Interpelacja nr 14159
Interpelacja w sprawie realizacji zaleceń Najwyższej Izby Kontroli zawartych w raporcie "Zapewnienie sprawnego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości"
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (100%)
Obrona i Bezpieczeństwo (35%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie realizacji zaleceń Najwyższej Izby Kontroli zawartych w raporcie "Zapewnienie sprawnego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości"
Interpelacja nr 14159
do ministra sprawiedliwości
w sprawie realizacji zaleceń Najwyższej Izby Kontroli zawartych w raporcie "Zapewnienie sprawnego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości"
Zgłaszający: Dorota Olko
Data wpływu: 10-12-2025
Szanowny Panie Ministrze,
jednym z wniosków Najwyższej Izby Kontroli, przedstawionym w raporcie „Zapewnienie sprawnego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości”, znak: KPB.430.2.2024, była konieczność przeprowadzenia przeglądu istniejących struktur organizacyjnych sądów powszechnych z uwzględnieniem ich właściwości miejscowej i zakresu rozpoznawanych spraw oraz zasobów kadrowych (etatyzacji) w celu identyfikacji dysfunkcji obniżających ich sprawność oraz wdrożenia rozwiązań uwzględniających zróżnicowanie jednostek sądownictwa powszechnego w skali kraju. Z raportu tego wynika, że ze względu na właściwość miejscową czas postępowania cywilnego w dużych aglomeracjach zdecydowanie wydłuża się względem sądów w mniejszych miejscowościach (str. 20). „Stwierdzone przez NIK, a znane ministrowi dysproporcje w obciążeniu sędziów wskazują na potrzebę podjęcia działań w celu optymalizacji struktur organizacyjnych sądownictwa, której celem byłoby rzeczywiste wyrównywanie obciążenia sądów zadaniami, a sędziów sprawami. Utrzymywanie stanu permanentnego przeciążenia liczbą spraw w referatach sędziów w jednych sądach/wydziałach, przy względnie niskich obciążeniach w innych, według NIK rodzi nie tylko ryzyko nieuzasadnionego zróżnicowania w ramach tej samej grupy zawodowej, ale – co istotniejsze – zwłaszcza w grupie przeciążonych orzeczników ryzyko sprawowania wymiaru sprawiedliwości bez wymaganej staranności” (str. 67).
Jak wynika z pisma ministra sprawiedliwości z dnia 12 sierpnia 2024 r., BM-VI.0910.4.2023, podzielono stanowisko Najwyższej Izby Kontroli co do stanu funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości.
Aktualnie zasadniczym problemem sądów w Warszawie jest ogromny wpływ spraw wynikających z czynności bankowych i z umów ubezpieczenia kierowanych zgodnie z tzw. właściwością ogólną pozwanego wyznaczoną w oparciu o jego siedzibę. Skrajnym przypadkiem jest Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli w Warszawie, w którego właściwości miejscowej znajdują się siedziby prawie wszystkich największych banków (Bank Pekao SA, mBank SA, Santander Bank Polska SA, BNP Paribas Bank Polska SA, Velo Bank SA, Alior Bank SA) oraz najwięksi ubezpieczyciele (Powszechny Zakład Ubezpieczeń SA, Towarzystwo Ubezpieczeń i Reasekuracji Warta SA, UNIQA Towarzystwo Ubezpieczeń SA). Oznacza to, że wbrew wnioskom przedstawionym w raporcie NIK sprawy przeciwko bankom i ubezpieczycielom kierowane są głownie do jednego sądu zamiast równomiernie do wszystkich sądów, pozbawiając strony postępowań, w szczególności konsumentów, konstytucyjnego prawa do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP).
W związku z powyższym oraz na podstawie art. 14 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora z dnia 9 maja 1996 r. (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907) zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
Czy dokonano, zgodnie z wnioskami NIK, przeglądu istniejących struktur organizacyjnych sądów powszechnych z uwzględnieniem ich właściwości miejscowej i zakresu rozpoznawanych spraw, w tym z tzw. czynności bankowych i z umów ubezpieczenia?
