Interpelacja w sprawie stosowania w latach 2016-2023 art. 47 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o prokuraturze
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 1418
do ministra sprawiedliwości
w sprawie stosowania w latach 2016-2023 art. 47 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o prokuraturze
Zgłaszający: Przemysław Wipler
Data wpływu: 09-02-2024
Szanowny Panie Ministrze,
zgodnie z informacją opublikowaną na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości w dniu 12 stycznia br. „Prokurator Generalny Pan prof. Adam Bodnar w czasie spotkania z Prokuratorem Krajowym Panem Dariuszem Barskim wręczył mu dokument stwierdzający, że przywrócenie go do służby czynnej w dniu 16 lutego 2022 roku przez poprzedniego Prokuratora Generalnego Pana Zbigniewa Ziobro, zostało dokonane z naruszeniem obowiązujących przepisów i nie wywołało skutków prawnych. Zastosowano bowiem przepis ustawy, który już nie obowiązywał”[1]. W wyżej wymienionym komunikacie została opisana także sytuacja prawna prokuratora krajowego Dariusza Barskiego, który jak wynika z opinii, którymi posiłkował się minister sprawiedliwości, miał zostać przywrócony do służby w 2022 roku bez odpowiedniej podstawy prawnej z uwagi na zastosowanie przepisów ustawy, które już wówczas nie obowiązywały (czyli ustawy z dnia 28 stycznia 2016 roku Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o prokuraturze dalej: P.w.u.P.p.).
Zdaniem autorów ww. opinii przywołany jako podstawa prawna przywrócenia prokuratora Dariusza Barskiego przepis art. 47 § 1 i 2 P.w.u.P.p. posiadał charakter incydentalny, czasowy i był zawarty w ustawie wprowadzającej nowe przepisy o prokuraturze. W efekcie jego obowiązywanie miało być ograniczone do okresu od 4 marca 2016 roku do 4 maja 2016 roku.
Jak wynika z doniesień medialnych mają już miejsce umorzenia procesów w wyniku podniesienia przed sądem zarzutu nieprawidłowego przywrócenia prokuratora ze stanu spoczynku. Szczecińska Gazeta Wyborcza podaje, że „Sąd Okręgowy w Szczecinie umorzył w dniu 9.02.2024 r. jedną ze spraw karnych, bo prokurator będąca autorką aktu oskarżenia została nieprawidłowo przywrócona do służby ze stanu spoczynku (…). Ten precedens może mieć dalekosiężne skutki”[2].
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Ilu prokuratorów zostało przywróconych do służby ze stanu spoczynku na podstawie art. 47 P.w.u.P.p. w okresie od wejścia w życie ww. przepisu do dnia 31 grudnia 2023 r.?
2. Jacy z imienia i nazwiska prokuratorzy skorzystali z ww. ścieżki prawnej?
3. Kiedy dokładnie następowało przywrócenie ww. prokuratorów do służby?
4. Jakie stanowiska i funkcje w strukturach prokuratury pełnili ww. prokuratorzy od dnia ich przywrócenia do służby na podstawie art. 47 P.w.u.P.p.?
5. Ilu z nich i którzy konkretnie skorzystali z uprawnienia zawartego w art. 47 § 3 P.w.u.P.p.? Kiedy te powroty do stanu spoczynku dokładnie następowały?
6. Czy prokurator generalny jest w stanie oszacować liczbę postępowań, które mogłyby być kwestionowane w przypadku zakwestionowania statusu prokuratorów przywróconych do służby na podstawie art. 47 § 1 P.w.u.P.p. w okresie po 4 maja 2016 r.?
[1] https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/informacja-o-uznaniu-przywrocenia-prokuratora-dariusza-barskiego-do-sluzby-czynnej-za-akt-dokonany-z-naruszeniem-przepisow
[2] https://szczecin.wyborcza.pl/szczecin/7,34939,30682641,procesy-w-calej-polsce-beda-umarzane-przez-przypadek-barskiego.html
Sekretarz stanu Arkadiusz Myrcha
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (29)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9909 znakówkontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.57.2024
Warszawa, 29 marca 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację złożoną przez Pana Posła Przemysława Wiplera nr 1418
w sprawie stosowania w latach 2016-2023 art. 47 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r.
Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o prokuraturze, uprzejmie przedstawiam
następujące informacje.
W związku z treścią pytań zawartych w interpelacji Ministerstwo Sprawiedliwości zwróciło
się z prośbą do Prokuratury Krajowej o udzielenie wkładu merytorycznego do kwestii
objętych niniejszą interpelacją. Na podstawie art. 47 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r.
Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o prokuraturze w okresie od wejścia ww.
przepisu do służby czynnej przywróceni zostali wskazani poniżej prokuratorzy:
1. Funiok Przemysław, pełnione stanowisko po przywróceniu do służby czynnej:
Prokurator Prokuratury Krajowej, data przywrócenia do służby czynnej:
14.03.2016 r., pełniona funkcja: Zastępca Prokuratora Generalnego ds.
Wojskowych, bez odwołania z funkcji Zastępcy Prokuratora Generalnego, powrót
w stan spoczynku: 23.10.2023 r.
2. Hołda Jarosław, pełnione stanowisko po przywróceniu do służby czynnej:
Prokurator Prokuratury Krajowej, data przywrócenia do służby czynnej:
14.03.2016 r., pełniona funkcja: Dyrektor Biura Kadr, powrót w stan spoczynku:
03.09.2018 r.
3. Sierak Krzysztof, pełnione stanowisko po przywróceniu do służby czynnej:
Prokurator Prokuratury Krajowej, data przywrócenia do służby czynnej:
04.03.2016 r., pełniona funkcja: Zastępca Prokuratora Generalnego.
4. Święczkowski Bogdan, pełnione stanowisko po przywróceniu do służby czynnej:
Prokurator Prokuratury Krajowej, data przywrócenia do służby czynnej:
04.03.2016 r., pełniona funkcja: I Zastępca Prokuratora Generalnego Prokurator
Krajowy, powrót w stan spoczynku: 15.02.2022 r.
Jednocześnie przywrócenie niżej wskazanych osób na podstawie art. 47 ustawy z dnia 28
stycznia 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o prokuratorze odbyło się
z naruszaniem przepisów ww. ustawy, w związku z czym zostało dokonane
w sposób wadliwy:
-- 1 of 4 --
1. Barski Dariusz, prokurator w stanie spoczynku.
2. Zapaśnik Bogusława, prokurator w stanie spoczynku.
Przeprowadzona analiza przepisów prawa oraz ich wykładni dokonana w oparciu
o dostępne reguły interpretacyjne wskazała w sposób jednoznaczny, że przywrócenie
Pana prokuratora Dariusza Barskiego do czynnej służby w dniu 16 lutego 2022 roku przez
Prokuratora Generalnego Zbigniewa Ziobro zostało dokonane z naruszeniem
obowiązujących przepisów, to jest przez zastosowanie przepisów ustawy, które już nie
obowiązywały (czyli ustawy z dnia 28 stycznia 2016 roku Przepisy wprowadzające – Prawo
o prokuraturze).
Przywołany jako podstawa prawna przepis art. 47 § 1 i 2 Przepisów wprowadzających
Prawo o prokuraturze posiadał bowiem charakter incydentalny, czasowy i był zawarty
w ustawie wprowadzającej nowe przepisy o prokuraturze, których celem było
ukształtowanie nowopowołanej jednostki organizacyjnej prokuratury, tj. Prokuratury
Krajowej. Przepis ten w istocie pozwalał na skorzystanie z jego dobrodziejstw jedynie
w okresie dwóch miesięcy od jego wejścia w życie w 2016 roku, precyzyjnie ujmując
wyłącznie w okresie od 4 marca 2016 do 4 maja 2016 roku. Tym samym nie sposób uznać
skuteczności decyzji Prokuratora Generalnego podjętej w trybie wspomnianego przepisu
w dniu 16 lutego 2022 roku, a zatem po upływie blisko 6 lat od wprowadzenia ustawy
Prawo o prokuraturze w życie. Nadto Dariusz Barski został przywrócony na stanowisko
prokuratora Prokuratury Krajowej, podczas gdy bezpośrednio przed przejściem w stan
spoczynku, tj. 31 marca 2010 r. został przeniesiony na stanowisko prokuratora
Prokuratury Apelacyjnej w Łodzi.
