Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DPM-WEP.050.3.2024.ŻW
3057573.11893537.9652397
Warszawa, 13-03-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
nawiązując do interpelacji z dnia 21 lutego 2024 r. Państwa Posłów Artura Szałabawki,
Marka Gróbarczyka, Małgorzaty Golińskiej oraz Dariusza Mateckiego w sprawie
oddziaływania funkcjonowania rafinerii w Schwedt/Oder na środowisko, znak:
K10INT1433, przedstawiam poniżej stosowne wyjaśnienia.
W celu wyjaśnienia kwestii emisji szkodliwych substancji z rafinerii w Schwedt/Oder podjęto
szereg działań, w tym w dniu 8 lutego 2024 r. podczas spotkania
w Ministerstwie Klimatu i Środowiska Podsekretarz Stanu Pan Miłosz Motyka poruszył
temat doniesień medialnych dotyczących zwiększenia emisyjności dwutlenku siarki
z rafinerii PCK Schwedt. Strona niemiecka reprezentowana przez Udo Phlilipp'a Sekretarza
Stanu w Federalnym Ministerstwie Gospodarki i Ochrony Klimatu Niemiec zobowiązała się
do przekazania do resortu klimatu i środowiska stosownej korespondencji w przedmiotowej
sprawie.
W tym miejscu należy wskazać, że Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska (zwany dalej:
GDOŚ) w kwestii działalności podejmowanej poza granicami Polski działa w ramach
przepisów o transgranicznych ocenach oddziaływania na środowisko. Oceny takie obejmują
planowaną działalność, której realizacja może oddziaływać na terytorium Polski.
W odniesieniu do wskazanej w interpelacji rafinerii w Schwedt GDOŚ brał udział w jednym
postępowaniu w zakresie transgranicznej oceny oddziaływania na środowisko. Zostało ono
wszczęte 13 listopada 2019 r. Niemcy przekazały wówczas notyfikację o planowanej
działalności, polegającej na rozbudowie rafinerii w Schwedt nad Odrą. Polska przystąpiła do
postępowania na prawach strony narażonej, zgodnie z obowiązującym prawem krajowym
i międzynarodowym. Uwagi Polski co do zagadnień, które powinny zostać przeanalizowane
w raporcie o oddziaływaniu na środowisko dla wspomnianej inwestycji, zostały przekazane
stronie niemieckiej 3 lutego 2020 r. Wśród uwag wspomniano, między innymi
o konieczności dokonania oceny rozprzestrzeniania się emisji i immisji zanieczyszczeń do
środowiska, w tym powietrza, po realizacji inwestycji oraz o ujęciu w ocenie emisji
zanieczyszczeń do powietrza oddziaływań skumulowanych, zgodnie z dyspersją
zanieczyszczeń z uwzględnieniem róży wiatrów. Wskazać należy, że kolejnym etapem
postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko powinno być
przekazanie stronie polskiej raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, co, jak
dotychczas, nie nastąpiło.

