Interpelacja nr 14168
Interpelacja w sprawie potrzeby opracowania kompleksowej strategii ograniczania palenia tytoniu w Polsce oraz doprecyzowania założeń projektu ustawy UD213 lub jego zmiany
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (100%)
Podatki i Finanse (58%)
Rolnictwo i Rozwój Wsi (33%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie potrzeby opracowania kompleksowej strategii ograniczania palenia tytoniu w Polsce oraz doprecyzowania założeń projektu ustawy UD213 lub jego zmiany
Interpelacja nr 14168
do ministra zdrowia
w sprawie potrzeby opracowania kompleksowej strategii ograniczania palenia tytoniu w Polsce oraz doprecyzowania założeń projektu ustawy UD213 lub jego zmiany
Zgłaszający: Tomasz Kostuś
Data wpływu: 10-12-2025
Szanowna Pani Minister,
w związku z opublikowaniem w Rządowym Centrum Legislacji projektu ustawy o zmianie ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych oraz ustawy o podatku akcyzowym (nr UD213), a także licznymi stanowiskami zgłaszanymi przez środowiska medyczne, eksperckie i gospodarcze, zwracam się z uprzejmą prośbą o przedstawienie szerszych założeń i planów ministerstwa dotyczących kierunku polityki antynikotynowej.
Do mojego biura poselskiego wpływają sygnały, w tym od Federacji Związków Pracodawców Ochrony Zdrowia Porozumienie Zielonogórskie, że obecne działania regulacyjne mogą być postrzegane jako niespójne lub fragmentaryczne. Lekarze podstawowej opieki zdrowotnej, którzy mają bezpośredni kontakt z pacjentami uzależnionymi od nikotyny, zwracają uwagę na fakt, że skuteczne ograniczanie palenia wymaga podejścia kompleksowego, a pojedyncze zakazy czy selektywne zmiany prawa mogą nie przynosić oczekiwanego efektu. Podkreślają, że polityka zdrowia publicznego powinna łączyć edukację, profilaktykę, dostęp do terapii oraz wsparcie behawioralne, a także przewidywalne regulacje redukujące szkodliwość używania nikotyny. Jednocześnie środowisko medyczne deklaruje pełną gotowość do współpracy przy tworzeniu takiej strategii.
Równolegle organizacje reprezentujące przedsiębiorców - takie jak Krajowa Izba Gospodarcza i Polska Izba Handlu - zgłaszają wątpliwości dotyczące potencjalnych skutków projektowanych rozwiązań. Wskazują na potrzebę pogłębionych analiz ekonomicznych, społecznych i prawnych, zwłaszcza w kontekście wpływu regulacji na rynek, małych przedsiębiorców oraz dochody publiczne. Podnoszona jest również kwestia nieuwzględnienia dużej części uwag strony społecznej, a także konieczność zapewnienia odpowiedniej przewidywalności i stabilności otoczenia prawnego.
Biorąc pod uwagę wagę tematu dla zdrowia publicznego, a także znaczący wpływ regulacji dotyczących wyrobów nikotynowych na różne części gospodarki, zasadna wydaje się ponowna pogłębiona analiza przedmiotowego projektu w w kontekście spójnej, długofalowej strategii działań antynikotynowych państwa prowadzonej w oparciu o dowody naukowe, doświadczenia innych krajów oraz szerokie konsultacje eksperckie. W mojej ocenie przyczyni się to do zwiększenia skuteczności działań na rzecz ograniczenia palenia oraz wzmocnienia zaufania społecznego do podejmowanych regulacji.
W związku z powyższym uprzejmie proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje opracowanie - we współpracy z ekspertami oraz przedstawicielami strony społecznej - nowej narodowej strategii ograniczania używania tytoniu i nikotyny, obejmującej zarówno działania profilaktyczne, edukacyjne, jak i terapeutyczne?
