Interpelacja nr 14244
Interpelacja w sprawie danych wskazujących na wyjątkowo wysokie zużycie antybiotyków w hodowli zwierząt w Polsce
Zgłaszający:
•
Adresat:
Rolnictwo i Rozwój Wsi (73%)
Zdrowie i Lecznictwo (60%)
Edukacja i Szkolnictwo (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie danych wskazujących na wyjątkowo wysokie zużycie antybiotyków w hodowli zwierząt w Polsce
Interpelacja nr 14244
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie danych wskazujących na wyjątkowo wysokie zużycie antybiotyków w hodowli zwierząt w Polsce
Zgłaszający: Magdalena Łośko, Katarzyna Matusik-Lipiec
Data wpływu: 12-12-2025
Szanowny Panie Ministrze,
zwracam się z interpelacją dotyczącą stosowania antybiotyków w polskim sektorze hodowlanym. Ostatnie raporty, zarówno organizacji pozarządowych, jak i instytucji unijnych, wskazują na to, że problem ten ma charakter trwały i systemowy, a dotychczasowe próby jego rozwiązania okazały się niewystarczające.
Według analiz Fundacji CIWF Polska znajdujemy się na drugim miejscu w Europie pod względem całkowitego zużycia antybiotyków w hodowli zwierząt. Dane za rok 2021 pokazują, że w naszym kraju sprzedano ponad 775 ton weterynaryjnych środków przeciwdrobnoustrojowych przeznaczonych dla zwierząt gospodarskich. Trzeba przyznać, że nie jest to chwilowy wzrost, lecz raczej utrzymująca się tendencja, która nie została powstrzymana, mimo coraz większej świadomości na temat zagrożeń oraz wcześniejszych zapowiedzi ograniczeń.
Główny Inspektorat Sanitarny (GIS) opublikował w lutym 2024 r. raport zbierający dane dotyczące zużycia środków przeciwdrobnoustrojowych oraz oporności bakterii u zwierząt produkcyjnych w latach 2019–2021. Raport ten podkreśla, że to nadmierne stosowanie tych substancji jest jednym z kluczowych czynników powstawania oporności, co stanowi realne zagrożenie dla zdrowia publicznego. Ponadto w raporcie UE dotyczącym oporności bakterii (opublikowanym przez ECDC i EFSA, dostępnym na stronie GIS) zawarto dane z lat 2021–2022, które pokazują, że patogeny odzwierzęce (np. E. coli, Campylobacter), izolowane z żywności pochodzenia zwierzęcego, coraz częściej wykazują oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe. To potwierdza, że problem nadużywania antybiotyków w hodowli ma bezpośredni wpływ na zjawisko lekooporności, które przekłada się na ryzyko dla zdrowia konsumentów.
Szczególnie niepokojące są informacje o stosowaniu w hodowli antybiotyków uznawanych za „krytycznie ważne” dla medycyny ludzkiej. Te leki często stanowią ostatnią deskę ratunku przy leczeniu poważnych zakażeń u ludzi. Ich powszechne stosowanie w warunkach intensywnego chowu przemysłowego budzi uzasadniony niepokój, ponieważ sprzyja rozwojowi oporności na antybiotyki. To z kolei może prowadzić do sytuacji, gdy standardowe metody leczenia przestaną być skuteczne.
Pierwszy ogólnoeuropejski raport dotyczący sprzedaży i użycia antybiotyków weterynaryjnych pokazuje, że w wielu krajach Unii Europejskiej udało się ograniczyć ich stosowanie. W niektórych państwach obserwujemy spadek zużycia tych leków, co jest efektem konsekwentnej polityki zdrowotnej, inwestycji w profilaktykę oraz poprawy warunków hodowli. Tymczasem Polska wciąż należy do czołówki pod względem skali stosowania antybiotyków, mimo licznych zapowiedzi zmian.
Eksperci i organizacje społeczne zwracają uwagę, że wysoka konsumpcja antybiotyków jest powiązana z modelem intensywnej hodowli. Zwierzęta trzymane w dużych zagęszczeniach, często w stresujących i nie do końca naturalnych warunkach, są bardziej podatne na choroby.
W takich okolicznościach antybiotyki stosuje się nie tylko w celu leczenia konkretnego schorzenia, ale też profilaktycznie, co bywa niejako „zastępnikiem” dla odpowiednich warunków bytowych. Nie powinno tak być, ale niestety często tak bywa.
Skutkiem tego jest narastająca oporność bakterii na stosowane środki. Problem antybiotykooporności to nie odległa przyszłość, lecz sytuacja, którą już dziś dostrzegają systemy opieki zdrowotnej na całym świecie. Coraz częściej mamy do czynienia z infekcjami, które trudno wyleczyć standardowymi lekami, co z kolei wydłuża i komplikuje proces leczenia oraz generuje wyższe koszty i ryzyko problemów zdrowotnych. Światowa Organizacja Zdrowia uważa tę kwestię za jedno z największych wyzwań zdrowotnych naszych czasów.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
1. Czy ministerstwo posiada dane na temat ilość antybiotyków wykrytych w mięsie pochodzącym z polskich hodowli na przestrzeni ostatnich 10 lat? Proszę o wyszczególnienie danych z każdego roku.
2. Ile ton pasz zawierających dodatki paszowe, tj. probiotyki, synbiotyki, prebiotyki, sprzedano w Polsce w latach 2020-2025? Proszę o wskazanie ilości w poszczególnych latach.
3. Jakie rozwiązania zostały zastosowane w innych państwach europejskich, które w ostatnich latach zmagały się z dużą ilością antybiotyków w mięsie (np. Francja, Niemcy), a obecnie obserwują spadek zawartości tych substancji?
4. Jakie konkretne działania planuje lub już podejmuje ministerstwo, aby ograniczyć stosowanie antybiotyków w polskiej hodowli zwierząt, w szczególności tych uznawanych za krytycznie ważne dla medycyny człowieka?
5. Czy ministerstwo planuje wprowadzenie bardziej szczegółowego systemu monitorowania i raportowania zużycia antybiotyków na poziomie gospodarstw, co umożliwiłoby dokładną identyfikację obszarów, w których zużycie jest najwyższe i wymaga interwencji?
6. Obecnie w UE panuje spadkowa tendencja ilości antybiotyków wykrywanych w mięsie, jednak z dostępnych raportów wynika, że sytuacja w Polsce nie ulega szczególnej poprawie. Z czego wynika sytuacja polskiego rynku hodowlanego i dlaczego należymy do europejskiej czołówki producentów mięsa o najwyższej zawartości antybiotyków?
7. Czy ministerstwo posiada informację na temat liczby przypadków śmierci zwierząt gospodarczych wynikających z przedawkowania antybiotyków lub w następstwie tego? Proszę o wyszczególnienie danych z poszczególnych lat w przedziale 2020-2025.
Z poważeniem
Magdalena Łośko
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 14244
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie danych wskazujących na wyjątkowo wysokie zużycie antybiotyków w hodowli zwierząt w Polsce
Zgłaszający: Magdalena Łośko, Katarzyna Matusik-Lipiec
Data wpływu: 12-12-2025
Szanowny Panie Ministrze,
zwracam się z interpelacją dotyczącą stosowania antybiotyków w polskim sektorze hodowlanym. Ostatnie raporty, zarówno organizacji pozarządowych, jak i instytucji unijnych, wskazują na to, że problem ten ma charakter trwały i systemowy, a dotychczasowe próby jego rozwiązania okazały się niewystarczające.
Według analiz Fundacji CIWF Polska znajdujemy się na drugim miejscu w Europie pod względem całkowitego zużycia antybiotyków w hodowli zwierząt. Dane za rok 2021 pokazują, że w naszym kraju sprzedano ponad 775 ton weterynaryjnych środków przeciwdrobnoustrojowych przeznaczonych dla zwierząt gospodarskich. Trzeba przyznać, że nie jest to chwilowy wzrost, lecz raczej utrzymująca się tendencja, która nie została powstrzymana, mimo coraz większej świadomości na temat zagrożeń oraz wcześniejszych zapowiedzi ograniczeń.
