Interpelacja nr 14339
Interpelacja w sprawie zagrożeń związanych z rekultywacją hałd odpadów pogórniczych na Śląsku, w szczególności na terenie Pszowa i Radlina
Zgłaszający:
•
Adresat:
Klimat, Energia i Środowisko (88%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie zagrożeń związanych z rekultywacją hałd odpadów pogórniczych na Śląsku, w szczególności na terenie Pszowa i Radlina
Interpelacja nr 14339
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie zagrożeń związanych z rekultywacją hałd odpadów pogórniczych na Śląsku, w szczególności na terenie Pszowa i Radlina
Zgłaszający: Marek Krząkała
Data wpływu: 22-12-2025
Szanowna Pani Minister!
W związku z narastającymi niepokojami społecznymi dotyczącymi zapożarowania oraz rekultywacji hałdy odpadów pogórniczych „Wrzosy I” na terenie miasta Pszów, a także mając na uwadze problemy ujawnione podczas prowadzenia prac rekultywacyjnych na hałdzie w Radlinie, gdzie doszło do tragicznego wypadku śmiertelnego pracownika, zwracam się do Pani Minister o przeanalizowanie obecnego stanu prawnego w tym zakresie pod kątem zabezpieczenia zdrowotnego mieszkańców terenów górniczych.
Planowana likwidacja zapożarowania połączona z rekultywacją obszaru hałd jest procesem wyjątkowo złożonym, wymagającym specjalistycznych badań, wiedzy oraz analiz. Jednocześnie wiąże się ona z realnymi zagrożeniami zarówno dla pracowników realizujących roboty, jak i dla mieszkańców terenów sąsiadujących z tymi obiektami. Doświadczenia związane z prowadzonymi pracami w Radlinie, zakończone tragicznym wypadkiem śmiertelnym, a wcześniej innymi niepokojącymi zdarzeniami, potęgują obawy lokalnych społeczności i każą ze szczególną uwagą spojrzeć na bezpieczeństwo planowanych działań w Pszowie. Według relacji mieszkańców emisje pyłów z hałd zawierają metale ciężkie (m.in. kadm, ołów), osiadają one na okolicznych nieruchomościach, a stale zapożarowana hałda negatywnie wpływa na jakość powietrza i zdrowie (w tym wzrost przypadków nowotworów oraz chorób tarczycy).
Przez dekady prace rekultywacyjne i nadzór nad hałdami prowadzone były bez efektywnego nadzoru zewnętrznego – jak wskazują lokalni mieszkańcy i relacje mediów od lat monitoring i działania naprawcze nie przynoszą oczekiwanych rezultatów, a hałdy pozostają źródłem emisji szkodliwych pyłów. Mając na uwadze powyższe, a także doświadczenia z Radlina, gdzie realizacja prac rekultywacyjnych realizowana na zlecenie PGG SA ujawniła skalę ryzyk związanych z bezpieczeństwem pracowników, zasadnym wydaje się podjęcie dodatkowych działań informacyjnych i nadzorczych również w odniesieniu do planowanej rekultywacji hałdy w Pszowie należącej do SRK SA.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
Jakie instrumenty nadzorcze i kontrolne pozostają w dyspozycji ministra wobec SRK SA i PGG SA w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa prac rekultywacyjnych, w szczególności w kontekście tragicznego wypadku śmiertelnego, do którego doszło podczas prac na hałdzie w Radlinie oraz likwidacji zapożarowania na terenie hałdy w Pszowie?
Czy w związku z ujawnianymi w mediach informacjami na temat nieprawidłowości przy rekultywacji hałd przewidziano dodatkowe procedury bezpieczeństwa lub wzmocniony nadzór państwowy uwzględniający specyfikę obiektu zapożarowanego?
Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie jednolitych standardów lub dobrych praktyk w zakresie obowiązkowych działań informacyjnych i konsultacyjnych wobec lokalnych społeczności przy realizacji rekultywacji hałd odpadów pogórniczych?
Jakie działania zostały lub zostaną podjęte przez ministerstwo w celu zapewnienia pełnej transparentności oraz bezpieczeństwa procesów rekultywacji hałd realizowanych przez Spółkę Restrukturyzacji Kopalń SA oraz PGG SA?
Jakie działania ministerstwo podjęło lub planuje podjąć celem skutecznej ochrony zdrowia i środowiska mieszkańców Radlina, Rydułtów, Pszowa oraz innych miejscowości dotkniętych oddziaływaniem hałd odpadów pogórniczych, w szczególności hałdy „Marcel”?
Czy i w jakim zakresie zostały przeprowadzone badania środowiskowe i zdrowotne (np. pomiary stężeń pyłów PM10/PM2.5, metali ciężkich w powietrzu, wodzie i glebie oraz analizy zachorowań) na obszarach wokół hałd? Jakie są ich wyniki i jakie działania naprawcze z nich wynikają?
Czy ministerstwo planuje zmianę kwalifikacji prawnej hałdy „Marcel” – np. ze „zwykłego składowiska odpadów komunalnych” na obiekt podlegający rygorom tzw. ustawy górniczej/wyrobisk wydobywczych, co mogłoby zwiększyć możliwości nadzorcze państwa?
Jakie mechanizmy nadzoru i egzekucji obowiązujących norm środowiskowych są stosowane wobec właściciela hałd oraz firm realizujących rekultywację na zlecenie właścicieli?