Czy resort rozważa zwiększenie dostępu do leczenia uzależnień od nikotyny, w tym rozwój poradnictwa, finansowanie farmakoterapii oraz szkolenia dla lekarzy POZ?
Czy przewidywane są nowe działania informacyjne lub kampanie społeczne dotyczące szkodliwości palenia oraz dostępnych form wsparcia dla osób uzależnionych?
Z jakiego powodu projekt UD213 nie został poprzedzony pełnymi analizami ekonomicznymi, społecznymi i prawnymi, w tym oceną wpływu na budżet państwa, rolnictwo, przedsiębiorców oraz rynek pracy i szarą strefę?
Czy znany jest wpływ projektowanych regulacji na zmniejszenie dochodów budżetowych? A jeśli tak, to jaki on jest i jak te zmniejszone wpływy zostaną zbilansowane?
Czy ministerstwo uważa za zasadne uzupełnienie projektu UD213 o pełną ocenę skutków regulacji, uwzględniającą wpływ na gospodarkę, małych przedsiębiorców oraz dochody publiczne?
Czy resort jest otwarty na rozszerzenie dialogu ze środowiskami medycznymi, eksperckimi i gospodarczymi, aby wypracować rozwiązania jak najlepiej odpowiadające celom zdrowia publicznego, a jednocześnie proporcjonalne i oparte na analizach?
Czy ministerstwo rozważa ewentualne dopracowanie lub korektę projektu UD213 po zakończeniu analiz zgłaszanych uwag?
Czy w świetle przedstawionych argumentów ministerstwo rozważa modyfikację lub wycofanie projektu UD213 w obecnym kształcie?
Z poważaniem
Tomasz Kostuś
Interpelacja nr 14168
do ministra zdrowia
w sprawie potrzeby opracowania kompleksowej strategii ograniczania palenia tytoniu w Polsce oraz doprecyzowania założeń projektu ustawy UD213 lub jego zmiany
Zgłaszający: Tomasz Kostuś
Data wpływu: 10-12-2025
Szanowna Pani Minister,
w związku z opublikowaniem w Rządowym Centrum Legislacji projektu ustawy o zmianie ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych oraz ustawy o podatku akcyzowym (nr UD213), a także licznymi stanowiskami zgłaszanymi przez środowiska medyczne, eksperckie i gospodarcze, zwracam się z uprzejmą prośbą o przedstawienie szerszych założeń i planów ministerstwa dotyczących kierunku polityki antynikotynowej.
Do mojego biura poselskiego wpływają sygnały, w tym od Federacji Związków Pracodawców Ochrony Zdrowia Porozumienie Zielonogórskie, że obecne działania regulacyjne mogą być postrzegane jako niespójne lub fragmentaryczne. Lekarze podstawowej opieki zdrowotnej, którzy mają bezpośredni kontakt z pacjentami uzależnionymi od nikotyny, zwracają uwagę na fakt, że skuteczne ograniczanie palenia wymaga podejścia kompleksowego, a pojedyncze zakazy czy selektywne zmiany prawa mogą nie przynosić oczekiwanego efektu. Podkreślają, że polityka zdrowia publicznego powinna łączyć edukację, profilaktykę, dostęp do terapii oraz wsparcie behawioralne, a także przewidywalne regulacje redukujące szkodliwość używania nikotyny. Jednocześnie środowisko medyczne deklaruje pełną gotowość do współpracy przy tworzeniu takiej strategii.
Równolegle organizacje reprezentujące przedsiębiorców - takie jak Krajowa Izba Gospodarcza i Polska Izba Handlu - zgłaszają wątpliwości dotyczące potencjalnych skutków projektowanych rozwiązań. Wskazują na potrzebę pogłębionych analiz ekonomicznych, społecznych i prawnych, zwłaszcza w kontekście wpływu regulacji na rynek, małych przedsiębiorców oraz dochody publiczne. Podnoszona jest również kwestia nieuwzględnienia dużej części uwag strony społecznej, a także konieczność zapewnienia odpowiedniej przewidywalności i stabilności otoczenia prawnego.
