Interpelacja nr 14369
Interpelacja w sprawie zasadności wprowadzenia podwyższonej stawki podatku VAT na wybrane napoje bezalkoholowe
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie zasadności wprowadzenia podwyższonej stawki podatku VAT na wybrane napoje bezalkoholowe
Interpelacja nr 14369
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie zasadności wprowadzenia podwyższonej stawki podatku VAT na wybrane napoje bezalkoholowe
Zgłaszający: Janusz Kowalski
Data wpływu: 28-12-2025
W wyniku planowanej nowelizacji przepisów dotyczących podatku od towarów i usług przewidziano objęcie od 1 lipca 2026 r. podstawową stawką VAT w wysokości 23% wybranych kategorii napojów bezalkoholowych, w tym napojów zawierających określony udział soku owocowego lub warzywnego, napojów energetycznych oraz bezalkoholowych odpowiedników napojów alkoholowych. Zmiana ta oznacza odejście od dotychczasowych preferencyjnych stawek VAT stosowanych wobec tych produktów.
Z uzasadnienia projektu wynika, że podwyższenie stawki VAT ma charakter systemowy i porządkujący, a w części przypadków wiązane jest również z deklarowanymi celami zdrowotnymi. Jednocześnie jednak uzasadnienie to nie zawiera precyzyjnych danych ani jednoznacznych analiz, które pozwalałyby ocenić, czy zastosowanie podstawowej stawki VAT wobec wskazanych napojów jest rozwiązaniem racjonalnym, proporcjonalnym i spójnym z dotychczasową logiką podatku od towarów i usług. W szczególności wątpliwości budzi objęcie jednolitą, podwyższoną stawką VAT produktów istotnie zróżnicowanych pod względem składu, funkcji konsumpcyjnej oraz oddziaływania rynkowego, w tym bezalkoholowych odpowiedników napojów alkoholowych, które w praktyce pełnią odmienną rolę niż klasyczne alkohole. Dotyczy to zwłaszcza rynku cydru, który w Polsce jest segmentem rozwijającym się, silnie powiązanym z krajowym sadownictwem i produkcją rolną, a jednocześnie wyjątkowo wrażliwym na zmiany fiskalne.
W świetle powyższego proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:
Jakie konkretne analizy ekonomiczne, podatkowe lub sektorowe zostały przeprowadzone w Ministerstwie Finansów przed podjęciem decyzji o objęciu wybranych napojów bezalkoholowych podstawową stawką VAT i jakie były ich kluczowe wnioski?
Czy w toku prac nad nowelizacją sporządzono szczegółową ocenę skutków regulacji dedykowaną wyłącznie rynkowi napojów bezalkoholowych, a jeżeli tak – dlaczego jej ustalenia nie zostały w sposób jednoznaczny odzwierciedlone w uzasadnieniu projektu?
Na jakiej podstawie merytorycznej Ministerstwo Finansów uznało, że napoje zawierające określony udział soku owocowego lub warzywnego nie powinny korzystać z preferencyjnej stawki VAT, mimo że skład tych produktów zbliża je do kategorii żywności?
W jaki sposób Ministerstwo Finansów uzasadnia objęcie bezalkoholowych odpowiedników napojów alkoholowych stawką 23% VAT, skoro produkty te nie zawierają alkoholu lub zawierają go w ilościach śladowych, a ich konsumpcja nie generuje skutków właściwych dla alkoholu etylowego?
Czy przeprowadzono analizę skutków podwyższenia stawki VAT dla rynku cydru w Polsce, w szczególności w odniesieniu do krajowych producentów, struktury podaży oraz powiązań tego segmentu z krajowym sadownictwem?
Jakie przesłanki doprowadziły do zrównania podatkowego bezalkoholowego cydru z innymi napojami objętymi podstawową stawką VAT pomimo odmiennych uwarunkowań produkcyjnych i rynkowych tego produktu?
