Odpowiedź na interpelację w sprawie dzieci zatrzymanych na terenie Niemiec Odpowiedź na interpelację nr 14248 w sprawie dzieci zatrzymanych na terenie Niemiec Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Władysław Teofil Bartoszewski Warszawa, 12-01-2026 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację nr 14248 panów posłów: Marka Subocza, Marka Gróbarczyka i Artura Szałabawki w sprawie dzieci zatrzymanych na terenie Niemiec na wstępie pragnę podkreślić, że konsul podejmuje stosowne czynności w sprawach małoletnich, zgodnie z przepisami prawa międzynarodowego, miejscowego oraz polskiego, w oparciu o ustawę z dnia 25 czerwca 2023 r. – Prawo konsularne (Dz. U. 2023 poz. 1329 z późn. zm.) i w granicach określonych wyżej wymienionymi normami prawnymi. Należy jednocześnie pamiętać, że dzieci mają zarówno obywatelstwo polskie, jak i amerykańskie, co ogranicza możliwości działania konsula wobec władz państwa przyjmującego. 1. Jakie konkretne działania zostały podjęte przez służby konsularne od momentu zatrzymania pani N.O. oraz odebrania jej dzieci? Proszę o wskazanie dat, zakresu interwencji oraz form wsparcia udzielonego rodzinie. Od momentu uzyskania informacji o zatrzymaniu pani N.O. oraz skierowaniu jej małoletnich dzieci do pieczy zastępczej (placówki opiekuńczo-wychowawczej), Wydział Konsularny i Polonii Ambasady RP w Berlinie (WKiP) pozostaje w kontakcie z lokalnymi władzami niemieckimi oraz z rodziną zainteresowanej. Działania konsularne obejmowały w szczególności: - ustalenie miejsca pobytu dzieci, - uzyskiwanie informacji o ich sytuacji prawnej i opiekuńczej, - przekazywanie rodzinie informacji o obowiązujących procedurach prawnych, - monitorowanie postępowania prowadzonego przez właściwe organa niemieckie. Konsul pozostaje w kontakcie z odpowiednimi instytucjami w Polsce, w tym Ministerstwem Sprawiedliwości i rzecznikiem praw dziecka – oraz w Niemczech, tj. prokuraturą w Rostocku, urzędem ds. młodzieży (Jugendamt) w Pasewalk i placówką opiekuńczą w Greifswaldzie w celu monitorowania sytuacji dzieci. Konsul udziela pomocy konsularnej pani N.O., którą m. in. odwiedził w areszcie. Mając na względzie ochronę dóbr prawnie chronionych, MSZ nie przekazuje szczegółowych informacji o zakresie podjętych działań w sprawach dotyczących pomocy konsularnej. Pragnę jednak zapewnić pana posła o zaangażowaniu służb konsularnych w tę sprawę. 2. Dlaczego polski konsulat nie doprowadził do kontaktu dzieci z rodziną, mimo że nie są one stroną postępowania karnego i mają polskie obywatelstwo? Czy polski konsul wniósł formalny sprzeciw wobec izolacji dzieci? WKP uzyskał informacje od urzędu do spraw młodzieży w Pasewalk, iż dzieci mają zapewniony regularny kontakt z ojcem, który nie jest obywatelem RP, oraz babcią ze strony matki, a także kontakt telefoniczny i listowny z matką. Konsul zwrócił się do urzędu o zwiększenie częstotliwości kontaktów z matką. Ojciec nie wyraża zgody na odwiedziny konsula w miejscu pobytu małoletnich. Małoletnie dzieci pani N.O. nie są stroną postępowania karnego prowadzonego wobec ich matki. Decyzje dotyczące kontaktów dzieci z innymi osobami pozostają jednak w gestii właściwych organów niemieckich sprawujących tymczasową pieczę nad małoletnimi. Konsul RP podejmował interwencje o charakterze wyjaśniającym oraz sygnalizującym znaczenie utrzymywania więzi rodzinnych, jednakże nie ma kompetencji do wydawania wiążących decyzji wobec instytucji niemieckich. Konsul nie ma również uprawnień do jednostronnego uchylania decyzji administracyjnych podejmowanych przez władze państwa przyjmującego. 