Interpelacja nr 14199
Interpelacja w sprawie potrzeby rozszerzenia systemu wsparcia dla matek, które wychowały co najmniej czworo dzieci, w szczególności w zakresie zabezpieczenia emerytalnego
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (40%)
Edukacja i Szkolnictwo (35%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie potrzeby rozszerzenia systemu wsparcia dla matek, które wychowały co najmniej czworo dzieci, w szczególności w zakresie zabezpieczenia emerytalnego
Interpelacja nr 14199
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie potrzeby rozszerzenia systemu wsparcia dla matek, które wychowały co najmniej czworo dzieci, w szczególności w zakresie zabezpieczenia emerytalnego
Zgłaszający: Magdalena Filipek-Sobczak
Data wpływu: 11-12-2025
Szanowna Pani Minister,
zwracam się z interpelacją dotyczącą sytuacji kobiet, które urodziły i wychowały co najmniej czworo dzieci, a które, mimo wieloletniego wkładu w wychowanie i demograficzny rozwój kraju, często znajdują się dziś w trudnej sytuacji materialnej po zakończeniu aktywności zawodowej.
Obowiązujące przepisy, w tym ustawa z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym („Mama 4+”), przewidują co prawda uzupełnienie świadczeń emerytalno-rentowych do poziomu najniższej emerytury. Jednocześnie państwo zapewnia szeroki katalog świadczeń dla rodzin w trakcie wychowywania dzieci, takich jak świadczenie wychowawcze czy dopłaty do opiekunek i niań. Rozwiązania te nie obejmują jednak grupy kobiet, które już dawno zakończyły obowiązki rodzicielskie, a dziś znajdują się w gorszej sytuacji emerytalnej właśnie z powodu lat poświęconych rodzinie.
Pojawia się więc potrzeba stworzenia systemowej, długoterminowej rekompensaty dla matek wielodzietnych, która odzwierciedlałaby ich niepodważalny wkład społeczny, a jednocześnie wzmacniała politykę demograficzną i godność osób starszych.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
Ilu świadczeniobiorców korzysta obecnie z programu „Mama 4+”? Proszę o przedstawienie danych według województw, wieku i płci za lata 2023-2025.
Czy ministerstwo prowadzi analizy dotyczące wprowadzenia dodatkowej, stałej rekompensaty emerytalnej dla osób, które wychowały co najmniej czworo dzieci, niezależnie od tego, czy pobierają minimalną emeryturę, czy wyższą?
Czy rozważane jest podwyższenie świadczenia „Mama 4+” ponad poziom minimalnej emerytury, tak aby odzwierciedlało ono rzeczywisty wkład wychowawczy i ograniczenia zawodowe wynikające z wielodzietności?
Czy ministerstwo analizowało możliwość doliczania dodatkowych okresów składkowych za każdy rok sprawowania osobistej opieki nad dziećmi ponad liczbę już dziś zaliczaną?
Czy planowane jest wprowadzenie mechanizmu ponownego przeliczenia emerytur kobiet, które wychowały co najmniej czworo dzieci, w celu uwzględnienia realnych strat w składkach poniesionych w poprzednich dekadach?
Czy ministerstwo rozważa stworzenie jednorazowej rekompensaty dla matek wielodzietnych, które z powodu wychowywania wielu dzieci nie miały możliwości wypracowania własnego kapitału emerytalnego?
Jakie działania rząd planuje w zakresie polityki demograficznej, które wzmocniłyby długoterminowe zabezpieczenie materialne matek wielodzietnych po osiągnięciu wieku emerytalnego?
Uprzejmie proszę o odpowiedź na powyższe pytania oraz o przedstawienie stanowiska ministerstwa w tej ważnej społecznie kwestii.
Z poważaniem
Magdalena Filipek-Sobczak
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 14199
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie potrzeby rozszerzenia systemu wsparcia dla matek, które wychowały co najmniej czworo dzieci, w szczególności w zakresie zabezpieczenia emerytalnego
Zgłaszający: Magdalena Filipek-Sobczak
Data wpływu: 11-12-2025
Szanowna Pani Minister,
zwracam się z interpelacją dotyczącą sytuacji kobiet, które urodziły i wychowały co najmniej czworo dzieci, a które, mimo wieloletniego wkładu w wychowanie i demograficzny rozwój kraju, często znajdują się dziś w trudnej sytuacji materialnej po zakończeniu aktywności zawodowej.