Biorąc pod uwagę wagę tematu dla zdrowia publicznego, a także znaczący wpływ regulacji dotyczących wyrobów nikotynowych na różne części gospodarki, zasadna wydaje się ponowna pogłębiona analiza przedmiotowego projektu w w kontekście spójnej, długofalowej strategii działań antynikotynowych państwa prowadzonej w oparciu o dowody naukowe, doświadczenia innych krajów oraz szerokie konsultacje eksperckie. W mojej ocenie przyczyni się to do zwiększenia skuteczności działań na rzecz ograniczenia palenia oraz wzmocnienia zaufania społecznego do podejmowanych regulacji.
W związku z powyższym uprzejmie proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje opracowanie - we współpracy z ekspertami oraz przedstawicielami strony społecznej - nowej narodowej strategii ograniczania używania tytoniu i nikotyny, obejmującej zarówno działania profilaktyczne, edukacyjne, jak i terapeutyczne?
Czy resort rozważa zwiększenie dostępu do leczenia uzależnień od nikotyny, w tym rozwój poradnictwa, finansowanie farmakoterapii oraz szkolenia dla lekarzy POZ?
Czy przewidywane są nowe działania informacyjne lub kampanie społeczne dotyczące szkodliwości palenia oraz dostępnych form wsparcia dla osób uzależnionych?
Z jakiego powodu projekt UD213 nie został poprzedzony pełnymi analizami ekonomicznymi, społecznymi i prawnymi, w tym oceną wpływu na budżet państwa, rolnictwo, przedsiębiorców oraz rynek pracy i szarą strefę?
Czy znany jest wpływ projektowanych regulacji na zmniejszenie dochodów budżetowych? A jeśli tak, to jaki on jest i jak te zmniejszone wpływy zostaną zbilansowane?
Czy ministerstwo uważa za zasadne uzupełnienie projektu UD213 o pełną ocenę skutków regulacji, uwzględniającą wpływ na gospodarkę, małych przedsiębiorców oraz dochody publiczne?
Czy resort jest otwarty na rozszerzenie dialogu ze środowiskami medycznymi, eksperckimi i gospodarczymi, aby wypracować rozwiązania jak najlepiej odpowiadające celom zdrowia publicznego, a jednocześnie proporcjonalne i oparte na analizach?
Czy ministerstwo rozważa ewentualne dopracowanie lub korektę projektu UD213 po zakończeniu analiz zgłaszanych uwag?
Czy w świetle przedstawionych argumentów ministerstwo rozważa modyfikację lub wycofanie projektu UD213 w obecnym kształcie?
Z poważaniem
Tomasz Kostuś
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Katarzyna Kęcka
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Przeciętnie konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
33%
Konkretność
67%
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 7 %
Precyzyjne daty
6
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
6.3 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (7)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
- Wykryto zwrot wymijający: „trwają prace analityczne” (odwlekanie w czasie / nieustające analizy)
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„trwają prace analityczne”
(odwlekanie w czasie / nieustające analizy)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9114 znaków
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPP.050.115.2025.JS
Warszawa, 08 stycznia 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do interpelacji z dnia 17 grudnia 2025 r., nr 14168, Pana Posła Tomasza
Kostusia, w sprawie potrzeby opracowania kompleksowej strategii ograniczania palenia
tytoniu w Polsce oraz doprecyzowania założeń projektu ustawy UD213 lub jego zmiany,
uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych informacji.
Odnosząc się do pytań dotyczących strategii ograniczania palenia tytoniu należy zaznaczyć,
że aktualne działania Ministerstwa Zdrowia skupiają się na wsparciu leczenia zespołu
uzależnienia od nikotyny. Przykładem takich działań jest obwieszczenie Prezesa AOTMiT
z dnia 7 kwietnia 2023 r. w sprawie taryf świadczeń gwarantowanych z zakresu programów
zdrowotnych (raport AOTMiT w załączeniu). Przedstawione w obwieszczeniu taryfy
są wyższe od wcześniejszych od 40 do 285%. W dniu 15 czerwca 2023 r.