Czy Ministerstwo Finansów analizowało spójność wprowadzonej zmiany z deklarowanym celem uproszczenia systemu VAT, biorąc pod uwagę ryzyko dalszych sporów klasyfikacyjnych oraz konieczność wydawania indywidualnych interpretacji podatkowych?
W jakim zakresie przy projektowaniu podwyżki VAT uwzględniono porównawcze analizy rozwiązań stosowanych w innych państwach Unii Europejskiej w odniesieniu do opodatkowania napojów bezalkoholowych oraz bezalkoholowych odpowiedników alkoholu?
Czy Ministerstwo Finansów rozważało alternatywne rozwiązania regulacyjne lub podatkowe, które pozwalałyby realizować deklarowane cele fiskalne lub zdrowotne bez rezygnacji z preferencyjnych stawek VAT dla wskazanych kategorii napojów?
Czy Ministerstwo Finansów posiada analizy porównawcze skuteczności instrumentów fiskalnych w polityce antyalkoholowej w zestawieniu z programami edukacyjnymi i profilaktycznymi realizowanymi we współpracy z innymi resortami, a jeżeli tak – dlaczego wnioski z tych analiz nie znalazły odzwierciedlenia w projektowanych zmianach podatkowych?
Czy rozważano możliwość przeznaczenia części wpływów z podatków pośrednich związanych z rynkiem napojów alkoholowych i bezalkoholowych na dedykowany fundusz profilaktyki uzależnień, realizowany wspólnie z resortami właściwymi do spraw zdrowia i edukacji, zamiast wprowadzania podwyżek VAT o charakterze powszechnym?
W jaki sposób Ministerstwo Finansów ocenia spójność podwyższenia stawki VAT na bezalkoholowe odpowiedniki napojów alkoholowych z deklarowanym celem ochrony młodzieży przed alkoholem, biorąc pod uwagę, że produkty te nie zawierają alkoholu i bywają wskazywane jako element strategii redukcji szkód, a nie czynnik inicjujący uzależnienia?
Interpelacja nr 14369
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie zasadności wprowadzenia podwyższonej stawki podatku VAT na wybrane napoje bezalkoholowe
Zgłaszający: Janusz Kowalski
Data wpływu: 28-12-2025
W wyniku planowanej nowelizacji przepisów dotyczących podatku od towarów i usług przewidziano objęcie od 1 lipca 2026 r. podstawową stawką VAT w wysokości 23% wybranych kategorii napojów bezalkoholowych, w tym napojów zawierających określony udział soku owocowego lub warzywnego, napojów energetycznych oraz bezalkoholowych odpowiedników napojów alkoholowych. Zmiana ta oznacza odejście od dotychczasowych preferencyjnych stawek VAT stosowanych wobec tych produktów.
Z uzasadnienia projektu wynika, że podwyższenie stawki VAT ma charakter systemowy i porządkujący, a w części przypadków wiązane jest również z deklarowanymi celami zdrowotnymi. Jednocześnie jednak uzasadnienie to nie zawiera precyzyjnych danych ani jednoznacznych analiz, które pozwalałyby ocenić, czy zastosowanie podstawowej stawki VAT wobec wskazanych napojów jest rozwiązaniem racjonalnym, proporcjonalnym i spójnym z dotychczasową logiką podatku od towarów i usług. W szczególności wątpliwości budzi objęcie jednolitą, podwyższoną stawką VAT produktów istotnie zróżnicowanych pod względem składu, funkcji konsumpcyjnej oraz oddziaływania rynkowego, w tym bezalkoholowych odpowiedników napojów alkoholowych, które w praktyce pełnią odmienną rolę niż klasyczne alkohole. Dotyczy to zwłaszcza rynku cydru, który w Polsce jest segmentem rozwijającym się, silnie powiązanym z krajowym sadownictwem i produkcją rolną, a jednocześnie wyjątkowo wrażliwym na zmiany fiskalne.