Główny Inspektorat Sanitarny (GIS) opublikował w lutym 2024 r. raport zbierający dane dotyczące zużycia środków przeciwdrobnoustrojowych oraz oporności bakterii u zwierząt produkcyjnych w latach 2019–2021. Raport ten podkreśla, że to nadmierne stosowanie tych substancji jest jednym z kluczowych czynników powstawania oporności, co stanowi realne zagrożenie dla zdrowia publicznego. Ponadto w raporcie UE dotyczącym oporności bakterii (opublikowanym przez ECDC i EFSA, dostępnym na stronie GIS) zawarto dane z lat 2021–2022, które pokazują, że patogeny odzwierzęce (np. E. coli, Campylobacter), izolowane z żywności pochodzenia zwierzęcego, coraz częściej wykazują oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe. To potwierdza, że problem nadużywania antybiotyków w hodowli ma bezpośredni wpływ na zjawisko lekooporności, które przekłada się na ryzyko dla zdrowia konsumentów.
Szczególnie niepokojące są informacje o stosowaniu w hodowli antybiotyków uznawanych za „krytycznie ważne” dla medycyny ludzkiej. Te leki często stanowią ostatnią deskę ratunku przy leczeniu poważnych zakażeń u ludzi. Ich powszechne stosowanie w warunkach intensywnego chowu przemysłowego budzi uzasadniony niepokój, ponieważ sprzyja rozwojowi oporności na antybiotyki. To z kolei może prowadzić do sytuacji, gdy standardowe metody leczenia przestaną być skuteczne.
Pierwszy ogólnoeuropejski raport dotyczący sprzedaży i użycia antybiotyków weterynaryjnych pokazuje, że w wielu krajach Unii Europejskiej udało się ograniczyć ich stosowanie. W niektórych państwach obserwujemy spadek zużycia tych leków, co jest efektem konsekwentnej polityki zdrowotnej, inwestycji w profilaktykę oraz poprawy warunków hodowli. Tymczasem Polska wciąż należy do czołówki pod względem skali stosowania antybiotyków, mimo licznych zapowiedzi zmian.
Eksperci i organizacje społeczne zwracają uwagę, że wysoka konsumpcja antybiotyków jest powiązana z modelem intensywnej hodowli. Zwierzęta trzymane w dużych zagęszczeniach, często w stresujących i nie do końca naturalnych warunkach, są bardziej podatne na choroby.
W takich okolicznościach antybiotyki stosuje się nie tylko w celu leczenia konkretnego schorzenia, ale też profilaktycznie, co bywa niejako „zastępnikiem” dla odpowiednich warunków bytowych. Nie powinno tak być, ale niestety często tak bywa.
Skutkiem tego jest narastająca oporność bakterii na stosowane środki. Problem antybiotykooporności to nie odległa przyszłość, lecz sytuacja, którą już dziś dostrzegają systemy opieki zdrowotnej na całym świecie. Coraz częściej mamy do czynienia z infekcjami, które trudno wyleczyć standardowymi lekami, co z kolei wydłuża i komplikuje proces leczenia oraz generuje wyższe koszty i ryzyko problemów zdrowotnych. Światowa Organizacja Zdrowia uważa tę kwestię za jedno z największych wyzwań zdrowotnych naszych czasów.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
1. Czy ministerstwo posiada dane na temat ilość antybiotyków wykrytych w mięsie pochodzącym z polskich hodowli na przestrzeni ostatnich 10 lat? Proszę o wyszczególnienie danych z każdego roku.
2. Ile ton pasz zawierających dodatki paszowe, tj. probiotyki, synbiotyki, prebiotyki, sprzedano w Polsce w latach 2020-2025? Proszę o wskazanie ilości w poszczególnych latach.
3. Jakie rozwiązania zostały zastosowane w innych państwach europejskich, które w ostatnich latach zmagały się z dużą ilością antybiotyków w mięsie (np. Francja, Niemcy), a obecnie obserwują spadek zawartości tych substancji?
4. Jakie konkretne działania planuje lub już podejmuje ministerstwo, aby ograniczyć stosowanie antybiotyków w polskiej hodowli zwierząt, w szczególności tych uznawanych za krytycznie ważne dla medycyny człowieka?
5. Czy ministerstwo planuje wprowadzenie bardziej szczegółowego systemu monitorowania i raportowania zużycia antybiotyków na poziomie gospodarstw, co umożliwiłoby dokładną identyfikację obszarów, w których zużycie jest najwyższe i wymaga interwencji?
6. Obecnie w UE panuje spadkowa tendencja ilości antybiotyków wykrywanych w mięsie, jednak z dostępnych raportów wynika, że sytuacja w Polsce nie ulega szczególnej poprawie. Z czego wynika sytuacja polskiego rynku hodowlanego i dlaczego należymy do europejskiej czołówki producentów mięsa o najwyższej zawartości antybiotyków?
7. Czy ministerstwo posiada informację na temat liczby przypadków śmierci zwierząt gospodarczych wynikających z przedawkowania antybiotyków lub w następstwie tego? Proszę o wyszczególnienie danych z poszczególnych lat w przedziale 2020-2025.
Z poważeniem
Magdalena Łośko
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Małgorzata Gromadzka
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 13 %
Precyzyjne daty
13
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.1 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (13)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (13)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
21607 znaków
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 05 stycznia 2026 r.
Znak sprawy: DŻW.zlf.058.4.2025
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 14244 w sprawie danych wskazujących na wyjątkowo wysokie
zużycie antybiotyków w hodowli zwierząt w Polsce
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 14244 z dnia 17 grudnia 2025 r. Pani Magdaleny Łośko
oraz Pani Katarzyny Matusik-Lipiec, Posłanek na Sejm Rzeczpospolitej Polskiej, w
sprawie danych wskazujących na wyjątkowo wysokie zużycie antybiotyków w hodowli
zwierząt w Polsce przedstawiam poniżej informacje dotyczące poszczególnych pytań.
Czy Ministerstwo posiada dane na temat ilości antybiotyków wykrytych w mięsie
pochodzącym z polskich hodowli na przestrzeni ostatnich 10 lat? Proszę o
wyszczególnienie danych.
Badania kontrolne pozostałości weterynaryjnych produktów leczniczych, w tym
substancji o działaniu przeciwdrobnoustrojowym, w żywności pochodzenia zwierzęcego
prowadzone są zgodnie z przepisami rozporządzenia (UE) 2017/6251. W państwach
członkowskich Unii Europejskiej obowiązują jednolite zasady organizowania i
prowadzenia badań kontrolnych pozostałości chemicznych. Próbki do badań pobierane
są zgodnie z instrukcją Głównego Lekarza Weterynarii oraz obowiązującymi przepisami
prawa. Minimalna liczba próbek pobieranych od zwierząt i produktów ustalana jest na
podstawie danych dotyczących uboju zwierząt oraz produkcji żywności pochodzenia
zwierzęcego w roku poprzednim. Inspekcja Weterynaryjna pobiera próbki do badań od
świń, bydła, koni, owiec, drobiu (kur, kurcząt, indyków, kaczek i gęsi), ryb, królików oraz
zwierząt łownych, w różnych miejscach wytwarzania żywności, w tym w rzeźniach,
-- 1 of 8 --
zlewniach mleka, fermach oraz obiektach hodowlanych. Badania te mają na celu
weryfikację spełniania wymagań prawa żywnościowego, a ich wyniki odnoszą się do
stwierdzenia obecności substancji niedozwolonych lub przekroczenia dopuszczalnych
limitów pozostałości w badanych próbkach.
Zestawienie zbiorcze wyników badań laboratoryjnych, w tym przypadków
stwierdzonych niezgodności, zawarte jest w załączniku nr 1. W 2024 r. stwierdzono
0,05% wyników niezgodnych w pobranych do badań próbkach.
Ile ton pasz zawierających dodatki paszowej tj. probiotyki, synbiotyki, prebiotyki
sprzedano w Polsce w latach 2020-2025? Proszę o wskazanie ilości w poszczególnych
latach.
Dodatki paszowe stosowane w żywieniu zwierząt podlegają autoryzacji na poziomie
Unii Europejskiej zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1831/20032. Dodatki paszowe
dopuszczone do stosowania w paszach muszą być autoryzowane na poziomie unijnym i
umieszczone w rejestrze dodatków paszowych https://ec.europa.eu/food/food-feed-
portal/screen/feed-additives/search. Dodatki umieszcza się w rejestrze zgodnie z ich
przynależnością do kategorii oraz grupy funkcjonalnej zgodnych z załącznikiem I do ww.
rozporządzenia.