Obowiązujące przepisy, w tym ustawa z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym („Mama 4+”), przewidują co prawda uzupełnienie świadczeń emerytalno-rentowych do poziomu najniższej emerytury. Jednocześnie państwo zapewnia szeroki katalog świadczeń dla rodzin w trakcie wychowywania dzieci, takich jak świadczenie wychowawcze czy dopłaty do opiekunek i niań. Rozwiązania te nie obejmują jednak grupy kobiet, które już dawno zakończyły obowiązki rodzicielskie, a dziś znajdują się w gorszej sytuacji emerytalnej właśnie z powodu lat poświęconych rodzinie.
Pojawia się więc potrzeba stworzenia systemowej, długoterminowej rekompensaty dla matek wielodzietnych, która odzwierciedlałaby ich niepodważalny wkład społeczny, a jednocześnie wzmacniała politykę demograficzną i godność osób starszych.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
Ilu świadczeniobiorców korzysta obecnie z programu „Mama 4+”? Proszę o przedstawienie danych według województw, wieku i płci za lata 2023-2025.
Czy ministerstwo prowadzi analizy dotyczące wprowadzenia dodatkowej, stałej rekompensaty emerytalnej dla osób, które wychowały co najmniej czworo dzieci, niezależnie od tego, czy pobierają minimalną emeryturę, czy wyższą?
Czy rozważane jest podwyższenie świadczenia „Mama 4+” ponad poziom minimalnej emerytury, tak aby odzwierciedlało ono rzeczywisty wkład wychowawczy i ograniczenia zawodowe wynikające z wielodzietności?
Czy ministerstwo analizowało możliwość doliczania dodatkowych okresów składkowych za każdy rok sprawowania osobistej opieki nad dziećmi ponad liczbę już dziś zaliczaną?
Czy planowane jest wprowadzenie mechanizmu ponownego przeliczenia emerytur kobiet, które wychowały co najmniej czworo dzieci, w celu uwzględnienia realnych strat w składkach poniesionych w poprzednich dekadach?
Czy ministerstwo rozważa stworzenie jednorazowej rekompensaty dla matek wielodzietnych, które z powodu wychowywania wielu dzieci nie miały możliwości wypracowania własnego kapitału emerytalnego?
Jakie działania rząd planuje w zakresie polityki demograficznej, które wzmocniłyby długoterminowe zabezpieczenie materialne matek wielodzietnych po osiągnięciu wieku emerytalnego?
Uprzejmie proszę o odpowiedź na powyższe pytania oraz o przedstawienie stanowiska ministerstwa w tej ważnej społecznie kwestii.
Z poważaniem
Magdalena Filipek-Sobczak
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
26%
Konkretność
74%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 2 %
Precyzyjne daty
8
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
4.6 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9976 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.650.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 14199 Pani Posłanki Magdaleny Filipek-Sobczak, w sprawie
potrzeby rozszerzenia systemu wsparcia dla matek, które wychowały co najmniej czworo
dzieci, w szczególności w zakresie zabezpieczenia emerytalnego, proszę przyjąć poniższe
informacje.
Świadczenie przewidziane w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 roku o rodzicielskim
świadczeniu uzupełniającym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1051) nie jest emeryturą ani dodatkiem
do emerytury, tylko świadczeniem nieskładkowym, finansowanym z budżetu państwa.
W przeciwieństwie do emerytury będącej świadczeniem z ubezpieczenia społecznego, ma
ono de facto charakter świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Przy ustalaniu uprawnień
do jego otrzymywania uwzględnia się wszystkie dochody osoby zainteresowanej, a jednym
z podstawowych kryteriów ubiegania się o nie jest brak niezbędnych środków utrzymania.