-- 1 of 6 --

Mając na uwadze pojawiające się w ostatnim czasie informacje prasowe oraz zapytania nie
sposób stwierdzić, czy opisywane planowane zwiększenie emisji jest powiązane
z powyższym postępowaniem, czy też jest objęte odrębną procedurą, a także, czy zgodnie
z prawem niemieckim w ramach takiej procedury jest możliwe przeprowadzenie
transgranicznej oceny oddziaływania na środowisko. GDOŚ wystąpił w tej kwestii
z zapytaniem do Punktu Kontaktowego ds. Konwencji z Espoo1) Republiki Federalnej
Niemiec oraz do Ministerstwa Rolnictwa, Środowiska i Ochrony Klimatu Brandenburgii.
Ze względu na pilne terminy zapytań kierowanych do GDOŚ w tej sprawie, pytanie do
niemieckich urzędów przekazano w drodze roboczej korespondencji elektronicznej. W dniu
8 lutego br. otrzymano wyjaśnienia Ministerstwa Rolnictwa, Środowiska i Ochrony Klimatu
Brandenburgii, z których wynika, że wszczęte postępowanie transgraniczne, wspomniane
wyżej, nie będzie kontynuowane, ponieważ ostatecznie inwestor nie złożył wniosku.
W konsekwencji, po etapie określenia zakresu raportu o oddziaływaniu na środowisko,
w którym uczestniczyła Polska, nie podjęto żadnych dalszych kroków.
Ponadto Ministerstwo Rolnictwa, Środowiska i Ochrony Klimatu Brandenburgii
poinformowało, że obecnie toczy się postępowanie dla zastosowania wyjątku od przepisów,
dotyczących emisji dwutlenku siarki dla przedmiotowej rafinerii. W postępowaniu tym nie
została jak dotąd wydana żadna decyzja. Postępowanie nie jest jednak powiązane
z postępowaniem dla planowanej rozbudowy rafinerii w Schwedt, w ramach którego była
wszczęta transgraniczna ocena oddziaływania na środowisko. Powodem żądania
zastosowania wyjątku jest zatrzymanie importu ropy naftowej z Rosji i zmiany jakości
surowca wpływające na parametry emisji. W Niemczech emisje dwutlenku siarki są
regulowane tzw. 13 Rozporządzeniem Federalnym o Kontroli Immisji, a w Unii Europejskiej
– dyrektywą w sprawie emisji przemysłowych. W przypadku rafinerii w Schwedt, zgodnie
z przekazanymi informacjami, prawdopodobnie będzie konieczne zastosowanie wyjątku od
przepisów obu tych aktów prawnych, w tym w drodze odstępstwa od dopuszczalnych
wielkości emisji. Ministerstwo Rolnictwa, Środowiska i Ochrony Klimatu Brandenburgii
poinformowało także, iż prowadzona obecnie procedura nie jest powiązana z rozbudową
przedsięwzięcia i innymi zmianami w rozumieniu pkt 24 Załącznika I do Dyrektywy
Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny
skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia.
Jednocześnie informuję, że zgodnie z przepisami dyrektywy w sprawie emisji przemysłowych2)
, instalacje do rafinacji ropy naftowej i gazu podlegają obowiązkowi uzyskania pozwolenia
zintegrowanego. Mając na uwadze powyższe rafineria w Schwedt nad Odrą (Republika
Federalna Niemiec) jeżeli jest wyżej wymienioną instalacją ma obowiązek spełniać
wymagania określone w dyrektywie w sprawie emisji przemysłowych. Podkreślić należy, że
ww. dyrektywa zawiera przepisy określające wymagania w zakresie ustalenia
dopuszczalnych wielkości emisji oraz wymagania dotyczące monitorowania, w tym wielkości
emisji. Należy podkreślić, że w ramach pozwolenia zintegrowanego, w myśl dyrektywy
w sprawie emisji przemysłowych, art. 14 ust. 1 lit. d oraz g, powinien zostać ustanowiony m.in.
1) Konwencja o ocenach oddziaływania na środowisko w kontekście transgranicznym, sporządzona w
Espoo dnia 25 lutego 1991 r.
2) Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/75/UE z dnia 24 listopada 2010 r. w sprawie emisji
przemysłowych (zintegrowane zapobieganie zanieczyszczeniom i ich kontrola) (Dz. U. L 334 z
17.12.2010) tj. pkt 1.2. Załącznika I do ww. dyrektywy.