W świetle powyższego proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:
Jakie konkretne analizy ekonomiczne, podatkowe lub sektorowe zostały przeprowadzone w Ministerstwie Finansów przed podjęciem decyzji o objęciu wybranych napojów bezalkoholowych podstawową stawką VAT i jakie były ich kluczowe wnioski?
Czy w toku prac nad nowelizacją sporządzono szczegółową ocenę skutków regulacji dedykowaną wyłącznie rynkowi napojów bezalkoholowych, a jeżeli tak – dlaczego jej ustalenia nie zostały w sposób jednoznaczny odzwierciedlone w uzasadnieniu projektu?
Na jakiej podstawie merytorycznej Ministerstwo Finansów uznało, że napoje zawierające określony udział soku owocowego lub warzywnego nie powinny korzystać z preferencyjnej stawki VAT, mimo że skład tych produktów zbliża je do kategorii żywności?
W jaki sposób Ministerstwo Finansów uzasadnia objęcie bezalkoholowych odpowiedników napojów alkoholowych stawką 23% VAT, skoro produkty te nie zawierają alkoholu lub zawierają go w ilościach śladowych, a ich konsumpcja nie generuje skutków właściwych dla alkoholu etylowego?
Czy przeprowadzono analizę skutków podwyższenia stawki VAT dla rynku cydru w Polsce, w szczególności w odniesieniu do krajowych producentów, struktury podaży oraz powiązań tego segmentu z krajowym sadownictwem?
Jakie przesłanki doprowadziły do zrównania podatkowego bezalkoholowego cydru z innymi napojami objętymi podstawową stawką VAT pomimo odmiennych uwarunkowań produkcyjnych i rynkowych tego produktu?
Czy Ministerstwo Finansów analizowało spójność wprowadzonej zmiany z deklarowanym celem uproszczenia systemu VAT, biorąc pod uwagę ryzyko dalszych sporów klasyfikacyjnych oraz konieczność wydawania indywidualnych interpretacji podatkowych?
W jakim zakresie przy projektowaniu podwyżki VAT uwzględniono porównawcze analizy rozwiązań stosowanych w innych państwach Unii Europejskiej w odniesieniu do opodatkowania napojów bezalkoholowych oraz bezalkoholowych odpowiedników alkoholu?
Czy Ministerstwo Finansów rozważało alternatywne rozwiązania regulacyjne lub podatkowe, które pozwalałyby realizować deklarowane cele fiskalne lub zdrowotne bez rezygnacji z preferencyjnych stawek VAT dla wskazanych kategorii napojów?
Czy Ministerstwo Finansów posiada analizy porównawcze skuteczności instrumentów fiskalnych w polityce antyalkoholowej w zestawieniu z programami edukacyjnymi i profilaktycznymi realizowanymi we współpracy z innymi resortami, a jeżeli tak – dlaczego wnioski z tych analiz nie znalazły odzwierciedlenia w projektowanych zmianach podatkowych?
Czy rozważano możliwość przeznaczenia części wpływów z podatków pośrednich związanych z rynkiem napojów alkoholowych i bezalkoholowych na dedykowany fundusz profilaktyki uzależnień, realizowany wspólnie z resortami właściwymi do spraw zdrowia i edukacji, zamiast wprowadzania podwyżek VAT o charakterze powszechnym?
W jaki sposób Ministerstwo Finansów ocenia spójność podwyższenia stawki VAT na bezalkoholowe odpowiedniki napojów alkoholowych z deklarowanym celem ochrony młodzieży przed alkoholem, biorąc pod uwagę, że produkty te nie zawierają alkoholu i bywają wskazywane jako element strategii redukcji szkód, a nie czynnik inicjujący uzależnienia?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Jarosław Neneman
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
4
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
3.6 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8597 znaków
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/4
Warszawa, 22 stycznia 2026 roku
Sprawa: Interpelacja nr 14369
Znak sprawy: PT1.054.1.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do interpelacji z 2 stycznia 2026 r. nr 14369 pana posła Janusza
Kowalskiego przedstawiam następujące wyjaśnienia.