Osoba, która nie ma prawa do żadnego innego świadczenia, może uzyskać świadczenie
uzupełniające w wysokości nieprzekraczającej kwoty najniższej emerytury (od marca 2025
r. 1 878,91 zł). Z kolei osoba pobierająca świadczenie niższe od minimalnej emerytury może
liczyć na jego uzupełnienie do tej wysokości. Oznacza to, że w przypadku emerytury
otrzymywanej przez kobiety pobierające świadczenie emerytalne niższe od najniższego
gwarantowanego - w konsekwencji posiadania niepełnego stażu ubezpieczeniowego
(wynoszącego 20 lat składkowych i nieskładkowych) – jego wysokość zostaje podniesiona
do kwoty najniższej emerytury.
Stale prowadzone są prace nad ulepszaniem systemu emerytalnego, szczególnie w zakresie
gwarantującym niedyskryminowanie rodziców obniżonym wymiarem świadczeń
emerytalnych. Efektem tych działań jest m.in. nowelizacja przepisów dotyczących opieki
nad dzieckiem dla pracowników przebywających na urlopie wychowawczym. Do 31 grudnia
1998 r. nie było obowiązku odprowadzania za te okresy składek - wliczano je do emerytury
jako okresy nieskładkowe, co znacznie obniżało wysokość świadczenia. Od 1 stycznia
1999 r. za okres sprawowania opieki nad dzieckiem na urlopie wychowawczym pracownicy
mają opłacane składki z budżetu państwa. Wprowadzona w maju 2015 r. nowelizacja
ustawy emerytalnej dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r. pozwala ponadto
uwzględnić czas sprawowania opieki nad dzieckiem w trakcie urlopu wychowawczego oraz
bezpłatnego (w systemie zabezpieczenia społecznego) w emeryturze (w kapitale
początkowym) jako okres składkowy - niezależnie od tego, kiedy kobieta z niego korzystała.
W praktyce oznacza to, że również kobiety, które wychowywały dzieci w latach 80-tych
mają szansę na przeliczenie, a zarazem podwyższenie emerytury.
W obecnym stanie prawnym istnieją regulacje mające zrekompensować konieczność
przerwania pracy z powodu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, choć nie
-- 1 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
przewidują one dodatkowego zwiększenia emerytury z tytułu urodzenia dzieci. Świadczenia
emerytalno-rentowe mają bowiem charakter praw podmiotowych, nabytych przez
ubezpieczonego w związku z opłacaniem składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.
Na gruncie obowiązującego od 1 stycznia 1999 r. systemu emerytalnego, określonego
przepisami ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1749, z późn. zm.), źródłem finansowania
świadczeń emerytalno-rentowych jest fundusz tworzony ze składek pracowników
i pracodawców. Z systemu usunięto większość elementów nieubezpieczeniowych
i socjalnych, tak aby powiązać wysokość przyszłego świadczenia z sumą składek
odprowadzanych od przychodów ubezpieczonego w całym okresie jego aktywności
zawodowej. Obecny system ubezpieczeń społecznych tylko w niewielkim zakresie
umożliwia zwiększanie lub uzupełnianie świadczeń dodatkami niemającymi związku z
aktywnością zawodową czy ekonomiczną. Wprowadzenie dodatku do świadczeń
emerytalnych, którego wysokość zależałaby od liczby wychowanych dzieci stanowiłoby
zaprzeczenie założeń powszechnego systemu emerytalnego.
Aktualnie, na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych (FUS), wypłacane są jedynie dwa rodzaje dodatków – dodatek
pielęgnacyjny i dodatek dla sierot zupełnych. Obydwa są świadczeniami o charakterze
ubezpieczeniowym, związanymi z ryzykami ubezpieczeniowymi w postaci niezdolności do
pracy i samodzielnej egzystencji oraz utraty żywiciela. Ich wypłata ma miejsce w sytuacji
spełnienia się wskazanych ryzyk, wiąże się też z obowiązkiem opłacania składki
ubezpieczeniowej. Funkcjonujące dodatki do świadczeń emerytalno-rentowych są zatem
powiązane z innymi świadczeniami, odrębnym ryzykiem i odrębnymi warunkami nabycia
prawa do świadczenia.
W dyskusji nad wprowadzenia dodatków emerytalnych dla matek pracujących
i wychowujących czworo lub więcej dzieci nie można też pominąć wyników badań1.