Czy nie należy rozważyć zmiany prawa polegającej na wydawaniu decyzji czasowej na rekultywację hałd pogórniczych przez marszałka województwa, a nie bezterminowej, tak aby organ wydający miał możliwość podejmowania działań zaradczych w sytuacji zaistnienia nieprawidłowości?
Z wyrazami szacunku
Marek Krząkała
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 14339
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie zagrożeń związanych z rekultywacją hałd odpadów pogórniczych na Śląsku, w szczególności na terenie Pszowa i Radlina
Zgłaszający: Marek Krząkała
Data wpływu: 22-12-2025
Szanowna Pani Minister!
W związku z narastającymi niepokojami społecznymi dotyczącymi zapożarowania oraz rekultywacji hałdy odpadów pogórniczych „Wrzosy I” na terenie miasta Pszów, a także mając na uwadze problemy ujawnione podczas prowadzenia prac rekultywacyjnych na hałdzie w Radlinie, gdzie doszło do tragicznego wypadku śmiertelnego pracownika, zwracam się do Pani Minister o przeanalizowanie obecnego stanu prawnego w tym zakresie pod kątem zabezpieczenia zdrowotnego mieszkańców terenów górniczych.
Planowana likwidacja zapożarowania połączona z rekultywacją obszaru hałd jest procesem wyjątkowo złożonym, wymagającym specjalistycznych badań, wiedzy oraz analiz. Jednocześnie wiąże się ona z realnymi zagrożeniami zarówno dla pracowników realizujących roboty, jak i dla mieszkańców terenów sąsiadujących z tymi obiektami. Doświadczenia związane z prowadzonymi pracami w Radlinie, zakończone tragicznym wypadkiem śmiertelnym, a wcześniej innymi niepokojącymi zdarzeniami, potęgują obawy lokalnych społeczności i każą ze szczególną uwagą spojrzeć na bezpieczeństwo planowanych działań w Pszowie. Według relacji mieszkańców emisje pyłów z hałd zawierają metale ciężkie (m.in. kadm, ołów), osiadają one na okolicznych nieruchomościach, a stale zapożarowana hałda negatywnie wpływa na jakość powietrza i zdrowie (w tym wzrost przypadków nowotworów oraz chorób tarczycy).
Przez dekady prace rekultywacyjne i nadzór nad hałdami prowadzone były bez efektywnego nadzoru zewnętrznego – jak wskazują lokalni mieszkańcy i relacje mediów od lat monitoring i działania naprawcze nie przynoszą oczekiwanych rezultatów, a hałdy pozostają źródłem emisji szkodliwych pyłów. Mając na uwadze powyższe, a także doświadczenia z Radlina, gdzie realizacja prac rekultywacyjnych realizowana na zlecenie PGG SA ujawniła skalę ryzyk związanych z bezpieczeństwem pracowników, zasadnym wydaje się podjęcie dodatkowych działań informacyjnych i nadzorczych również w odniesieniu do planowanej rekultywacji hałdy w Pszowie należącej do SRK SA.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
Jakie instrumenty nadzorcze i kontrolne pozostają w dyspozycji ministra wobec SRK SA i PGG SA w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa prac rekultywacyjnych, w szczególności w kontekście tragicznego wypadku śmiertelnego, do którego doszło podczas prac na hałdzie w Radlinie oraz likwidacji zapożarowania na terenie hałdy w Pszowie?
Czy w związku z ujawnianymi w mediach informacjami na temat nieprawidłowości przy rekultywacji hałd przewidziano dodatkowe procedury bezpieczeństwa lub wzmocniony nadzór państwowy uwzględniający specyfikę obiektu zapożarowanego?
Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie jednolitych standardów lub dobrych praktyk w zakresie obowiązkowych działań informacyjnych i konsultacyjnych wobec lokalnych społeczności przy realizacji rekultywacji hałd odpadów pogórniczych?
Jakie działania zostały lub zostaną podjęte przez ministerstwo w celu zapewnienia pełnej transparentności oraz bezpieczeństwa procesów rekultywacji hałd realizowanych przez Spółkę Restrukturyzacji Kopalń SA oraz PGG SA?
Jakie działania ministerstwo podjęło lub planuje podjąć celem skutecznej ochrony zdrowia i środowiska mieszkańców Radlina, Rydułtów, Pszowa oraz innych miejscowości dotkniętych oddziaływaniem hałd odpadów pogórniczych, w szczególności hałdy „Marcel”?
Czy i w jakim zakresie zostały przeprowadzone badania środowiskowe i zdrowotne (np. pomiary stężeń pyłów PM10/PM2.5, metali ciężkich w powietrzu, wodzie i glebie oraz analizy zachorowań) na obszarach wokół hałd? Jakie są ich wyniki i jakie działania naprawcze z nich wynikają?
Czy ministerstwo planuje zmianę kwalifikacji prawnej hałdy „Marcel” – np. ze „zwykłego składowiska odpadów komunalnych” na obiekt podlegający rygorom tzw. ustawy górniczej/wyrobisk wydobywczych, co mogłoby zwiększyć możliwości nadzorcze państwa?
Jakie mechanizmy nadzoru i egzekucji obowiązujących norm środowiskowych są stosowane wobec właściciela hałd oraz firm realizujących rekultywację na zlecenie właścicieli?
