Interpelacja nr 1432
Interpelacja w sprawie połączenia w jednym postępowaniu sądowym sprawy dotyczącej alimentów i kontaktów z małoletnim
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (64%)
Infrastruktura i Transport (55%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie połączenia w jednym postępowaniu sądowym sprawy dotyczącej alimentów i kontaktów z małoletnim
Interpelacja nr 1432
do ministra sprawiedliwości
w sprawie połączenia w jednym postępowaniu sądowym sprawy dotyczącej alimentów i kontaktów z małoletnim
Zgłaszający: Jacek Tomczak
Data wpływu: 12-02-2024
Interpelację składam na prośbę mieszkańców województwa wielkopolskiego, w sprawach w których toczą się postępowania sądowe dotyczące sprawowania opieki nad małoletnimi. W obecnej sytuacji sprawy o alimenty i o opiekę są często prowadzone osobno. Jednak wysokość alimentów jest ściśle związana ze sprawowaniem opieki nad dziećmi. Podczas spraw o alimenty najczęściej powódka (matka dziecka) argumentuje wysokość alimentów koniecznością sprawowania opieki nad dziećmi. Ojciec, chcąc się zajmować dziećmi częściej, a nie będąc w stanie płacić wyższych alimentów, w sądzie nie ma możliwości podniesienia takiej argumentacji. W polskim wymiarze sprawiedliwości są to osobne sprawy i najpierw trzeba przeprowadzić proces o ustalenie kontaktów, a potem ponownie przeprowadzić proces o obniżenie alimentów. Powoduje to niepotrzebne wydłużanie sprawy w sądzie.
W związku z powyższym zwracam się do ministra sprawiedliwości z następującym pytaniem:
Czy Ministerstwo Sprawiedliwości planuje lub rozważa zmiany dotyczące rozpatrzenia kwestii opieki i wysokości alimentów podczas jednego postępowania sądowego, aby była możliwość zmniejszenia obciążeń alimentacyjnych w zamian za dłuższy czas sprawowania opieki nad dziećmi?
Korzyści z wprowadzonego rozwiązania: rozpatrywanie tych dwóch kwestii podczas jednego procesu sądowego mogłoby znacząco skrócić procedury sądowe, eliminując konieczność prowadzenia osobnych spraw. To rozwiązanie przyczyniłoby się do zwiększenia efektywności postępowań sądowych, zmniejszenia obciążeń dla uczestników procesu oraz zmniejszenia obciążenia sędziów, co w efekcie przyniesie skrócenie kolejek w sądach.
Interpelacja nr 1432
do ministra sprawiedliwości
w sprawie połączenia w jednym postępowaniu sądowym sprawy dotyczącej alimentów i kontaktów z małoletnim
Zgłaszający: Jacek Tomczak
Data wpływu: 12-02-2024
Interpelację składam na prośbę mieszkańców województwa wielkopolskiego, w sprawach w których toczą się postępowania sądowe dotyczące sprawowania opieki nad małoletnimi. W obecnej sytuacji sprawy o alimenty i o opiekę są często prowadzone osobno. Jednak wysokość alimentów jest ściśle związana ze sprawowaniem opieki nad dziećmi. Podczas spraw o alimenty najczęściej powódka (matka dziecka) argumentuje wysokość alimentów koniecznością sprawowania opieki nad dziećmi. Ojciec, chcąc się zajmować dziećmi częściej, a nie będąc w stanie płacić wyższych alimentów, w sądzie nie ma możliwości podniesienia takiej argumentacji. W polskim wymiarze sprawiedliwości są to osobne sprawy i najpierw trzeba przeprowadzić proces o ustalenie kontaktów, a potem ponownie przeprowadzić proces o obniżenie alimentów. Powoduje to niepotrzebne wydłużanie sprawy w sądzie.
W związku z powyższym zwracam się do ministra sprawiedliwości z następującym pytaniem:
Czy Ministerstwo Sprawiedliwości planuje lub rozważa zmiany dotyczące rozpatrzenia kwestii opieki i wysokości alimentów podczas jednego postępowania sądowego, aby była możliwość zmniejszenia obciążeń alimentacyjnych w zamian za dłuższy czas sprawowania opieki nad dziećmi?