W jednym z nich zapytano, czy emerytura kobiet i mężczyzn powinna być zwiększana wraz
z liczbą wychowywanych dzieci (nie wskazano ich liczby granicznej). Większość badanych -
46% - opowiedziała się przeciw takiemu rozwiązaniu. Jednocześnie obowiązujące
rozwiązania, które obejmuje konstrukcja prawa do rodzicielskiego świadczenia
uzupełniającego, tj. powiązania prawa do emerytury minimalnej z wychowaniem co najmniej
czwórki dzieci, popiera 57% respondentów.
Zgodnie z danymi przekazanymi przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w 2023 r.
rodzicielskie świadczenie uzupełniające pobrało 57 027 osób (w tym 51 mężczyzn), z czego
w przedziale wiekowym: 60-64 lata 20 513 osób; 65-69 lat 18 926 osób; 70-74 lata 11 184
osób; 75-79 lat 4 210 osób; 80 lat i więcej 2 194 osób. W 2024 r. świadczenie pobrało
58 456 osób (w tym 47 mężczyzn), z czego w przedziale wiekowym: 60-64 lata 19 196 osób;
65-69 lat 19 848 osób; 70-74 lata 12 320 osób; 75-79 lat 4 788 osób; 80 lat i więcej 2 304
osób. Do listopada 2025 r. zakład wypłacił rodzicielskie świadczenie uzupełniające 58 546
osobom (w tym 30 mężczyznom), z czego w przedziale wiekowym: 60-64 lata 18 059
1 Przyszłość systemu emerytalnego i sprawiedliwe rozwiązania. Raport z badań, IBRIS na zamówienie Centrum im.
Ignacego Daszyńskiego, Warszawa 2022, [w:], Co to jest sprawiedliwa emerytura? Raport z badań, S. Gajewski, K.
Duda, B. Machalica, Warszawa 2022, s. 28-29.
-- 2 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
osobom; 65-69 lat 19 793 osobom; 70-74 lata 13 145 osobom; 75-79 lat 5 305 osobom 80
lat i powyżej 2 244 osobom.2
W Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w okresie od stycznia 2023 r. do 30
listopada 2025 r. przyznano 582 rodzicielskie świadczenia uzupełniające.3 Na 30 listopada
2025 r. rodzicielskie świadczenie uzupełniające pobiera 1517 osób (w tym 2 mężczyzn),
z czego w przedziale wiekowym: 60-64 lata 697 osób; 65-69 lat 594 osoby; 70-74 lata 160
osób; 75-79 lat 49 osób; powyżej 80 lat 17 osób.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie są obecnie prowadzone prace,
których celem byłoby włączenie do systemu emerytalnego nowych dodatków,
rekompensaty czy też wprowadzenie nowych mechanizmów przeliczenia stażu związanego
z wychowaniem dzieci.
Trzeba podkreślić, że każda zmiana w systemie emerytalnym niesie ze sobą poważne
konsekwencje finansowe i dotyczy wielu osób, w związku z czym wszelkie propozycje
nowych rozwiązań dotyczących tego obszaru winny być skrupulatnie analizowane.
W rozważaniach dotyczących zmiany zasad wypłacania i podwyższenia wysokości
rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego kluczowe jest stanowisko Ministra Finansów
i Gospodarki, którego zdaniem aktualnie obowiązujące rozwiązania odpowiadają
możliwościom budżetu państwa, z którego pokrywany jest każdy nowy wydatek Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych, będącego funduszem deficytowym.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
2 Dane dotyczące wypłaty rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego według podziału na województwa w 2023
r.: dolnośląskie: 3 665, kujawsko- pomorskie: 4 121, lubelskie: 2 684, lubuskie: 1 710, łódzkie: 1 603, małopolskie:
4 983, mazowieckie: 4 927, opolskie: 1 429, podkarpackie: 4 292, podlaskie: 1 326, pomorskie: 5 058, śląskie:
6 636, świętokrzyskie: 1 595, warmińsko- mazurskie: 3 819, wielkopolskie: 5 859 oraz zachodniopomorskie:
3 320.