Czy nie należy rozważyć zmiany prawa polegającej na wydawaniu decyzji czasowej na rekultywację hałd pogórniczych przez marszałka województwa, a nie bezterminowej, tak aby organ wydający miał możliwość podejmowania działań zaradczych w sytuacji zaistnienia nieprawidłowości?
Z wyrazami szacunku
Marek Krząkała
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Anita Sowińska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Dużo ogólników
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
60%
Konkretność
40%
Odpowiedź zawiera znaczną ilość ogólników lub zapowiedzi dalszych analiz przy ograniczonej liczbie konkretów.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
12
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
3.8 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (12)
- Wykryto zwrot wymijający: „nie posiada informacji” (brak danych / ewidencji w resorcie)
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„nie posiada informacji”
(brak danych / ewidencji w resorcie)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
12770 znaków
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DGO-WO.0500.1.2026.ML
4163695.17102419.13874046
Warszawa, 15-02-2026
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację Posła Marka Krząkały (znak: K10INT14339).
Temat: zagrożenia związane z rekultywacją hałd odpadów pogórniczych na Śląsku,
w szczególności na terenie Pszowa i Radlina.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Posła Marka Krząkały w sprawie zagrożeń związanych
z rekultywacją hałd odpadów pogórniczych na Śląsku, w szczególności na terenie Pszowa
i Radlina (K10INT14339), uprzejmie informuję, że zakres przedmiotowej interpelacji
wychodzi znacznie poza właściwość Ministra Klimatu i Środowiska, w związku z czym
Ministerstwo Klimatu i Środowiska zwróciło się do Ministerstwa Aktywów Państwowych,
z prośbą o udzielenie odrębnej odpowiedzi na pytania Pana Posła, które pozostają w ich
właściwości. Natomiast poniżej przedstawiam odpowiedź na zapytania, które pozostają we
właściwości Ministra Klimatu i Środowiska.
Z informacji uzyskanych od Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska wynika, że
w ramach Państwowego Monitoringu Środowisku (dalej: „PMŚ”) nie prowadzi się ciągłego
monitoringu jakości powietrza, wód i gleb bezpośrednio przy hałdach. W ramach PMŚ nie
bada się również materiałów nagromadzonych na składowiskach (hałdach) odpadów.
Skład gazów i pyłów ze składowisk (hałd) odpadów, powinien być badany przez
zarządzających lub eksploatujących składowisko (hałdę) lub jednostkę zobowiązaną do
likwidacji zapożarowania hałdy, na podstawie odpowiednich decyzji administracyjnych.
Również kwestie zdrowotne dotyczące analiz zachorowań na obszarach hałd nie należą do
kompetencji GIOŚ.
W ramach PMŚ GIOŚ prowadzi monitoring jakości powietrza na terenie miast Pszowa,
Radlina i Rydułtów. Oceny jakości powietrza w ramach PMŚ wykonuje się w cyklach
rocznych. Roczna ocena jakości powietrza za rok 2025, zgodnie z ustawą Prawo ochrony
środowiska (dalej: ,,POŚ”), zostanie opracowana do 30 kwietnia br. i po tym terminie mogą
być udostępniane dane dotyczące jakości powietrza za rok 2025.
Jakość powietrza na terenie Pszowa, Radlina i Rydułtów za rok 2024 określono na
podstawie obiektywnego szacowania, w oparciu o wyniki modelowania matematycznego
transportu i przemian substancji w powietrzu. W tym modelowaniu uwzględniona jest
emisja ze składowisk odpadów, w tym z hałd odpadów pogórniczych. Modelowanie
-- 1 of 5 --
matematyczne dla wybranych substancji na potrzeby rocznej oceny jakości powietrza
w strefach w Polsce, zgodnie z zapisami ustawy Prawo ochrony środowiska, jest
wykonywane przez Instytut Ochrony Środowiska – Państwowy Instytut Badawczy (IOŚ-
PIB).
W tabeli 1 przedstawiono wyniki stężeń średniorocznych zanieczyszczeń powietrza
w gminach Pszów, Radlin i Rydułtowy za 2024 r., uzyskane na podstawie wyników
obiektywnego szacowania w oparciu o wyniki modelowania matematycznego.
Tabela 1. Wartości stężeń średniorocznych zanieczyszczeń powietrza w gminach Pszów,
Radlin i Rydułtowy w 2024 r., uzyskane na podstawie wyników obiektywnego szacowania
w oparciu o wyniki modelowania matematycznego.
Rok Gmina NO2
μg/m3
SO2
μg/m3
PM10
μg/m3
PM2,5
μg/m3
Benzen
μg/m3
Pb
μg/m3
As
ng/m3
Cd
ng/m3
Ni
ng/m3
BaP
ng/m3
CO
mg/m3
Pszów 13-15 5-6 26-35 18-20 1 0,01 0,6 0,3 0,9 2-9 0,4
Radlin 15-25 6-9 27-40 20 1 0,01 0,9-4 0,3 0,9 2-9 0,4
2024 Rytułtow
y 14-18 6-7 28-39 20 1 0,01 0,6-1 0,3 0,9 3-9 0,4
Poziom
dopuszcza
lny/
docelowy
*) dla
stężeń
średnio-
rocznych
40 20** 40 20 5 0,5 6 5 20 1 10
*) dopuszczalne/docelowe poziomy substancji w powietrzu określone w rozporządzeniu [2],
**) wg kryterium dla ochrony roślin [2]
Stężenia dwutlenku azotu, dwutlenku siarki, pyłu zawieszonego PM10 i PM2,5, benzo(a)pirenu, arsenu w pyle zawieszonym
PM10,uzyskano na podstawie wyników obiektywnego szacowania w oparciu o wyniki modelowania matematycznego, natomiast stężenia
benzenu, ołowiu, kadmu, niklu i tlenku węgla uzyskano na podstawie pomiarów z najbliższej stacji.