W pierwszej kolejności zaznaczenia wymaga, że wprowadzenie do krajowego
porządku prawnego nowych rozwiązań legislacyjnych zawsze poprzedzone jest
dokonaniem oceny przewidywanych skutków społeczno-gospodarczych.
W odniesieniu do będącego przedmiotem wystąpienia projektu ustawy o zmianie
ustawy o podatku od towarów i usług (UD327)1 obowiązek ten został zrealizowany
poprzez dołączenie do projektu Oceny Skutków Regulacji (OSR)2.
Przepisy prawa nie nakładają jednak wymogu poprzedzania każdego projektu aktu
normatywnego przeprowadzeniem określonych badań empirycznych czy analiz
ilościowych. Ustawodawca może opierać się na wiedzy eksperckiej,
doświadczeniach praktycznych, dostępnych danych, obserwacjach rynku czy
dotychczasowym funkcjonowaniu systemu prawnego.
Z perspektywy ratio legis wprowadzanych regulacji, kluczowe znaczenie ma
celowość i proporcjonalność proponowanych rozwiązań, które co do zasady
powinny być uzasadnione realizacją określonego interesu publicznego.
Brak obowiązku przeprowadzenia ww. analiz czy badań nie oznacza przy tym
dowolności w stanowieniu prawa. Koniecznym jest wykazanie, że proponowane
rozwiązania są racjonalne, spójne z systemem prawnym oraz adekwatne
1 https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12404906
2 § 28 uchwały Rady Ministrów Nr 190 z dnia 29 października 2013 r. – Regulamin pracy
Rady Ministrów (M.P. z 2024 r. poz. 806 i z 2025 r. poz. 408).
-- 1 of 4 --
2/4
do zakładanego celu regulacji. Ocena ta następuje zarówno w trakcie prac
koncepcyjnych nad projektem, jak i na późniejszych etapach procesu
legislacyjnego, w tym w ramach konsultacji publicznych, uzgodnień i opiniowania.
Przechodząc zatem do wyrażonych w interpelacji wątpliwości dotyczących wpływu
projektowanych regulacji na funkcjonowanie rynku napojów bezalkoholowych
w Polsce uprzejmie informuję, że uzasadnienie do projektu ustawy o zmianie
ustawy o podatku od towarów i usług, jak również załączona do projektu OSR,
zawierają kompleksowe, wymagane przepisami prawa wyjaśnienia celu
wprowadzenia projektowanych zmian.
Podwyższenie stawki VAT na bezalkoholowe odpowiedniki napojów alkoholowych
wpisuje się w realizację odpowiedzialnej polityki społecznej państwa,
w szczególności w obszarze ochrony dzieci i młodzieży oraz kształtowania
właściwych nawyków konsumenckich. Produkty te, mimo braku w swoim składzie
alkoholu bądź jego niewielkiej ilości (która nie wpływa na zmianę ich statusu
klasyfikacyjnego jako napojów bezalkoholowych), często odwołują się do estetyki,
nazewnictwa i wzorców charakterystycznych dla napojów alkoholowych, co może
sprzyjać normalizacji ich spożywania już od najmłodszych lat. Dotyczy to w takim
samym stopniu napojów imitujących piwo, wino, drinki, jak i wskazany
w interpelacji cydr. Z tego względu wszystkie wskazane napoje zostały objęte
projektowanym rozwiązaniem w zakresie stawki podatku VAT i w świetle
przyjętych w projekcie założeń i celu regulacji nie ma żadnego uzasadnienia dla
odmiennego traktowania napoju bezalkoholowego będącego odpowiednikiem
cydru.
