testów wielogenowych, w tym w
wybranych ośrodkach onkologicznych, w celu oceny ich efektywności i zasadności
wdrożenia systemowego?”
Nowe technologie mogą być wprowadzane na podstawie wyników pilotaży, z
monitorowaniem wskaźników: jakości diagnostyki, kosztów i wyników leczenia. W kwestii
testów wielogenowych dalsze postępowanie będzie zależne od wyników analizy AOTMiT.
Odpowiedź na pytanie: „Jakie analizy kliniczne, ekonomiczne oraz systemowe zostały
dotychczas przeprowadzone przez Ministerstwo Zdrowia lub podległe mu instytucje w
odniesieniu do testów wielogenowych stosowanych w raku piersi?”
-- 2 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
W odpowiedzi na zlecenie Ministra Zdrowia, testy diagnostyczne do profilowania ekspresji
genów (GEP) w różnych chorobach onkologicznych, w tym w raku piersi, były wcześniej
przedmiotem opracowania analitycznego Agencji Oceny Technologii Medycznych i
Taryfikacji (AOTMiT) Nr: WS.430.4.2018 z 10.02.2020. W przekazanej Ministrowi Zdrowia
Rekomendacji nr 18/2020 z dnia 8 lipca 2020 r. Prezes AOTMiT, uwzględniając stanowisko
Rady Przejrzystości, nie rekomenduje zakwalifikowania świadczenia opieki zdrowotnej
„Profil ekspresji genów GEP (Gene Expression Profiling) – różne zestawy diagnostyczne
dedykowane poszczególnym nowotworom”, jako świadczenia gwarantowanego w ramach
ambulatoryjnej opieki specjalistycznej. W rekomendacji Prezes AOTMiT wskazuje m.in. w
odniesieniu do testów GEP w raku piersi, na niewystarczające dowody naukowe dotyczące
użyteczności klinicznej.
W połowie stycznia 2025 r. w związku z otrzymanym zapytaniem w sprawie refundacji
jednego z testów wielogenowych: testu Oncotype DX dla pacjentek z wczesnym rakiem
piersi o fenotypie HR+/HER2- (hormonozależy), Ministerstwo zwróciło się do Konsultantów
Krajowych w dziedzinie chirurgii onkologicznej, w dziedzinie onkologii klinicznej, w
dziedzinie genetyki klinicznej oraz eksperta w dziedzinie laboratoryjnej genetyki medycznej
i patomorfologii o przedstawienie opinii w przedmiocie objęcia finasowaniem ze środków
publicznych wykonania testu Oncotype DX w raku piersi. Uzyskane opinie ekspertów, co do
zasadności wprowadzenia wymienionego testu do wykazu świadczeń gwarantowanych, są
podzielone i nie wskazują jednoznacznie na potrzebę wprowadzenia tego rozwiązania do
wykazu świadczeń gwarantowanych.
Odpowiedź na pytanie: „Jak Ministerstwo Zdrowia ocenia zasadność wprowadzania
refundacji nowoczesnych metod diagnostycznych w nowotworach męskich, w tym badań
molekularnych, testów PSA nowej generacji oraz innych narzędzi medycyny precyzyjnej?”
W przypadku raka prostaty pacjenci mają dostęp do szeroko rozumianej diagnostyki
molekularnej, również w trybie ambulatoryjnym.
Ministerstwo Zdrowia dostrzega rosnące znaczenie nowoczesnych metod diagnostycznych
w obszarze onkologii, w tym w nowotworach męskich. Ministerstwo podejmuje na bieżąco
działania nad aktualizacją i rozszerzaniem koszyków świadczeń gwarantowanych. Realizacja
tego procesu opiera się na ścisłych kryteriach klinicznych i ekonomicznych.
W trosce o zapewnienie najwyższej skuteczności i dostępności leczenia, sukcesywnie
rozszerzany jest wykaz leków refundowanych w terapiach onkologicznych. W 2022 roku
zrefundowanych zostało 115 innowacyjnych terapii, z czego 40 dotyczyło onkologii, a 37
chorób rzadkich. W 2023 roku refundacją objęto aż 145 innowacyjnych terapii (w tym 75
onkologicznych, 43 wskazania w chorobach rzadkich). W 2024 roku obwieszczeniem
Ministra Zdrowia objęto 135 nowych cząsteczko-wskazań (w tym 36 cząsteczko-wskazań
onkologicznych, 99 cząsteczko-wskazań nieonkologicznych). W 2025 roku (do III kwartału)
refundacją objęto 44 cząsteczko-wskazania w onkologii.
