Interpelacja w sprawie rozważenia lokalizacji centrum Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA) w Polsce na terenie Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 14194
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie rozważenia lokalizacji centrum Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA) w Polsce na terenie Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii
Zgłaszający: Monika Rosa, Małgorzata Pępek, Mirosław Suchoń, Maciej Tomczykiewicz, Przemysław Witek, Tomasz Głogowski, Krzysztof Gadowski, Marek Krząkała, Łukasz Osmalak, Ewa Kołodziej, Urszula Koszutska, Łukasz Ściebiorowski, Barbara Dolniak
Data wpływu: 11-12-2025
Szanowny Panie Premierze,
zwracam się do Pana Premiera z interpelacją dotyczącą procesu wyboru lokalizacji polskiego centrum Europejskiej Agencji Kosmicznej (EAK/ESA), którego powstanie jest efektem działań rządu Rzeczypospolitej Polskiej oraz podpisania listu intencyjnego z ESA. Utworzenie centrum technologicznego tej rangi stanowi ważny krok w umacnianiu pozycji Polski w europejskim sektorze kosmicznym, zwiększaniu potencjału innowacyjnego państwa oraz budowaniu gospodarki opartej na wiedzy i technologiach przyszłości.
W związku z trwającymi rozmowami na temat wyboru lokalizacji inwestycji Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia (GZM) zgłosiła gotowość do przyjęcia tej instytucji na swoim terenie, przedstawiając propozycję ulokowania ośrodka – w całości lub jako filii – w regionie, którego stolica znajduje się w Katowicach. Metropolia podkreśla wyjątkowy potencjał naukowy, infrastrukturalny i technologiczny swojego regionu, który w pełni odpowiada wymaganiom Europejskiej Agencji Kosmicznej.
Potencjał intelektualny Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii, zamieszkanej przez ponad 2 miliony osób, a także jej zaplecze naukowo-badawcze oraz dynamicznie rozwijający się sektor biznesowy stanowią silną przesłankę do tego, aby przedstawić propozycję dotyczącą lokalizacji i rozwoju Centrum Technologicznego ESA właśnie na tym obszarze.
Na kapitał Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii składa się szereg komplementarnych elementów, które tworzą solidną i nowoczesną podstawę pod lokalizację centrum Europejskiej Agencji Kosmicznej. Metropolia dysponuje silnym zapleczem akademickim i badawczym – uczelniami wyróżnionymi tytułem Europejskiego Miasta Nauki Katowice 2024 oraz kierunkami, takimi jak Inżynieria Lotnicza i Kosmiczna Politechniki Śląskiej, przygotowującymi wysoko wykwalifikowanych specjalistów sektora kosmicznego. Nowoczesną infrastrukturę badawczą uzupełnia Śląski Park Nauki wyposażony w teleskop PlaneWave CDK-700 oraz radioteleskop Spider 500A umożliwiające prowadzenie zaawansowanych badań astronomicznych i kosmicznych.
W regionie dynamicznie rozwija się również ekosystem firm technologicznych, w tym KP Labs, Future Processing, FP Instruments czy ICEYE, które tworzą innowacyjne rozwiązania dla sektora satelitarnego, w tym systemy hiperspektralne i technologie kosmiczne nowej generacji. Dodatkowo GZM posiada unikalną infrastrukturę postgórniczą, w tym tereny po KWK „Wieczorek” w Katowicach, które mogą zostać wykorzystane do testów technologii satelitarnych, symulacji warunków kosmicznych oraz badań w warunkach zbliżonych do mikrograwitacji.
Region Śląska i zagłębia znajduje się dziś w kluczowym momencie intensywnej transformacji gospodarczej i technologicznej. Jej fundamentami stają się innowacje, zaawansowane technologie oraz współpraca między nauką a biznesem. Region potrzebuje dużych, ambitnych inwestycji, które otwierają trwałe perspektywy gospodarcze i społeczne – a lokalizacja centrum ESA na terenie GZM mogłaby znacząco przyspieszyć ten proces, czyniąc go jednym z filarów nowej ścieżki rozwojowej.