Aktualnie nie funkcjonują odrębne kategorie dodatków paszowych określane jako
„probiotyki”, „synbiotyki” lub „prebiotyki”. Substancje te kwalifikowane są natomiast do
grupy funkcjonalnej „stabilizatory flory jelitowej”.
W poniższej tabeli znajdują się dane GUS dotyczące sprzedaży pasz stosowanych w
żywieniu zwierząt gospodarskich w Polsce – dane za lata 2020-2024 (w tonach).
2020 2021 2022 2023 2024
Ogółem 10536820 10598439 11007111 11416258 11893916
dla drobiu 6539711 6307690 6954000 7450437 7823910
dla trzody 2464635 2573398 2414381 2285785 2341322
dla bydła 1215953 1288288 1237534 1326071 1321361
dla
pozostałych
zwierząt
(konie,
owce, ryby)
157717 210842 200001 180490 215540
premiksy 158804 218221 201195 173475 191783
-- 2 of 8 --
Nie prowadzi się natomiast statystyki dotyczącej ilości pasz wyprodukowanych lub
sprzedanych z podziałem na rodzaj zastosowanych dodatków paszowych.
Jakie rozwiązania zostały zastosowane w innych państwach europejskich, które w
ostatnich latach zmagały się z dużą ilością antybiotyków w mięsie (np. Francja,
Niemcy), a obecnie obserwują spadek zawartości tych substancji?
Jak wynika z realizowanych w Polsce badań kontrolnych pozostałości chemicznych,
aktualnie w Polsce nie występuje problem zawartości antybiotyków w mięsie. W tym
zakresie w 2024 r. stwierdzono jedynie 0,05% wyników niezgodnych w pobranych do
badań próbkach. Dane za rok 2025 r. nie są jeszcze dostępne.
Uwzględniając powyższe wyniki, nie podejmowano dotychczas działań zmierzających do
pozyskania informacji o rozwiązaniach zastosowanych w państwach, które uprzednio
zmagały się z takim problem.
Jakie konkretnie działania planuje lub już podejmuje Ministerstwo, aby ograniczyć
stosowanie antybiotyków w polskiej hodowli zwierząt, w szczególności tych
uznawanych za krytycznie ważne dla medycyny człowieka?
Antybiotyki uznawane za krytycznie ważne dla medycyny człowieka podlegają
szczególnej ochronie na poziomie prawa UE. Zachowanie skuteczności
przeciwdrobnoustrojowych produktów leczniczych w leczeniu ludzi i wspieranie walki z
opornością na środki przeciwdrobnoustrojowe, która stanowi poważne zagrożenie dla
zdrowia na całym świecie, jest bowiem jednym z priorytetowych działań UE. W związku
z tym w rozporządzeniu wykonawczym Komisji 2022/12553 zostały określone
substancje zarezerwowane do leczenia niektórych zakażeń wyłącznie u ludzi. Środki
przeciwdrobnoustrojowe lub grupy środków przeciwdrobnoustrojowych wymienione w
załączniku do ww. rozporządzenia:
1) nie mogą być stosowane w weterynaryjnych produktach leczniczych;
2) nie mogą być stosowane w paszy leczniczej;
3) nie mogą być stosowane u zwierząt w produktach leczniczych do stosowania u
ludzi zgodnie z art. 112-114 rozporządzenia (UE) 2019/64.
-- 3 of 8 --
Niezależnie od powyższego na poziomie krajowym podejmowane są działania na rzecz
ograniczenia stosowania antybiotyków w produkcji zwierzęcej i poprawy skuteczności
nadzoru w tym obszarze. Wśród takich działań można wymienić:
1) Monitoring oporności odzwierzęcych czynników chorobotwórczych i bakterii
komensalnych na środki przeciwdrobnoustrojowe realizowany w oparciu o
decyzję wykonawczą Komisji (UE) 2020/17295.
2) Program badania wody stosowanej do pojenia zwierząt gospodarskich na
obecność pozostałości antybiotyków realizowany w ramach Planu Urzędowej
Kontroli Pasz.
3) Monitoring na obecność substancji przeciwbakteryjnych w środkach
spożywczych pochodzenia zwierzęcego oraz w paszach obejmujący corocznie
ok. 12 000 próbek.
4) Nadzór nad obrotem i ilością stosowanych weterynaryjnych produktów
leczniczych prowadzony w zakładach leczniczych dla zwierząt, hurtowniach
farmaceutycznych weterynaryjnych produktów leczniczych, podmiotach
uprawnionych do sprzedaży detalicznej weterynaryjnych produktów leczniczych
o kategorii dostępności OTC (bez przepisu lekarza).
5) Gromadzenie danych o wielkości stosowania weterynaryjnych produktów
leczniczych o działaniu przeciwdrobnoustrojowym.
6) Nadzór Inspekcji Weterynaryjnej nad gospodarstwami utrzymującymi leczone
zwierzęta w zakresie ewidencji stosowanych weterynaryjnych produktów
leczniczych, w tym o działaniu przeciwdrobnoustrojowym.
7) Weryfikacja przez lekarzy weterynarii, po dostarczeniu zwierząt do rzeźni,
weterynaryjnych świadectw zdrowia dla zwierząt kierowanych do uboju oraz
informacji o łańcuchu żywnościowym, w których zawarte są dane dotyczące
m.in. leczenia zwierząt (stosowanych produktów leczniczych, okresu ich
stosowania oraz okresu karencji).
8) Współpraca z innymi instytucjami, organami odpowiedzialnymi za tzw. politykę
lekową oraz zwalczanie zjawiska AMR (oporności na środki
przeciwdrobnoustrojowe), w tym z Radą ds. zdrowia publicznego Ministra
Zdrowia w zakresie opracowania i przyjęcia Krajowego Planu Działania (KPD) –
National Action Plan (NAP) w zakresie oporności na środki
przeciwdrobnoustrojowe. W dokumencie tym ma zostać przedstawiona analiza i
ocena sytuacji w obszarach: zdrowie ludzi, zdrowie zwierząt i zdrowie
-- 4 of 8 --
środowiskowe oraz priorytetowe interwencje o charakterze strategicznym i
planowane działania w podziale na poszczególne resorty.
9) Szkolenia pracowników Inspekcji Weterynaryjnej w zakresie wdrażania
przepisów rozporządzenia (UE) 2019/64, dotyczących m. in. stosowania oraz
nadzoru nad obrotem i stosowaniem weterynaryjnych produktów leczniczych o
działaniu przeciwdrobnoustrojowym.
10) Podnoszenie świadomości publicznej i wiedzy na temat ryzyka rozwoju
oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe poprzez skuteczną edukację,
komunikację i szkolenia.
Czy Ministerstwo planuje wprowadzenie bardziej szczegółowego systemu
monitorowania i raportowania zużycia antybiotyków na poziomie gospodarstw, co
umożliwiłoby dokładną identyfikację obszarów, w których zużycie jest najwyższe i
wymaga interwencji?
Zgodnie z przepisami art. 57 rozporządzenia UE 2019/64 państwa członkowskie mają
obowiązek gromadzenia i przesyłania do Europejskiej Agencji Leków (EMA) danych
dotyczących wielkości sprzedaży i stosowania przeciwdrobnoustrojowych produktów
leczniczych we wskazanych w przepisach terminach. Aktualnie Polska realizuje te
obowiązki przy udziale Głównego Lekarza Weterynarii oraz Państwowego Instytutu
Weterynaryjnego – Państwowego Instytutu Badawczego w Puławach. Planuje się, że
szczegółowe rozwiązania zmierzające do usprawnienia stosowania ww. rozporządzenia
w polskim porządku prawnym zostaną uwzględnione w ustawie, która całościowo
obejmowałaby zagadnienie weterynaryjnych produktów leczniczych. Koordynacją prac
nad przygotowaniem projektu takiej ustawy zajmuje się resort zdrowia.
Jednocześnie obowiązujący art. 53 ustawy o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu
chorób zakaźnych zwierząt6 obliguje Głównego Lekarza Weterynarii do udostępnienia
systemu teleinformatycznego (potocznie określanego jako „elektroniczna książka
leczenia zwierząt gospodarskich”), w którym posiadacze zwierząt, z których lub od
których pozyskuje się żywność, będą mogli prowadzić określoną w tym przepisie
dokumentację. Taki system Główny Lekarz Weterynarii jest zobligowany udostępnić
nieodpłatnie:
1) posiadaczom zwierząt, z których lub od których pozyskuje się żywność;
-- 5 of 8 --
2) lekarzom weterynarii posiadającym prawo wykonywania zawodu lekarza
weterynarii w Rzeczypospolitej Polskiej lub w państwie członkowskim Unii
Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub w państwie członkowskim
Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) - stronie umowy o
Europejskim Obszarze Gospodarczym oraz
3) podmiotom prowadzącym zakłady lecznicze dla zwierząt.