Zgodnie z powyższą tabelą przekroczenia w ww. gminach w 2024 r. wystąpiły dla
benzo(a)pirenu w pyle zawieszonym PM10. Ponadto należy wskazać, że dokumentem
określającym działania naprawcze, w przypadku przekroczenia dopuszczalnych norm
w powietrzu, są programy ochrony powietrza. W przypadku województwa śląskiego
obowiązuje zaktualizowany program ochrony powietrza dla województwa śląskiego z dnia
20 listopada 2023 r. Dodatkowo informuję, że sprawa uciążliwości związanych
z rekultywacją hałd na terenie Radlina i Pszowa była przedmiotem kontroli Śląskiego
Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej Śląski WIOŚ), których ustalenia są
przedstawione poniżej.
Hałda Marcel w Radlinie związana jest z działalnością Kopalni Węgla Kamiennego ROW
Ruch Marcel, należącej do Polskiej Grupy Górniczej S.A. i znajdującej się na przedmiotowej
hałdzie skały płonnej oraz innych rodzajów odpadów pogórniczych. Ze względu na rodzaj
zgromadzonych odpadów następuje ich miejscowy samozapłon, powodując liczne
-- 2 of 5 --
osuwiska, zapadliska oraz zapożarowanie masywu hałdy, co skutkuje okresową emisją
zanieczyszczeń pyłowo-gazowych do powietrza. Dodatkową przyczyną pylenia jest także
realizowany proces rekultywacji hałdy, w ramach którego prowadzone są procesy
przetwarzania i odzysku znajdujących się tam odpadów. W ramach badań środowiskowych
Centralne Laboratorium Badawcze GIOŚ, na zlecenie Śląskiego WIOŚ, zainstalowało
w dniu 27 sierpnia 2025 r. w pobliżu hałdy 6 próbników na opad pyłu w miejscach
związanych z pobytem ludności. Planowany jest roczny okres trwania pomiarów, a ich
celem jest określenie skali uciążliwości powodowanych oddziaływaniem hałdy, poprzez
porównanie wyników badań z wartością odniesienia dla opadu pyłu, określoną
w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 26 stycznia 2010 r.
w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu.
Analogiczne badania wykonywane były również w latach ubiegłych – w okresie od
29 listopada 2019 r. do 20 listopada 2020 r., czyli przez okres roku, a pomiary opadu pyłu
przeprowadzone zostały na terenie Radlina, w trzech lokalizacjach - ulice: Wrzosowa,
Rymera i Kostki Napierskiego. W żadnej z ww. lokalizacji nie stwierdzono przekroczeń
rocznej wartości odniesienia dla opadu pyłu, określonej w ww. rozporządzeniu,
wynoszącej 200 g/m2 x rok.
Jeśli chodzi o Hałdę WRZOSY w Pszowie, jest ona związana z działalnością Kopalni Węgla
Kamiennego „Rydułtowy-Anna”, należącej do Kompanii Węglowej S.A. Niezorganizowana
emisja zanieczyszczeń pyłowo-gazowych z hałdy powodowana jest jej aktywnością
termiczną, wynikającą z rodzaju znajdujących się na niej odpadów pogórniczych.
W ramach badań środowiskowych Centralne Laboratorium Badawcze GIOŚ (CLB), na
zlecenie Śląskiego WIOŚ, przeprowadziło badania stanu zanieczyszczenia powietrza
w rejonie hałdy Wrzosy. Celem badań było określenie stężeń w powietrzu dla
następujących zanieczyszczeń: sumy węglowodorów aromatycznych, fenolu,
siarkowodoru i amoniaku. Przedmiotowe badania przeprowadzone zostały w listopadzie
2023 r., a uzyskane wyniki porównano z wartościami odniesienia tych substancji
w powietrzu wynikającymi z ww. rozporządzenia – wyniki stężeń badanych substancji nie
wykazały przekroczeń wartości odniesienia. Mając jednak na uwadze napływające do
Śląskiego WIOŚ interwencje dotyczące uciążliwości wynikających z zapożarowania hałdy,
w dniu 9 stycznia 2026 r. w pobliżu hałdy, w miejscu uzgodnionym z Burmistrzem Miasta
Pszowa, CLB GIOŚ ustawiło na zlecenie Śląskiego WIOŚ ambulans pomiarowy, którego
celem jest zbadanie stanu zanieczyszczenia powietrza w zakresie: pyłu zawieszonego, pyłu
PM 10, pyłu PM 2,5, amoniaku, siarkowodoru, fenolu, węglowodorów aromatycznych,
dwutlenku siarki, dwutlenku azotu, benzenu, toluenu, ksylenu oraz benzo-a-pirenu.