Narodowy Fundusz Zdrowia, na podstawie ww. obwieszczenia AOTMiT-u,
dokonał analogicznej aktualizacji wyceny omawianych świadczeń.
Inne działania związane z ograniczeniem narażenia na dym tytoniowy zostały ujęte
m.in. w ramach realizacji celu operacyjnego 2. pn.: Pr
ofilaktyka uzależnień,
zawartego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 marca 2021 r. w sprawie
Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021–2025 (Dz. U. 642).
Działania te, w zakresie zwalczania następstw zdrowotnych używania wyrobów
tytoniowych i wyrobów powiązanych, prowadzone są przede wszystkim przez
Narodowy Instytut Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowy Instytut
Badawczy (NIO). Do zadań NIO należy prowadzenie Telefonicznej Poradni Pomocy
Palącym oraz realizacja szkoleń personelu medycznego w zakresie leczenia uzależnienia
-- 1 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
od tytoniu, w tym przeprowadzania minimalnych interwencji antytytoniowych.
NIO współpracuje również z organizacjami międzynarodowymi prowadzącymi działalność
w zakresie profilaktyki antytytoniowej oraz udziela pomocy fachowej podmiotom
realizującym zadania w tym zakresie. Ponadto prowadzi działalność naukowo – badawczą
w zakresie prewencji tytoniowej.
Obecnie w Ministerstwie Zdrowia trwają prace analityczne mające na celu opracowanie
kolejnej edycji
Narodowego Programu Zdrowia, którego istotnym elementem będzie dalsze
skuteczne ograniczanie używania wyrobów nikotynowych, jako jednego z głównych
czynników ryzyka dla zdrowia i życia obywateli Polski.
Nawiązując do kwestii założeń projektu ustawy
o zmianie ustawy o ochronie zdrowia przed
następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych (UD213) uprzejmie informuję,
że w ostatnich latach w Polsce pojawiły się nowe zagrożenia dla zdrowia publicznego,
które utrudniają realizacje skutecznej polityki antynikotynowej. Są nimi podgrzewane
wyroby tytoniowe, elektroniczne papierosy oraz woreczki nikotynowe.
Niewątpliwie istotnym zagrożeniem dla zdrowia społeczeństwa jest to,
że młodzi konsumenci tego rodzaju wyrobów postrzegają "niższe narażenie"
jako "niższe ryzyko zdrowotne”, czego obecnie nie można jednoznacznie potwierdzić.
Podobne stanowisko w przedmiotowej sprawie prezentują:
Narodowy Instytut Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowy Instytut
Badawczy;
Polska Akademia Nauk, która w raporcie Polskie Zdrowie 2.0 pn.:
„Redukcja używania tytoniu i innych produktów zawierających nikotynę,
szczególnie wśród młodego pokolenia Polaków”, wskazuje jednoznacznie,
iż: „
nie budzi wątpliwości, że decydenci zdeterminowani w walce o zdrowie mogą
swoimi działaniami doprowadzić do znaczącego spadku konsumpcji produktów
zawierających nikotynę. Obrazuje to przykład Nowej Zelandii, gdzie
rozpowszechnienie palenia tytoniu spadło z 18% w roku 2007 do 8% w roku 2022.