Analogicznie w 2024 r. w województwie dolnośląskim: 3 770, kujawsko- pomorskim: 4 133, lubelskim: 2 812,
lubuskim: 1 758, łódzkim: 1 613, małopolskim: 5 159, mazowieckim: 5 041, opolskim: 1 476, podkarpackim: 4 411,
podlaskim: 1 379, pomorskim: 5 140, śląskim: 6 802, świętokrzyskim: 1 633, warmińsko- mazurskim: 3 966,
wielkopolskim: 5 952 oraz zachodniopomorskim: 3 411. Do końca listopada 2025 r. w Zakładzie pobierało
rodzicielskie świadczenie uzupełniające w województwie dolnośląskim: 3 798, kujawsko- pomorskim: 4 128,
lubelskim: 2 804, lubuskim: 1 740, łódzkim: 1 638, małopolskim: 5 112, mazowieckim: 5 052, opolskim: 1 500,
podkarpackim: 4 471, podlaskim: 1 385, pomorskim: 5 107, śląskim: 6 892, świętokrzyskim: 1 640, warmińsko-
mazurskim: 3 946, wielkopolskim: 5 923 oraz zachodniopomorskim: 3 410.
3 Decyzje przyznające rodzicielskie świadczenie uzupełniające w okresie od stycznia 2023 r. do listopada 2025 r.
według podziału na województwa: dolnośląskie: 16, kujawsko- pomorskie: 34, lubelskie: 74, lubuskie: 4, łódzkie:
26, małopolskie: 137, mazowieckie: 37, opolskie: 9, podkarpackie: 83, podlaskie: 19, pomorskie: 27, śląskie: 16,
świętokrzyskie: 34, warmińsko- mazurskie: 17, wielkopolskie: 37 oraz zachodniopomorskie: 12.
-- 3 of 3 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.650.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 14199 Pani Posłanki Magdaleny Filipek-Sobczak, w sprawie
potrzeby rozszerzenia systemu wsparcia dla matek, które wychowały co najmniej czworo
dzieci, w szczególności w zakresie zabezpieczenia emerytalnego, proszę przyjąć poniższe
informacje.
Świadczenie przewidziane w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 roku o rodzicielskim
świadczeniu uzupełniającym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1051) nie jest emeryturą ani dodatkiem
do emerytury, tylko świadczeniem nieskładkowym, finansowanym z budżetu państwa.
W przeciwieństwie do emerytury będącej świadczeniem z ubezpieczenia społecznego, ma
ono de facto charakter świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Przy ustalaniu uprawnień
do jego otrzymywania uwzględnia się wszystkie dochody osoby zainteresowanej, a jednym
z podstawowych kryteriów ubiegania się o nie jest brak niezbędnych środków utrzymania.
Osoba, która nie ma prawa do żadnego innego świadczenia, może uzyskać świadczenie
uzupełniające w wysokości nieprzekraczającej kwoty najniższej emerytury (od marca 2025
r. 1 878,91 zł). Z kolei osoba pobierająca świadczenie niższe od minimalnej emerytury może
liczyć na jego uzupełnienie do tej wysokości. Oznacza to, że w przypadku emerytury
otrzymywanej przez kobiety pobierające świadczenie emerytalne niższe od najniższego
gwarantowanego - w konsekwencji posiadania niepełnego stażu ubezpieczeniowego
(wynoszącego 20 lat składkowych i nieskładkowych) – jego wysokość zostaje podniesiona
do kwoty najniższej emerytury.
Stale prowadzone są prace nad ulepszaniem systemu emerytalnego, szczególnie w zakresie
gwarantującym niedyskryminowanie rodziców obniżonym wymiarem świadczeń
emerytalnych. Efektem tych działań jest m.in. nowelizacja przepisów dotyczących opieki
nad dzieckiem dla pracowników przebywających na urlopie wychowawczym. Do 31 grudnia
1998 r. nie było obowiązku odprowadzania za te okresy składek - wliczano je do emerytury
jako okresy nieskładkowe, co znacznie obniżało wysokość świadczenia. Od 1 stycznia
1999 r. za okres sprawowania opieki nad dzieckiem na urlopie wychowawczym pracownicy
mają opłacane składki z budżetu państwa. Wprowadzona w maju 2015 r. nowelizacja
ustawy emerytalnej dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r. pozwala ponadto
uwzględnić czas sprawowania opieki nad dzieckiem w trakcie urlopu wychowawczego oraz
bezpłatnego (w systemie zabezpieczenia społecznego) w emeryturze (w kapitale
początkowym) jako okres składkowy - niezależnie od tego, kiedy kobieta z niego korzystała.