Aktualnie ww. system, wg. informacji Głównego Lekarza Weterynarii znajduje się w
fazie przygotowawczej i w przyszłości może stanowić dodatkowe narzędzie
umożliwiające lepszą identyfikację obszarów wrażliwych.
Obecnie w UE panuje spadkowa tendencja ilości antybiotyków wykrywanych w
mięsie, jednak z dostępnych raportów wynika, że sytuacja w Polsce nie ulega
szczególnej poprawie. Z czego wynika sytuacja polskiego rynku hodowlanego i
dlaczego należymy do europejskiej czołówki producentów mięsa o najwyższej
zawartości antybiotyków?
Wyniki badań kontrolnych w kierunku pozostałości antybiotyków w mięsie
przeprowadzanych od lat przez organy Inspekcji Weterynaryjnej wskazują, że odsetek
stwierdzanych wyników niezgodnych utrzymuje się na stałym, niskim poziomie, co
pozwala na korzystną ocenę żywności pochodzenia zwierzęcego produkowanej w
Polsce.
W tym zakresie wyniki odnotowywane w Polsce nie odbiegają znacząco od tych, które
są stwierdzane w innych państwach członkowskich UE. Potwierdzają to także raporty
EFSA, z których wynika, że w państwach członkowskich UE, w tym w Polsce, poziomy
pozostałości leków weterynaryjnych i innych substancji występujących u żywych
zwierząt i w żywności pochodzenia zwierzęcego pozostają na niskim poziomie.
Czy Ministerstwo posiada informację na temat ilości śmierci zwierząt gospodarczych
wynikających z przedawkowania antybiotyków lub w następstwie tego? Proszę o
wyszczególnienie danych z poszczególnych lat w przedziale 2020-2025.
Warto zaznaczyć, że weterynaryjne produkty lecznicze muszą być stosowane zgodnie z
zaleceniami wskazanymi w charakterystyce produktu leczniczego. Taka charakterystyka
musi zawierać nie tylko wskazania dotyczące stosowania w odniesieniu do każdego
-- 6 of 8 --
gatunku docelowego, drogę podania i dawkę, ale również szczególne warunki dotyczące
stosowania, w tym ograniczenia dotyczące stosowania m.in. antybiotyków w celu
zmniejszenia ryzyka rozwoju oporności, a także wskazywać objawy przedawkowania
oraz, w stosownych przypadkach, postępowanie w nagłych przypadkach i odtrutki w
przypadku przedawkowania.
Wszelkie niekorzystne i niezamierzone reakcje jakiegokolwiek zwierzęcia na
weterynaryjne produkty lecznicze, w tym antybiotyki, stanowią przy tym tzw. zdarzenia
niepożądane. W Polsce podejrzenia wystąpienia takich zdarzeń powinny być zgłaszane
do Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów
Biobójczych – instytucji zależnej od Ministerstwa Zdrowia, który w Polsce jest
właściwym w tym zakresie organem. Zgłoszenia dotyczące podejrzenia wystąpienia
zdarzeń niepożądanych są następnie gromadzone w europejskiej bazie danych
dotyczącej zdarzeń niepożądanych w Europejskiej Agencji Leków.
Firmy odpowiedzialne za dane produkty mają prawny obowiązek ciągłego
monitorowania zgłoszeń dotyczących podejrzeń zdarzeń niepożądanych, a każde
zgłoszenie zdarzenia niepożądanego przyczynia się do ciągłego monitorowania danych
w celu zapewnienia, że korzyści ze stosowania leków weterynaryjnych wciąż
przewyższają ryzyko.
W skrajnych przypadkach i co jest bardzo rzadkie, weterynaryjne produkty lecznicze
mogą być nawet zawieszane lub wycofane z obrotu do czasu rozwiązania kwestii
dotyczących bezpieczeństwa.
Z uwagi na funkcjonowanie tego systemu na poziomie resortu rolnictwa nie prowadzi
się dodatkowej statystyki dotyczącej zdarzeń niepożądanych związanych ze
stosowaniem antybiotyków u zwierząt oraz ewentualnych przypadków ich
przedawkowania.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Małgorzata Gromadzka
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 7 of 8 --
Podstawa prawna:
(1) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/625 z dnia 15
marca 2017 r. w sprawie kontroli urzędowych i innych czynności urzędowych
przeprowadzanych w celu zapewnienia stosowania prawa żywnościowego i
paszowego oraz zasad dotyczących zdrowia i dobrostanu zwierząt, zdrowia
roślin i środków ochrony roślin, zmieniające rozporządzenia Parlamentu
Europejskiego i Rady (WE) nr 999/2001, (WE) nr 396/2005, (WE) nr
1069/2009, (WE) nr 1107/2009, (UE) nr 1151/2012, (UE) nr 652/2014, (UE)
2016/429 i (UE) 2016/2031, rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2005 i (WE) nr
1099/2009 oraz dyrektywy Rady 98/58/WE, 1999/74/WE, 2007/43/WE,
2008/119/WE i 2008/120/WE, oraz uchylające rozporządzenia Parlamentu
Europejskiego i Rady (WE) nr 854/2004 i (WE) nr 882/2004, dyrektywy Rady
89/608/EWG, 89/662/EWG, 90/425/EWG, 91/496/EWG, 96/23/WE,
96/93/WE i 97/78/WE oraz decyzję Rady 92/438/EWG (rozporządzenie w
sprawie kontroli urzędowych) (Dz. Urz. UE L 95 z dnia 07.04.2017, s. 1).
(2) Rozporządzenie (WE) nr 1831/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22
sierpnia 2003 r. w sprawie dodatków stosowanych w żywieniu zwierząt (Dz. Urz.
UE L 268 z dnia 18.10.2003, s. 29).
(3) Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2022/1255 z dnia 19 lipca 2022 r.
określające środki przeciwdrobnoustrojowe lub grupy środków
przeciwdrobnoustrojowych zarezerwowanych do leczenia niektórych zakażeń u
ludzi zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/6
(Dz. Urz. UE L 191 z dnia 20.07.2022, str. 58).
(4) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/6 z dnia 11 grudnia
2018 r. w sprawie weterynaryjnych produktów leczniczych i uchylające
dyrektywę 2001/82/WE (Dz. Urz. UE L 4 z dnia 07.01.2019, str. 43)
(5) Decyzja wykonawcza Komisji (UE) 2020/1729 z dnia 17 listopada 2020 r. w
sprawie monitorowania i sprawozdawczości w zakresie oporności na środki
przeciwdrobnoustrojowe u bakterii zoonotycznych i komensalnych oraz w
sprawie uchylenia decyzji wykonawczej 2013/652/UE (Dz. Urz. UE 387 z
19.11.2020 r., str. 8).