W okresie 2021 – 2024 najwięcej cząsteczko-wskazań znalazło się w:
• hematoonkologii (68)
• nowotworach ginekologicznych (28)
• nowotworach układu oddechowego (19).
Odnośnie nowych terapii wyjaśniam, że kwestie związane z refundacją reguluje ustawa z
dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia
żywieniowego oraz wyrobów medycznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 907 z późn. zm.). Minister
Zdrowia ogłasza, co do zasady, raz na 3 miesiące w drodze obwieszczenia wykazy
refundowanych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego i
wyrobów medycznych.
Zgodnie z przepisami powyżej wskazanej ustawy, objęcie refundacją produktu leczniczego
jest dokonywane w drodze decyzji administracyjnej Ministra Zdrowia w oparciu o wniosek
przedłożony przez podmiot odpowiedzialny (producenta leku, jego przedstawiciela lub
importera). Złożony wniosek jest poddawany ocenie formalno-prawnej, a następnie
-- 3 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
konsultowana jest treść programu lekowego, jeśli wnioskowaną kategorią dostępności jest
program lekowy, następnie wniosek przesyłany jest do AOTMiT. Prezes AOTMiT, biorąc pod
uwagę stanowisko Rady Przejrzystości, jakość dostępnych dowodów naukowych oraz
wiarygodność porównań i wyników przeprowadzonych analiz, wydaje rekomendację w
sprawie objęcia refundacją wnioskowanego leku w danym wskazaniu. Następnie
prowadzone są negocjacje z Komisją Ekonomiczną, która prowadzi z podmiotami
odpowiedzialnymi negocjacje w zakresie ustalenia ceny zbytu netto oraz wskazań, w którym
lek ma być refundowany. Minister Zdrowia, mając na uwadze uzyskanie jak największych
efektów zdrowotnych w ramach dostępnych środków publicznych, wydaje decyzję
administracyjną o objęciu refundacją i ustaleniu ceny zbytu netto.
Odpowiedź na pytanie: „W jaki sposób Ministerstwo Zdrowia zamierza skrócić ścieżkę
diagnostyczną pacjentów z podejrzeniem nowotworów męskich oraz poprawić dostęp do
kompleksowej diagnostyki urologicznej i onkologicznej?”
W Ministerstwie Zdrowia planowane są prace związane z utworzeniem warunków do
realizacji kompleksowej opieki onkologicznej dla pacjentów z nowotworami urologicznymi -
w tym kompleksowa opieka onkologiczna: model organizacji diagnostyki i leczenia raka
gruczołu krokowego.
Model organizacji diagnostyki i leczenia raka gruczołu krokowego będzie oparty o
wyspecjalizowane jednostki koordynujące (Centrum Kompetencji) w ramach, których
prowadzona będzie kompleksowa diagnostyka i leczenie pacjentów.
Powyższe ma stanowić odpowiedź na:
1) zidentyfikowane problemy w obszarach diagnostyki (oczekiwane zwiększenie
udziału rozpoznań we wczesnym stadium choroby w ogólnej liczbie nowych
przypadków tego nowotworu),
2) potrzebę poprawy jakości i skuteczności diagnostyki (oczekiwana poprawa
postępowań klinicznych oraz skutecznej szybkiej diagnostyki),
3) poprawę wyników leczenia onkologicznego poprzez prowadzenie całego procesu w
wyspecjalizowanych jednostkach.
Przedmiotowy model kompleksowej opieki onkologicznej będzie opracowywany przy
udziale ekspertów klinicznych.
Jednocześnie informuję, że od 2020 r. realizowana jest Narodowa Strategia Onkologiczna.
Jednym z jej założeń jest wdrożenie Krajowej Sieci Onkologicznej (KSO), która została
wprowadzona ustawą z dnia 9 marca 2023 r. o Krajowej Sieci Onkologicznej (Dz. U. poz.
1208). Ustawa wprowadziła nowy model organizacji i zarządzania opieką onkologiczną,
którego celem jest zapewnienie każdemu pacjentowi, niezależnie od miejsca zamieszkania,
kompleksowej opieki opartej o jednakowe standardy i wysoką jakość.
Strukturę KSO tworzą Specjalistyczne Ośrodki Leczenia Onkologicznego (SOLO) na trzech
poziomach: najbardziej skomplikowane świadczenia medyczne są realizowane na
najwyższym wysokospecjalistycznym poziomie – w SOLO III, złożone – w SOLO II, a
podstawowe – w SOLO I.