W odniesieniu do statusu Pani prokurator Bogusławy Zapaśnik wskazać należy, iż
przechodząc w dniu 22 kwietnia 2014 roku w trybie przepisów obowiązujących ówcześnie,
tj. art. 62a ustawy z dnia 20 czerwca 1985 roku o prokuraturze w zw. z art. 69 §2 Prawa
o ustroju sądów powszechnych Pani prokurator Bogusława Zapaśnik zyskała status
prokuratora w stanie spoczynku, którego następstwem był brak ustrojowo
zagwarantowanego powrotu do służby czynnej. Tego powrotu nie zapewniają także
przepisy ustawy z dnia 28 stycznia 2016 roku Prawo o prokuraturze (art. 127 §1 w zw.
z art. 74 Prawa o ustroju sądów powszechnych).
Prawo do powrotu do służby czynnej zostało ukształtowane na mocy przepisu art. 47 §1
i 2 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 roku przepisy wprowadzające - Prawo o prokuraturze
(Dz.U. poz. 178 ze zm.). Brak jakiegokolwiek uzasadnienia w projekcie ustawy
odnoszącego się do treści tego przepisu, jak również dyskusji podczas posiedzeń komisji
w okresie prowadzenia prac legislacyjnych nie pozwala na ustalenie intencji
ustawodawcy, poza ogólnymi domysłami, iż przepis ten był ukierunkowany na możliwość
powrotu do służby prokuratorów, którzy przeszli w stan spoczynku na skutek własnej
decyzji w 2010 roku w oparciu o przepis art. 19 ustawa z dnia 9 października 2009 r.
o zmianie ustawy o prokuraturze oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 178, poz. 1375).
Wraz z wejściem w życie powyższej ustawy pojawiła się możliwość zastosowania tej
normy także do innych osób, które znajdowały się w dniu 4 marca 2016 roku w stanie
-- 2 of 4 --
spoczynku z przyczyn innych niż zdrowotne. Ustawodawca wprowadzając czasowy przepis
wprowadził jednak określone warunki, które w okresie obowiązywania dawały podstawę
do powrotu ze stanu spoczynku (do służby czynnej):
1) pozostawanie w dniu 4 marca 2016 roku w stanie spoczynku,
2) stan spoczynku nie mógł być spowodowany przyczynami zdrowotnymi,
3) prokurator złożył wniosek o powrót do służby na poprzednio zajmowane stanowisko,
4) wniosek zyskał akceptację Prokuratora Generalnego.
W sytuacji Pani prokurator Bogusławy Zapaśnik nie zaistniały przesłanki przywrócenia do
czynnej służby prokuratorskiej. Art. 47 §1 Przepisów wprowadzających Prawo
o prokuraturze daje możliwość powrotu (poprzez użycie czasownika „wrócić”), który to
powrót był dotychczas możliwy jedynie w tych przypadkach, które nie były związane
z wiekiem. Wyłączył zatem tych prokuratorów, którzy odeszli z przyczyn zdrowotnych.
