+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Zuzanna Rudzińska-Bluszcz
BK-VII.0520.68.2024
Warszawa, 13 marca 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 1429 złożoną przez Pana Posła Jacka Tomczaka do
Ministra Sprawiedliwości w sprawie opieki naprzemiennej, uprzejmie informuję.
Interpelacja porusza zagadnienie tzw. pieczy naprzemiennej i zawiera pytanie skierowane
do Ministra Sprawiedliwości dotyczące planów legislacyjnych w zakresie wprowadzenia
pieczy naprzemiennej do istniejących regulacji prawnych. Pan Poseł zwraca się w niej
również o wskazanie danych statystycznych dotyczących liczby ojców, którzy w ostatnich
3 latach (2020, 2021, 2022) złożyli wniosek o pieczę naprzemienną i ilu z nich taką opiekę
uzyskało.
Na wstępie wskazać należy, że obowiązujące obecnie przepisy art. 58 § 1a (rozwód lub
separacja) i art. 107 § 2 (rozłączenie rodziców) Ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks
rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2023 r. poz. 2809) – dalej k.r.o., obowiązują w aktualnym
brzmieniu od dnia 29 sierpnia 2015 r. Ich kształt nadany został ustawą z dnia 25 czerwca
2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz ustawy – Kodeks
postępowania cywilnego (Dz. U. z 2015 r. poz. 1062).
Istota przyjętych rozwiązań polegała na nadaniu priorytetowego znaczenia takiemu
rozstrzygnięciu sądu, w którym to sąd – orzekając o rozwodzie (separacji) albo wydając
orzeczenie opiekuńcze w przypadku rozłączenia rodziców – będzie pozostawiał władzę
rodzicielską obojgu rodzicom, i to nawet wówczas, gdy nie przedłożą oni pisemnego
porozumienia co do sposobu jej wykonywania. Konstrukcja art. 58 k.r.o. i art. 107 § 2 k.r.o.
wskazuje, że w pierwszej kolejności to sami rodzice powinni decydować o sposobie
wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie
(separacji) lub na wypadek rozłączenia. W sytuacji, gdy takiego porozumienia nie da się
osiągnąć, mając na względzie prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców, sąd
rozstrzygnie o sposobie wspólnego wykonywania władzy, a w konsekwencji takiego
orzeczenia, co do zasady, dziecko będzie mogło mieszkać (naprzemiennie) u każdego
z rodziców w okresach wskazanych w orzeczeniu. Dopiero, gdy przemawia za tym dobro
dziecka, sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców,
ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień.

-- 1 of 4 --

Omawiane przepisy k.r.o. nie tylko nie wykluczają pieczy naprzemiennej, ale -
w stosunku do poprzedniego stanu prawnego - znacząco rozszerzają możliwość
stosowania jej przez sądy. W okresie poprzedzającym aktualny stan prawny obowiązywało
bowiem rozwiązanie, w którym chociaż pozostawienie władzy obojgu rodzicom
powiązane było z porozumieniem, jakie zawarli w tym zakresie, to jednak w jego braku,
sąd, co do zasady, powierzał tę władzę jednemu z rodziców ograniczając ją drugiemu.
Aktualne brzmienie art. 58 i 107 k.r.o. sprzyja pozostawianiu władzy rodzicielskiej obojgu
rodzicom, albowiem przyznając priorytet porozumieniu rodzicielskiemu ustawodawca
zaakceptował, że również w jego ramach rodzice mogą przedstawić wariant sprawowania
władzy rodzicielskiej i utrzymywania kontaktów z dziećmi w formie tzw. pieczy
naprzemiennej, co wyrażają art. 58 § 1b i art. 107 § 3 k.r.o., w myśl których „na zgodny
wniosek stron sąd nie orzeka o utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem”. Tego rodzaju
sformułowanie jest m.in. konsekwencją przyjęcia, że w sytuacji ustanowienia pieczy
naprzemiennej, orzeczenie o kontaktach nie jest konieczne.
Zarówno art. 58 § 1 i 1a, jak i art. 107 § 1 i 2 k.r.o., regulujące sposób wykonywania władzy
rodzicielskiej w przypadku rozwodu (separacji) lub rozłączenia rodziców, nie posługują się
pojęciem „piecza naprzemienna”, lecz rozstrzygnięcie sądu na gruncie każdego z tych
przepisów o wspólnym wykonywaniu władzy rodzicielskiej oznacza, że co do zasady
władza rodzicielska sprawowana będzie poprzez pieczę naprzemienną.
Na marginesie warto wskazać, że treść art. 26 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. -
Kodeks cywilny (Dz. U. z 2023 r. poz. 1610) również dowodzi możliwości orzekania o pieczy
naprzemiennej. Zgodnie bowiem z jego brzmieniem, jeżeli władza rodzicielska przysługuje
na równi obojgu rodzicom mającym osobne miejsce zamieszkania, a dziecko nie przebywa
stale u żadnego z rodziców, o jego miejscu zamieszkania zdecyduje sąd opiekuńczy.
Formalnoprawny wyraz rozstrzygnięcia o pieczy naprzemiennej zawiera się w przepisach
art. 5821 § 4, 59822 oraz 7562 § 1 pkt 3 i § 2 ustawy z 17 listopada 1964 r. – kodeks
postępowania cywilnego (Dz.U. z 2023 r. poz.1550). Następuje w nich odwołanie do
orzeczenia, „w którym sąd określił, że dziecko będzie mieszkać z każdym z rodziców
w powtarzających się okresach”. Sformułowanie to stanowi wskazówkę dla sądu
wydającego orzeczenie o władzy rodzicielskiej w sprawie o rozwód (separację) lub
w przypadku rozłączenia rodziców, w zakresie wskazania czasowych ram sprawowania
pieczy naprzemiennej. Jednocześnie ich umiejscowienie rozstrzyga o możliwości
podejmowania czynności przez uczestników postępowania i sąd, w sposób jak
w przypadku orzeczeń ustalających kontakty.
Podkreślić należy, że każdorazowo sposób uregulowania wykonywania władzy
rodzicielskiej musi być zgodny z naczelną zasadą prawa rodzinnego, jaką jest dobro
dziecka.