-- 2 of 6 --

obowiązek regularnego, co najmniej raz w roku, dostarczania właściwemu organowi
informacji na podstawie wyników monitorowania emisji, które są określane w pozwoleniu
oraz innych wymaganych danych umożliwiających właściwemu organowi weryfikację
zgodności z warunkami pozwolenia, a także przepisy dotyczące minimalizacji zanieczyszczeń
o dużym zasięgu i zanieczyszczeń o charakterze transgranicznym.
Wskazać należy, że przepisy ww. dyrektywy, zgodnie z art. 15 ust. 4, umożliwiają aby
w drodze odstępstwa właściwy organ, w szczególnych przypadkach, mógł ustalić mniej
restrykcyjne dopuszczalne wielkości emisji. Odstępstwo takie może mieć zastosowanie tylko
w przypadku gdy ocena pokazuje, że osiągnięcie poziomów emisji powiązanych
z najlepszymi dostępnymi technikami opisanymi w konkluzjach BAT prowadziłoby do
nieproporcjonalnie wysokich kosztów w stosunku do korzyści dla środowiska, ze względu na
położenie geograficzne danej instalacji lub lokalne warunki środowiskowe lub
charakterystykę techniczną danej instalacji. Jednocześnie zakres odstępstwa został
formalnie ograniczony, gdyż jego udzielenie nie może powodować przekroczenia
dopuszczalnych wielkości emisji określonych w załącznikach V – VIII dyrektywy w sprawie
emisji przemysłowych. Ponadto w załączniku do warunków pozwolenia (w polskim prawie
uzasadnieniu do decyzji) właściwy organ podaje przyczyny zastosowania odstępstwa, w tym
wyniki oceny i uzasadnienie nałożonych warunków.
Każdy wniosek o odstępstwo musi więc być uzasadniony i zgodny z wymaganiami
formalnymi, aby trafić pod ocenę właściwego organu ochrony środowiska, podczas której
weryfikowana jest poprawność przeprowadzonych analiz tj. zestawienie kosztów i korzyści.
Decyzje wydane przez stronę niemiecką, w sytuacji gdy przedmiotowy zakład posiada
instalację wymagającą pozwolenia zintegrowanego, powinny spełniać wymagania
dyrektywy w sprawie emisji przemysłowych i organ właściwy do wydania pozwolenia
dokonuje takiej oceny.
Jednocześnie wskazać należy, że zgodnie z art. 26 dyrektywy w sprawie emisji przemysłowych
w przypadku gdy państwo członkowskie jest świadome, że eksploatacja instalacji może mieć
znaczący negatywny wpływ na środowisko innego państwa członkowskiego, lub
w przypadku gdy zwróci się o to państwo członkowskie, które może zostać w znaczący
sposób narażone, państwo członkowskie, na którego terytorium został złożony wniosek
o pozwolenie zgodnie z art. 4 lub art. 20 ust. 2, przesyła temu innemu państwu
członkowskiemu wszelkie wymagane informacje podane lub udostępnione zgodnie
z załącznikiem IV w tym samym czasie, w którym publicznie je udostępnia.
Dodatkowo pragnę poinformować, że w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska
Główny Inspektorat Ochrony Środowiska prowadzi pomiary jakości powietrza
w województwie zachodniopomorskim m.in. na stacji w miejscowości Widuchowa
(na południowych obrzeżach wsi). Jest to stacja tła pozamiejskiego, funkcjonująca od 2003
roku. W ostatnich latach na tej stacji prowadzone są pomiary dwutlenku siarki, tlenków azotu
oraz ozonu. Na stacji w Widuchowej nie są prowadzone pomiary zanieczyszczeń pyłowych.
W odległości 9 km na południowy-zachód od stacji zlokalizowana jest Rafineria PCK
w Schwedt, a w odległości 11 km na północ - Zespół Elektrowni Dolna Odra.