Zgodnie z art. 70 §1 Prawa o ustroju sądów powszechnych sędziego (prokuratora)
przenosi się w stan spoczynku z powodu choroby lub utraty sił. Przyjmując nawet, że są to
względy zdrowotne o których mowa w art. 47 §1 Przepisów wprowadzających Prawo
o prokuraturze, to kwestia użycia określenia „odejście” jest w tej mierze w aspekcie
legislacyjnym niedostosowane do obowiązujących regulacji. Odejście odnosi się do
przejścia w stan spoczynku z uwagi na wiek (art. 69 §1 i 2 Prawa o ustroju sądów
powszechnych), aniżeli przeniesieniem, zaś kwestie zdrowotne mają wymiar związany
również z wiekiem. Zresztą to również stoi u podstaw formułowania ograniczeń
wiekowych do sprawowania funkcji, a także konieczności pozyskania zaświadczenia
o stanie zdrowia w sytuacji ubiegania się o wrażenie zgody na dalsze zajmowanie
stanowiska po ukończeniu 65 lat.
W tym stanie rzeczy brak jest jakichkolwiek podstaw, aby uznawać, iż przepis art. 47 §1
miał zastosowanie do osób, które przeszły w stan spoczynku z uwagi na wiek, co wynika
z nieodwracalności przejścia w stan spoczynku. W tym stanie rzeczy uznać należy, iż nie
było faktycznych i prawnych przesłanek do przywrócenia Pani prokurator Bogusławy
Zapaśnik do służby w trybie art. 47 §1 i 2 Przepisów wprowadzających Prawo
o prokuraturze.
Aktualność zachowują przy ustalenia dotyczące czasowego obowiązywania art. 47
Przepisów wprowadzających Prawo o prokuraturze. Ustawa ta wprowadziła szczególny
tryb powrotu grupy prokuratorów pozostających w stanie spoczynku innych niż
zdrowotne. Decyzje Prokuratora Generalnego w zakresie przywrócenia prokuratora do
służby w trybie art. 47 podejmowane w okresie od 4 marca 2016 r. do 4 maja 2016 r.
w kontekście obowiązywania i stosowania były skuteczne. W ustawie z dnia 28 stycznia
2016 r. Przepisy wprowadzające Prawo o prokuraturze, przepisy w sposób zgodny
z zasadami prawidłowej legislacji zakreślały termin na wprowadzenie zmian kadrowych
i dostosowanie przepisów do wymogów nowego prawa. Trybunał Konstytucyjny
w wyroku z 28 lutego 2008 r. (K 43/07) potwierdził, że „najważniejszym celem ustawy
wprowadzającej, poza „odciążeniem” ustawy głównej, by była ona bardziej przejrzysta,
jest uchylenie niektórych dotychczasowych przepisów, uregulowanie spraw będących
w toku, przekazanie kompetencji, utworzenie instytucji czy uporządkowanie pewnych
-- 3 of 4 --
kwestii zaniedbanych wcześniej przez ustawodawcę, aby stworzyć podstawy do wejścia
w życie przepisów ustawy wprowadzanej”. Norma kompetencyjna do przywrócenia
prokuratora pozostającego dotychczas w stanie spoczynku podlega ograniczeniu na
płaszczyźnie materialnoprawnej i czasowej. Przekroczenie zakresu temporalnego
obowiązywania ustawy wprowadzającej, a więc po 4 maja 2016 r., podlega ocenie co do
pozytywnych i negatywnych warunków kwalifikacji walidacyjnej składników porządku
prawnego (S. Wronkowska [w:] S. Wronkowska, Z. Ziembiński, Zarys teorii prawa, Poznań
1997, s. 141 i nast.), pozwalających zrelacjonowanie takich przepisów do założeń
konstytucyjnych i aksjologii systemu prawnego.
Nadto akt (pismo) przywracający Panią prokurator Bogusławę Zapaśnik do służby został
wydany i podpisany przez Prokuratora Krajowego, który nie był w tym zakresie
upoważniony do działania w imieniu Prokuratora Generalnego.
Ustosunkowując się do pytania oznaczonego w interpelacji numerem 6 informuję, iż
Prokuratura Krajowa mając na uwadze hipotetyczny charakter pytania, nie stwierdziła
zasadności opracowywania takich szacunków.
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 4 of 4 --