W ramach Krajowej Sieci Onkologicznej wprowadzono standaryzację opieki onkologicznej,
która ma zapewnić poprawę jakości diagnostyki i leczenia onkologicznego. W drodze
obwieszczeń Ministra Zdrowia wprowadzono tzw. ścieżki pacjenta dla 18 najważniejszych
grup nowotworów złośliwych, w tym m.in.: gruczołu krokowego, pęcherza moczowego,
piersi, jajnika. Standardy te obligują wszystkie podmioty zakwalifikowane do KSO do
zapewnienia pacjentom takiego samego procesu opieki medycznej, zgodnego z aktualnymi i
najlepszymi standardami europejskimi.
Odpowiedź na pytanie: „Jakie mechanizmy współpracy i konsultacji z organizacjami
pacjenckimi funkcjonują obecnie w Ministerstwie Zdrowia w obszarze nowoczesnej
diagnostyki onkologicznej?”
-- 4 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
Projekty dotyczące koszyka świadczeń gwarantowanych, w tym w obszarze onkologii
poddawane są konsultacjom publicznym z organizacjami pacjenckimi oraz w ramach Rady
Organizacji Pacjentów działającej przy Ministrze Zdrowia. Zapewnia się przejrzystość
procesu decyzyjnego poprzez publikację uzasadnień decyzji dotyczących koszyka świadczeń
gwarantowanych i raportów z konsultacji w Biuletynie Informacji Publicznej Rządowego
Centrum Legislacji.
Odpowiedź na pytanie: „W jaki sposób Ministerstwo Zdrowia planuje wzmocnić udział
organizacji pacjenckich oraz ekspertów klinicznych w procesach decyzyjnych dotyczących
rozszerzania koszyka świadczeń gwarantowanych?”
Przy prowadzeniu prac nad rozszerzeniem koszyka świadczeń gwarantowanych standardem
pozostaje dialog i współpraca z ekspertami klinicznymi, jak również konsultowanie
projektów aktów prawnych dotyczących zmian koszykowych z organizacjami pacjenckimi.
Odpowiedź na pytanie: „Jakie działania informacyjne i edukacyjne są planowane w celu
zwiększenia świadomości znaczenia badań genetycznych w profilaktyce i leczeniu raka
piersi, ze szczególnym uwzględnieniem młodszych kobiet oraz mężczyzn należących do grup
podwyższonego ryzyka?”
Ministerstwo Zdrowia w większości swoich działań edukacyjnych dotyczących nowotworów
kobiecych zwraca uwagę na dostępność badań genetycznych w kierunku mutacji genów
BRCA1 i BRCA2. O tego typu badaniach przypominamy w audycjach telewizyjnych
dotyczących profilaktyki nowotworów kobiecych oraz publikując informacje na ten temat w
sieci m.in. na portalach internetowych Ministerstwa Zdrowia.
W ramach tych działań opublikowano artykuł pt. „Jak zapobiegać rakowi jajnika” na portalu
Pacjent.gov.pl, który zawierał informacje dotyczące czynników ryzyka, w tym mutacji genów
BRCA1 i BRCA2 oraz wskazówki dotyczące profilaktyki m.in. wykonania badań
genetycznych1.
Na portalu PlanujeDlugieZycie.pl opublikowano artykuł pt. „Zrób C.O.S. dla zdrowia –
nowotwór jajnika to zagrożenie, którego możesz nie dostrzec”, który również poruszał temat
badań genetycznych w kierunku BRCA1 oraz BRCA2 jako istotnego elementu profilaktyki
nowotworów dziedzicznych2.
Oba portale są oficjalnymi kanałami komunikacji Ministerstwa Zdrowia, które
wykorzystywane są do prowadzenia działań edukacyjnych i promocyjnych skierowanych do
ogółu społeczeństwa. Publikacje te miały na celu nie tylko informowanie o zagrożeniach
związanych z rakiem jajnika, ale także zachęcanie do konsultacji lekarskich oraz
wykonywania badań genetycznych w ramach dostępnych programów zdrowotnych.
W ubiegłym roku Ministerstwo Zdrowia m.in. w programie „Dzień Dobry Wakacje” na
antenie TVN wyemitowało audycję, która miała formę rozmowy na żywo z onkolożką
kliniczną dr n. med. Aleksandrą Konieczną. Audycji towarzyszyła publikacja pogłębionego
artykułu na temat raka piersi na stronie TVN3. W kampanii podkreślono znaczenie
diagnostyki genetycznej u pacjentek z obciążeniem rodzinnym w zakresie raka piersi i raka
jajnika oraz możliwość wykonania badań bezpłatnie w poradni specjalistycznej.