-- 3 of 6 --

W latach 2003-2023, czyli w okresie wykonywania pomiarów i ocen wg kryteriów UE dla
dwutlenku siarki i dwutlenku azotu, ze względu na ochronę zdrowia ludzi, nie zarejestrowano
przekroczeń poziomów dopuszczalnych dla tych zanieczyszczeń3). W roku 2022 najwyższe
stężenie 1-godzinne dwutlenku siarki w Widuchowej osiągnęło wartość 33,72 μg/m3, czyli
9,6% poziomu dopuszczalnego, natomiast w roku 2023 – 106,68 μg/m3, czyli 30,5% poziomu
dopuszczalnego. Należy zaznaczyć, że epizody stężeń 1-godzinnych dwutlenku siarki
z wartościami powyżej 100 μg/m3, które wystąpiły w dniu 24 stycznia 2023 r. związane były
z przeważającym kierunkiem wiatrów NNW północno-północno- zachodnich, a więc nie
z kierunku, na którym znajduje się Rafineria PCK w Schwedt. W roku 2022 najwyższe
stężenie 1-godzinne dwutlenku azotu w Widuchowej osiągnęło wartość 65,56 μg/m3, czyli
32,78% poziomu dopuszczalnego, natomiast w roku 2023 – 58,83 μg/m3, czyli 29,42%
poziomu dopuszczalnego. Stężenie średnioroczne NO2 w roku 2022 wyniosło 6,04 μg/m3,
czyli 15,1% poziomu dopuszczalnego, a w roku 2023 –4,97 μg/m3, czyli 12,43% poziomu
dopuszczalnego. W całej historii pomiarów jakości powietrza na stacji
w Widuchowej, zapoczątkowanych w roku 2003, nie został nigdy przekroczony poziom
alarmowy dla stężeń 1-godzinnych dwutlenku siarki, wynoszący 500 μg/m3 (utrzymujący się
przez 3 kolejne godziny), ani poziom alarmowy określony dla stężeń 1-godzinnych dwutlenku
azotu wynoszący 400 μg/m3 (utrzymujący się przez 3 kolejne godziny). Należy zaznaczyć, że
nie wystąpiły także przekroczenia poziomów dopuszczalnych4) określonych dla dwutlenku
siarki i tlenków azotu ze względu na ochronę roślin. Warto mieć na uwadze, że ze względu na
położenie geograficzne, do stacji w Widuchowej najczęściej docierają masy powietrza
z kierunków zachodnich oraz południowo-zachodnich, w tym również
z obszarów poza granicami kraju.
Co roku w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska Instytut Ochrony Środowiska -
Państwowy Instytut Badawczy, na podstawie art. 88 ust. 6 ustawy - Prawo ochrony
środowiska5), wykonuje modelowanie udziału zanieczyszczeń pochodzenia transgranicznego
na obszarze Polski. W roku 2023 wykonane zostało modelowanie udziału zanieczyszczeń
pochodzenia transgranicznego dla roku 2022 i przygotowany został raport pt.: „Analiza
wyników modelowania na potrzeby oceny udziału źródeł transgranicznych
w Polsce w roku 2022”. Raport ten prezentuje wyniki matematycznego modelowania
3) Dla SO2 - poziom dopuszczalny dla stężeń 1-godzinnych wynosi 350 μg/m3 (dozwolona liczba godzin
w roku kalendarzowym wynosi 24), dla stężeń 24-godzinnych wynosi 125 μg/m3 (dozwolona liczba dni
w roku wynosi 3). Dla NO2 - poziom dopuszczalny określony dla stężeń 1-godzinnych wynosi 200 μg/m3
(dozwolona liczba godzin w roku kalendarzowym wynosi 18), natomiast poziom określony dla stężeń
średniorocznych wynosi 40 μg/m3.
4) Dla SO2 - poziomu dopuszczalny określono dla stężeń średniorocznych oraz poziom
dopuszczalny dla średnich stężeń z pory zimowej (okres od 01 X do 31 III). W obu
przypadkach poziom dopuszczalny wynosi 20 μg/m3. Dla NO2 - poziom dopuszczalny dla
stężeń średniorocznych wynosi 30 μg/m3.
5) Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2024 r. poz. 54).