Pomiary są obecnie w toku.
Jeśli chodzi o hałdę Marcel w Radlinie, Śląski WIOŚ w okresie od 14 września do
27 listopada 2023 r. przeprowadził kontrolę firmy Barosz – Gwimet Sp. z o.o., która
realizuje prace związane z rekultywacją przedmiotowej hałdy wraz z wykonywaniem
procesów przetwarzania i odzysku odpadów. Przeprowadzona kontrola wykazała
nieprawidłowości w zakresie gospodarowania odpadami, tj. gospodarowanie odpadami
niezgodnie z zezwoleniem posiadanym przez podmiot. Uwzględniając powyższe ustalenia,
Śląski WIOŚ wszczął postępowanie administracyjne w sprawie wymierzenia Barosz –
Gwimet Sp. z o.o. administracyjnej kary pieniężnej za gospodarowanie odpadami
-- 3 of 5 --
niezgodnie z posiadanym zezwoleniem. Postępowanie jest w toku. Ponadto, w związku
z napływającymi do Śląskiego WIOŚ interwencjami na uciążliwości powodowane pracami
prowadzonymi na terenie przedmiotowej hałdy, w dniu 17 grudnia 2025 r. Śląski WIOŚ
rozpoczął kolejną kontrolę w zakresie przestrzegania przez Spółkę Barosz – Gwimet
przepisów ustawy o odpadach w trakcie prac, o których mowa powyżej. W przypadku
hałdy Wrzosy w Pszowie, jak wynika z informacji posiadanych przez Śląskiego WIOŚ,
Starosta Wodzisławski decyzją z dnia 31 grudnia 2010 r. (ze zmianami), wydaną na
podstawie art. 362 ustawy Prawo ochrony środowiska, nałożył na właściciela hałdy, tj.
Spółkę Restrukturyzacji Kopalń S.A. z siedzibą w Bytomiu (dalej: SRK), obowiązek
wybrania materiału aktywnego termicznie oraz jego schłodzenie i przywrócenie ww.
terenu do stanu właściwego, w terminie do 31 grudnia 2027 r. Z ustaleń poczynionych
przez Śląskiego WIOŚ wynika również, że SRK S.A. rozpoczęła procedurę weryfikacji
złożonych ofert na rekultywację hałdy i planuje rozpoczęcie prac rekultywacyjnych
w I kwartale 2026 r. W związku z powyższym, realizacja przez SRK S.A. obowiązku
wynikającego z wymienionej wyżej decyzji jest obecnie w fazie wstępnej. Jednocześnie
z informacji przekazanych przez Śląskiego WIOŚ wynika, że aktualnie na terenie hałdy
brak jest działań, które wymagałyby uzyskania decyzji administracyjnych o charakterze
zezwalającym, ustalających warunki korzystania ze środowiska mogące podlegać kontroli
Śląskiego WIOŚ. W szczególności Śląski WIOŚ nie posiada informacji potwierdzających
prowadzenie rekultywacji hałdy, czy też prowadzenie na jej terenie prac wydobywczych
lub procesów przetwarzania odpadów. W związku z powyższym, na obecnym etapie nie
ma formalno-prawnych podstaw do podjęcia działań kontrolnych w odniesieniu do ww.
obiektu. Ponadto należy zaznaczyć, że w przypadku wydania decyzji w sprawie
rekultywacji przedmiotowego terenu, organem odpowiedzialnym za jej wykonanie byłby
organ wydający takową decyzję.
Ponadto w odniesieniu do zmiany klasyfikacji hałdy Marcel uprzejmie informuję, że
z informacji posiadanych przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska wynika, że na
wskazanej hałdzie nie są składowane odpady oraz nie posiada ona ani statusu składowiska
odpadów ani obiektu unieszkodliwiania odpadów wydobywczych. W związku
z powyższym, taka hałda nie może podlegać w tym zakresie pod przepisy ustawy
o odpadach oraz ustawy o odpadach wydobywczych.
Natomiast w odniesieniu do zmiany przepisów polegających na wydawaniu decyzji
czasowej na rekultywację hałd pogórniczych, uprzejmie informuję, że obecnie nie planuje
się zmian prawa w ww. zakresie. Zgodę na wydobywanie odpadów wydaje się
bezterminowo, z uwagi na charakter i celowość przedsięwzięcia. Celem wydania zgody na
wydobywanie odpadów jest wydobycie określonej masy odpadów, gdzie ze względu na
różne czynniki techniczne i organizacyjne, w większości przypadków nie ma możliwości
określenia terminu w jakim odpady zostaną wydobyte. Należy zaznaczyć, że zgoda na
wydobywanie odpadów określa m. in. rodzaj i masę odpadów dopuszczonych do
wydobycia oraz sposób zapobiegania negatywnemu oddziaływaniu wydobywania
odpadów na życie lub zdrowie ludzi oraz na środowisko.
Ustawodawca nie przewidział możliwości cofnięcia zgody na wydobycie odpadów ze
względu na aspekt środowiskowy - gdyż jeżeli zachodzą przesłanki wskazujące na
konieczność wydobycia odpadów to cofnięcie zgody na wydobywanie odpadów
-- 4 of 5 --
i wstrzymanie wydobycia odpadów może przyczynić się w perspektywie krótkoterminowej
jak i długoterminowej do wystąpienia negatywnego oddziaływania tych odpadów na
środowisko oraz ludzi.