Ministerstwo Zdrowia wraz z NFZ organizowało tzw. miasteczka zdrowia podczas eventów
odbywających się w całym kraju, gdzie udzielano informacji o badaniach przesiewowych m.
in. mammografii oraz o możliwości wykonania badań genetycznych w kierunku BRCA1 oraz
BRCA2.
1 https://pacjent.gov.pl/aktualnosc/jak-zapobiegac-rakowi-jajnika
2 https://planujedlugiezycie.pl/aktualnosci/zrob-c-o-s-dla-zdrowia-nowotworjajnika-tozagrozenie-
ktorego-mozesz-nie-dostrzec
3 https://dziendobry.tvn.pl/longform/jak-ochronic-sie-przed-rakiem-piersi-tebadania-
mogauratowac-ci-zycie-st8599407
-- 5 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
6
Podobne działania edukacyjne z wykorzystaniem nowych narzędzi marketingowych
planowane są do przeprowadzenia w 2026 roku.
Odpowiedź na pytanie: „Jakie działania podejmowane są obecnie w celu poprawy wczesnej
diagnostyki raka prostaty i raka jądra, w kontekście niskiej zgłaszalności mężczyzn na
badania profilaktyczne?” i „Jakie inicjatywy systemowe lub kampanie informacyjne
planowane są w obszarze zdrowia mężczyzn, w tym w ramach działań związanych z
Movember, ze szczególnym uwzględnieniem profilaktyki onkologicznej?”
Działania Ministerstwa w zakresie profilaktyki adresowanej do mężczyzn koncentrowały się
na edukacji dotyczącej eliminowania czynników ryzyka. Podkreślano znaczenie
Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem, w tym m.in. szkodliwość palenia tytoniu i e-
papierosów, negatywny wpływ alkoholu.
Co roku w listopadzie, w ramach kampanii „Movember” przypominamy o profilaktyce
nowotworów męskich. Szczególnie zwracamy w niej uwagę na przełamywanie społecznych
barier oraz zachęcanie mężczyzn do badań diagnostycznych w kierunku raka prostaty i jąder.
W ramach tej inicjatywy powstało już kilkadziesiąt audycji telewizyjnych m.in. w TVP i TVN,
radiowych oraz artykułów w portalach internetowych. Organizowaliśmy razem z NFZ
miasteczka zdrowia w całej Polsce, w których propagowano samobadanie jąder i uczono, jak
wykonać to badanie. Działania te będą prowadzone także w 2026 roku.
Odpowiedź na pytanie: „Jakie działania edukacyjne skierowane do młodych mężczyzn są
planowane lub realizowane w zakresie samobadania jąder, profilaktyki urologicznej oraz
wczesnego wykrywania nowotworów?”
Ministerstwo Zdrowia planuje kontynuację działań informacyjno – edukacyjnych, które mają
zwiększać świadomość społeczną w zakresie profilaktyki pierwotnej i wtórnej dotyczącej
chorób nowotworowych.
W 2026 r. zaplanowano kampanie społeczne, które będą zachęcały Polki i Polaków do
stosowania się do zaleceń Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem. Kampanie skupione będą
na uświadamianiu, jak ogromną rolę w zapobieganiu i rozwojowi chorób nowotworowych ma
każdy z nas. Zmiana stylu życia na zdrowy, w tym rezygnacja z używek: nikotyny i alkoholu
oraz szczepienia ochronne przeciw HPV realnie zmniejszają ryzyko zachorowania na raka.
Planowane jest przypominanie Polakom o konieczności wykonania badań przesiewowych i
podkreślanie, jak duże znaczenie w możliwości skutecznego leczenia chorób
nowotworowych ma diagnozowanie zmian na ich wczesnym etapie.
W swoich działaniach będą wykorzystywane szeroko zasięgowe stacje telewizyjne i radiowe,
w formie kampanii spotowych oraz przekazów edukacyjnych umieszczanych w telewizjach
śniadaniowych i popularnych serialach telewizyjnych. Za ich pomocą będzie możliwe
dotarcie z przekazem o profilaktyce pierwotnej i wtórnej do grup odbiorców po 45 r.ż.,
zarówno do kobiet, jak i do mężczyzn.