Przeczy to tezie promowanej przez producentów wyrobów tytoniowych i ich
sojuszników, że znaczna część palaczy nie jest w stanie rzucić nałogu i należy godzić
się na swobodne funkcjonowanie rynku produktów dostarczających nikotynę oraz,
że najlepszym rozwiązaniem jest oferowanie alternatywnych wobec tradycyjnych
papierosów produktów w ramach tzw. strategii redukcji szkód (tzw.”harm
reduction”). Badania prowadzone w Polsce pokazują jednak, że wprowadzanie
na rynek nowych produktów nikotynowych, bezpodstawnie reklamowanych jako
bezpieczniejsze, poszerza jedynie grupę konsumentów uzależnionych od nikotyny”;
-- 2 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Warto również zauważyć, że w dniu 17 października 2025 r. Agencja Ocen Technologii
Medycznych (AOTMiT) wydała najnowsze rekomendacje dla Ministra Zdrowia w sprawie
„zalecanych technologii medycznych, działań przeprowadzanych w ramach programów
polityki zdrowotnej oraz warunków realizacji tych programów, dotyczących profilaktyki
przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP)”. W ramach przedmiotowych wytycznych
jednoznacznie podkreślono, że w przypadku stwierdzenia braku motywacji bądź chęci
do walki z nałogiem, należy zidentyfikować powody oraz uświadomić pacjenta
o zagrożeniach wynikających z kontynuacji stosowania wyrobów tytoniowych.
Ponadto należy zaproponować pacjentowi co najmniej ograniczenie i zmniejszenie
szkodliwości palenia w ramach „redukcji szkód”. W tym celu zaleca się omówienie
z pacjentem możliwości skorzystania wyłącznie z produktów leczniczych zawierających
nikotynę. Z tego wynika, iż alternatywne sposoby przyjmowania nikotyny,
które nie są produktami leczniczymi dostępnymi w aptekach (tj. podgrzewacze tytoniu,
e-papierosy, nikotyna syntetyczna), nie mogą być wykorzystywane w ramach
„redukcji szkód”. W związku z powyższym jedyną formą „redukcji szkód” w ramach pomocy
osobom uzależnionym od nikotyny, w opinii AOTMiT, jest Nikotynowa Terapia Zastępcza.
Obecnie istnieją możliwości terapeutyczne, pomagające złagodzić lub wyeliminować
fizjologiczne i psychiczne skutki przerwania (zaprzestania) palenia tytoniu.
Dobór metod leczenia uzależnienia od tytoniu/nikotyny jest zawsze indywidualny
i uwarunkowany jednostkowymi potrzebami pacjenta, aczkolwiek co do zasady wobec osób
uzależnionych od tytoniu/nikotyny prowadzone są oddziaływania o charakterze
farmakologicznym i psychoterapeutycznym. Ponadto, na terenie Rzeczypospolitej Polskiej,
sprzedaż produktów leczniczych stosowanych w leczeniu uzależnienia od wyrobów
tytoniowych (np. gumy do żucia, tabletki do ssania, aerozol do stosowania w jamie ustnej,
pastylki do ssania) wymaga uzyskanie pozwolenia Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów
Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych,
poprzedzonego pozytywnym procesem oceny dokumentacji rejestracyjnej,
charakteryzującej ich właściwości farmakodynamiczne, farmakokinetyczne
oraz potwierdzającej ich skuteczność i bezpieczeństwo stosowania.
Przedmiotowy proces rejestracyjny jest gwarantem realnej skuteczności oferowanych
środków stosowanych w leczeniu zespołu uzależnienia od wyrobów tytoniowych.
Wprowadzanie projektowanej ustawy (UD213) uzasadnione jest tym, że jej celem jest
ograniczenie używania ww. wyrobów nikotynowych, w szczególności jednorazowych
papierosów elektronicznych oraz smakowych wyrobów nikotynowych, co ma służyć
ochronie zdrowia publicznego, zwłaszcza dzieci i młodzieży, oraz zmniejszeniu przyszłego
obciążenia systemu ochrony zdrowia chorobami odtytoniowymi.