Ponadto, Minister Zdrowia wyraził jednoznaczne poparcie dla zaproponowanych
przedmiotowym projektem rozwiązań. Minister Zdrowia wskazał, że w ramach
koncepcji całościowego podejścia do zdrowia powinniśmy prowadzić spójną
politykę międzysektorową. Polityka ta musi uwzględniać konieczność ograniczenia
promocji produktów niekorzystnych dla zdrowia, ale także preferencyjnego
traktowania tych produktów, które charakteryzuje wyższa wartość odżywcza.
Z informacji przekazanych przez Ministra Zdrowia wynika, że produkty
bezalkoholowe i niskoalkoholowe stają się coraz bardziej dostępne i popularne jako
alternatywa dla tradycyjnych napojów alkoholowych. Z przeglądu literatury
dotyczącego spożywania napojów niskoalkoholowych i bezalkoholowych przez
osoby z zaburzeniami związanymi z nadmiernym piciem alkoholu, wynika,
że brakuje wystarczających dowodów, aby jednoznacznie wskazać zalecenia
dotyczące spożycia tych produktów przez osoby z zaburzeniami spożycia alkoholu,
osoby pijące ryzykownie i szkodliwie. Stwierdzono, że głód alkoholu wzrasta
po spożyciu napojów niskoalkoholowych i bezalkoholowych, a ten wzrost koreluje
z nasileniem uzależnienia od alkoholu. Wreszcie, osoby pijące dużo alkoholu mają
tendencję do spożywania napojów No/Low w połączeniu z regularnym spożyciem
alkoholu, a nie jako element regularnych wzorców picia.
Odpowiednia polityka fiskalna może pełnić funkcję nie tylko dochodową,
ale również prewencyjną i edukacyjną, wspierając działania na rzecz zdrowia
publicznego i odpowiedzialnych postaw społecznych. Takie jest też główne
uzasadnienie do proponowanych zmian.
-- 2 of 4 --
3/4
Powyższe wyjaśnienia w sposób kompleksowy odnoszą się do zasadniczej części
pytań zawartych w interpelacji.
W kontekście natomiast wyrażonej w interpelacji troski o spójność i jasność
systemu podatkowego dla przedsiębiorców zauważam, że w przypadku
wątpliwości dotyczących właściwej stawki podatku VAT dla danego towaru,
podatnicy mogą wystąpić do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej o wiążącą
informację stawkową (WIS), wydawaną w trybie art. 42a – 42i ustawy o VAT3,4.
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej jako organ wydający WIS posiada
odpowiednie narzędzia i kompetencje, aby w sposób sprawny i spójny wspierać
podatników w prawidłowym stosowaniu stawek VAT.
Przyjęcie w omawianym zakresie rozwiązań nie powinno prowadzić do trudności
w stosowaniu przepisów, zresztą zgłoszone w procesie konsultacji uwagi są
rzetelnie analizowane i projekt jest doskonalony, tak żeby planowane regulacje
były jak najbardziej czytelne dla podatników.
W zakresie pytania o uwzględnienie porównawczych analiz rozwiązań
stosowanych w innych państwach Unii Europejskiej w odniesieniu do omawianych
napojów zauważam, że OSR omawianego projektu zawiera stosowne odniesienie
się do tej kwestii – w pkt 3 OSR zawarto informację o stosowaniu stawek
obniżonych VAT w innych państwach członkowskich5.
Odnosząc się natomiast do możliwości przeznaczenia części wpływów z podatków
pośrednich związanych z rynkiem napojów alkoholowych i bezalkoholowych
na dedykowany fundusz profilaktyki uzależnień pragnę wyjaśnić, że podatek VAT
stanowi dochód budżetu państwa6. Wpływy z VAT nie są przypisane
do finansowania konkretnych, z góry określonych wydatków publicznych – zasilają
one wspólną pulę środków budżetowych, z której następnie finansowane są różne
wydatki państwa, ustalane w ustawie budżetowej.