(6) Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu
chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. z 2023 r. poz. 1075)
Załączniki:
1. Załacznik nr 1..xlsx
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 8 of 8 --
Grupa
związków Związki wykryte Gatunek Rodzaj próbek Liczba wyników
niezgodnych
Liczba próbek
pobranych i
zbadanych w
danym roku
Liczba próbek
pobranych i
zbadanych w
kierunku B1
% wyników
niezgodnych
próbek
zbadanych w
kierunku B1
B1 Oksytetracyklina Bydło mięśnie, nerki 2
B1 Oksytetracyklina Bydło mięśnie 2
Tetracyklina
Oksytetracyklina
B1 Doksycyklina Świnie mięśnie 2
B1 Doksycyklina Świnie mięśnie, nerki 4
Tetracyklina
Oksytetracyklina
B1 Doksycyklina Kurczęta mięśnie 2
14
B1 Oksytetracyklina Bydło mięśnie, nerki 1
B1 Marbofloksacyna Bydło mięśnie 1
B1 Marbofloksacyna Bydło nerki 1
B1 Dihydrostreptomycyna Bydło mięśnie, nerki 1
B1 Dihydrostreptomycyna Bydło mięśnie 1
B1 Dihydrostreptomycyna Bydło nerki 1
B1 Sulfadimetoksyna Bydło mięśnie 1
Enrofloksacyna
Ciprofloksacyna
B1 Amoksycylina Bydło mięśnie, nerki 1
B1 Penicylina G Bydło mięśnie, nerki 1
B1 Sulfadoksyna Bydło mięśnie 1
B1 Danofloksacyna Bydło mięśnie 1
B1 Doksycyklina Świnie mięśnie, nerki 5
B1 Doksycyklina Świnie mięśnie 5
B1 Oksytetracyklina Świnie mięśnie 2
B1 Doksycyklina Kurczęta mięśnie 6
2014
2015
0,35%
0,18% 30098
30789
Razem niezgodnych w 2014 roku
9832
7638
B1 Bydło mięśnie 1
B1 Świnie mięśnie, nerki 1
B1 Bydło mięśnie 1
Zestawienie zbiorcze wyników niezgodnych (non-compliant)
wykrytych w Polsce od 2014 do 2024 roku w ramach Krajowych Planów Kontroli Pozostałości Chemicznych, Biologicznych i Leków i
Zanieczyszczeń
-- 1 of 4 --
B1 Enrofloksacyna Kurczęta mięśnie 1
B1 Doksycyklina Świnie mięśnie 1
B1 Doksycyklina Świnie mięśnie, nerki 1
Oksytetracyklina
Dihydrostreptomycyna
34
B1 Oksytetracyklina Bydło mięśnie 1
B1 Oksytetracyklina Świnie mięśnie, nerki 1
B1 Doksycyklina Świnie mięśnie, nerki 1
B1 Doksycyklina Kurczęta mięśnie 10
Doksycyklina
Enrofloksacyna
B1 Enrofloksacyna Kurczęta mięśnie 1
B1 Oksytetracyklina Bydło mięśnie 1
Oksytetracyklina
Tetracyklina
Enrofloksacyna
Ciprofloksacyna
B1 Doksycyklina Kurczęta mięśnie 1
18
B1 Oksytetracyklina Bydło mięśnie 1
B1 Doksycyklina Świnie mięśnie 6
B1 Doksycyklina Świnie mięśnie, nerki 1
B1 Enrofloksacyna Świnie mięśnie, nerki 1
B1 Doksycyklina Kurczęta mięśnie 3
12
B2 Tylmikozyna Bydło mięśnie 1
B1 Oksytetracyklina Bydło mięśnie 1
Oksytetracyklina 2
Tetracyklina
B1 Dihydrostreptomycyna Bydło mięśnie, nerki 1
Amoksycylina
B1 Amoksycylina Świnie mięśnie 1
B1 Doksycyklina Świnie mięśnie 2
B1 Erytromycyna Świnie mięśnie 1
32739
35463
36260
2016
2017
2018
0,22%
0,18%
0,11%
10746
B1 Bydło
10009
10538
Razem niezgodnych w 2015 roku
Świnie mięśnie, nerki 1
B1 Kurczęta mięśnie 1
mięśnie
B1 Bydło mięśnie 1
Razem niezgodnych w 2016 roku
Razem niezgodnych w 2017 roku
B1
-- 2 of 4 --
B1 Doksycyklina Świnie mięśnie, nerki 1
Oksytetracyklina
B1 Doksycyklina Kurczęta mięśnie 13
B1 Doksycyklina Kurczęta mięśnie 1
24
B1 Tetracyklina Bydło mięśnie 1
B1 Marbofloksacyna Bydło mięśnie 1
Dihydrostreptomycyna
Gentamycyna
Sulfadiazyna
Penicylina G
Tylozyna
Trimetoprim
B1 Sulfadoksyna Świnie mięśnie 1
B1 Doksycyklina Świnie mięśnie 1
B1 Amoksycylina Świnie mięśnie 1
Amoksycylina
Tylozyna
B1 Enrofloksacyna Kurczęta mięśnie 1
B1 Doksycyklina Kurczęta mięśnie 1
B1 Tylmikozyna Kurczęta mięśnie 1
11
B1 Enrofloksacyna Bydło mięśnie, nerki 1
B1 Tylmikozyna Bydło mięśnie 1
B1 Doksycyklina Świnie mięśnie, nerki 2
B1 Chlorotetracyklina Świnie mięśnie, nerki 1
B1 Enrofloksacyna Świnie mięśnie, nerki 1
B1 Doksycyklina Kurczęta mięśnie 2
8
B1 Oksytetracyklina + 4-epi Bydło mięśnie 2
B1 Chloroteracyklina + 4-epi Świnie mięśnie, nerki 1
B1 Doksycyklina Świnie mięśnie 1
B1 Ampicylina Kurczęta mięśnie 1
B1 Tulatromycyna Króliki mięśnie 1
37920
2019
0,07%
0,07%
0,10%
2020
2021
11661
11529
37540
Razem niezgodnychw 2018 roku
Razem niezgodnych w 2019 roku
Razem niezgodnych w 2020 roku
11273
B1 Bydło mięśnie, nerki 2
B1 Świnie mięśnie 1
37775
-- 3 of 4 --
B1 Chlorotetracyklina + 4-epi Świnie mięśnie 2
8
B1 Oksytetracyklina Bydło mięśnie 1
B1 4-epioksytetracyklina Bydło mięśnie 1
B1 Doksycyklina Kura mięśnie 4
B1 Doksycyklina Świnie mięśnie 3
Bydło mięśnie 1
Kurczęta mięśnie 2
B1 Tylmikozyna Indyk mięśnie 1
13
B 1a Amoksycylina Bydło Mięśnie 1
B 1a Amoksycylina Kurczęta Mięśnie 1
B 1a Tulatromycyna Bydło Mięśnie, Nerki 1
B 1a Tylmikozyna Bydło Mięśnie 1
B 1a Marbofloksacyna Bydło Mięśnie 1
B 1a Ciprofloksacyna, Enrofloksacyna Bydło Mięśnie 2
B 1a Doksycyklina Świnie Mięśnie 3
B 1a Doksycyklina Świnie Mięśnie, Nerki 1
B 1a Tulatromycyna Konie Mięśnie 1
B 1a Doksycyklina Kurczęta Mięśnie 4
B 1a Doksycyklina Kurczęta mięśnie 4
B 1a Tulatromycyna Indyki mięśnie 2
22
B 1a Ciprofloksacyna, Enrofloksacyna Bydło Mięśnie 1
B 1a Sulfadoksyna Bydło Mięśnie 1
B 1a Doksycyklina Kurczęta Mięśnie 4
6
0,11%
37763
2023
2024
0,05%
0,16%
38665
40452
Razem niezgodnych w 2024 roku
12489
13338
11611
B1 Enrofloksacyna
Razem niezgodnych w 2021 roku
Razem niezgodnych w 2022 roku
Razem niezgodnych w 2023 roku
2022
-- 4 of 4 --
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 05 stycznia 2026 r.
Znak sprawy: DŻW.zlf.058.4.2025
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 14244 w sprawie danych wskazujących na wyjątkowo wysokie
zużycie antybiotyków w hodowli zwierząt w Polsce
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 14244 z dnia 17 grudnia 2025 r. Pani Magdaleny Łośko
oraz Pani Katarzyny Matusik-Lipiec, Posłanek na Sejm Rzeczpospolitej Polskiej, w
sprawie danych wskazujących na wyjątkowo wysokie zużycie antybiotyków w hodowli
zwierząt w Polsce przedstawiam poniżej informacje dotyczące poszczególnych pytań.
Czy Ministerstwo posiada dane na temat ilości antybiotyków wykrytych w mięsie
pochodzącym z polskich hodowli na przestrzeni ostatnich 10 lat? Proszę o
wyszczególnienie danych.
Badania kontrolne pozostałości weterynaryjnych produktów leczniczych, w tym
substancji o działaniu przeciwdrobnoustrojowym, w żywności pochodzenia zwierzęcego
prowadzone są zgodnie z przepisami rozporządzenia (UE) 2017/6251. W państwach
członkowskich Unii Europejskiej obowiązują jednolite zasady organizowania i
prowadzenia badań kontrolnych pozostałości chemicznych. Próbki do badań pobierane
są zgodnie z instrukcją Głównego Lekarza Weterynarii oraz obowiązującymi przepisami
prawa. Minimalna liczba próbek pobieranych od zwierząt i produktów ustalana jest na
podstawie danych dotyczących uboju zwierząt oraz produkcji żywności pochodzenia
zwierzęcego w roku poprzednim. Inspekcja Weterynaryjna pobiera próbki do badań od
świń, bydła, koni, owiec, drobiu (kur, kurcząt, indyków, kaczek i gęsi), ryb, królików oraz
zwierząt łownych, w różnych miejscach wytwarzania żywności, w tym w rzeźniach,
-- 1 of 8 --
zlewniach mleka, fermach oraz obiektach hodowlanych. Badania te mają na celu
weryfikację spełniania wymagań prawa żywnościowego, a ich wyniki odnoszą się do
stwierdzenia obecności substancji niedozwolonych lub przekroczenia dopuszczalnych
limitów pozostałości w badanych próbkach.