Czy przeprowadzono analizę obciążenia sądów powszechnych z uwagi znajdowania się w ich właściwości siedzib banków i ubezpieczycieli, a jeżeli tak, to jakie wyciągnięto wnioski, w szczególności wobec sądów w Warszawie?
Czy sądy w Warszawie zgłaszały nierównomierne obciążenie sprawami względem innych sądów w kraju, w szczególności z tzw. czynności bankowych i z umów ubezpieczenia, a jeżeli tak, to w jaki sposób odniesiono się do problemu?
Czy sądy w Warszawie występowały o podjęcie inicjatywy ustawodawczej prowadzącej do wyrównania obciążenia sądów w skali całego kraju, w szczególności sprawami z tzw. czynności bankowych i z umów ubezpieczenia, a jeżeli tak, jak odniesiono się do takich wniosków?
Czy planowane są działania zmierzające do wyrównania obciążenia sądów w skali całego kraju, w szczególności w sprawach z czynności bankowych i z umów ubezpieczenia, a jeżeli tak, to jakie?
Czy planowane są zmiany ustawodawcze zmierzające do wyrównania obciążenia sądów w skali całego kraju w sprawach z czynności bankowych i z umów ubezpieczenia poprzez podjęcie inicjatywy ustawodawczej w postaci:
- nowelizacji art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 838, 1565, 1863, z 2025 r. poz. 146, 820, 1069, 1216) poprzez wprowadzenie regulacji analogicznej lub zbliżonej do art. 34a ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 367, 1019, 1174, 1175, 1176) z dniem 24 stycznia 2006 r.,
- wprowadzenia przepisu (w tym ewentualnie epizodycznego) wzorowanego na art. 18 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 614) pozwalającego na skierowanie wszelkich roszczeń wynikających z czynności bankowych wyłącznie przed sąd, w którego okręgu powód (konsument) ma miejsce zamieszkania, i odciążenie sądów w Warszawie,
- wprowadzenia przepisu o właściwości przemiennej dla konsumentów w sprawach o zawezwanie do próby ugodowej umożliwiającej kierowanie wniosków przed sąd właściwy dla miejsca zamieszkania konsumenta?
Z wyrazami szacunku
Interpelacja nr 14159
do ministra sprawiedliwości
w sprawie realizacji zaleceń Najwyższej Izby Kontroli zawartych w raporcie "Zapewnienie sprawnego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości"
Zgłaszający: Dorota Olko
Data wpływu: 10-12-2025
Szanowny Panie Ministrze,
jednym z wniosków Najwyższej Izby Kontroli, przedstawionym w raporcie „Zapewnienie sprawnego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości”, znak: KPB.430.2.2024, była konieczność przeprowadzenia przeglądu istniejących struktur organizacyjnych sądów powszechnych z uwzględnieniem ich właściwości miejscowej i zakresu rozpoznawanych spraw oraz zasobów kadrowych (etatyzacji) w celu identyfikacji dysfunkcji obniżających ich sprawność oraz wdrożenia rozwiązań uwzględniających zróżnicowanie jednostek sądownictwa powszechnego w skali kraju. Z raportu tego wynika, że ze względu na właściwość miejscową czas postępowania cywilnego w dużych aglomeracjach zdecydowanie wydłuża się względem sądów w mniejszych miejscowościach (str. 20). „Stwierdzone przez NIK, a znane ministrowi dysproporcje w obciążeniu sędziów wskazują na potrzebę podjęcia działań w celu optymalizacji struktur organizacyjnych sądownictwa, której celem byłoby rzeczywiste wyrównywanie obciążenia sądów zadaniami, a sędziów sprawami. Utrzymywanie stanu permanentnego przeciążenia liczbą spraw w referatach sędziów w jednych sądach/wydziałach, przy względnie niskich obciążeniach w innych, według NIK rodzi nie tylko ryzyko nieuzasadnionego zróżnicowania w ramach tej samej grupy zawodowej, ale – co istotniejsze – zwłaszcza w grupie przeciążonych orzeczników ryzyko sprawowania wymiaru sprawiedliwości bez wymaganej staranności” (str. 67).
Jak wynika z pisma ministra sprawiedliwości z dnia 12 sierpnia 2024 r., BM-VI.0910.4.2023, podzielono stanowisko Najwyższej Izby Kontroli co do stanu funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości.