Równocześnie należy zaznaczyć, że cofnięcie zgody na wydobywanie odpadów wiązałoby
się z zaprzestaniem prowadzenia prac związanych z wydobywaniem odpadów, co mogłoby
przyczynić się do wystąpienia niekontrolowanego rozprzestrzenienia się zjawisk
pożarowych.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM.
-- 5 of 5 --
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DGO-WO.0500.1.2026.ML
4163695.17102419.13874046
Warszawa, 15-02-2026
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację Posła Marka Krząkały (znak: K10INT14339).
Temat: zagrożenia związane z rekultywacją hałd odpadów pogórniczych na Śląsku,
w szczególności na terenie Pszowa i Radlina.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Posła Marka Krząkały w sprawie zagrożeń związanych
z rekultywacją hałd odpadów pogórniczych na Śląsku, w szczególności na terenie Pszowa
i Radlina (K10INT14339), uprzejmie informuję, że zakres przedmiotowej interpelacji
wychodzi znacznie poza właściwość Ministra Klimatu i Środowiska, w związku z czym
Ministerstwo Klimatu i Środowiska zwróciło się do Ministerstwa Aktywów Państwowych,
z prośbą o udzielenie odrębnej odpowiedzi na pytania Pana Posła, które pozostają w ich
właściwości. Natomiast poniżej przedstawiam odpowiedź na zapytania, które pozostają we
właściwości Ministra Klimatu i Środowiska.
Z informacji uzyskanych od Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska wynika, że
w ramach Państwowego Monitoringu Środowisku (dalej: „PMŚ”) nie prowadzi się ciągłego
monitoringu jakości powietrza, wód i gleb bezpośrednio przy hałdach. W ramach PMŚ nie
bada się również materiałów nagromadzonych na składowiskach (hałdach) odpadów.
Skład gazów i pyłów ze składowisk (hałd) odpadów, powinien być badany przez
zarządzających lub eksploatujących składowisko (hałdę) lub jednostkę zobowiązaną do
likwidacji zapożarowania hałdy, na podstawie odpowiednich decyzji administracyjnych.
Również kwestie zdrowotne dotyczące analiz zachorowań na obszarach hałd nie należą do
kompetencji GIOŚ.
W ramach PMŚ GIOŚ prowadzi monitoring jakości powietrza na terenie miast Pszowa,
Radlina i Rydułtów. Oceny jakości powietrza w ramach PMŚ wykonuje się w cyklach
rocznych. Roczna ocena jakości powietrza za rok 2025, zgodnie z ustawą Prawo ochrony
środowiska (dalej: ,,POŚ”), zostanie opracowana do 30 kwietnia br. i po tym terminie mogą
być udostępniane dane dotyczące jakości powietrza za rok 2025.
Jakość powietrza na terenie Pszowa, Radlina i Rydułtów za rok 2024 określono na
podstawie obiektywnego szacowania, w oparciu o wyniki modelowania matematycznego
transportu i przemian substancji w powietrzu. W tym modelowaniu uwzględniona jest
emisja ze składowisk odpadów, w tym z hałd odpadów pogórniczych. Modelowanie
-- 1 of 5 --
matematyczne dla wybranych substancji na potrzeby rocznej oceny jakości powietrza
w strefach w Polsce, zgodnie z zapisami ustawy Prawo ochrony środowiska, jest
wykonywane przez Instytut Ochrony Środowiska – Państwowy Instytut Badawczy (IOŚ-
PIB).
W tabeli 1 przedstawiono wyniki stężeń średniorocznych zanieczyszczeń powietrza
w gminach Pszów, Radlin i Rydułtowy za 2024 r., uzyskane na podstawie wyników
obiektywnego szacowania w oparciu o wyniki modelowania matematycznego.
Tabela 1. Wartości stężeń średniorocznych zanieczyszczeń powietrza w gminach Pszów,
Radlin i Rydułtowy w 2024 r., uzyskane na podstawie wyników obiektywnego szacowania
w oparciu o wyniki modelowania matematycznego.
Rok Gmina NO2
μg/m3
SO2
μg/m3
PM10
μg/m3
PM2,5
μg/m3
Benzen
μg/m3
Pb
μg/m3
As
ng/m3
Cd
ng/m3
Ni
ng/m3
BaP
ng/m3
CO
mg/m3
Pszów 13-15 5-6 26-35 18-20 1 0,01 0,6 0,3 0,9 2-9 0,4
Radlin 15-25 6-9 27-40 20 1 0,01 0,9-4 0,3 0,9 2-9 0,4
2024 Rytułtow
y 14-18 6-7 28-39 20 1 0,01 0,6-1 0,3 0,9 3-9 0,4
Poziom
dopuszcza
lny/
docelowy
*) dla
stężeń
średnio-
rocznych
40 20** 40 20 5 0,5 6 5 20 1 10
*) dopuszczalne/docelowe poziomy substancji w powietrzu określone w rozporządzeniu [2],
**) wg kryterium dla ochrony roślin [2]
Stężenia dwutlenku azotu, dwutlenku siarki, pyłu zawieszonego PM10 i PM2,5, benzo(a)pirenu, arsenu w pyle zawieszonym
PM10,uzyskano na podstawie wyników obiektywnego szacowania w oparciu o wyniki modelowania matematycznego, natomiast stężenia
benzenu, ołowiu, kadmu, niklu i tlenku węgla uzyskano na podstawie pomiarów z najbliższej stacji.