Zestawienie zbiorcze wyników badań laboratoryjnych, w tym przypadków
stwierdzonych niezgodności, zawarte jest w załączniku nr 1. W 2024 r. stwierdzono
0,05% wyników niezgodnych w pobranych do badań próbkach.
Ile ton pasz zawierających dodatki paszowej tj. probiotyki, synbiotyki, prebiotyki
sprzedano w Polsce w latach 2020-2025? Proszę o wskazanie ilości w poszczególnych
latach.
Dodatki paszowe stosowane w żywieniu zwierząt podlegają autoryzacji na poziomie
Unii Europejskiej zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1831/20032. Dodatki paszowe
dopuszczone do stosowania w paszach muszą być autoryzowane na poziomie unijnym i
umieszczone w rejestrze dodatków paszowych https://ec.europa.eu/food/food-feed-
portal/screen/feed-additives/search. Dodatki umieszcza się w rejestrze zgodnie z ich
przynależnością do kategorii oraz grupy funkcjonalnej zgodnych z załącznikiem I do ww.
rozporządzenia.
Aktualnie nie funkcjonują odrębne kategorie dodatków paszowych określane jako
„probiotyki”, „synbiotyki” lub „prebiotyki”. Substancje te kwalifikowane są natomiast do
grupy funkcjonalnej „stabilizatory flory jelitowej”.
W poniższej tabeli znajdują się dane GUS dotyczące sprzedaży pasz stosowanych w
żywieniu zwierząt gospodarskich w Polsce – dane za lata 2020-2024 (w tonach).
2020 2021 2022 2023 2024
Ogółem 10536820 10598439 11007111 11416258 11893916
dla drobiu 6539711 6307690 6954000 7450437 7823910
dla trzody 2464635 2573398 2414381 2285785 2341322
dla bydła 1215953 1288288 1237534 1326071 1321361
dla
pozostałych
zwierząt
(konie,
owce, ryby)
157717 210842 200001 180490 215540
premiksy 158804 218221 201195 173475 191783
-- 2 of 8 --
Nie prowadzi się natomiast statystyki dotyczącej ilości pasz wyprodukowanych lub
sprzedanych z podziałem na rodzaj zastosowanych dodatków paszowych.
Jakie rozwiązania zostały zastosowane w innych państwach europejskich, które w
ostatnich latach zmagały się z dużą ilością antybiotyków w mięsie (np. Francja,
Niemcy), a obecnie obserwują spadek zawartości tych substancji?
Jak wynika z realizowanych w Polsce badań kontrolnych pozostałości chemicznych,
aktualnie w Polsce nie występuje problem zawartości antybiotyków w mięsie. W tym
zakresie w 2024 r. stwierdzono jedynie 0,05% wyników niezgodnych w pobranych do
badań próbkach. Dane za rok 2025 r. nie są jeszcze dostępne.
Uwzględniając powyższe wyniki, nie podejmowano dotychczas działań zmierzających do
pozyskania informacji o rozwiązaniach zastosowanych w państwach, które uprzednio
zmagały się z takim problem.
Jakie konkretnie działania planuje lub już podejmuje Ministerstwo, aby ograniczyć
stosowanie antybiotyków w polskiej hodowli zwierząt, w szczególności tych
uznawanych za krytycznie ważne dla medycyny człowieka?
Antybiotyki uznawane za krytycznie ważne dla medycyny człowieka podlegają
szczególnej ochronie na poziomie prawa UE. Zachowanie skuteczności
przeciwdrobnoustrojowych produktów leczniczych w leczeniu ludzi i wspieranie walki z
opornością na środki przeciwdrobnoustrojowe, która stanowi poważne zagrożenie dla
zdrowia na całym świecie, jest bowiem jednym z priorytetowych działań UE. W związku
z tym w rozporządzeniu wykonawczym Komisji 2022/12553 zostały określone
substancje zarezerwowane do leczenia niektórych zakażeń wyłącznie u ludzi. Środki
przeciwdrobnoustrojowe lub grupy środków przeciwdrobnoustrojowych wymienione w
załączniku do ww. rozporządzenia:
1) nie mogą być stosowane w weterynaryjnych produktach leczniczych;
2) nie mogą być stosowane w paszy leczniczej;
3) nie mogą być stosowane u zwierząt w produktach leczniczych do stosowania u
ludzi zgodnie z art. 112-114 rozporządzenia (UE) 2019/64.
-- 3 of 8 --
Niezależnie od powyższego na poziomie krajowym podejmowane są działania na rzecz
ograniczenia stosowania antybiotyków w produkcji zwierzęcej i poprawy skuteczności
nadzoru w tym obszarze. Wśród takich działań można wymienić:
1) Monitoring oporności odzwierzęcych czynników chorobotwórczych i bakterii
komensalnych na środki przeciwdrobnoustrojowe realizowany w oparciu o
decyzję wykonawczą Komisji (UE) 2020/17295.
2) Program badania wody stosowanej do pojenia zwierząt gospodarskich na
obecność pozostałości antybiotyków realizowany w ramach Planu Urzędowej
Kontroli Pasz.
3) Monitoring na obecność substancji przeciwbakteryjnych w środkach
spożywczych pochodzenia zwierzęcego oraz w paszach obejmujący corocznie
ok. 12 000 próbek.
4) Nadzór nad obrotem i ilością stosowanych weterynaryjnych produktów
leczniczych prowadzony w zakładach leczniczych dla zwierząt, hurtowniach
farmaceutycznych weterynaryjnych produktów leczniczych, podmiotach
uprawnionych do sprzedaży detalicznej weterynaryjnych produktów leczniczych
o kategorii dostępności OTC (bez przepisu lekarza).
5) Gromadzenie danych o wielkości stosowania weterynaryjnych produktów
leczniczych o działaniu przeciwdrobnoustrojowym.
6) Nadzór Inspekcji Weterynaryjnej nad gospodarstwami utrzymującymi leczone
zwierzęta w zakresie ewidencji stosowanych weterynaryjnych produktów
leczniczych, w tym o działaniu przeciwdrobnoustrojowym.
7) Weryfikacja przez lekarzy weterynarii, po dostarczeniu zwierząt do rzeźni,
weterynaryjnych świadectw zdrowia dla zwierząt kierowanych do uboju oraz
informacji o łańcuchu żywnościowym, w których zawarte są dane dotyczące
m.in. leczenia zwierząt (stosowanych produktów leczniczych, okresu ich
stosowania oraz okresu karencji).
8) Współpraca z innymi instytucjami, organami odpowiedzialnymi za tzw. politykę
lekową oraz zwalczanie zjawiska AMR (oporności na środki
przeciwdrobnoustrojowe), w tym z Radą ds. zdrowia publicznego Ministra
Zdrowia w zakresie opracowania i przyjęcia Krajowego Planu Działania (KPD) –
National Action Plan (NAP) w zakresie oporności na środki
przeciwdrobnoustrojowe. W dokumencie tym ma zostać przedstawiona analiza i
ocena sytuacji w obszarach: zdrowie ludzi, zdrowie zwierząt i zdrowie
-- 4 of 8 --
środowiskowe oraz priorytetowe interwencje o charakterze strategicznym i
planowane działania w podziale na poszczególne resorty.
9) Szkolenia pracowników Inspekcji Weterynaryjnej w zakresie wdrażania
przepisów rozporządzenia (UE) 2019/64, dotyczących m. in. stosowania oraz
nadzoru nad obrotem i stosowaniem weterynaryjnych produktów leczniczych o
działaniu przeciwdrobnoustrojowym.
10) Podnoszenie świadomości publicznej i wiedzy na temat ryzyka rozwoju
oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe poprzez skuteczną edukację,
komunikację i szkolenia.
Czy Ministerstwo planuje wprowadzenie bardziej szczegółowego systemu
monitorowania i raportowania zużycia antybiotyków na poziomie gospodarstw, co
umożliwiłoby dokładną identyfikację obszarów, w których zużycie jest najwyższe i
wymaga interwencji?