-- 3 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
Projekt przewiduje m.in. zakaz sprzedaży jednorazowych e-papierosów oraz zakaz
sprzedaży smakowych woreczków (saszetek) nikotynowych, co jest uzasadniane
koniecznością ograniczenia atrakcyjności tych produktów dla osób niepełnoletnich
i niedopuszczenia do wzrostu odsetka osób uzależnionych od nikotyny.
Obecna sytuacja rynkowa, dopuszczająca sprzedaż woreczków nikotynowych
posiadających aromat charakterystyczny, jest niewątpliwie szkodliwa dla szeroko pojętego
zdrowia publicznego. Światowa Organizacja Zdrowia podkreśla, że badania naukowe
wskazują, że osoby w wieku 13–20 lat najczęściej używają woreczków z nikotyną
posiadających aromat miętowy/mentolowy (30,5 %), słodyczy (29,2 %) oraz owocowy (23,6
%), natomiast aromat tytoniowy był popularny jedynie wśród 7,5 % ww. osób. Mając to na
uwadze, należy pozostawić możliwość sprzedaży jedynie produktów zawierających
składniki, które nadają wyłącznie zapach lub smak tytoniu.
Należy podkreślić, że z punktu widzenia zdrowia publicznego oraz ekonomiki zdrowia
kluczowe jest ograniczenie samej konsumpcji wyrobów nikotynowych, gdyż to ona jest
pierwotnym źródłem wysokich kosztów leczenia i strat gospodarczych, szacowanych
na dziesiątki miliardów złotych rocznie, które w praktyce przerzucane są na całe
społeczeństwo w postaci wydatków systemu ochrony zdrowia, świadczeń społecznych
i utraconego potencjału pracy.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Katarzyna Kęcka
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 4 of 4 --
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPP.050.115.2025.JS
Warszawa, 08 stycznia 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do interpelacji z dnia 17 grudnia 2025 r., nr 14168, Pana Posła Tomasza
Kostusia, w sprawie potrzeby opracowania kompleksowej strategii ograniczania palenia
tytoniu w Polsce oraz doprecyzowania założeń projektu ustawy UD213 lub jego zmiany,
uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych informacji.
Odnosząc się do pytań dotyczących strategii ograniczania palenia tytoniu należy zaznaczyć,
że aktualne działania Ministerstwa Zdrowia skupiają się na wsparciu leczenia zespołu
uzależnienia od nikotyny. Przykładem takich działań jest obwieszczenie Prezesa AOTMiT
z dnia 7 kwietnia 2023 r. w sprawie taryf świadczeń gwarantowanych z zakresu programów
zdrowotnych (raport AOTMiT w załączeniu). Przedstawione w obwieszczeniu taryfy
są wyższe od wcześniejszych od 40 do 285%. W dniu 15 czerwca 2023 r.
Narodowy Fundusz Zdrowia, na podstawie ww. obwieszczenia AOTMiT-u,
dokonał analogicznej aktualizacji wyceny omawianych świadczeń.
Inne działania związane z ograniczeniem narażenia na dym tytoniowy zostały ujęte
m.in. w ramach realizacji celu operacyjnego 2. pn.: Pr
ofilaktyka uzależnień,
zawartego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 marca 2021 r. w sprawie
Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021–2025 (Dz. U. 642).
Działania te, w zakresie zwalczania następstw zdrowotnych używania wyrobów
tytoniowych i wyrobów powiązanych, prowadzone są przede wszystkim przez
Narodowy Instytut Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowy Instytut
Badawczy (NIO). Do zadań NIO należy prowadzenie Telefonicznej Poradni Pomocy
Palącym oraz realizacja szkoleń personelu medycznego w zakresie leczenia uzależnienia
-- 1 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
od tytoniu, w tym przeprowadzania minimalnych interwencji antytytoniowych.
NIO współpracuje również z organizacjami międzynarodowymi prowadzącymi działalność
w zakresie profilaktyki antytytoniowej oraz udziela pomocy fachowej podmiotom
realizującym zadania w tym zakresie. Ponadto prowadzi działalność naukowo – badawczą
w zakresie prewencji tytoniowej.
