Interpelacja w sprawie wprowadzenia systemowego standardu tzw. złotej godziny w procedurach dotyczących ofiar przemocy domowej
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 14253
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie wprowadzenia systemowego standardu tzw. złotej godziny w procedurach dotyczących ofiar przemocy domowej
Zgłaszający: Krystyna Sibińska, Zofia Czernow, Piotr Głowski
Data wpływu: 15-12-2025
Podczas licznych spotkań eksperckich, konsultacji branżowych oraz rozmów z organizacjami wspierającymi ofiary przemocy domowej coraz częściej powraca pojęcie „złotej godziny”, kluczowego momentu tuż po ujawnieniu przemocy, kiedy kobieta (lub inna osoba pokrzywdzona) jest najbardziej gotowa do współpracy, składania zeznań i podjęcia kroków chroniących jej życie. Jest to czas, w którym wstrząs, adrenalina i świadomość zagrożenia tworzą krótkie okno, w którym system pomocy może zadziałać najskuteczniej.
Niestety, praktyka działań służb w Polsce - Policji, prokuratury, ośrodków interwencji kryzysowej oraz innych instytucji pomocowych - wskazuje, że wsparcie często nie następuje natychmiast, a po kilku godzinach lub dniach kobieta zaczyna wycofywać zgłoszenie, wraca strach, zależność emocjonalna lub ekonomiczna.
Tymczasem z badań kryminologicznych oraz doświadczeń organizacji pomocowych jasno wynika, że szybka, profesjonalna interwencja zmniejsza ryzyko powrotu ofiary do sprawcy oraz znacząco ogranicza ryzyko dalszej eskalacji przemocy, w tym zabójstw motywowanych płcią.
W aktualnym stanie prawnym procedury Niebieskiej Karty, a także ustawa o przeciwdziałaniu przemocy domowej, nie zawierają wymogu natychmiastowego przesłuchania, udzielenia wsparcia psychologicznego ani zapewnienia schronienia tuż po zgłoszeniu.
Brak standardu „złotej godziny” powoduje, że skuteczność działań pomocowych pozostaje zależna od dobrej woli, możliwości lokalowych, obciążenia pracą funkcjonariuszy czy dostępności psychologów.
Wprowadzenie standardu „złotej godziny” wpisuje się w zobowiązania Polski wynikające m.in. z Konwencji Stambulskiej, która wymaga zapewnienia natychmiastowej, skutecznej i skoordynowanej interwencji wobec przemocy domowej. Standard ten jest również zgodny z dobrymi praktykami stosowanymi w wielu krajach Europy Zachodniej, gdzie szybka interwencja redukuje recydywę przemocy o kilkadziesiąt procent.
W związku z powyższym zwracamy się do Pani minister z następującymi pytaniami:
1. Czy ministerstwo planuje wprowadzenie do ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej oraz procedury Niebieskiej Karty obowiązkowego, natychmiastowego kontaktu ze specjalistą (psycholog, pracownik socjalny) w ciągu pierwszych 60 minut od zgłoszenia przemocy?
2. Czy rozważane jest stworzenie policyjnego standardu przesłuchania w „złotej godzinie”, zanim dojdzie do wycofania zgłoszenia?
3. Czy ministerstwo planuje opracowanie szkoleń dla policjantów, prokuratorów i pracowników socjalnych dotyczących znaczenia „złotej godziny” i technik pracy z ofiarą w stanie szoku?
4. Czy rozważane jest wprowadzenie specjalnych zespołów szybkiego reagowania dla ofiar przemocy domowej, działających na wzór zespołów ratownictwa medycznego, ale w obszarze interwencji społecznej?
5. Czy trwają prace nad integracją systemu powiadamiania Policji i OIK, tak aby zapewnić pełną koordynację działań w kluczowym momencie ujawnienia przemocy?