Zgodnie z przepisami art. 57 rozporządzenia UE 2019/64 państwa członkowskie mają
obowiązek gromadzenia i przesyłania do Europejskiej Agencji Leków (EMA) danych
dotyczących wielkości sprzedaży i stosowania przeciwdrobnoustrojowych produktów
leczniczych we wskazanych w przepisach terminach. Aktualnie Polska realizuje te
obowiązki przy udziale Głównego Lekarza Weterynarii oraz Państwowego Instytutu
Weterynaryjnego – Państwowego Instytutu Badawczego w Puławach. Planuje się, że
szczegółowe rozwiązania zmierzające do usprawnienia stosowania ww. rozporządzenia
w polskim porządku prawnym zostaną uwzględnione w ustawie, która całościowo
obejmowałaby zagadnienie weterynaryjnych produktów leczniczych. Koordynacją prac
nad przygotowaniem projektu takiej ustawy zajmuje się resort zdrowia.
Jednocześnie obowiązujący art. 53 ustawy o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu
chorób zakaźnych zwierząt6 obliguje Głównego Lekarza Weterynarii do udostępnienia
systemu teleinformatycznego (potocznie określanego jako „elektroniczna książka
leczenia zwierząt gospodarskich”), w którym posiadacze zwierząt, z których lub od
których pozyskuje się żywność, będą mogli prowadzić określoną w tym przepisie
dokumentację. Taki system Główny Lekarz Weterynarii jest zobligowany udostępnić
nieodpłatnie:
1) posiadaczom zwierząt, z których lub od których pozyskuje się żywność;
-- 5 of 8 --
2) lekarzom weterynarii posiadającym prawo wykonywania zawodu lekarza
weterynarii w Rzeczypospolitej Polskiej lub w państwie członkowskim Unii
Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub w państwie członkowskim
Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) - stronie umowy o
Europejskim Obszarze Gospodarczym oraz
3) podmiotom prowadzącym zakłady lecznicze dla zwierząt.
Aktualnie ww. system, wg. informacji Głównego Lekarza Weterynarii znajduje się w
fazie przygotowawczej i w przyszłości może stanowić dodatkowe narzędzie
umożliwiające lepszą identyfikację obszarów wrażliwych.
Obecnie w UE panuje spadkowa tendencja ilości antybiotyków wykrywanych w
mięsie, jednak z dostępnych raportów wynika, że sytuacja w Polsce nie ulega
szczególnej poprawie. Z czego wynika sytuacja polskiego rynku hodowlanego i
dlaczego należymy do europejskiej czołówki producentów mięsa o najwyższej
zawartości antybiotyków?
Wyniki badań kontrolnych w kierunku pozostałości antybiotyków w mięsie
przeprowadzanych od lat przez organy Inspekcji Weterynaryjnej wskazują, że odsetek
stwierdzanych wyników niezgodnych utrzymuje się na stałym, niskim poziomie, co
pozwala na korzystną ocenę żywności pochodzenia zwierzęcego produkowanej w
Polsce.
W tym zakresie wyniki odnotowywane w Polsce nie odbiegają znacząco od tych, które
są stwierdzane w innych państwach członkowskich UE. Potwierdzają to także raporty
EFSA, z których wynika, że w państwach członkowskich UE, w tym w Polsce, poziomy
pozostałości leków weterynaryjnych i innych substancji występujących u żywych
zwierząt i w żywności pochodzenia zwierzęcego pozostają na niskim poziomie.
Czy Ministerstwo posiada informację na temat ilości śmierci zwierząt gospodarczych
wynikających z przedawkowania antybiotyków lub w następstwie tego? Proszę o
wyszczególnienie danych z poszczególnych lat w przedziale 2020-2025.
Warto zaznaczyć, że weterynaryjne produkty lecznicze muszą być stosowane zgodnie z
zaleceniami wskazanymi w charakterystyce produktu leczniczego. Taka charakterystyka
musi zawierać nie tylko wskazania dotyczące stosowania w odniesieniu do każdego
-- 6 of 8 --
gatunku docelowego, drogę podania i dawkę, ale również szczególne warunki dotyczące
stosowania, w tym ograniczenia dotyczące stosowania m.in. antybiotyków w celu
zmniejszenia ryzyka rozwoju oporności, a także wskazywać objawy przedawkowania
oraz, w stosownych przypadkach, postępowanie w nagłych przypadkach i odtrutki w
przypadku przedawkowania.
Wszelkie niekorzystne i niezamierzone reakcje jakiegokolwiek zwierzęcia na
weterynaryjne produkty lecznicze, w tym antybiotyki, stanowią przy tym tzw. zdarzenia
niepożądane. W Polsce podejrzenia wystąpienia takich zdarzeń powinny być zgłaszane
do Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów
Biobójczych – instytucji zależnej od Ministerstwa Zdrowia, który w Polsce jest
właściwym w tym zakresie organem. Zgłoszenia dotyczące podejrzenia wystąpienia
zdarzeń niepożądanych są następnie gromadzone w europejskiej bazie danych
dotyczącej zdarzeń niepożądanych w Europejskiej Agencji Leków.
Firmy odpowiedzialne za dane produkty mają prawny obowiązek ciągłego
monitorowania zgłoszeń dotyczących podejrzeń zdarzeń niepożądanych, a każde
zgłoszenie zdarzenia niepożądanego przyczynia się do ciągłego monitorowania danych
w celu zapewnienia, że korzyści ze stosowania leków weterynaryjnych wciąż
przewyższają ryzyko.
W skrajnych przypadkach i co jest bardzo rzadkie, weterynaryjne produkty lecznicze
mogą być nawet zawieszane lub wycofane z obrotu do czasu rozwiązania kwestii
dotyczących bezpieczeństwa.
Z uwagi na funkcjonowanie tego systemu na poziomie resortu rolnictwa nie prowadzi
się dodatkowej statystyki dotyczącej zdarzeń niepożądanych związanych ze
stosowaniem antybiotyków u zwierząt oraz ewentualnych przypadków ich
przedawkowania.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Małgorzata Gromadzka
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 7 of 8 --
Podstawa prawna:
(1) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/625 z dnia 15
marca 2017 r. w sprawie kontroli urzędowych i innych czynności urzędowych
przeprowadzanych w celu zapewnienia stosowania prawa żywnościowego i
paszowego oraz zasad dotyczących zdrowia i dobrostanu zwierząt, zdrowia
roślin i środków ochrony roślin, zmieniające rozporządzenia Parlamentu
Europejskiego i Rady (WE) nr 999/2001, (WE) nr 396/2005, (WE) nr
1069/2009, (WE) nr 1107/2009, (UE) nr 1151/2012, (UE) nr 652/2014, (UE)
2016/429 i (UE) 2016/2031, rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2005 i (WE) nr
1099/2009 oraz dyrektywy Rady 98/58/WE, 1999/74/WE, 2007/43/WE,
2008/119/WE i 2008/120/WE, oraz uchylające rozporządzenia Parlamentu
Europejskiego i Rady (WE) nr 854/2004 i (WE) nr 882/2004, dyrektywy Rady
89/608/EWG, 89/662/EWG, 90/425/EWG, 91/496/EWG, 96/23/WE,
96/93/WE i 97/78/WE oraz decyzję Rady 92/438/EWG (rozporządzenie w
sprawie kontroli urzędowych) (Dz. Urz. UE L 95 z dnia 07.04.2017, s. 1).
(2) Rozporządzenie (WE) nr 1831/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22
sierpnia 2003 r. w sprawie dodatków stosowanych w żywieniu zwierząt (Dz. Urz.
UE L 268 z dnia 18.10.2003, s. 29).
(3) Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2022/1255 z dnia 19 lipca 2022 r.
określające środki przeciwdrobnoustrojowe lub grupy środków
przeciwdrobnoustrojowych zarezerwowanych do leczenia niektórych zakażeń u
ludzi zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/6
(Dz. Urz. UE L 191 z dnia 20.07.2022, str. 58).