Aktualnie zasadniczym problemem sądów w Warszawie jest ogromny wpływ spraw wynikających z czynności bankowych i z umów ubezpieczenia kierowanych zgodnie z tzw. właściwością ogólną pozwanego wyznaczoną w oparciu o jego siedzibę. Skrajnym przypadkiem jest Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli w Warszawie, w którego właściwości miejscowej znajdują się siedziby prawie wszystkich największych banków (Bank Pekao SA, mBank SA, Santander Bank Polska SA, BNP Paribas Bank Polska SA, Velo Bank SA, Alior Bank SA) oraz najwięksi ubezpieczyciele (Powszechny Zakład Ubezpieczeń SA, Towarzystwo Ubezpieczeń i Reasekuracji Warta SA, UNIQA Towarzystwo Ubezpieczeń SA). Oznacza to, że wbrew wnioskom przedstawionym w raporcie NIK sprawy przeciwko bankom i ubezpieczycielom kierowane są głownie do jednego sądu zamiast równomiernie do wszystkich sądów, pozbawiając strony postępowań, w szczególności konsumentów, konstytucyjnego prawa do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP).
W związku z powyższym oraz na podstawie art. 14 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora z dnia 9 maja 1996 r. (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907) zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
Czy dokonano, zgodnie z wnioskami NIK, przeglądu istniejących struktur organizacyjnych sądów powszechnych z uwzględnieniem ich właściwości miejscowej i zakresu rozpoznawanych spraw, w tym z tzw. czynności bankowych i z umów ubezpieczenia?
Czy przeprowadzono analizę obciążenia sądów powszechnych z uwagi znajdowania się w ich właściwości siedzib banków i ubezpieczycieli, a jeżeli tak, to jakie wyciągnięto wnioski, w szczególności wobec sądów w Warszawie?
Czy sądy w Warszawie zgłaszały nierównomierne obciążenie sprawami względem innych sądów w kraju, w szczególności z tzw. czynności bankowych i z umów ubezpieczenia, a jeżeli tak, to w jaki sposób odniesiono się do problemu?
Czy sądy w Warszawie występowały o podjęcie inicjatywy ustawodawczej prowadzącej do wyrównania obciążenia sądów w skali całego kraju, w szczególności sprawami z tzw. czynności bankowych i z umów ubezpieczenia, a jeżeli tak, jak odniesiono się do takich wniosków?
Czy planowane są działania zmierzające do wyrównania obciążenia sądów w skali całego kraju, w szczególności w sprawach z czynności bankowych i z umów ubezpieczenia, a jeżeli tak, to jakie?
Czy planowane są zmiany ustawodawcze zmierzające do wyrównania obciążenia sądów w skali całego kraju w sprawach z czynności bankowych i z umów ubezpieczenia poprzez podjęcie inicjatywy ustawodawczej w postaci:
- nowelizacji art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 838, 1565, 1863, z 2025 r. poz. 146, 820, 1069, 1216) poprzez wprowadzenie regulacji analogicznej lub zbliżonej do art. 34a ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 367, 1019, 1174, 1175, 1176) z dniem 24 stycznia 2006 r.,
- wprowadzenia przepisu (w tym ewentualnie epizodycznego) wzorowanego na art. 18 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 614) pozwalającego na skierowanie wszelkich roszczeń wynikających z czynności bankowych wyłącznie przed sąd, w którego okręgu powód (konsument) ma miejsce zamieszkania, i odciążenie sądów w Warszawie,
- wprowadzenia przepisu o właściwości przemiennej dla konsumentów w sprawach o zawezwanie do próby ugodowej umożliwiającej kierowanie wniosków przed sąd właściwy dla miejsca zamieszkania konsumenta?
Z wyrazami szacunku
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Dariusz Mazur
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
15%
Konkretność
85%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
3
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
3.4 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6951 znaków
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Dariusz Mazur
BK-VII.0520.548.2025
Warszawa, 23 kwietnia 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
uprzejmie przekazuję odpowiedź na interpelację nr 14159 Pani Posłanki Doroty Olko
w sprawie realizacji zaleceń Najwyższej Izby Kontroli zawartych w raporcie "Zapewnienie
sprawnego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości".
