Odpowiedź na interpelację w sprawie pomysłu Ministerstwa Klimatu i Środowiska w zakresie ochrony granicy z Białorusią Odpowiedź na interpelację nr 14287 w sprawie pomysłu Ministerstwa Klimatu i Środowiska w zakresie ochrony granicy z Białorusią Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek Warszawa, 29-01-2026 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 14287 Pana Posła Mariusza Błaszczaka w sprawie pomysłu Ministerstwa Klimatu i Środowiska w zakresie ochrony granicy z Białorusią, z uwzględnieniem stanowiska Komendy Głównej Straży Granicznej (SG), uprzejmie przedstawiam następujące informacje. W dniu 17 grudnia 2025 r. do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) wpłynął Plan zarządzania Obiektem Światowego Dziedzictwa Białowieża Forest (część polska), sporządzony przez Instytut Ochrony Środowiska – Państwowy Instytut Badawczy. We wskazanym dokumencie zawarte zostały rekomendacje eksperckie, wydane w celu ochrony unikalnego ekosystemu leśnego oraz zapewnienia zrównoważonego zarządzania Obiektem w części znajdującej się w granicach Polski. Wśród rekomendacji wskazano m.in. rozważenie możliwości wprowadzenia dodatkowych udogodnień umożliwiających przekraczanie przez zwierzęta zapory (w postaci dodatkowych, odpowiednio zabezpieczonych otworów); usunięcie dodatkowych barier (ogrodzenia z siatki leśnej i zasieków z drutu żyletkowego umiejscowionych wzdłuż głównej zapory); brak stałego oświetlenia pasa granicznego; czy też ograniczenie ruchu pojazdów wzdłuż drogi granicznej i wszystkich dróg leśnych, zwłaszcza w porze nocnej, do niezbędnego minimum. Stanowisko MSWiA w sprawie zabezpieczenia polsko-białoruskiego odcinka granicy państwowej oraz podjętych w związku z tym działań na terenie Puszczy Białowieskiej zostało przekazane do Ministerstwa Klimatu i Środowiska 30 grudnia 2025 r. Zapewnienie bezpieczeństwa publicznego jest jednym z najważniejszych zadań państwa i stanowi wartość konstytucyjną. Zgodnie z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej bezpieczeństwo publiczne, obok porządku publicznego, ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, traktowane jest jako wartość wchodząca w skład interesu publicznego, dla ochrony którego możliwe jest nawet ograniczenie w zakresie korzystania przez obywatela z jego konstytucyjnych wolności i praw. Jednocześnie należy podkreślić Polska od 2021 r. zmaga się z zagrożeniami wynikającymi z instrumentalizacji migracji przez Republikę Białorusi. Wszelka aktywność resortu spraw wewnętrznych i administracji – a w szczególności SG – podejmowana w tym obszarze, podyktowana jest realizacją ustawowych zadań oraz dodatkowo uwarunkowana jest wieloma czynnikami, w tym presją migracyjną na ochranianym odcinku granicy państwowej. Ochrona granicy państwowej jest jednym z głównych priorytetów rządu. Do realizacji tego zadania wykorzystywane są wszelkie dostępne środki kadrowe, jak i sprzętowe, w tym również infrastruktura zabezpieczenia granicy. Uwzględniając utrzymującą się presję migracyjną na odcinku granicy z Białorusią, nie planuje się obecnie ograniczania liczby patroli ochraniających granicę, ani redukcji wykorzystania sprzętu i infrastruktury granicznej, a SG nie prowadzi oraz nie planuje prowadzenia prac zmierzających do usuwania osadzonych zabezpieczeń technicznych lub ich części, które mogłyby zmniejszyć odporność systemu ochrony granicy państwowej na zagrożenia z terytorium Białorusi. W opinii resortu spraw wewnętrznych i administracji dokonanie modyfikacji zapory w postaci, np. tworzenia kolejnych przejść dla zwierząt, rozbiórki drugiej linii bariery czy też całkowitego wygaszenia oświetlenia, bez wątpienia wpłynie negatywnie na bezpieczeństwo granicy państwowej, a także na bezpieczeństwo funkcjonariuszy i żołnierzy ochraniających granicę państwową. Spowoduje również znaczące utrudnienia w realizacji zadań służbowych przez SG i Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej. Jednocześnie należy zauważyć, że zainstalowane oświetlenie wzbudza się wyłącznie w sytuacji odnotowania ruchu przez czujniki lub manualnie przez operatorów Centrum Nadzoru, zaś liczba patroli dokonujących sprawdzenia pasa drogi granicznej jest dostosowana do potrzeb i zagrożeń. Budowa zabezpieczenia granicy państwowej jest prowadzona w oparciu o ustawę z dnia 29 października 2021 r. o budowie zabezpieczenia granicy państwowej[1], która wobec inwestycji wyłącza obowiązywanie przepisów odrębnych, w tym przepisów środowiskowych[2]. Zgodnie z przepisami ustawy, inwestorem