Inwestycja tej rangi oznacza powstanie setek nowych miejsc pracy – zarówno bezpośrednio w strukturach ESA, jak i pośrednio w sektorach towarzyszących: firmach technologicznych, start-upach, laboratoriach badawczo-rozwojowych, centrach danych i usługach okołotechnologicznych. Będzie przyciągała młode talenty oraz wysoko wykwalifikowanych specjalistów z Polski i ze świata, wzmacniając lokalny potencjał kadrowy i tworząc warunki do budowy silnego klastra innowacji. Realizacja projektu pozwoli na rozwój ścisłej współpracy sektora publicznego, prywatnego i ośrodków naukowych zarówno w regionie, jak i w całej Polsce, integrując naukę, biznes i administrację w procesie budowy gospodarki opartej na wiedzy i nowoczesnych technologiach.
Jednocześnie inwestycja przyczyni się do dynamicznego rozwoju gospodarczego oraz wzmocni promocję regionu i kraju na arenie międzynarodowej. Obecność centrum ESA stanie się impulsem do kształtowania nowej tożsamości Śląska i zagłębia – regionu opartego na innowacjach, zaawansowanych technologiach i wiedzy – oraz umożliwi umocnienie jego pozycji jako jednego z kluczowych europejskich hubów nowoczesnych przemysłów.
Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii deklaruje gotowość wsparcia lokalnego samorządu w tworzeniu profesjonalnego centrum popularyzacji branży i technologii kosmicznych, wykorzystując istniejące możliwości technologiczne, edukacyjne i logistyczne regionu.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Premiera z prośbą o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:
Na jakim etapie znajdują się prace rządu dotyczące wyboru lokalizacji polskiego centrum Europejskiej Agencji Kosmicznej?
Czy wśród analizowanych lokalizacji znajduje się Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia, w tym teren po KWK „Wieczorek” w Katowicach?
Czy prowadzone są analizy porównawcze dotyczące potencjału naukowego, badawczego i infrastrukturalnego regionów ubiegających się o lokalizację centrum ESA?
Czy rząd bierze pod uwagę możliwość wykorzystania infrastruktury poprzemysłowej – w tym szybów i chodników kopalnianych – jako unikalnego zaplecza badawczego odpowiadającego potrzebom ESA?
Kiedy planowane jest podjęcie ostatecznej decyzji w sprawie lokalizacji centrum technologicznego ESA w Polsce?
Czy rząd przewiduje prowadzenie konsultacji z jednostkami samorządu terytorialnego, w tym z Górnośląsko-Zagłębiowską Metropolią, na etapie finalizacji procesu wyboru lokalizacji?
Sekretarz stanu Michał Jaros
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8482 znakówkancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Znak pisma: DPO-III.054.12.2025
Warszawa, 05 stycznia 2026 r.
Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy: interpelacji numer 14194 w sprawie rozważenia lokalizacji centrum Europejskiej
Agencji Kosmicznej (ESA) w Polsce na terenie Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii
Szanowny Panie Marszałku,
na podstawie art. 193 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej przedstawiam
odpowiedź na interpelację z dnia 17 grudnia 2025 roku złożoną przez Państwa Posłów
Monikę Rosa, Małgorzatę Pępek, Mirosława Suchoń, Macieja Tomczykiewicza,
Przemysława Wirtek, Tomasza Głogowskiego, Krzysztofa Gadowskiego, Marka Krząkała,
Łukasza Osmalak, Ewę Kołodziej, Urszulę Koszutską, Łukasza Ścieborowskiego oraz
Barbarę Dolniak, dotyczącą rozważenia lokalizacji Centrum Europejskiej Agencji
Kosmicznej w Polsce na terenie Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii.