W praktyce oznacza to, że również kobiety, które wychowywały dzieci w latach 80-tych
mają szansę na przeliczenie, a zarazem podwyższenie emerytury.
W obecnym stanie prawnym istnieją regulacje mające zrekompensować konieczność
przerwania pracy z powodu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, choć nie
-- 1 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
przewidują one dodatkowego zwiększenia emerytury z tytułu urodzenia dzieci. Świadczenia
emerytalno-rentowe mają bowiem charakter praw podmiotowych, nabytych przez
ubezpieczonego w związku z opłacaniem składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.
Na gruncie obowiązującego od 1 stycznia 1999 r. systemu emerytalnego, określonego
przepisami ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1749, z późn. zm.), źródłem finansowania
świadczeń emerytalno-rentowych jest fundusz tworzony ze składek pracowników
i pracodawców. Z systemu usunięto większość elementów nieubezpieczeniowych
i socjalnych, tak aby powiązać wysokość przyszłego świadczenia z sumą składek
odprowadzanych od przychodów ubezpieczonego w całym okresie jego aktywności
zawodowej. Obecny system ubezpieczeń społecznych tylko w niewielkim zakresie
umożliwia zwiększanie lub uzupełnianie świadczeń dodatkami niemającymi związku z
aktywnością zawodową czy ekonomiczną. Wprowadzenie dodatku do świadczeń
emerytalnych, którego wysokość zależałaby od liczby wychowanych dzieci stanowiłoby
zaprzeczenie założeń powszechnego systemu emerytalnego.
Aktualnie, na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych (FUS), wypłacane są jedynie dwa rodzaje dodatków – dodatek
pielęgnacyjny i dodatek dla sierot zupełnych. Obydwa są świadczeniami o charakterze
ubezpieczeniowym, związanymi z ryzykami ubezpieczeniowymi w postaci niezdolności do
pracy i samodzielnej egzystencji oraz utraty żywiciela. Ich wypłata ma miejsce w sytuacji
spełnienia się wskazanych ryzyk, wiąże się też z obowiązkiem opłacania składki
ubezpieczeniowej. Funkcjonujące dodatki do świadczeń emerytalno-rentowych są zatem
powiązane z innymi świadczeniami, odrębnym ryzykiem i odrębnymi warunkami nabycia
prawa do świadczenia.
W dyskusji nad wprowadzenia dodatków emerytalnych dla matek pracujących
i wychowujących czworo lub więcej dzieci nie można też pominąć wyników badań1.
W jednym z nich zapytano, czy emerytura kobiet i mężczyzn powinna być zwiększana wraz
z liczbą wychowywanych dzieci (nie wskazano ich liczby granicznej). Większość badanych -
46% - opowiedziała się przeciw takiemu rozwiązaniu. Jednocześnie obowiązujące
rozwiązania, które obejmuje konstrukcja prawa do rodzicielskiego świadczenia
uzupełniającego, tj. powiązania prawa do emerytury minimalnej z wychowaniem co najmniej
czwórki dzieci, popiera 57% respondentów.
Zgodnie z danymi przekazanymi przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w 2023 r.
rodzicielskie świadczenie uzupełniające pobrało 57 027 osób (w tym 51 mężczyzn), z czego
w przedziale wiekowym: 60-64 lata 20 513 osób; 65-69 lat 18 926 osób; 70-74 lata 11 184
osób; 75-79 lat 4 210 osób; 80 lat i więcej 2 194 osób. W 2024 r. świadczenie pobrało
58 456 osób (w tym 47 mężczyzn), z czego w przedziale wiekowym: 60-64 lata 19 196 osób;
65-69 lat 19 848 osób; 70-74 lata 12 320 osób; 75-79 lat 4 788 osób; 80 lat i więcej 2 304
osób. Do listopada 2025 r. zakład wypłacił rodzicielskie świadczenie uzupełniające 58 546
osobom (w tym 30 mężczyznom), z czego w przedziale wiekowym: 60-64 lata 18 059
1 Przyszłość systemu emerytalnego i sprawiedliwe rozwiązania. Raport z badań, IBRIS na zamówienie Centrum im.
Ignacego Daszyńskiego, Warszawa 2022, [w:], Co to jest sprawiedliwa emerytura? Raport z badań, S. Gajewski, K.