W praktyce nie istnieje możliwość ani mechanizm prawny pozwalający
na bezpośrednie powiązanie konkretnych wpływów z VAT z określonym celem
(np. ochrona zdrowia, edukacja itp.). Tym samym podatek VAT nie jest podatkiem
celowym, a jego funkcją jest zapewnienie stabilnych i przewidywalnych wpływów
budżetowych, z których finansowane są wydatki związane z funkcjonowaniem
sfery publicznej, w tym wydatki na cele społeczne czy obronność kraju.
Jak wskazano powyżej, w ramach konsultacji publicznych, opiniowania oraz
uzgodnień międzyresortowych projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku
3 Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2025 r. poz. 775,
zpóźn. zm.).
4 Informacje na temat uzyskania WIS – na stronie https://www.kis.gov.pl/zalatwianie-
spraw/wydawanie-wiazacych-informacji/
5 Z informacji pozyskanych z dostępnych baz wynika, że w zakresie napojów
bezalkoholowych oraz napojów energetyzujących wiele państw członkowskich stosuje
stawkę podstawową VAT – w tym m.in. Bułgaria, Chorwacja, Czechy, Irlandia, Litwa, Łotwa,
Malta, Niemcy, Węgry, czy Włochy. Niektóre państwa stosują stawki obniżone.
w odniesieniu do określonych kategorii napojów (czasem przy wprowadzeniu dodatkowych
warunków dotyczących ich składu).
6 Art. 1 ust. 2 ustawy o VAT.
-- 3 of 4 --
4/4
od towarów i usług (UD 327) zostały zgłoszone uwagi, które są jeszcze
szczegółowo analizowane. W związku z powyższym na obecnym etapie prac
legislacyjnych nie jest możliwe przesądzenie o ostatecznym kształcie
projektowanych rozwiązań.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
w Ministerstwie Finansów
-- 4 of 4 --
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/4
Warszawa, 22 stycznia 2026 roku
Sprawa: Interpelacja nr 14369
Znak sprawy: PT1.054.1.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do interpelacji z 2 stycznia 2026 r. nr 14369 pana posła Janusza
Kowalskiego przedstawiam następujące wyjaśnienia.
W pierwszej kolejności zaznaczenia wymaga, że wprowadzenie do krajowego
porządku prawnego nowych rozwiązań legislacyjnych zawsze poprzedzone jest
dokonaniem oceny przewidywanych skutków społeczno-gospodarczych.
W odniesieniu do będącego przedmiotem wystąpienia projektu ustawy o zmianie
ustawy o podatku od towarów i usług (UD327)1 obowiązek ten został zrealizowany
poprzez dołączenie do projektu Oceny Skutków Regulacji (OSR)2.
Przepisy prawa nie nakładają jednak wymogu poprzedzania każdego projektu aktu
normatywnego przeprowadzeniem określonych badań empirycznych czy analiz
ilościowych. Ustawodawca może opierać się na wiedzy eksperckiej,
doświadczeniach praktycznych, dostępnych danych, obserwacjach rynku czy
dotychczasowym funkcjonowaniu systemu prawnego.
Z perspektywy ratio legis wprowadzanych regulacji, kluczowe znaczenie ma
celowość i proporcjonalność proponowanych rozwiązań, które co do zasady
powinny być uzasadnione realizacją określonego interesu publicznego.
Brak obowiązku przeprowadzenia ww. analiz czy badań nie oznacza przy tym
dowolności w stanowieniu prawa. Koniecznym jest wykazanie, że proponowane
rozwiązania są racjonalne, spójne z systemem prawnym oraz adekwatne
1 https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12404906
2 § 28 uchwały Rady Ministrów Nr 190 z dnia 29 października 2013 r. – Regulamin pracy
Rady Ministrów (M.P. z 2024 r. poz. 806 i z 2025 r. poz. 408).
-- 1 of 4 --
2/4
do zakładanego celu regulacji. Ocena ta następuje zarówno w trakcie prac
koncepcyjnych nad projektem, jak i na późniejszych etapach procesu
legislacyjnego, w tym w ramach konsultacji publicznych, uzgodnień i opiniowania.
Przechodząc zatem do wyrażonych w interpelacji wątpliwości dotyczących wpływu
projektowanych regulacji na funkcjonowanie rynku napojów bezalkoholowych
w Polsce uprzejmie informuję, że uzasadnienie do projektu ustawy o zmianie
ustawy o podatku od towarów i usług, jak również załączona do projektu OSR,
zawierają kompleksowe, wymagane przepisami prawa wyjaśnienia celu
wprowadzenia projektowanych zmian.
Podwyższenie stawki VAT na bezalkoholowe odpowiedniki napojów alkoholowych
wpisuje się w realizację odpowiedzialnej polityki społecznej państwa,
w szczególności w obszarze ochrony dzieci i młodzieży oraz kształtowania
właściwych nawyków konsumenckich. Produkty te, mimo braku w swoim składzie
alkoholu bądź jego niewielkiej ilości (która nie wpływa na zmianę ich statusu
klasyfikacyjnego jako napojów bezalkoholowych), często odwołują się do estetyki,
nazewnictwa i wzorców charakterystycznych dla napojów alkoholowych, co może
sprzyjać normalizacji ich spożywania już od najmłodszych lat. Dotyczy to w takim
samym stopniu napojów imitujących piwo, wino, drinki, jak i wskazany
w interpelacji cydr. Z tego względu wszystkie wskazane napoje zostały objęte
projektowanym rozwiązaniem w zakresie stawki podatku VAT i w świetle
przyjętych w projekcie założeń i celu regulacji nie ma żadnego uzasadnienia dla
odmiennego traktowania napoju bezalkoholowego będącego odpowiednikiem
cydru.
Ponadto, Minister Zdrowia wyraził jednoznaczne poparcie dla zaproponowanych
przedmiotowym projektem rozwiązań. Minister Zdrowia wskazał, że w ramach
koncepcji całościowego podejścia do zdrowia powinniśmy prowadzić spójną
politykę międzysektorową. Polityka ta musi uwzględniać konieczność ograniczenia
promocji produktów niekorzystnych dla zdrowia, ale także preferencyjnego
traktowania tych produktów, które charakteryzuje wyższa wartość odżywcza.
Z informacji przekazanych przez Ministra Zdrowia wynika, że produkty
bezalkoholowe i niskoalkoholowe stają się coraz bardziej dostępne i popularne jako
alternatywa dla tradycyjnych napojów alkoholowych. Z przeglądu literatury
dotyczącego spożywania napojów niskoalkoholowych i bezalkoholowych przez
osoby z zaburzeniami związanymi z nadmiernym piciem alkoholu, wynika,
że brakuje wystarczających dowodów, aby jednoznacznie wskazać zalecenia
dotyczące spożycia tych produktów przez osoby z zaburzeniami spożycia alkoholu,
osoby pijące ryzykownie i szkodliwie. Stwierdzono, że głód alkoholu wzrasta
po spożyciu napojów niskoalkoholowych i bezalkoholowych, a ten wzrost koreluje
z nasileniem uzależnienia od alkoholu. Wreszcie, osoby pijące dużo alkoholu mają
tendencję do spożywania napojów No/Low w połączeniu z regularnym spożyciem
alkoholu, a nie jako element regularnych wzorców picia.
Odpowiednia polityka fiskalna może pełnić funkcję nie tylko dochodową,
ale również prewencyjną i edukacyjną, wspierając działania na rzecz zdrowia
publicznego i odpowiedzialnych postaw społecznych. Takie jest też główne
uzasadnienie do proponowanych zmian.