Z satysfakcją przyjmuję zainteresowanie strategiczną inicjatywą powołania w Polsce
centrum kosmiczno-technologicznego o zasięgu i znaczeniu międzynarodowym, jaką
będzie Centrum Europejskiej Agencji Kosmicznej (dalej: ESA) oraz zwrócenie uwagi na
Rejon Śląska i Zagłębia jako potencjalnej lokalizacji dla nowej inwestycji. Głęboko wierzę,
że ulokowanie inwestycji w Polsce będzie sprzyjało postrzeganiu Polski jako silnego
ośrodka innowacji i centrum przełomowych technologii w Europie. Państwa
zainteresowanie postrzegam jako dowód na to, że w dynamicznie zmieniających się
warunkach gospodarczych i technologicznych niezbędna jest silna koncentracja na
zagadnieniach dotyczących bezpieczeństwa kosmicznego, odporności i reagowania
kryzysowego.
Pozwalam sobie odpowiedzieć na postawione przez Państwa pytania.
-- 1 of 4 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
1/ Aktualnie Rząd Polski wyraził zamiar utworzenia Centrum ESA w Polsce. 27 listopada
2025 r. w Bremie podczas Rady ESA na szczeblu ministerialnym, strona polska
reprezentowana przez Ministra Finansów i Gospodarki Pana Andrzeja Domańskiego
podpisała z ESA list intencyjny, który potwierdza wolę sygnatariuszy utworzenia ośrodka
w Polsce i współpracy. Centrum ESA stanowi inicjatywę o strategicznym znaczeniu dla
bezpieczeństwa, odporności technologicznej i suwerenności informacyjnej Europy oraz
rozwoju krajowego sektora kosmicznego. Planowany w Polsce ośrodek będzie
wyspecjalizowaną jednostką ESA, ukierunkowaną na badania, rozwój i wdrażanie
rozwiązań w obszarach bezpieczeństwa cywilnego, zarządzania kryzysowego, obserwacji
Ziemi, analizy danych satelitarnych oraz technologii podwójnego zastosowania (dual-use).
Z satysfakcją przyjmujemy i jednocześnie fundamentalnie liczymy na to, że nasz projekt
wpisuje się w przygotowywaną inicjatywę ESA pt. European Resilience from Space (ERS),
której celem jest stworzenie w Europie wspólnej architektury odporności opartej na
danych satelitarnych, łączności, nawigacji i analizie informacji z wykorzystaniem sztucznej
inteligencji.
Ze względu na rozległość problematyki związanej z utworzeniem ośrodka o przywołanej
randze, niezbędne jest zaangażowanie w Polsce wielu instytucji, ośrodków badawczo-
rozwojowych i przedsiębiorców, w tym ministerstw i urzędów. Budowa Centrum ESA
w Polsce obejmuje bowiem obszary wchodzące w zakres działów administracji rządowej,
kierowanych przez więcej niż jednego ministra. Zagadnienia wchodzące w zakres
problematyki obejmują m. in. gospodarkę, obronność i bezpieczeństwo, sprawy
zagraniczne, cyfryzację, finanse publiczne. Dlatego na początku 2026 roku zostanie
powołany specjalny Zespół Międzyresortowy ds. Centrum ESA jako organ pomocniczy
Rady Ministrów, do którego obowiązków będzie należało opiniowanie oraz
rekomendowanie założeń koncepcji utworzenia Centrum ESA, w tym dotyczących
w szczególności wstępnych propozycji możliwego zakresu działania ośrodka, zasadniczych
potrzeb i wymagań, w tym funkcjonalnych oraz infrastrukturalnych dotyczących lokalizacji
Centrum ESA oraz projektu harmonogramu działań. Zespół będzie pracował nad
wyborem lokalizacji dla Centrum ESA, prowadząc jednocześnie w tym zakresie konsultacje
z kluczowymi instytucjami i ekspertami, w tym z Europejską Agencją Kosmiczną.
Ostateczny wybór będzie musiał uwzględniać szereg kryteriów, które zostaną wyznaczone
dla wybrania najlepszej opcji pod względem inwestycyjnym z perspektywy realizacji
inwestycji oraz jej dalszego utrzymania. Zgłoszenia miast i metropolii zainteresowanych
zlokalizowaniem Centrum ESA na swoim terenie będą brane pod uwagę z chwilą
-- 2 of 4 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
rozpoczynania etapu analitycznego w procesie przygotowawczym. Na dziś analiza miast
pod kątem lokalizacji nie została jeszcze rozpoczęta, niemniej pragnę zaznaczyć, że jest
kilka wstępnych deklaracji zaangażowania ze strony wybranych polskich miast i metropolii.