Korzyści z wprowadzonego rozwiązania: rozpatrywanie tych dwóch kwestii podczas jednego procesu sądowego mogłoby znacząco skrócić procedury sądowe, eliminując konieczność prowadzenia osobnych spraw. To rozwiązanie przyczyniłoby się do zwiększenia efektywności postępowań sądowych, zmniejszenia obciążeń dla uczestników procesu oraz zmniejszenia obciążenia sędziów, co w efekcie przyniesie skrócenie kolejek w sądach.
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Zuzanna Rudzińska-Bluszcz
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
2
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
3.8 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5237 znaków
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Zuzanna Rudzińska-Bluszcz
BK-VII.0520.69.2024
Warszawa, 13 marca 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 1432 Pana Posła Jacka Tomczaka złożoną do Ministra
Sprawiedliwości w sprawie połączenia w jednym postępowaniu sądowym sprawy
dotyczącej alimentów i kontaktów z małoletnim, uprzejmie przedstawiam stanowisko.
Wskazać należy, że obowiązek alimentacyjny jest świadczeniem osobistym rodziców
dziecka. Wynika on z pokrewieństwa, o czym stanowi przepis art. 128 ustawy z dnia
25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2023 r., poz. 2809) – zwanej dalej
„k.r.o.". Rodzice wykonujący władzę rodzicielską obowiązani są troszczyć się o fizyczny
i duchowy rozwój dziecka, o czym stanowi art. 96 § 1 k.r.o. W sposób wyraźny obowiązek
ten konkretyzuje się poprzez realizację zobowiązania alimentacyjnego sformułowanego
w art. 133 § 1 k.r.o., którego treść przesądza o obowiązku świadczenia alimentów przez
rodziców na rzecz dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie.
Ustawodawca precyzuje przy tym w zapisie art. 135 § 2 k.r.o., że wykonanie tego
obowiązku może polegać na osobistych staraniach o utrzymywanie lub wychowywanie
dziecka. Starania te obejmują przykładowo: zapewnienie mieszkania, pożywienia,
ubrania, środków czystości, opieki lekarskiej i domowej, biletów komunikacyjnych, itp.
Jeżeli pozostali zobowiązani nie realizują tego obowiązku w tej formie, świadczenie
alimentacyjne z ich strony polegać będzie na pokrywaniu kosztów utrzymania
lub wychowania dziecka. W obu formach realizacja obowiązku alimentacyjnego może
stanowić jego wykonanie w całości lub w części. W istocie, na gruncie rozwiązań
przyjętych w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym nie ma przeszkód, żeby świadczenia
niepieniężne połączyć ze świadczeniami pieniężnymi. Taka sytuacja wystąpi najczęściej
wówczas, gdy dziecko zamieszkuje z obojgiem rodziców.
Tym samym na każdym z rodziców ciąży obowiązek alimentacyjny wobec dziecka,
niezależnie od tego, czy dziecko z nim zamieszkuje. Jak powyżej wskazano, już obecnie
istnieją stosowne regulacje zobowiązujące sąd do uwzględniania zakresu osobistych
starań rodziców przy ustalaniu wysokości świadczeń alimentacyjnych.
-- 1 of 2 --
Zarówno świadczenie w naturze (wyżywienie, zapewnienie mieszkania, ubrania), jak i czas
poświęcony na sprawowanie bezpośredniej pieczy nad dzieckiem winien być w tej sytuacji
uwzględniany. Sytuacja równomiernego podziału pieczy i kosztów zachodzi chociażby w
przypadku sprawowania pieczy naprzemiennej nad dzieckiem (przy złożeniu podobnych
możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanych).
Odnosząc się do kwestii połączenia spraw dotyczących alimentów i władzy rodzicielskiej
w jednym postępowaniu, co miałoby przyczynić się do zwiększenia efektywności tych
postępowań i jednocześnie zmniejszenia obciążeń dla uczestników procesu oraz
obciążenia sędziów, wskazać należy na istniejące już w tym zakresie rozwiązanie prawne.