-- 2 of 4 --
3/4
Powyższe wyjaśnienia w sposób kompleksowy odnoszą się do zasadniczej części
pytań zawartych w interpelacji.
W kontekście natomiast wyrażonej w interpelacji troski o spójność i jasność
systemu podatkowego dla przedsiębiorców zauważam, że w przypadku
wątpliwości dotyczących właściwej stawki podatku VAT dla danego towaru,
podatnicy mogą wystąpić do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej o wiążącą
informację stawkową (WIS), wydawaną w trybie art. 42a – 42i ustawy o VAT3,4.
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej jako organ wydający WIS posiada
odpowiednie narzędzia i kompetencje, aby w sposób sprawny i spójny wspierać
podatników w prawidłowym stosowaniu stawek VAT.
Przyjęcie w omawianym zakresie rozwiązań nie powinno prowadzić do trudności
w stosowaniu przepisów, zresztą zgłoszone w procesie konsultacji uwagi są
rzetelnie analizowane i projekt jest doskonalony, tak żeby planowane regulacje
były jak najbardziej czytelne dla podatników.
W zakresie pytania o uwzględnienie porównawczych analiz rozwiązań
stosowanych w innych państwach Unii Europejskiej w odniesieniu do omawianych
napojów zauważam, że OSR omawianego projektu zawiera stosowne odniesienie
się do tej kwestii – w pkt 3 OSR zawarto informację o stosowaniu stawek
obniżonych VAT w innych państwach członkowskich5.
Odnosząc się natomiast do możliwości przeznaczenia części wpływów z podatków
pośrednich związanych z rynkiem napojów alkoholowych i bezalkoholowych
na dedykowany fundusz profilaktyki uzależnień pragnę wyjaśnić, że podatek VAT
stanowi dochód budżetu państwa6. Wpływy z VAT nie są przypisane
do finansowania konkretnych, z góry określonych wydatków publicznych – zasilają
one wspólną pulę środków budżetowych, z której następnie finansowane są różne
wydatki państwa, ustalane w ustawie budżetowej.
W praktyce nie istnieje możliwość ani mechanizm prawny pozwalający
na bezpośrednie powiązanie konkretnych wpływów z VAT z określonym celem
(np. ochrona zdrowia, edukacja itp.). Tym samym podatek VAT nie jest podatkiem
celowym, a jego funkcją jest zapewnienie stabilnych i przewidywalnych wpływów
budżetowych, z których finansowane są wydatki związane z funkcjonowaniem
sfery publicznej, w tym wydatki na cele społeczne czy obronność kraju.
Jak wskazano powyżej, w ramach konsultacji publicznych, opiniowania oraz
uzgodnień międzyresortowych projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku
3 Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2025 r. poz. 775,
zpóźn. zm.).
4 Informacje na temat uzyskania WIS – na stronie https://www.kis.gov.pl/zalatwianie-
spraw/wydawanie-wiazacych-informacji/
5 Z informacji pozyskanych z dostępnych baz wynika, że w zakresie napojów
bezalkoholowych oraz napojów energetyzujących wiele państw członkowskich stosuje
stawkę podstawową VAT – w tym m.in. Bułgaria, Chorwacja, Czechy, Irlandia, Litwa, Łotwa,
Malta, Niemcy, Węgry, czy Włochy. Niektóre państwa stosują stawki obniżone.
w odniesieniu do określonych kategorii napojów (czasem przy wprowadzeniu dodatkowych
warunków dotyczących ich składu).
6 Art. 1 ust. 2 ustawy o VAT.
-- 3 of 4 --
4/4
od towarów i usług (UD 327) zostały zgłoszone uwagi, które są jeszcze
szczegółowo analizowane. W związku z powyższym na obecnym etapie prac
legislacyjnych nie jest możliwe przesądzenie o ostatecznym kształcie
projektowanych rozwiązań.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
w Ministerstwie Finansów
-- 4 of 4 --