-- 2 of 4 --

W pierwszej kolejności to sami rodzice powinni decydować o sposobie wykonywania
władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie (separacji) lub
na wypadek rozłączenia. Z kolei, nawet przy braku porozumienia, mając na względzie
naturalne prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców, sąd rozstrzygnie
o sposobie wspólnego wykonywania przez nich tej władzy. Już w obecnym brzmieniu
wymienionych przepisów, prawo to ma pierwszeństwo w przypadku ewentualnego
konfliktu pomiędzy rodzicami. Nawet, gdyby na skutek konfliktu do porozumienia nie
doszło, to jego brak ma mniejsze znaczenie niż prawo dziecka do wychowania przez oboje
rodziców.
Sąd każdorazowo dokonuje oceny, w odniesieniu do konkretnych okoliczności czy
rozstrzygnięcie o pieczy naprzemiennej będzie zgodne z dobrem dziecka. W doktrynie
wielokrotnie podkreślano, że warunkiem zastosowania wykonywania władzy
rodzicielskiej przez oboje rodziców jest przede wszystkim zdolność rodziców do
komunikacji i współpracy przy podejmowaniu decyzji w sprawach dziecka i w obecności
dziecka, ich wola zastosowania takiego rozwiązania, wysokie kwalifikacje wychowawcze
rodziców, dotychczasowy charakter i intensywność więzów łączących ich z dzieckiem,
możliwość potencjalnego zdezorganizowania życia szkolnego i społecznego dziecka,
a ponadto odległość pomiędzy miejscami zamieszkania rodziców, charakter i godziny ich
pracy oraz wiek i liczbę dzieci. Istnienie mocnego konfliktu uniemożliwiającego zgodne
komunikowanie się między rodzicami, może stanowić ważny argument na rzecz innego
niż piecza naprzemienna rozstrzygnięcia przez sąd w przedmiocie wykonywania władzy
rodzicielskiej.
Ustalenie czynników, które przemawiają za ustanowieniem, zgodnie z dobrem dziecka,
pieczy naprzemiennej oraz takich, które stwarzają zagrożenie tego dobra, stanowi zadanie
sądu. Powierzenie władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom wymaga od nich stałej
współpracy we wszystkich sprawach dotyczących dziecka, zarówno tych istotnych, jak
i bieżących. Brak porozumienia nie rokuje na właściwe i bezkonfliktowe wspólne
wykonywanie władzy rodzicielskiej. Posiadanie przez obydwoje rodziców pełni władzy
rodzicielskiej i brak współpracy w tym zakresie między nimi będzie rodzić kolejne konflikty.
Uprzejmie informuję, że w Ministerstwie Sprawiedliwości podejmowane są działania
w celu upowszechnienia tzw. „pieczy naprzemiennej” w celu zapewnienia szerokiego
kontaktu dziecka z jego rodzicami. Rozwiązanie takie będzie oczywiście dopuszczalne przy
właściwych okolicznościach konkretnej sprawy, które oceni sąd po przeprowadzeniu
postępowania dowodowego.
W celu podkreślenia znaczenia pieczy naprzemiennej opracowany został projekt
nowelizacji treści art. 58 i 107 k.r.o. We wskazanych regulacjach zaproponowano dodanie
następującej treści – „§1aa. Jeżeli dobro dziecka za tym przemawia sąd może powierzyć
wykonywanie władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom oraz określić, że dziecko będzie
mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach (piecza naprzemienna).”
Zaproponowane rozwiązanie definiuje „pieczę naprzemienną” i daje wyraźniejszą
podstawą materialnoprawną orzekania przedmiotowej pieczy nad dzieckiem, co powinno
przyczynić się do jej upowszechniania. Oczywiście podkreślić należy, że już obecna treść
ww. przepisów pozwala na orzekanie tej formy sprawowania pieczy.

-- 3 of 4 --

Projekt obejmujący te zmiany był wpisany do wykazu prac legislacyjnych Rządu pod nr UD
261. Przeszedł on proces uzgodnień, konsultacji i opiniowania. Przyjęty został również
prze Komitet Społeczny Rady Ministrów. Z uwagi na wybór nowego Parlamentu oraz
utworzenie nowego Rządu uległ dyskontynuacji. Rozwiązanie powyższe pozostaje jednak
nadal w planach legislacyjnych Ministerstwa Sprawiedliwości i powinno znaleźć się
w nowych opracowywanych projektach. W obecnej chwili nie jest jednak możliwe
określenie terminu wprowadzenia opisanych zmian w życie.
W odniesieniu do prośby o wskazanie liczby wydanych orzeczeń o pieczy naprzemiennej
uprzejmie informuję, że Ministerstwo Sprawiedliwości w formularzach statystycznych
z obszaru prawa rodzinnego i opiekuńczego nie gromadzi danych statystycznych w tym
zakresie. Ustalenie liczby złożonych wniosków/pozwów i sposobu ich rozpoznania
wymagałoby przeprowadzenia badań aktowych wszystkich spraw wpływających do
sądów, a dotyczących ustalenia kontaktów, zmiany kontaktów, orzeczenia rozwodu lub
separacji.
Z wyrazami szacunku
Zuzanna Rudzińska-Bluszcz
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/

-- 4 of 4 --