Zgodnie z treścią art. 58 k.r.o., w sprawach o rozwód możliwe jest łączne rozpoznawanie
spraw z zakresu władzy rodzicielskiej, kontaktów i alimentów. Sprawne rozpoznawanie
tych spraw zależne jest jednak w dużej mierze od natężenia konfliktu między stronami.
Przy istotnym nasileniu konfliktu strony przedstawiają skrajne stanowiska i postępowania
tego rodzaju potrafią trwać bardzo długo. Do sprawnego przeprowadzenia postępowania
może przyczynić się współdziałanie stron w ramach postępowania, czy to dotyczącego
kontaktów, władzy rodzicielskiej, czy alimentów.
W praktyce można zaobserwować, że postępowania dotyczące władzy rodzicielskiej
i kontaktów trwają znacznie dłużej niż sprawy o alimenty. Połączenie wszystkich tych
kategorii w jedno postępowanie może spowodować sytuację, że do długotrwałych
postępowań dołączą również sprawy o alimenty. Dodatkowo należy zauważyć, że sprawy
z zakresu władzy rodzicielskiej i kontaktów rozpoznawane są w trybie nieprocesowym,
a alimenty w trybie procesowym, co stanowi kolejną przeszkodę we wspólnym
rozpoznawaniu tych spraw.
Wymaga jednocześnie podkreślenia, że liczba spraw o alimenty lub ich podwyższenie jest
znacznie większa (łączny wpływ w roku 2023 to 74.524 sprawy) niż liczba spraw
o ustalenie lub zmianę kontaktów i spraw z zakresu władzy rodzicielskiej (łączny wpływ
w roku 2023 to 55.112 spraw). Wskazuje to, że nie każda sprawa z zakresu alimentów
powiązana jest obecnie z pozostałymi kategoriami omawianych postępowań i odwrotnie.
Przyjęcie proponowanego rozwiązania może spowodować sytuację, że każda sprawa
o alimenty będzie akcesem do wnoszenia spraw z zakresu władzy lub kontaktów jako tzw.
„karty przetargowej” w negocjowaniu wysokości świadczenia, co przyczyni się
do zwiększenia liczby spraw dotyczących władzy rodzicielskiej lub kontaktów.
Aktualnie Ministerstwo Sprawiedliwości nie prowadzi prac legislacyjnych, mających na
celu umożliwienie wspólnego orzekania w sprawach w przedmiocie alimentów oraz
władzy rodzicielskiej i kontaktów.
Z wyrazami szacunku
Zuzanna Rudzińska-Bluszcz
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 2 of 2 --
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Zuzanna Rudzińska-Bluszcz
BK-VII.0520.69.2024
Warszawa, 13 marca 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 1432 Pana Posła Jacka Tomczaka złożoną do Ministra
Sprawiedliwości w sprawie połączenia w jednym postępowaniu sądowym sprawy
dotyczącej alimentów i kontaktów z małoletnim, uprzejmie przedstawiam stanowisko.
Wskazać należy, że obowiązek alimentacyjny jest świadczeniem osobistym rodziców
dziecka. Wynika on z pokrewieństwa, o czym stanowi przepis art. 128 ustawy z dnia
25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2023 r., poz. 2809) – zwanej dalej
„k.r.o.". Rodzice wykonujący władzę rodzicielską obowiązani są troszczyć się o fizyczny
i duchowy rozwój dziecka, o czym stanowi art. 96 § 1 k.r.o. W sposób wyraźny obowiązek
ten konkretyzuje się poprzez realizację zobowiązania alimentacyjnego sformułowanego
w art. 133 § 1 k.r.o., którego treść przesądza o obowiązku świadczenia alimentów przez
rodziców na rzecz dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie.
Ustawodawca precyzuje przy tym w zapisie art. 135 § 2 k.r.o., że wykonanie tego
obowiązku może polegać na osobistych staraniach o utrzymywanie lub wychowywanie
dziecka. Starania te obejmują przykładowo: zapewnienie mieszkania, pożywienia,
ubrania, środków czystości, opieki lekarskiej i domowej, biletów komunikacyjnych, itp.