Zgodnie z powyższą tabelą przekroczenia w ww. gminach w 2024 r. wystąpiły dla
benzo(a)pirenu w pyle zawieszonym PM10. Ponadto należy wskazać, że dokumentem
określającym działania naprawcze, w przypadku przekroczenia dopuszczalnych norm
w powietrzu, są programy ochrony powietrza. W przypadku województwa śląskiego
obowiązuje zaktualizowany program ochrony powietrza dla województwa śląskiego z dnia
20 listopada 2023 r. Dodatkowo informuję, że sprawa uciążliwości związanych
z rekultywacją hałd na terenie Radlina i Pszowa była przedmiotem kontroli Śląskiego
Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej Śląski WIOŚ), których ustalenia są
przedstawione poniżej.
Hałda Marcel w Radlinie związana jest z działalnością Kopalni Węgla Kamiennego ROW
Ruch Marcel, należącej do Polskiej Grupy Górniczej S.A. i znajdującej się na przedmiotowej
hałdzie skały płonnej oraz innych rodzajów odpadów pogórniczych. Ze względu na rodzaj
zgromadzonych odpadów następuje ich miejscowy samozapłon, powodując liczne
-- 2 of 5 --
osuwiska, zapadliska oraz zapożarowanie masywu hałdy, co skutkuje okresową emisją
zanieczyszczeń pyłowo-gazowych do powietrza. Dodatkową przyczyną pylenia jest także
realizowany proces rekultywacji hałdy, w ramach którego prowadzone są procesy
przetwarzania i odzysku znajdujących się tam odpadów. W ramach badań środowiskowych
Centralne Laboratorium Badawcze GIOŚ, na zlecenie Śląskiego WIOŚ, zainstalowało
w dniu 27 sierpnia 2025 r. w pobliżu hałdy 6 próbników na opad pyłu w miejscach
związanych z pobytem ludności. Planowany jest roczny okres trwania pomiarów, a ich
celem jest określenie skali uciążliwości powodowanych oddziaływaniem hałdy, poprzez
porównanie wyników badań z wartością odniesienia dla opadu pyłu, określoną
w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 26 stycznia 2010 r.
w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu.
Analogiczne badania wykonywane były również w latach ubiegłych – w okresie od
29 listopada 2019 r. do 20 listopada 2020 r., czyli przez okres roku, a pomiary opadu pyłu
przeprowadzone zostały na terenie Radlina, w trzech lokalizacjach - ulice: Wrzosowa,
Rymera i Kostki Napierskiego. W żadnej z ww. lokalizacji nie stwierdzono przekroczeń
rocznej wartości odniesienia dla opadu pyłu, określonej w ww. rozporządzeniu,
wynoszącej 200 g/m2 x rok.
Jeśli chodzi o Hałdę WRZOSY w Pszowie, jest ona związana z działalnością Kopalni Węgla
Kamiennego „Rydułtowy-Anna”, należącej do Kompanii Węglowej S.A. Niezorganizowana
emisja zanieczyszczeń pyłowo-gazowych z hałdy powodowana jest jej aktywnością
termiczną, wynikającą z rodzaju znajdujących się na niej odpadów pogórniczych.
W ramach badań środowiskowych Centralne Laboratorium Badawcze GIOŚ (CLB), na
zlecenie Śląskiego WIOŚ, przeprowadziło badania stanu zanieczyszczenia powietrza
w rejonie hałdy Wrzosy. Celem badań było określenie stężeń w powietrzu dla
następujących zanieczyszczeń: sumy węglowodorów aromatycznych, fenolu,
siarkowodoru i amoniaku. Przedmiotowe badania przeprowadzone zostały w listopadzie
2023 r., a uzyskane wyniki porównano z wartościami odniesienia tych substancji
w powietrzu wynikającymi z ww. rozporządzenia – wyniki stężeń badanych substancji nie
wykazały przekroczeń wartości odniesienia. Mając jednak na uwadze napływające do
Śląskiego WIOŚ interwencje dotyczące uciążliwości wynikających z zapożarowania hałdy,
w dniu 9 stycznia 2026 r. w pobliżu hałdy, w miejscu uzgodnionym z Burmistrzem Miasta
Pszowa, CLB GIOŚ ustawiło na zlecenie Śląskiego WIOŚ ambulans pomiarowy, którego
celem jest zbadanie stanu zanieczyszczenia powietrza w zakresie: pyłu zawieszonego, pyłu
PM 10, pyłu PM 2,5, amoniaku, siarkowodoru, fenolu, węglowodorów aromatycznych,
dwutlenku siarki, dwutlenku azotu, benzenu, toluenu, ksylenu oraz benzo-a-pirenu.
Pomiary są obecnie w toku.