3. Czy Ministerstwo Spraw Zagranicznych zwróciło się oficjalnie do niemieckich władz o uzasadnienie podstaw prawnych izolowania trojga polskich dzieci – w informacji przekazanych przez rodzinę pani N.O. – bez orzeczenia sądu? Jeśli tak – proszę o przedstawienie treści zapytania i odpowiedzi. Jeśli nie – proszę o wyjaśnienie przyczyn braku takiego działania. WKiP zwracał się do strony niemieckiej, za pośrednictwem Ministerstwa Sprawiedliwości, które działa jako organ centralny w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy z 26 stycznia 2018 r. o wykonywaniu niektórych czynności organu centralnego w sprawach rodzinnych z zakresu obrotu prawnego na podstawie prawa Unii Europejskiej i umów międzynarodowych (Dz. U. 2023 poz. 1236), o przekazanie informacji dotyczących podstaw prawnych objęcia dzieci opieką przez właściwe instytucje, ich statusu prawnego oraz dalszego trybu postępowania. Strona niemiecka poinformowała, że działania te podejmowane są w oparciu o obowiązujące przepisy prawa niemieckiego dotyczące ochrony dobra dziecka. 4. Czy MSZ planuje wystąpić do władz niemieckich z żądaniem natychmiastowego wydania dzieci pod opiekę babci lub innego członka rodziny? Jeśli nie – dlaczego? Należy zauważyć, że konsul nie jest stroną postępowania; nie może też sprawować funkcji pełnomocnika strony. Nie istnieje procedura, która pozwalałaby na wystąpienie przez stronę polską w zastępczym imieniu swoich obywateli (rodziców, kandydatów na rodziców zastępczych odebranych dzieci) o wydanie naszemu krajowi dziecka umieszczonego w pieczy zastępczej na terytorium innego państwa. MSZ oraz służby konsularne nie mają kompetencji do występowania z żądaniami przekazania małoletnich pod opiekę określonych osób. Kwestie te należą wyłącznie do właściwości – w tym przypadku – właściwych organów opiekuńczych i sądowych. WKiP informował stronę niemiecką o gotowości rodziny w Polsce do przejęcia opieki nad dziećmi oraz o znaczeniu zachowania ich więzi rodzinnych. Odpowiedni wniosek o umieszczenie dzieci w rodzinie zastępczej spokrewnionej został złożony za pośrednictwem WKiP oraz polskiego organu centralnego. Zwracamy uwagę, że kontakt z dziećmi ma ojciec. 5. Czy polskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych analizuje możliwość udzielenia pani N.O. ochrony dyplomatycznej lub wsparcia prawnego w sytuacji, w której zgodnie z informacjami przekazanymi przez rodzinę pani N.O. polski sąd podjął decyzję o odmowie ekstradycji? Ochrona dyplomatyczna stanowi instrument o charakterze nadzwyczajnym, stosowanym w określonych przypadkach naruszenia prawa międzynarodowego przez inne państwo. Sam fakt prowadzenia postępowania przez organa innego państwa, jak również rozstrzygnięcia podejmowane przez sądy krajowe, nie stanowią same w sobie podstawy do zastosowania ochrony dyplomatycznej. Niezależnie od powyższego pani N.O. przysługuje pomoc konsularna, która jest jej oraz jej małoletnim dzieciom na bieżąco udzielana. Sama zainteresowana jest też reprezentowana przez profesjonalnych pełnomocników, z którymi WKiP pozostaje w stałym kontakcie. 6. W jaki sposób ministerstwo zamierza zagwarantować, by interes dzieci – polskich obywateli – był respektowany przez stronę niemiecką, w tym przez Jugendamt, który w praktyce blokuje wydanie ich rodzinie? Jak wspomniano powyżej, obywatelstwo polskie nie jest jedynym obywatelstwem dzieci, a prawa rodzicielskie posiadają oboje rodzice. Działania niemieckich instytucji wynikają z okoliczności sprawy i decyzji wydanych przez właściwe organa w USA. Z wyrazami szacunku z up. Władysław Teofil Bartoszewski Sekretarz Stanu