Do osób młodszych planowane jest docieranie z przekazem edukacyjnym za pomocą digital
marketingu, głównie wykorzystując media społecznościowe oraz materiały promocyjne
online.
W ramach profilaktyki pierwotnej do promowania zdrowego stylu życia, szczepień HPV dla
dzieci w wieku od 9 do 14 r.ż. planowane jest przeprowadzenie kampanii online w sieci. W
przypadku szczepień planowane jest szczególne zwrócenie uwagi na promowanie ich wśród
rodziców i opiekunów chłopców.
W profilaktyce wtórnej planowane jest używanie takich narzędzi jak e-mail marketing, SMS,
przypominające o badaniach przesiewowych.
Odpowiedź na pytanie: „Jak zdrowie mężczyzn, w tym profilaktyka nowotworowa,
uwzględniane jest w aktualnych strategiach zdrowia publicznego oraz dokumentach
programowych Ministerstwa Zdrowia?”
-- 6 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
7
Zasadniczym obszarem wspólnym dla wielu chorób onkologicznych jest duży udział
modyfikowalnych czynników ryzyka, takich jak otyłość, zła dieta, brak aktywności fizycznej,
stres czy palenie tytoniu i spożywanie alkoholu. Dlatego niezbędne jest podejmowanie
zintegrowanych działań profilaktycznych i edukacyjnych.
Działania w ww. zakresie podejmowane są w ramach celów operacyjnych Narodowego
Programu Zdrowia (NPZ). NPZ to dokument strategiczny w obszarze zdrowia publicznego,
obowiązujący w latach 2021–2025 z przedłużeniem do 2026 r., który obejmuje inicjatywy
ukierunkowane na ograniczanie wspólnych czynników ryzyka dla wielu chorób, w tym
chorób onkologicznych. NPZ wspiera wczesne wykrywanie chorób oraz promuje zdrowy styl
życia.
Również w ramach Narodowej Strategii Onkologicznej prowadzone są działania w obszarze
profilaktyki pierwotnej i wtórnej, takie jak np. kampania edukacyjno-informacyjna Planuje
Długie Życie, szczepienia przeciw HPV dla dziewczynek i chłopców, program badań
profilaktycznych „Moje zdrowie – bilans zdrowia osoby dorosłej”, czy uruchomienie
Narodowego Portalu Onkologicznego.
Kampania społeczna „Planuję Długie Życie” polega na publikacji w prasie, radio, telewizji,
internecie i przestrzeni publicznej materiałów edukacyjno-promocyjnych dotyczących
profilaktyki nowotworów złośliwych. Działania te, skierowane do ogółu społeczeństwa,
ukierunkowane były na poprawę świadomości, w szczególności w zakresie wpływu stylu
życia i postaw zdrowotnych na rozwój chorób nowotworowych, a także korzyści
wynikających z uczestnictwa w badaniach przesiewowych.
Od dnia 1 września 2024 r. szczepienia przeciwko HPV dostępne są dla osób po ukończeniu
9. roku życia do ukończenia 14. roku życia. Jednocześnie, od dnia 1 września 2024 r.
uruchomiony został wspólny program Ministerstwa Edukacji Narodowej i Ministerstwa
Zdrowia, dotyczący możliwości szczepień przeciw wirusowi HPV w szkołach, skierowany do
uczniów od 9. do 14. roku życia.
Od 5 maja 2025 r. uruchomiono nowy program badań profilaktycznych „Moje zdrowie –
bilans zdrowia osoby dorosłej”, który jest dostępny dla szerszej grupy osób. Osoby w wieku
20-49 lat mogą mieć wykonywane profilaktyczne badania bilansowe raz na 5 lat, natomiast
w przypadku osób powyżej 49. roku życia będą one przeprowadzane raz na 3 lata. Realizacja
programu odbywa się w placówkach POZ. Podstawą do wykonania badań jest ankieta, którą
można wypełnić samodzielnie za pośrednictwem IKP lub w placówce POZ z pomocą
personelu.
27 maja 2025 r. uruchomiono Narodowy Portal Onkologiczny. Jest to oficjalny serwis wiedzy
onkologicznej w Polsce, który łączy wiedzę medyczną z praktycznymi wskazówkami. To
narzędzie, które ułatwia zrozumienie i zachęca do świadomego podejścia do tematyki
zdrowia. Powstał, przede wszystkim, z myślą o pacjentach onkologicznych i ich bliskich. Link
do Portalu: https://onkologia.pacjent.gov.pl/pl
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Katarzyna Kęcka
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 7 of 7 --