6. Czy ministerstwo przewiduje dodatkowe finansowanie dla ośrodków interwencji kryzysowej, aby umożliwić im pozostawanie w gotowości do natychmiastowego przyjęcia ofiary - bez konieczności oczekiwania na decyzje administracyjne?
Podsekretarz stanu Małgorzata Baranowska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7405 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.659.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 14253 Pani Posłanki Krystyny Sibińskiej wraz z grupą
posłów, w sprawie wprowadzenia systemowego standardu tzw. „złotej godziny”
w procedurach dotyczących przemocy domowej, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Przeciwdziałanie przemocy domowej jest jednym z priorytetów obecnego rządu. Sposób
realizacji tego zadania zależy od uregulowań prawnych inicjowanych przez resorty
zaangażowane w obszar przeciwdziałania przemocy domowej, ale przede wszystkim od
działań podejmowanych w najbliższym środowisku osób i rodzin zagrożonych przemocą
domową lub doznających jej.
Do 30 czerwca 2024 r. Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
odpowiadało za koordynację zadań dotyczących przeciwdziałania przemocy domowej.
W oparciu o przepisy ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie niektórych ustaw związanych
z funkcjonowaniem administracji rządowej (Dz. U. poz. 834) od 1 lipca 2024 r. zadania te
realizuje się w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.
W 2023 r. z inicjatywy Kierownictwa Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dokonano radykalnych zmian w systemie przeciwdziałania przemocy domowej. Ich celem
była poprawa efektywności mechanizmów służących wsparciu osób, które są zagrożone
przemocą domową i tych, które jej doznały.
Wprowadzone przepisy zawierają rozwiązania zwiększające bezpieczeństwo i ochronę
osób zagrożonych i doznających przemocy domowej. Zmiany poprawiają funkcjonowanie
systemu przeciwdziałania przemocy domowej, na szczeblu centralnym oraz
samorządowym. Najważniejsze z wprowadzonych tymi przepisami rozwiązań dotyczyły:
— zmiany terminologii, w tym nazwy ustawy „o przeciwdziałaniu przemocy
w rodzinie”, na „o przeciwdziałaniu przemocy domowej”;
— rozszerzenia definicji przemocy domowej o dwie kolejne formy, tj. przemoc
ekonomiczną i cyberprzemoc;
— uregulowania kwestii dotyczących dzieci będących świadkami przemocy domowej,
które obecnie są traktowane jako osoby doznające przemocy domowej;
— utworzenia w gminach grup diagnostyczno-pomocowych, składających się z
pracownika socjalnego i policjanta, którzy pracują odpowiednio z osobą doznającą
przemocy domowej i z osobą tę przemoc stosującą;
— wprowadzenia do przepisów ustawy programów psychologiczno-terapeutycznych,
dzięki którym, obok uczestnictwa w programach korekcyjno-edukacyjnych, osoba
stosująca przemoc może powrócić do prawidłowych relacji w środowisku domowym;
— wprowadzeniu do przepisów ustawy o broni i amunicji, pozbawienia broni palnej osoby
stosującej przemoc domową, w przypadku wszczęcia wobec niej procedury „Niebieskie
Karty”,
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
— wprowadzenia sankcji dla osób stosujących przemoc domową, które uporczywie
uchylają się od uczestnictwa w programach korekcyjno–edukacyjnych lub
psychologiczno–terapeutycznych.
W przepisach ustawy dokonano również radykalnych zmian dotyczących stosowania
procedury „Niebieskie Karty”. Rozszerzono grupę przedstawicieli służb i instytucji, którzy
mogą wszczynać procedurę i podejmować dalsze działania interwencyjne i pomocowe
wobec rodzin zagrożonych przemocą domową lub doznających jej.