Obecnie w Ministerstwie Zdrowia trwają prace analityczne mające na celu opracowanie
kolejnej edycji
Narodowego Programu Zdrowia, którego istotnym elementem będzie dalsze
skuteczne ograniczanie używania wyrobów nikotynowych, jako jednego z głównych
czynników ryzyka dla zdrowia i życia obywateli Polski.
Nawiązując do kwestii założeń projektu ustawy
o zmianie ustawy o ochronie zdrowia przed
następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych (UD213) uprzejmie informuję,
że w ostatnich latach w Polsce pojawiły się nowe zagrożenia dla zdrowia publicznego,
które utrudniają realizacje skutecznej polityki antynikotynowej. Są nimi podgrzewane
wyroby tytoniowe, elektroniczne papierosy oraz woreczki nikotynowe.
Niewątpliwie istotnym zagrożeniem dla zdrowia społeczeństwa jest to,
że młodzi konsumenci tego rodzaju wyrobów postrzegają "niższe narażenie"
jako "niższe ryzyko zdrowotne”, czego obecnie nie można jednoznacznie potwierdzić.
Podobne stanowisko w przedmiotowej sprawie prezentują:
Narodowy Instytut Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowy Instytut
Badawczy;
Polska Akademia Nauk, która w raporcie Polskie Zdrowie 2.0 pn.:
„Redukcja używania tytoniu i innych produktów zawierających nikotynę,
szczególnie wśród młodego pokolenia Polaków”, wskazuje jednoznacznie,
iż: „
nie budzi wątpliwości, że decydenci zdeterminowani w walce o zdrowie mogą
swoimi działaniami doprowadzić do znaczącego spadku konsumpcji produktów
zawierających nikotynę. Obrazuje to przykład Nowej Zelandii, gdzie
rozpowszechnienie palenia tytoniu spadło z 18% w roku 2007 do 8% w roku 2022.
Przeczy to tezie promowanej przez producentów wyrobów tytoniowych i ich
sojuszników, że znaczna część palaczy nie jest w stanie rzucić nałogu i należy godzić
się na swobodne funkcjonowanie rynku produktów dostarczających nikotynę oraz,
że najlepszym rozwiązaniem jest oferowanie alternatywnych wobec tradycyjnych
papierosów produktów w ramach tzw. strategii redukcji szkód (tzw.”harm
reduction”). Badania prowadzone w Polsce pokazują jednak, że wprowadzanie
na rynek nowych produktów nikotynowych, bezpodstawnie reklamowanych jako
bezpieczniejsze, poszerza jedynie grupę konsumentów uzależnionych od nikotyny”;
-- 2 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Warto również zauważyć, że w dniu 17 października 2025 r. Agencja Ocen Technologii
Medycznych (AOTMiT) wydała najnowsze rekomendacje dla Ministra Zdrowia w sprawie
„zalecanych technologii medycznych, działań przeprowadzanych w ramach programów
polityki zdrowotnej oraz warunków realizacji tych programów, dotyczących profilaktyki
przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP)”. W ramach przedmiotowych wytycznych
jednoznacznie podkreślono, że w przypadku stwierdzenia braku motywacji bądź chęci
do walki z nałogiem, należy zidentyfikować powody oraz uświadomić pacjenta
o zagrożeniach wynikających z kontynuacji stosowania wyrobów tytoniowych.
Ponadto należy zaproponować pacjentowi co najmniej ograniczenie i zmniejszenie
szkodliwości palenia w ramach „redukcji szkód”. W tym celu zaleca się omówienie
z pacjentem możliwości skorzystania wyłącznie z produktów leczniczych zawierających
nikotynę. Z tego wynika, iż alternatywne sposoby przyjmowania nikotyny,
które nie są produktami leczniczymi dostępnymi w aptekach (tj. podgrzewacze tytoniu,
e-papierosy, nikotyna syntetyczna), nie mogą być wykorzystywane w ramach
„redukcji szkód”. W związku z powyższym jedyną formą „redukcji szkód” w ramach pomocy
osobom uzależnionym od nikotyny, w opinii AOTMiT, jest Nikotynowa Terapia Zastępcza.