jest Komendant Główny Straży Granicznej[3], niemniej zadania związane z budową i modernizacją zabezpieczenia granicy państwowej monitoruje Zespół do spraw przygotowania i realizacji zabezpieczenia granicy państwowej[4] (dalej: Zespół). W skład Zespołu wchodzą m.in. minister właściwy do spraw środowiska lub upoważniony przez niego sekretarz stanu albo podsekretarz stanu oraz Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska albo upoważniony przez niego zastępca. Warto podkreślić, że działania SG związane z budową zabezpieczenia granicy muszą uzyskać rekomendacje Zespołu, od etapu planowania, przygotowania i konstruowania rozwiązań technicznych po końcowe rozliczenie inwestycji. Stosownie do art. 6 ust. 2 ustawy, Zespół na wniosek Komendanta Głównego Straży Granicznej udziela wsparcia w związku z realizacją inwestycji, w tym przez możliwą minimalizację zagrożeń dla środowiska. W związku z powyższym należy przyjąć, że sprawy ochrony środowiska, w tym dobro środowiska przyrodniczego, są właściwie uwzględnione w działaniach na granicy służących wzmacnianiu bezpieczeństwa Polski, Unii Europejskiej i strefy Schengen. Straż Graniczna w ramach realizacji ustawowych zadań, każdorazowo dąży do minimalizacji ewentualnych negatywnych skutków oddziaływania na środowisko naturalne, w szczególności w rejonie obszarów chronionych. Działania formacji w tym zakresie są realizowane w porozumieniu z właściwymi organami odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo i ochronę środowiska – przy dążeniu do utrzymania odpowiedniego poziomu ochrony granicy państwowej. Zgodnie z umowami pomiędzy SG a wykonawcami, budowa i modernizacje zabezpieczenia granicy państwowej są objęte nadzorem przyrodniczym wykonawców, którego personel posiada specjalistyczną wiedzę z zakresu ornitologii, herpetologii oraz botaniki. Osoby sprawujące nadzór przyrodniczy są zobowiązane do podejmowania współpracy z właściwym terytorialnie Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska w zakresie działań minimalizujących oddziaływanie inwestycji na środowisko, w szczególności na obszarach objętych prawną formą ochrony przyrody. Ponadto aspekt ochrony środowiska jest uwzględniany w realizacji ochrony granicy państwowej poprzez wprowadzanie nowatorskich rozwiązań, które pozwalają znacząco zmniejszyć negatywne skutki oddziaływania na środowisko naturalne. Powyższe polega m.in. na wykorzystaniu w służbie systemów perymetrycznych, dronów, wież i pojazdów obserwacyjnych oraz lotnictwa, natomiast na terenie rezerwatu ścisłego Puszczy Białowieskiej, w razie potrzeby, wszystkie działania są prowadzone z wykorzystaniem wyłącznie patroli pieszych. W kontekście omawianego zagadnienia warto nadmienić, że w latach 2024-2025[5] na odcinku granicy państwowej z Białorusią odnotowano około 60 tys. prób przekroczenia granicy wbrew przepisom prawa. W zdecydowanej większości przypadków (około 53 tys.) próby przekroczenia granicy zostały udaremnione – osoby zawróciły na terytorium Białorusi, zostały ujęte i zawrócone do linii granicy państwowej lub zostały zatrzymane. Jak wynika z posiadanych danych, w 2023 r. około 12 tys. migrantów pokonało barierę na granicy polsko-białoruskiej lub w innym miejscu przekroczyło granicę i nie zostało ujętych bezpośrednio na linii granicy państwowej. W 2024 r. było to około 5,4 tys., natomiast w 2025 r.[6] – zaledwie 1,7 tys. migrantów, co wskazuje na wyraźną tendencję spadkową. Ponadto osoby te mogą być (i są) ujawniane następnie w kolejnych strefach działań SG, tj. w bezpośredniej bliskości granicy, na terytorium kraju, czy też podczas próby nielegalnego przekroczenia granicy na kierunku z Polski. Spadek nielegalnych przekroczeń granicy jest wynikiem podjętych przez Rząd działań zaradczych, w tym m.in. obejmujących modernizację dotychczasowego zabezpieczenia i budowę nowych odcinków bariery fizycznej i elektronicznej na polsko-białoruskiej granicy oraz ustanowienie w czerwcu 2024 r. strefy buforowej na granicy z Białorusią. Należy podkreślić, że skuteczność zabezpieczenia granicy pozostaje na bardzo wysokim poziomie (94% bezpośrednio na linii granicy państwowej i blisko 95% z uwzględnieniem działań realizowanych w kolejnych strefach – na terytorium kraju czy też w pobliżu i na granicach wewnętrznych). Z poważaniem z up. Czesław Mroczek Sekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Dz. U. z 2023 r. poz. 1390, dalej: ustawa. [2] art. 6 ust. 1 ustawy [3] art. 4 ust. 1 ustawy [4] art. 5 ust. 1 ustawy [5] do 14 grudnia 2025 r. [6] do 14 grudnia