W Ministerstwie Sprawiedliwości konsekwentnie zmierzamy do poprawy efektywności
funkcjonowania sądów poprzez wdrażanie nowoczesnych narzędzi zarządzania systemem
sądownictwa. W szczególności rozwijane są systemy analityczne pozwalające
na monitorowanie obciążenia pracą sądów, czasu trwania postępowań oraz efektywności
poszczególnych procedur.
Wnioski z kontroli Najwyższej Izby Kontroli „Zapewnienie Sprawnego Funkcjonowania
Wymiaru Sprawiedliwości” znak: KPB.430.2.2024 planujemy wdrożyć m.in. poprzez
zmianę prawa. Przygotowany w Ministerstwie Sprawiedliwości projekt ustawy o zmianie
ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy o działalności ubezpieczeniowej
i reasekuracyjnej właśnie trafił do uzgodnień, opiniowania i konsultacji publicznych (patrz
ad 5 i 6).
-- 1 of 4 --
2
Jeszcze w listopadzie 2024 roku Minister Sprawiedliwości przedstawił 10 filarów
programu „Sprawny sąd”. To kluczowe propozycje zmian organizacyjnych, legislacyjnych
i kadrowych, które odpowiadają na potrzeby dotyczące tempa prac i efektywności
wymiaru sprawiedliwości. Reforma obejmuje m.in. obszary mediacji, biegłych sądowych,
digitalizacji, spraw frankowych czy zwiększenia liczby etatów dla asystentów1.
Ww. program przewiduje wprowadzenie rozwiązań umożliwiających analizę danych
dotyczących funkcjonowania sądów w skali całego kraju. Pozwoli to na szybkie
identyfikowanie obszarów wymagających interwencji organizacyjnej lub legislacyjnej.
Podejście oparte na analizie danych umożliwia również bardziej racjonalne planowanie
polityki kadrowej w sądownictwie oraz efektywniejsze zarządzanie zasobami
instytucjonalnymi.
Istotnym kierunkiem działań jest również racjonalizacja zakresu spraw rozpoznawanych
przez sądy. Analizowane są możliwości przekazania części spraw do rozstrzygania
w trybach alternatywnych lub administracyjnych, co pozwoliłoby ograniczyć obciążenie
sądów sprawami niewymagającymi pełnego postępowania sądowego.
Przykładem takich rozwiązań są prace nad możliwością pozasądowego rozwiązania
małżeństwa w przypadku braku wspólnych małoletnich dzieci oraz zgodnej woli
małżonków. Rozwiązanie to funkcjonuje już w wielu państwach europejskich i pozwala
znacząco odciążyć sądy od części spraw rodzinnych.
Ad 1 - 4
Ministerstwo Sprawiedliwości - Departament Kadr i Organizacji Sądów Powszechnych
i Wojskowych na bieżąco prowadzi analizy dotyczące struktury sądów, w szczególności
struktury wewnętrznej, uwzględniając w przeważającej mierze dane dotyczące obciążenia
sprawami poszczególnych sądów (zamiast obciążenia według przedmiotów spraw).
W założeniu w każdym sądzie powinna być zapewniona adekwatna do wpływu spraw
(obszaru właściwości miejscowej) obsada we wszystkich grupach zawodowych. Z tego
1 https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/10-filarow-ministerialnego-programu-usprawnienia-
dzialalnosci-sadow
-- 2 of 4 --
3
powodu m.in. niecelowe byłyby zmiany obszarów właściwości sądów, które wiązałyby się
z koniecznością przesunięcia etatów z jednego sądu do sądu, który przejmuje część
danego obszaru.
Analizy obciążenia poszczególnych jednostek sądownictwa powszechnego
przeprowadzane są w ramach stałej pracy z przedstawicielami sądów i na bieżąco
podejmowane są starania o dostosowanie etatyzacji (limitu etatów), do potrzeb sądów,
w tym sądów warszawskich, w ramach możliwości, którymi dysponuje Minister
Sprawiedliwości. Działania te zmierzają sukcesywnie do wyrównania obciążenia pracą
sądów w skali całego kraju, co następuje m.in. przez relokację etatów z sądów mniej
obciążonych pracą, do sądów, w których obciążenia te odbiegają od przeciętnej, przy czym
uwzględnia się obciążenia wszystkimi kategoriami spraw, również sprawami dotyczącymi
roszczeń z umów bankowych i spraw z umów ubezpieczenia. W praktyce przebiega to tak,
że sądy składają wnioski o zwiększenie limitu etatów, wskazując na różne przyczyny
i każdy z tych wniosków jest rozpatrywany odrębnie, a częstokroć (o ile postulaty
wnioskodawców znajdują potwierdzenie w danych statystycznych) wnioski
są uwzględniane.