Wprowadzono również mechanizm monitorowania rodziny, w której doszło do przemocy
przez okres 9 miesięcy po zakończeniu procedury „Niebieskie Karty”, co ma na celu
umożliwienie czuwania grupy diagnostyczno-pomocowej zarówno nad osobą doznającą
przemocy domowej, jak i osobą tę przemoc stosującą oraz podejmowanie w razie potrzeby
dalszych działań, które nie muszą być realizowane w oparciu o procedurę „Niebieskie Karty”,
a mogą stanowić np. wsparcie psychologiczne, terapeutyczne czy inne wzmacniające relacje
wolne od przemocy domowej.
Konsekwencją zmian w ustawie o przeciwdziałaniu przemocy domowej było wydanie do
niej ośmiu aktów wykonawczych, w tym rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 września
2023 r. w sprawie procedury „Niebieskie Karty” oraz wzorów formularzy „Niebieska Karta”
(Dz.U. z 2023 r. poz. 1870), zawierających szczegółowe regulacje, dotyczące m.in. terminów
działań w ramach procedury „Niebieskie Karty”. W porównaniu z poprzednio
obowiązującym rozporządzeniem terminy wszczęcia procedury, przekazania formularza
„Niebieska Karty – A” do grupy diagnostyczno–pomocowej i zwołania jej pierwszego
posiedzenia w indywidualnej sprawie zostały skrócone, tak aby działania były podejmowane
bez zbędnej zwłoki, a nade wszystko - aby były skuteczne.
Zgłoszone przez Panią Posłankę postulaty dotyczące działań w tzw. „złotej godzinie”
z merytorycznego punktu widzenia wydają się być słuszne. Niemniej, jak wspomniano
wyżej, Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej od połowy 2024 r.
nie odpowiada za koordynację zadań w obszarze przeciwdziałania przemocy domowej,
nie może więc kategorycznie wypowiadać się na temat planów i zmian dotyczących
obowiązującego w tym obszarze prawodawstwa.
Co do funkcjonowania ośrodków interwencji kryzysowej, to zgodnie z art. 19 pkt 12 ustawy
z dnia 12 marca 2004 r. ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1214, 1302) ich
prowadzenie jest zadaniem własnym powiatu. Wdaje się, że taka konstrukcja przepisu jest
optymalna, bowiem samorządy powiatowe, w zależności od potrzeb występujących na
danym terenie, mogą dowolnie kreować i organizować pomoc w omawianym zakresie.
Zdaniem Kierownictwa MRPiPS o ile nie w każdym powiecie musi zostać stworzona
odrębna placówka, to każdy powiat w sytuacji kryzysowej ma obowiązek zorganizować
miejsca schronienia i profesjonalnego wsparcia dla mieszkańców z jego terenu.
Zauważyć przy tym należy, że osoby doznające przemocy domowej są jedną z grup
potrzebującą wsparcia i pomocy udzielanej przez ośrodki interwencji kryzysowej, które
świadczą usługi również w innych sytuacjach kryzysowych, takich jak wypadek, utrata
bliskiej osoby, rozwód, czy też inne zdarzenia losowe.
W aktualnie obowiązującym prawodawstwie nie określono ram dla choćby podstawowych
standardów usług świadczonych przez ośrodki interwencji kryzysowej, ani też kwalifikacji
osób zatrudnionych w tych placówkach.
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
Dlatego też w prowadzonych w Ministerstwie pracach dotyczących reformy systemu
pomocy społecznej planuje się opracowanie standardów podstawowych usług
świadczonych przez ośrodki interwencji kryzysowej, tak aby udzielana przez nie pomoc
była na wysokim merytorycznie poziomie i zapewniała bezpieczeństwo osobom
znajdującym się w różnych sytuacjach kryzysowych.
Placówkami, których działalność koncentruje się na zapewnieniu pomocy osobom
doznającym przemocy domowej są specjalistyczne ośrodki wsparcia dla osób doznających
przemocy domowej, których funkcjonowanie regulują przepisy ustawy o przeciwdziałaniu
przemocy domowej, a także inne ośrodki wsparcia. Ich funkcjonowanie nadzorowane jest
obecnie, za pośrednictwem wojewodów, w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Małgorzata Baranowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --