Interpelacja w sprawie narastających zagrożeń hydrologicznych i geotechnicznych w powiecie olkuskim po likwidacji kopalni "Olkusz-Pomorzany"
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 14306
do ministra infrastruktury
w sprawie narastających zagrożeń hydrologicznych i geotechnicznych w powiecie olkuskim po likwidacji kopalni "Olkusz-Pomorzany"
Zgłaszający: Agnieszka Ścigaj
Data wpływu: 18-12-2025
Szanowny Panie Premierze,
od kilku lat mieszkańcy powiatu olkuskiego, w szczególności gmin Olkusz, Bolesław i Klucze, zmagają się z gwałtownymi i trudnymi do przewidzenia skutkami zakończenia odwadniania zlikwidowanej kopalni rud cynku i ołowiu „Olkusz–Pomorzany”. Proces ten skutkuje dynamicznym podnoszeniem się poziomu wód podziemnych, występowaniem licznych podtopień, zapadlisk, deformacji nieciągłych terenu oraz tworzeniem się rozległych zalewisk w miejscach dawnej eksploatacji górniczej i piaskowej. Zjawiska te mają charakter postępujący i obejmują coraz większe obszary, bezpośrednio zagrażając bezpieczeństwu mieszkańców, zabudowie mieszkaniowej, obiektom użyteczności publicznej, infrastrukturze drogowej oraz środowisku naturalnemu.
W związku z powyższym, rok temu grupa posłów złożyła już interpelację nr 7131, w której zwrócono uwagę na:
brak jednoznacznego wskazania podmiotu odpowiedzialnego za skutki hydrologiczne likwidacji kopalni,
zagrożenia dla zabudowy mieszkaniowej i infrastruktury publicznej,
ryzyko dalszych zapadlisk i deformacji terenu,
potrzebę systemowego monitoringu poziomu wód i stabilności gruntu,
brak dedykowanych programów finansowych wspierających gminy dotknięte skutkami likwidacji górnictwa.
W interpelacji tej postulowano podjęcie skoordynowanych działań rządowych, w tym analiz prawnych, środowiskowych i infrastrukturalnych oraz wdrożenie mechanizmów wsparcia dla samorządów i mieszkańców.
Pomimo udzielonej odpowiedzi na powyższą interpelację, sytuacja w powiecie olkuskim nie tylko nie uległa poprawie, lecz ulega dalszemu pogorszeniu. Najnowsze dane wskazują na gwałtowny wzrost zalewiska w rejonie Bolesławia, powstałego na terenach poeksploatacyjnych, którego docelowa powierzchnia ma być niemal pięciokrotnie większa niż Zalew Zakrzówek w Krakowie.
Lustro wody zbliża się do zabudowań oraz obiektów użyteczności publicznej, w tym infrastruktury drogowej i obiektów sakralnych. Jednocześnie odnotowywane są kolejne przypadki osuwisk i zapadlisk, prowadzące m.in. do wyłączeń dróg z użytkowania. Skala i tempo tych zjawisk wskazują, że mamy do czynienia nie z incydentami, lecz z trwałą zmianą warunków hydrologicznych i geotechnicznych regionu.
W świetle powyższego należy uznać, że kwestie poruszane w poprzedniej interpelacji pozostają aktualne, a część zadanych wówczas pytań nadal nie doczekała się jednoznacznych i wyczerpujących odpowiedzi.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
Czy rząd RP dysponuje aktualną, kompleksową analizą prawną i techniczną dotyczącą odpowiedzialności za powstawanie zalewisk, zapadlisk oraz podtopień w powiecie olkuskim po likwidacji kopalni „Olkusz–Pomorzany”? Jakie podmioty są obecnie uznawane za odpowiedzialne za monitoring, zabezpieczenia oraz działania naprawcze?
Jakie konkretne działania zostały podjęte od czasu udzielenia odpowiedzi na interpelację nr 7131 w celu ograniczenia skutków podnoszenia się poziomu wód gruntowych i tworzenia się zalewisk?
Czy wykonano aktualne oceny ryzyka dla zabudowy mieszkaniowej, obiektów użyteczności publicznej oraz infrastruktury drogowej w rejonach objętych zalewiskami i zapadliskami? Jeśli tak, jakie są ich wnioski i rekomendacje?
Czy przewiduje się możliwość wykupu lub rekompensaty dla właścicieli nieruchomości znajdujących się na terenach szczególnie zagrożonych dalszymi deformacjami terenu i podtopieniami?
Czy prowadzone są systematyczne badania jakości wód w nowo powstających zalewiskach, w szczególności pod kątem zanieczyszczeń pochodzenia górniczego, i jakie są ich wyniki?
Czy planowane jest wdrożenie programów melioracyjnych, odwadniających lub rekultywacyjnych na terenach dotkniętych skutkami likwidacji kopalni, a jeśli tak, w jakim harmonogramie i z jakich źródeł finansowania?