Przyjmujemy to jako dobry prognostyk dla przyszłej gotowości inwestycyjnej dla tak
szczególnej inwestycji strategicznej, jaka jest Centrum ESA w Polsce. Decyzja o wyborze
lokalizacji musi być podjętą rozważnie z uwzględnieniem wszelkich zasadniczych
uwarunkowań i wytycznych.
2/ Faza szczegółowej analizy strategicznej i gospodarczej dla wyboru lokalizacji Centrum
ESA nie jest rozpoczęta. Dlatego też cząstkowa analiza dotycząca wykorzystania terenu po
KWK „Wieczorek” w Katowicach byłaby na tym etapie przedwczesna.
3/ W ramach procesu przygotowawczego, wybór lokalizacji Centrum ESA będzie miał
fundamentalne znaczenie nie tylko dla regionu, w którym inwestycja zostanie ulokowana,
ale dla kondycji, pozycji i przyszłości Polski w europejskim ekosystemie przemysłu
kosmicznego. Dlatego przewiduję, że potencjał naukowo-badawczy, infrastrukturalny,
logistyczny i gospodarczy potencjalnych lokalizacji zostanie w satysfakcjonujący sposób
porównawczo zbadany dla celów podjęcia odpowiednio udokumentowanej i uzasadnionej
decyzji, mającej wpływ na kapitał innowacyjno-technologiczny Polski dziś i w przyszłości.
4/ Na dziś nie jest przesądzone, czy Centrum ESA będzie nową inwestycją o charakterze
infrastrukturalnym, czy będzie powstawać jako adaptacja istniejącego zasobu
infrastrukturalnego. Potencjał inwestycyjny w postaci zróżnicowanych terenów
poprzemysłowych w punkcie wyjścia nie jest przeszkodą, a wręcz powinien zachęcać do
wykonania ekspertyzy pod kątem ich potencjału inwestycyjnego i badawczego. Każda
potencjalna lokalizacja ma swoją specyfikę, a tereny poprzemysłowe odznaczają się także
swoistą charakterystyką z perspektywy rewitalizacji terenu i jego dostosowania do
konkretnych potrzeb infrastrukturalnych i badawczych. Dlatego też opcje
zagospodarowania istniejących zasobów przemysłowych w przypadku wybranych
propozycji lokalizacyjnych powinny stać się integralną częścią dalszych analiz. Spodziewane
jest, że koszty transformacji terenu wobec oczekiwanych w czasie efektów inwestycyjno-
rozwojowych będą jednym z istotnych wyznaczników decyzji lokalizacyjnych w przypadku
istniejącego zasobu wymagającego transformacji.
5/ Według pierwszych założeń dotyczących procedowania na szczeblu rządowym,
z uwzględnieniem procesu konsultacyjnego prowadzonego z Europejską Agencją
Kosmiczną, a także z Unią Europejską, (jeśli to będzie wymagane lub wskazane w
-- 3 of 4 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
określonych zakresach tematycznych), podjęcie decyzji dotyczącej wyboru lokalizacji
powinno nastąpić nie wcześniej niż około połowy 2026 roku.
6/ Do zadań Zespołu Międzyresortowego ds. Centrum ESA w Polsce należeć będzie między
innymi wydawanie opinii dotyczących przebiegu krajowych prac związanych z tworzeniem
Centrum ESA oraz formułowanie zaleceń dla właściwych organów i podmiotów. Decyzja o
stronach przyszłego procesu konsultacyjnego zostanie podjęta przez Zespół i będzie
przedmiotem składanych rekomendacji na szczeblu rządowym.
Dziękuję Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii za zgłoszenie gotowości przyjęcia
Centrum ESA na swoim terenie i zainteresowanie przedmiotową inwestycją.
Z upoważnienia, z wyrazami szacunku
Michał Jaros
Sekretarz Stanu
/ kwalifikowany podpis elektroniczny /
w Ministerstwie Rozwoju i Technologii
-- 4 of 4 --