Jeśli chodzi o hałdę Marcel w Radlinie, Śląski WIOŚ w okresie od 14 września do
27 listopada 2023 r. przeprowadził kontrolę firmy Barosz – Gwimet Sp. z o.o., która
realizuje prace związane z rekultywacją przedmiotowej hałdy wraz z wykonywaniem
procesów przetwarzania i odzysku odpadów. Przeprowadzona kontrola wykazała
nieprawidłowości w zakresie gospodarowania odpadami, tj. gospodarowanie odpadami
niezgodnie z zezwoleniem posiadanym przez podmiot. Uwzględniając powyższe ustalenia,
Śląski WIOŚ wszczął postępowanie administracyjne w sprawie wymierzenia Barosz –
Gwimet Sp. z o.o. administracyjnej kary pieniężnej za gospodarowanie odpadami
-- 3 of 5 --
niezgodnie z posiadanym zezwoleniem. Postępowanie jest w toku. Ponadto, w związku
z napływającymi do Śląskiego WIOŚ interwencjami na uciążliwości powodowane pracami
prowadzonymi na terenie przedmiotowej hałdy, w dniu 17 grudnia 2025 r. Śląski WIOŚ
rozpoczął kolejną kontrolę w zakresie przestrzegania przez Spółkę Barosz – Gwimet
przepisów ustawy o odpadach w trakcie prac, o których mowa powyżej. W przypadku
hałdy Wrzosy w Pszowie, jak wynika z informacji posiadanych przez Śląskiego WIOŚ,
Starosta Wodzisławski decyzją z dnia 31 grudnia 2010 r. (ze zmianami), wydaną na
podstawie art. 362 ustawy Prawo ochrony środowiska, nałożył na właściciela hałdy, tj.
Spółkę Restrukturyzacji Kopalń S.A. z siedzibą w Bytomiu (dalej: SRK), obowiązek
wybrania materiału aktywnego termicznie oraz jego schłodzenie i przywrócenie ww.
terenu do stanu właściwego, w terminie do 31 grudnia 2027 r. Z ustaleń poczynionych
przez Śląskiego WIOŚ wynika również, że SRK S.A. rozpoczęła procedurę weryfikacji
złożonych ofert na rekultywację hałdy i planuje rozpoczęcie prac rekultywacyjnych
w I kwartale 2026 r. W związku z powyższym, realizacja przez SRK S.A. obowiązku
wynikającego z wymienionej wyżej decyzji jest obecnie w fazie wstępnej. Jednocześnie
z informacji przekazanych przez Śląskiego WIOŚ wynika, że aktualnie na terenie hałdy
brak jest działań, które wymagałyby uzyskania decyzji administracyjnych o charakterze
zezwalającym, ustalających warunki korzystania ze środowiska mogące podlegać kontroli
Śląskiego WIOŚ. W szczególności Śląski WIOŚ nie posiada informacji potwierdzających
prowadzenie rekultywacji hałdy, czy też prowadzenie na jej terenie prac wydobywczych
lub procesów przetwarzania odpadów. W związku z powyższym, na obecnym etapie nie
ma formalno-prawnych podstaw do podjęcia działań kontrolnych w odniesieniu do ww.
obiektu. Ponadto należy zaznaczyć, że w przypadku wydania decyzji w sprawie
rekultywacji przedmiotowego terenu, organem odpowiedzialnym za jej wykonanie byłby
organ wydający takową decyzję.
Ponadto w odniesieniu do zmiany klasyfikacji hałdy Marcel uprzejmie informuję, że
z informacji posiadanych przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska wynika, że na
wskazanej hałdzie nie są składowane odpady oraz nie posiada ona ani statusu składowiska
odpadów ani obiektu unieszkodliwiania odpadów wydobywczych. W związku
z powyższym, taka hałda nie może podlegać w tym zakresie pod przepisy ustawy
o odpadach oraz ustawy o odpadach wydobywczych.
Natomiast w odniesieniu do zmiany przepisów polegających na wydawaniu decyzji
czasowej na rekultywację hałd pogórniczych, uprzejmie informuję, że obecnie nie planuje
się zmian prawa w ww. zakresie. Zgodę na wydobywanie odpadów wydaje się
bezterminowo, z uwagi na charakter i celowość przedsięwzięcia. Celem wydania zgody na
wydobywanie odpadów jest wydobycie określonej masy odpadów, gdzie ze względu na
różne czynniki techniczne i organizacyjne, w większości przypadków nie ma możliwości
określenia terminu w jakim odpady zostaną wydobyte. Należy zaznaczyć, że zgoda na
wydobywanie odpadów określa m. in. rodzaj i masę odpadów dopuszczonych do
wydobycia oraz sposób zapobiegania negatywnemu oddziaływaniu wydobywania
odpadów na życie lub zdrowie ludzi oraz na środowisko.
Ustawodawca nie przewidział możliwości cofnięcia zgody na wydobycie odpadów ze
względu na aspekt środowiskowy - gdyż jeżeli zachodzą przesłanki wskazujące na
konieczność wydobycia odpadów to cofnięcie zgody na wydobywanie odpadów
-- 4 of 5 --
i wstrzymanie wydobycia odpadów może przyczynić się w perspektywie krótkoterminowej
jak i długoterminowej do wystąpienia negatywnego oddziaływania tych odpadów na
środowisko oraz ludzi.
Równocześnie należy zaznaczyć, że cofnięcie zgody na wydobywanie odpadów wiązałoby
się z zaprzestaniem prowadzenia prac związanych z wydobywaniem odpadów, co mogłoby
przyczynić się do wystąpienia niekontrolowanego rozprzestrzenienia się zjawisk
pożarowych.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM.
-- 5 of 5 --