Czy w ramach zapowiadanej współpracy międzyresortowej przewiduje się utworzenie stałego mechanizmu koordynacji działań państwa wobec skutków likwidacji górnictwa w rejonie olkuskim, obejmującego także wsparcie finansowe dla samorządów?
Podsekretarz stanu Marian Zmarzły
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8310 znakówwww.gov.pl/energia ul. Przemysłowa 26
me@me.gov.pl 00-450 Warszawa
BM-WPR.053.45.2025.KK
Warszawa, 2026-03-19
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do interpelacji posłanki Agnieszki Ścigaj o numerze 14306 w sprawie
narastających zagrożeń hydrologicznych i geotechnicznych w powiecie olkuskim
po likwidacji kopalni "Olkusz-Pomorzany" poniżej przedstawiam odpowiedź na zadane pytania
przygotowaną w porozumieniu z Ministrem Infrastruktury.
Rząd RP podejmuje liczne działania zmierzające do przygotowania aktualnej, kompleksowej
analizy dotyczącej zagrożeń związanych z powstawaniem zalewisk, zapadlisk oraz
podtopień w powiecie olkuskim po zaprzestaniu działalności kopalni „Olkusz– Pomorzany”.
W tym celu, w ramach prac Międzyresortowego Zespołu ds. usuwania skutków i
przeciwdziałania zagrożeniom związanym z zapadliskami i podtopieniami w gminie Trzebinia
oraz w rejonie olkuskim (dalej: Zespół), opracowany zostanie dokument pn. „Studium
identyfikacji zagrożeń wodnych i przeciwdziałania katastrofie ekologicznej na obszarze
Trzebini i w rejonie olkuskim”, który ma zostać przygotowany we współpracy ekspertów
Głównego Instytutu Górnictwa – Państwowego Instytutu Badawczego (GIG) oraz
Państwowego Instytutu Geologicznego – Państwowego Instytutu Badawczego (PIG).
Obejmie on m.in. analizę aktualnego stanu wód gruntowych, identyfikację terenów
podtopionych i zagrożonych, analizę płytkiej eksploatacji górniczej pod kątem zagrożeń
zapadliskowych oraz szczegółową analizę hydrogeologiczną. Przewiduje się także
przeprowadzenie oceny tempa wzrostu lustra wód wraz z prognozą, identyfikację zagrożeń
środowiskowych i infrastrukturalnych oraz opracowanie wariantowych rozwiązań
naprawczych i zapobiegawczych. Studium będzie również zawierało rekomendacje do
dalszych decyzji administracyjnych i inwestycyjnych.
Obecnie za monitoring oraz działania analityczne i koordynacyjne odpowiadają właściwe
organy administracji rządowej, organy nadzoru górniczego oraz administracji geologicznej
przy współpracy jednostek naukowo-badawczych i samorządu terytorialnego. W zakresie
bezpieczeństwa mieszkańców i infrastruktury istotną rolę odgrywają również organy
administracji terenowej, w tym wojewoda, oraz jednostki samorządu lokalnego realizujące
zadania z zakresu zarządzania kryzysowego.
W toku prac Zespołu wskazano na konieczność pilnego wdrożenia działań technicznych
mających na celu ograniczenie ryzyka wystąpienia zagrożeń dla mieszkańców
i infrastruktury, w szczególności na terenie gminy Bolesław. Kluczową rekomendacją jest
realizacja inwestycji umożliwiającej kontrolowany zrzut wód ze zalewisk Hutki I i Dąbrówka
do Sztolni Ponikowskiej. Rozwiązanie to ma charakter zarówno interwencyjny, jak
i długofalowy – docelowo zakłada się możliwość regulowania przepływu. Prace te będą
realizowane przez ZGH Bolesław S.A. oraz PGL Lasy Państwowe (właściwą Regionalną
Dyrekcję Lasów Państwowych). Podstawą do podjęcia działań była ocena sytuacji
hydrogeologicznej wskazująca na rosnące zagrożenie dla zabudowy mieszkaniowej
i infrastruktury. Podnoszący się poziom wód może doprowadzić do utraty stateczności
skarp ziemnych. Zespół wypracował rekomendację zastosowania ścieżki działania,
pozwalającej na szybkie rozpoczęcie prac zabezpieczających. Skierował także do Wójta
-- 1 of 3 --
+48 (22) 433 33 30 Ministerstwo Energii
www.gov.pl/energia ul. Przemysłowa 26
me@me.gov.pl 00-450 Warszawa
Strona 2 z 3
Gminy Bolesław rekomendację rozważenia – po dokonaniu wnikliwej oceny sytuacji –
ogłoszenia pogotowia lub alarmu przeciwpowodziowego na podstawie art. 31a ustawy
z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Wprowadzenie takiego stanu umożliwi
szybkie wdrożenie działań technicznych ograniczających ryzyko katastrofalnych skutków
hydrologicznych. W ostatnich latach wykonano szereg ocen i analiz ryzyka, realizowanych
przez PIG oraz GIG. Wyniki tych prac stanowią obecnie podstawę merytoryczną działań
administracji rządowej i samorządowej oraz prac ww. Zespołu.
Centrum Geozagrożeń PIG prowadzi systematyczne badania i monitoring zapadlisk oraz
deformacji terenu na obszarach oddziaływania dawnego górnictwa rud cynku i ołowiu oraz
terenów pogórniczych. W ramach tych działań przeprowadzono m.in. kompleksową
inwentaryzację zapadlisk w rejonie olkuskim. Rozpoznano ok. 1260 zapadlisk, z czego 216
uznano za istotne, ponieważ znajdują się w bezpośrednim sąsiedztwie zabudowy oraz
głównych dróg (do 20 m od infrastruktury). Dokonano analizy lokalizacji zapadlisk względem
terenów zamieszkałych i infrastruktury technicznej. Wykonano monitoring i ocenę wpływu
podnoszenia się poziomu wód gruntowych na reaktywację starych, zasypanych form
zapadliskowych. Opracowano raporty kartograficzne i mapy zagrożeń dostępne
dla obywateli i administracji publicznej.
GIG uczestniczy w pracach eksperckich dotyczących oceny ryzyka oraz przygotowania
rozwiązań technicznych ograniczających skutki podnoszenia się poziomu wód gruntowych.
Instytut prowadzi działania analityczne dotyczące procesów geotechnicznych
i deformacyjnych, a także wspiera administrację w zakresie modelowania procesów
zachodzących na terenach pogórniczych oraz przygotowania założeń systemowego
monitoringu. Kwestie te podlegają analizie utworzonej w ramach Zespołu Grupy roboczej
ds. legislacji.
Zgodnie z ustawą z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne1 (dalej: ustawa) Państwowy Instytut
Geologiczny – PIB zajmuje się badaniem i oceną stanu wód podziemnych w zakresie
elementów fizykochemicznych i ilościowych. Główny Inspektorat Ochrony Środowiska
przeprowadza badania wód powierzchniowych, obejmujące elementy biologiczne,
fizykochemiczne oraz chemiczne, a także wykonuje uzupełniające badania wód
podziemnych w zakresie elementów fizykochemicznych. Ww. służby państwowe prowadzą
regularne badania w punktach pomiarowych rozmieszczonych na terenie całego kraju,
w tym również w powiecie olkuskim.
W zakresie melioracji wodnych i odwodnienia informuję, że zgodnie z ustawą, PGW Wody
Polskie prowadzi ewidencję melioracji wodnych oraz wykonuje zadania w zakresie
programowania, planowania i nadzorowania wykonywania urządzeń melioracji wodnych.
Oznacza to, że właściwość PGW Wody Polskie w tym zakresie dotyczy przypadków,
w których urządzenia melioracji wodnych są wykonywane na koszt Skarbu Państwa.
W pozostałych przypadkach wykonywanie urządzeń melioracji wodnych należy do
właścicieli gruntów. Ponadto utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych należy do
zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli urządzenia te są objęte działalnością spółki
wodnej działającej na terenie gminy, do tej spółki wodnej lub związku spółek wodnych.
PGW Wody Polskie Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Gliwicach, lokalnie właściwy
dla rejonu olkuskiego, realizuje zadania inwestycyjne, w tym dotyczące urządzeń melioracji
wodnych, w oparciu o Program Planowanych Inwestycji w gospodarce wodnej PGW Wody
Polskie (dalej: PPI), sporządzony na podstawie art. 240 ust. 9 ustawy – Prawo wodne. PPI
1 Dz. U. z 2025 r. poz. 960, 1535
-- 2 of 3 --
+48 (22) 433 33 30 Ministerstwo Energii
www.gov.pl/energia ul. Przemysłowa 26
me@me.gov.pl 00-450 Warszawa
Strona 3 z 3
zawiera realizowane i planowane do realizacji inwestycje na podstawie dokumentów
planistycznych takich jak: Plany przeciwdziałania skutkom suszy, Plany gospodarowania
wodami, Plany zarządzania ryzykiem powodziowym, z podziałem na planowane źródła
finansowania i zidentyfikowane w oparciu o dane dostępne dla PGW Wody Polskie.
W aktualnie obowiązującym PPI nie ma zaplanowanych zadań inwestycyjnych, które
dotyczyłyby skutków zaprzestania działalności kopalń.
Pracownicy PGW Wody Polskie, pomimo ograniczonych kompetencji w zakresie wpływu
na decyzje ZGH „Bolesław” S.A., podejmują aktywne działania w odpowiedzi na zaistniałe
okoliczności, w tym w szczególności: prowadzą nadzór w terenie, uczestniczą w spotkaniach
z Dyrekcją ZGH „Bolesław” S.A. oraz przedstawicielami instytucji i społeczności lokalnej,
formułują i przedstawiają ogólne wytyczne skierowane do zakładu górniczego, podejmują
miejscowe działania na ciekach powiatu, mające na celu zniwelowanie zagrożeń
i usprawnienie przepływu.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra
Marian Zmarzły
Podsekretarz stanu
2026-03-19 $ezdPolePodpisu1
-- 3 of 3 --