Jeżeli pozostali zobowiązani nie realizują tego obowiązku w tej formie, świadczenie
alimentacyjne z ich strony polegać będzie na pokrywaniu kosztów utrzymania
lub wychowania dziecka. W obu formach realizacja obowiązku alimentacyjnego może
stanowić jego wykonanie w całości lub w części. W istocie, na gruncie rozwiązań
przyjętych w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym nie ma przeszkód, żeby świadczenia
niepieniężne połączyć ze świadczeniami pieniężnymi. Taka sytuacja wystąpi najczęściej
wówczas, gdy dziecko zamieszkuje z obojgiem rodziców.
Tym samym na każdym z rodziców ciąży obowiązek alimentacyjny wobec dziecka,
niezależnie od tego, czy dziecko z nim zamieszkuje. Jak powyżej wskazano, już obecnie
istnieją stosowne regulacje zobowiązujące sąd do uwzględniania zakresu osobistych
starań rodziców przy ustalaniu wysokości świadczeń alimentacyjnych.
-- 1 of 2 --
Zarówno świadczenie w naturze (wyżywienie, zapewnienie mieszkania, ubrania), jak i czas
poświęcony na sprawowanie bezpośredniej pieczy nad dzieckiem winien być w tej sytuacji
uwzględniany. Sytuacja równomiernego podziału pieczy i kosztów zachodzi chociażby w
przypadku sprawowania pieczy naprzemiennej nad dzieckiem (przy złożeniu podobnych
możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanych).
Odnosząc się do kwestii połączenia spraw dotyczących alimentów i władzy rodzicielskiej
w jednym postępowaniu, co miałoby przyczynić się do zwiększenia efektywności tych
postępowań i jednocześnie zmniejszenia obciążeń dla uczestników procesu oraz
obciążenia sędziów, wskazać należy na istniejące już w tym zakresie rozwiązanie prawne.
Zgodnie z treścią art. 58 k.r.o., w sprawach o rozwód możliwe jest łączne rozpoznawanie
spraw z zakresu władzy rodzicielskiej, kontaktów i alimentów. Sprawne rozpoznawanie
tych spraw zależne jest jednak w dużej mierze od natężenia konfliktu między stronami.
Przy istotnym nasileniu konfliktu strony przedstawiają skrajne stanowiska i postępowania
tego rodzaju potrafią trwać bardzo długo. Do sprawnego przeprowadzenia postępowania
może przyczynić się współdziałanie stron w ramach postępowania, czy to dotyczącego
kontaktów, władzy rodzicielskiej, czy alimentów.
W praktyce można zaobserwować, że postępowania dotyczące władzy rodzicielskiej
i kontaktów trwają znacznie dłużej niż sprawy o alimenty. Połączenie wszystkich tych
kategorii w jedno postępowanie może spowodować sytuację, że do długotrwałych
postępowań dołączą również sprawy o alimenty. Dodatkowo należy zauważyć, że sprawy
z zakresu władzy rodzicielskiej i kontaktów rozpoznawane są w trybie nieprocesowym,
a alimenty w trybie procesowym, co stanowi kolejną przeszkodę we wspólnym
rozpoznawaniu tych spraw.
Wymaga jednocześnie podkreślenia, że liczba spraw o alimenty lub ich podwyższenie jest
znacznie większa (łączny wpływ w roku 2023 to 74.524 sprawy) niż liczba spraw
o ustalenie lub zmianę kontaktów i spraw z zakresu władzy rodzicielskiej (łączny wpływ
w roku 2023 to 55.112 spraw). Wskazuje to, że nie każda sprawa z zakresu alimentów
powiązana jest obecnie z pozostałymi kategoriami omawianych postępowań i odwrotnie.
Przyjęcie proponowanego rozwiązania może spowodować sytuację, że każda sprawa
o alimenty będzie akcesem do wnoszenia spraw z zakresu władzy lub kontaktów jako tzw.
„karty przetargowej” w negocjowaniu wysokości świadczenia, co przyczyni się
do zwiększenia liczby spraw dotyczących władzy rodzicielskiej lub kontaktów.
Aktualnie Ministerstwo Sprawiedliwości nie prowadzi prac legislacyjnych, mających na
celu umożliwienie wspólnego orzekania w sprawach w przedmiocie alimentów oraz
władzy rodzicielskiej i kontaktów.
Z wyrazami szacunku
Zuzanna Rudzińska-Bluszcz
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 2 of 2 --