-- 4 of 6 --

transportu i przemian substancji w powietrzu na potrzeby oceny udziału źródeł
transgranicznych na jakość powietrza w Polsce. Modelowanie to zostało wykonane
z wykorzystaniem bazy emisji EMEP dla roku 2019, tworzonej w oparciu o dane raportowane
przez kraje członkowskie w ramach Konwencji w sprawie transgranicznego
zanieczyszczania powietrza na dalekie odległości. Raport zawiera ocenę udziału napływu
transgranicznego zanieczyszczeń w skali kraju na podstawie wyników modelowania dla: pyłu
zawieszonego PM10, pyłu zawieszonego PM2,5, dwutlenku siarki, dwutlenku azotu, tlenków
azotu, ozonu i benzo(a)pirenu. We wspominanym wyżej raporcie określony został średni
udział procentowy wpływu transgranicznego w strefach w 2022 roku w Polsce.
W strefach województwa zachodniopomorskiego średni udział procentowy wpływu
transgranicznego wynosi odpowiednio:
 aglomeracja szczecińska - NO2 54,1%, NOX 50,2%, SO2 19,1%, PM10 45,7%, PM2,5
50,5%;
 miasto Koszalin - NO2 64,0%, NOX 61,2%, SO2 36,0%, PM10 51,9%, PM2,5 58,1%;
 strefa zachodniopomorska - NO2 67,5%, NOX 64,9%, SO2 34,9%, PM10 59,0%,
PM2,5 65,3%.
Średni udział procentowy wpływu transgranicznego w strefach województwa
dolnośląskiego w 2022 roku przedstawia się następująco:
 aglomeracja wrocławska: NO2 30,3%, NOX 25,5%, SO2 28,2%, PM10 30,4%, PM2,5
35,2%;
 miasto Legnica –NO2 43,0%, NOX 39,3%, SO2 38,2%, PM10 39,4%, PM2,5 44,6%;
 miasto Wałbrzych –NO2 59,9%, NOX 57,3%, SO2 49,3%, PM10 48,5%, PM2,5 53,9%;
 strefa dolnośląska –NO2 52,7%, NOX 49,4%, SO2 44,2%, PM10 48,5%, PM2,5 54,2%.
W strefach województwa lubuskiego średni udział procentowy wpływu transgranicznego
wynosi z kolei:
 miasto Gorzów Wielkopolski - NO2 58,1%, NOX 54,4%, SO2 28,1%, PM10 50,1%,
PM2,5 56,5%;
 miasto Zielona Góra - NO2 57,0%, NOX 53,8%, SO2 50,7%, PM10 52,7%, PM2,5 57,7%;
 strefa lubuska - NO2 63,7%, NOX 60,9%, SO2 49,9%, PM10 58,0%, PM2,5 63,7%.
W 2022 roku rozkład przestrzenny udziału źródeł transgranicznych w średniorocznym
stężeniu dwutlenku siarki na obszarze Polski wahał się od 1 do 95%. Najwyższy udział źródeł
transgranicznych wystąpił wzdłuż granic Polski oraz w północno-wschodniej, południowo-
zachodniej oraz północno-wschodniej części kraju (od 40 do 76%), lokalnie w części
południowo-zachodniej i w okolicy Przemyśla sięgał on 95%. Najniższy udział transportu
transgranicznego wystąpił w okolicach Łodzi, Płocka, Gorzowa Wielkopolskiego i Szczecina,
czyli w pobliżu polskich dużych źródeł emisji SO2.
Więcej informacji o napływie transgranicznym zanieczyszczeń znajduje się w ww. raporcie
dostępnym na portalu „Jakość powietrza” dostępnym pod adresem:
https://powietrze.gios.gov.pl/pjp/publications/card/56101.
Elementem Państwowego Monitoringu Środowiska od wielu lat jest również monitoring
chemizmu opadów atmosferycznych i ocena depozycji zanieczyszczeń do podłoża. Zadanie
ma na celu określanie w skali kraju rozkładu ładunków zanieczyszczeń wprowadzanych
z mokrym opadem do podłoża w ujęciu przestrzennym i czasowym. Przedsięwzięcie jest

-- 5 of 6 --

jednym z zadań podsystemu monitoringu jakości powietrza, realizowanym w ramach
Programu PMŚ, na 22 stacjach monitoringowych reprezentujących obszar całej Polski. Dla
obszaru województwa zachodniopomorskiego takim punktem pomiarowym była stacja
w Świnoujściu.
Na posterunku pomiarowym w Świnoujściu (województwo zachodniopomorskie) uzyskano
ponad 33% prób o odczynie pH w przedziale pomiędzy wartościami 6,1 a 6,5, (odczyn lekko
podwyższony) oraz ponad 66% prób o odczynie pH w przedziale pomiędzy wartościami 5,1-
6,1 (odczyn normalny). W latach ubiegłych uzyskiwano w Świnoujściu bardzo zbliżone
procentowo ilości prób w danych przedziałach odczynu pH dla zebranej wody opadowej.
Województwo zachodniopomorskie jest jednym z województw o najmniejszym ładunku
siarczanów wnoszonym do podłoża z opadami atmosferycznymi w Polsce.
Jednocześnie deklaruję, że powyższa kwestia będzie monitorowana i podnoszona w
kontaktach bilateralnych z Republiką Federalną Niemiec.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Krzysztof Bolesta
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości: Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM

-- 6 of 6 --