Duda, B. Machalica, Warszawa 2022, s. 28-29.
-- 2 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
osobom; 65-69 lat 19 793 osobom; 70-74 lata 13 145 osobom; 75-79 lat 5 305 osobom 80
lat i powyżej 2 244 osobom.2
W Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w okresie od stycznia 2023 r. do 30
listopada 2025 r. przyznano 582 rodzicielskie świadczenia uzupełniające.3 Na 30 listopada
2025 r. rodzicielskie świadczenie uzupełniające pobiera 1517 osób (w tym 2 mężczyzn),
z czego w przedziale wiekowym: 60-64 lata 697 osób; 65-69 lat 594 osoby; 70-74 lata 160
osób; 75-79 lat 49 osób; powyżej 80 lat 17 osób.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie są obecnie prowadzone prace,
których celem byłoby włączenie do systemu emerytalnego nowych dodatków,
rekompensaty czy też wprowadzenie nowych mechanizmów przeliczenia stażu związanego
z wychowaniem dzieci.
Trzeba podkreślić, że każda zmiana w systemie emerytalnym niesie ze sobą poważne
konsekwencje finansowe i dotyczy wielu osób, w związku z czym wszelkie propozycje
nowych rozwiązań dotyczących tego obszaru winny być skrupulatnie analizowane.
W rozważaniach dotyczących zmiany zasad wypłacania i podwyższenia wysokości
rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego kluczowe jest stanowisko Ministra Finansów
i Gospodarki, którego zdaniem aktualnie obowiązujące rozwiązania odpowiadają
możliwościom budżetu państwa, z którego pokrywany jest każdy nowy wydatek Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych, będącego funduszem deficytowym.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
2 Dane dotyczące wypłaty rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego według podziału na województwa w 2023
r.: dolnośląskie: 3 665, kujawsko- pomorskie: 4 121, lubelskie: 2 684, lubuskie: 1 710, łódzkie: 1 603, małopolskie:
4 983, mazowieckie: 4 927, opolskie: 1 429, podkarpackie: 4 292, podlaskie: 1 326, pomorskie: 5 058, śląskie:
6 636, świętokrzyskie: 1 595, warmińsko- mazurskie: 3 819, wielkopolskie: 5 859 oraz zachodniopomorskie:
3 320.
Analogicznie w 2024 r. w województwie dolnośląskim: 3 770, kujawsko- pomorskim: 4 133, lubelskim: 2 812,
lubuskim: 1 758, łódzkim: 1 613, małopolskim: 5 159, mazowieckim: 5 041, opolskim: 1 476, podkarpackim: 4 411,
podlaskim: 1 379, pomorskim: 5 140, śląskim: 6 802, świętokrzyskim: 1 633, warmińsko- mazurskim: 3 966,
wielkopolskim: 5 952 oraz zachodniopomorskim: 3 411. Do końca listopada 2025 r. w Zakładzie pobierało
rodzicielskie świadczenie uzupełniające w województwie dolnośląskim: 3 798, kujawsko- pomorskim: 4 128,
lubelskim: 2 804, lubuskim: 1 740, łódzkim: 1 638, małopolskim: 5 112, mazowieckim: 5 052, opolskim: 1 500,
podkarpackim: 4 471, podlaskim: 1 385, pomorskim: 5 107, śląskim: 6 892, świętokrzyskim: 1 640, warmińsko-
mazurskim: 3 946, wielkopolskim: 5 923 oraz zachodniopomorskim: 3 410.
3 Decyzje przyznające rodzicielskie świadczenie uzupełniające w okresie od stycznia 2023 r. do listopada 2025 r.
według podziału na województwa: dolnośląskie: 16, kujawsko- pomorskie: 34, lubelskie: 74, lubuskie: 4, łódzkie:
26, małopolskie: 137, mazowieckie: 37, opolskie: 9, podkarpackie: 83, podlaskie: 19, pomorskie: 27, śląskie: 16,
świętokrzyskie: 34, warmińsko- mazurskie: 17, wielkopolskie: 37 oraz zachodniopomorskie: 12.
-- 3 of 3 --