(4) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/6 z dnia 11 grudnia
2018 r. w sprawie weterynaryjnych produktów leczniczych i uchylające
dyrektywę 2001/82/WE (Dz. Urz. UE L 4 z dnia 07.01.2019, str. 43)
(5) Decyzja wykonawcza Komisji (UE) 2020/1729 z dnia 17 listopada 2020 r. w
sprawie monitorowania i sprawozdawczości w zakresie oporności na środki
przeciwdrobnoustrojowe u bakterii zoonotycznych i komensalnych oraz w
sprawie uchylenia decyzji wykonawczej 2013/652/UE (Dz. Urz. UE 387 z
19.11.2020 r., str. 8).
(6) Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu
chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. z 2023 r. poz. 1075)
Załączniki:
1. Załacznik nr 1..xlsx
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 8 of 8 --
Grupa
związków Związki wykryte Gatunek Rodzaj próbek Liczba wyników
niezgodnych
Liczba próbek
pobranych i
zbadanych w
danym roku
Liczba próbek
pobranych i
zbadanych w
kierunku B1
% wyników
niezgodnych
próbek
zbadanych w
kierunku B1
B1 Oksytetracyklina Bydło mięśnie, nerki 2
B1 Oksytetracyklina Bydło mięśnie 2
Tetracyklina
Oksytetracyklina
B1 Doksycyklina Świnie mięśnie 2
B1 Doksycyklina Świnie mięśnie, nerki 4
Tetracyklina
Oksytetracyklina
B1 Doksycyklina Kurczęta mięśnie 2
14
B1 Oksytetracyklina Bydło mięśnie, nerki 1
B1 Marbofloksacyna Bydło mięśnie 1
B1 Marbofloksacyna Bydło nerki 1
B1 Dihydrostreptomycyna Bydło mięśnie, nerki 1
B1 Dihydrostreptomycyna Bydło mięśnie 1
B1 Dihydrostreptomycyna Bydło nerki 1
B1 Sulfadimetoksyna Bydło mięśnie 1
Enrofloksacyna
Ciprofloksacyna
B1 Amoksycylina Bydło mięśnie, nerki 1
B1 Penicylina G Bydło mięśnie, nerki 1
B1 Sulfadoksyna Bydło mięśnie 1
B1 Danofloksacyna Bydło mięśnie 1
B1 Doksycyklina Świnie mięśnie, nerki 5
B1 Doksycyklina Świnie mięśnie 5
B1 Oksytetracyklina Świnie mięśnie 2
B1 Doksycyklina Kurczęta mięśnie 6
2014
2015
0,35%
0,18% 30098
30789
Razem niezgodnych w 2014 roku
9832
7638
B1 Bydło mięśnie 1
B1 Świnie mięśnie, nerki 1
B1 Bydło mięśnie 1
Zestawienie zbiorcze wyników niezgodnych (non-compliant)
wykrytych w Polsce od 2014 do 2024 roku w ramach Krajowych Planów Kontroli Pozostałości Chemicznych, Biologicznych i Leków i
Zanieczyszczeń
-- 1 of 4 --
B1 Enrofloksacyna Kurczęta mięśnie 1
B1 Doksycyklina Świnie mięśnie 1
B1 Doksycyklina Świnie mięśnie, nerki 1
Oksytetracyklina
Dihydrostreptomycyna
34
B1 Oksytetracyklina Bydło mięśnie 1
B1 Oksytetracyklina Świnie mięśnie, nerki 1
B1 Doksycyklina Świnie mięśnie, nerki 1
B1 Doksycyklina Kurczęta mięśnie 10
Doksycyklina
Enrofloksacyna
B1 Enrofloksacyna Kurczęta mięśnie 1
B1 Oksytetracyklina Bydło mięśnie 1
Oksytetracyklina
Tetracyklina
Enrofloksacyna
Ciprofloksacyna
B1 Doksycyklina Kurczęta mięśnie 1
18
B1 Oksytetracyklina Bydło mięśnie 1
B1 Doksycyklina Świnie mięśnie 6
B1 Doksycyklina Świnie mięśnie, nerki 1
B1 Enrofloksacyna Świnie mięśnie, nerki 1
B1 Doksycyklina Kurczęta mięśnie 3
12
B2 Tylmikozyna Bydło mięśnie 1
B1 Oksytetracyklina Bydło mięśnie 1
Oksytetracyklina 2
Tetracyklina
B1 Dihydrostreptomycyna Bydło mięśnie, nerki 1
Amoksycylina
B1 Amoksycylina Świnie mięśnie 1
B1 Doksycyklina Świnie mięśnie 2
B1 Erytromycyna Świnie mięśnie 1
32739
35463
36260
2016
2017
2018
0,22%
0,18%
0,11%
10746
B1 Bydło
10009
10538
Razem niezgodnych w 2015 roku
Świnie mięśnie, nerki 1
B1 Kurczęta mięśnie 1
mięśnie
B1 Bydło mięśnie 1
Razem niezgodnych w 2016 roku
Razem niezgodnych w 2017 roku
B1
-- 2 of 4 --
B1 Doksycyklina Świnie mięśnie, nerki 1
Oksytetracyklina
B1 Doksycyklina Kurczęta mięśnie 13
B1 Doksycyklina Kurczęta mięśnie 1
24
B1 Tetracyklina Bydło mięśnie 1
B1 Marbofloksacyna Bydło mięśnie 1
Dihydrostreptomycyna
Gentamycyna
Sulfadiazyna
Penicylina G
Tylozyna
Trimetoprim
B1 Sulfadoksyna Świnie mięśnie 1
B1 Doksycyklina Świnie mięśnie 1
B1 Amoksycylina Świnie mięśnie 1
Amoksycylina
Tylozyna
B1 Enrofloksacyna Kurczęta mięśnie 1
B1 Doksycyklina Kurczęta mięśnie 1
B1 Tylmikozyna Kurczęta mięśnie 1
11
B1 Enrofloksacyna Bydło mięśnie, nerki 1
B1 Tylmikozyna Bydło mięśnie 1
B1 Doksycyklina Świnie mięśnie, nerki 2
B1 Chlorotetracyklina Świnie mięśnie, nerki 1
B1 Enrofloksacyna Świnie mięśnie, nerki 1
B1 Doksycyklina Kurczęta mięśnie 2
8
B1 Oksytetracyklina + 4-epi Bydło mięśnie 2
B1 Chloroteracyklina + 4-epi Świnie mięśnie, nerki 1
B1 Doksycyklina Świnie mięśnie 1
B1 Ampicylina Kurczęta mięśnie 1
B1 Tulatromycyna Króliki mięśnie 1
37920
2019
0,07%
0,07%
0,10%
2020
2021
11661
11529
37540
Razem niezgodnychw 2018 roku
Razem niezgodnych w 2019 roku
Razem niezgodnych w 2020 roku
11273
B1 Bydło mięśnie, nerki 2
B1 Świnie mięśnie 1
37775
-- 3 of 4 --
B1 Chlorotetracyklina + 4-epi Świnie mięśnie 2
8
B1 Oksytetracyklina Bydło mięśnie 1
B1 4-epioksytetracyklina Bydło mięśnie 1
B1 Doksycyklina Kura mięśnie 4
B1 Doksycyklina Świnie mięśnie 3
Bydło mięśnie 1
Kurczęta mięśnie 2
B1 Tylmikozyna Indyk mięśnie 1
13
B 1a Amoksycylina Bydło Mięśnie 1
B 1a Amoksycylina Kurczęta Mięśnie 1
B 1a Tulatromycyna Bydło Mięśnie, Nerki 1
B 1a Tylmikozyna Bydło Mięśnie 1
B 1a Marbofloksacyna Bydło Mięśnie 1
B 1a Ciprofloksacyna, Enrofloksacyna Bydło Mięśnie 2
B 1a Doksycyklina Świnie Mięśnie 3
B 1a Doksycyklina Świnie Mięśnie, Nerki 1
B 1a Tulatromycyna Konie Mięśnie 1
B 1a Doksycyklina Kurczęta Mięśnie 4
B 1a Doksycyklina Kurczęta mięśnie 4
B 1a Tulatromycyna Indyki mięśnie 2
22
B 1a Ciprofloksacyna, Enrofloksacyna Bydło Mięśnie 1
B 1a Sulfadoksyna Bydło Mięśnie 1
B 1a Doksycyklina Kurczęta Mięśnie 4
6
0,11%
37763
2023
2024
0,05%
0,16%
38665
40452
Razem niezgodnych w 2024 roku
12489
13338
11611
B1 Enrofloksacyna
Razem niezgodnych w 2021 roku
Razem niezgodnych w 2022 roku
Razem niezgodnych w 2023 roku
2022
-- 4 of 4 --