Obecnie istnieją możliwości terapeutyczne, pomagające złagodzić lub wyeliminować
fizjologiczne i psychiczne skutki przerwania (zaprzestania) palenia tytoniu.
Dobór metod leczenia uzależnienia od tytoniu/nikotyny jest zawsze indywidualny
i uwarunkowany jednostkowymi potrzebami pacjenta, aczkolwiek co do zasady wobec osób
uzależnionych od tytoniu/nikotyny prowadzone są oddziaływania o charakterze
farmakologicznym i psychoterapeutycznym. Ponadto, na terenie Rzeczypospolitej Polskiej,
sprzedaż produktów leczniczych stosowanych w leczeniu uzależnienia od wyrobów
tytoniowych (np. gumy do żucia, tabletki do ssania, aerozol do stosowania w jamie ustnej,
pastylki do ssania) wymaga uzyskanie pozwolenia Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów
Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych,
poprzedzonego pozytywnym procesem oceny dokumentacji rejestracyjnej,
charakteryzującej ich właściwości farmakodynamiczne, farmakokinetyczne
oraz potwierdzającej ich skuteczność i bezpieczeństwo stosowania.
Przedmiotowy proces rejestracyjny jest gwarantem realnej skuteczności oferowanych
środków stosowanych w leczeniu zespołu uzależnienia od wyrobów tytoniowych.
Wprowadzanie projektowanej ustawy (UD213) uzasadnione jest tym, że jej celem jest
ograniczenie używania ww. wyrobów nikotynowych, w szczególności jednorazowych
papierosów elektronicznych oraz smakowych wyrobów nikotynowych, co ma służyć
ochronie zdrowia publicznego, zwłaszcza dzieci i młodzieży, oraz zmniejszeniu przyszłego
obciążenia systemu ochrony zdrowia chorobami odtytoniowymi.
-- 3 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
Projekt przewiduje m.in. zakaz sprzedaży jednorazowych e-papierosów oraz zakaz
sprzedaży smakowych woreczków (saszetek) nikotynowych, co jest uzasadniane
koniecznością ograniczenia atrakcyjności tych produktów dla osób niepełnoletnich
i niedopuszczenia do wzrostu odsetka osób uzależnionych od nikotyny.
Obecna sytuacja rynkowa, dopuszczająca sprzedaż woreczków nikotynowych
posiadających aromat charakterystyczny, jest niewątpliwie szkodliwa dla szeroko pojętego
zdrowia publicznego. Światowa Organizacja Zdrowia podkreśla, że badania naukowe
wskazują, że osoby w wieku 13–20 lat najczęściej używają woreczków z nikotyną
posiadających aromat miętowy/mentolowy (30,5 %), słodyczy (29,2 %) oraz owocowy (23,6
%), natomiast aromat tytoniowy był popularny jedynie wśród 7,5 % ww. osób. Mając to na
uwadze, należy pozostawić możliwość sprzedaży jedynie produktów zawierających
składniki, które nadają wyłącznie zapach lub smak tytoniu.
Należy podkreślić, że z punktu widzenia zdrowia publicznego oraz ekonomiki zdrowia
kluczowe jest ograniczenie samej konsumpcji wyrobów nikotynowych, gdyż to ona jest
pierwotnym źródłem wysokich kosztów leczenia i strat gospodarczych, szacowanych
na dziesiątki miliardów złotych rocznie, które w praktyce przerzucane są na całe
społeczeństwo w postaci wydatków systemu ochrony zdrowia, świadczeń społecznych
i utraconego potencjału pracy.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Katarzyna Kęcka
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 4 of 4 --