Przedstawiciele Ministerstwa Sprawiedliwości odbywają także spotkania
z przedstawicielami sądów. Na przykład w listopadzie 2025 r. odbyło się spotkanie
przedstawicielami Sądu Okręgowego w Warszawie, Sądu Apelacyjnego w Warszawie oraz
Sądu Rejonowego dla Warszawy – Woli w Warszawie. Tematem spotkania były
zagadnienia zgłoszone w wystąpieniach Wiceprezesa Sądu Rejonowego dla Warszawy –
Woli w Warszawie, w tym postulaty dotyczące zmiany prawa. Omówiono możliwość
i perspektywę ich realizacji.
Ad 5-6
Obecnie w Ministerstwie Sprawiedliwości trwają prace nad projektem, który przewiduje
zmiany w art. 372 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.), art. 10 ustawy z dnia
11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej oraz przepis
-- 3 of 4 --
4
epizodyczny ustanawiający właściwość wyłączną miejsca zamieszkania konsumenta
w sprawach niektórych czynności bankowych.
Proponowane rozwiązania zmierzają do dekoncentracji wpływu spraw w sądach
wielkomiejskich o roszczenia wynikające ze złożenia przez konsumenta oświadczenia
o skorzystaniu z tzw. sankcji kredytu darmowego oraz z umów tzw. polisolokat. Celem
zmian jest rozproszenie spraw do różnych sądów w Polsce i równomierne ich obciążenie,
co mogłoby w sposób znaczący przełożyć się na przyspieszenie postępowań sądowych.
Te propozycje wpisują się w program Ministra Sprawiedliwości „Sprawny Sąd”.
W projekcie nie przewiduje się natomiast zmiany art. 185 § 1 k.p.c., tj. wprowadzenia
przepisu o właściwości przemiennej dla konsumentów w sprawach o zawezwanie
do próby ugodowej umożliwiającej kierowanie wniosków przed sąd właściwy dla miejsca
zamieszkania konsumenta.
Projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy
o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej uzyskał pozytywną rekomendację
Zespołu do spraw Programowania Prac Rządu i został wpisany do wykazu prac
legislacyjnych i programowych Rady Ministrów pod numerem UD3832. Projekt 9 kwietnia
2026 roku został skierowany do uzgodnień, opiniowania i konsultacji publicznych, zaś jego
treść wraz z uzasadnieniem została zamieszczona na stronie podmiotowej Rządowego
Centrum Legislacji3.
Z wyrazami szacunku
Dariusz Mazur
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
2 https://www.gov.pl/web/premier/projekt-ustawy-o-zmianie-ustawy--kodeks-postepowania-
cywilnego-oraz-ustawy-o-dzialalnosci-ubezpieczeniowej-i-reasekuracyjnej
3 https://legislacja.gov.pl/projekt/12409051
-- 4 of 4 --
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Dariusz Mazur
BK-VII.0520.548.2025
Warszawa, 23 kwietnia 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
uprzejmie przekazuję odpowiedź na interpelację nr 14159 Pani Posłanki Doroty Olko
w sprawie realizacji zaleceń Najwyższej Izby Kontroli zawartych w raporcie "Zapewnienie
sprawnego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości".
W Ministerstwie Sprawiedliwości konsekwentnie zmierzamy do poprawy efektywności
funkcjonowania sądów poprzez wdrażanie nowoczesnych narzędzi zarządzania systemem
sądownictwa. W szczególności rozwijane są systemy analityczne pozwalające
na monitorowanie obciążenia pracą sądów, czasu trwania postępowań oraz efektywności
poszczególnych procedur.
Wnioski z kontroli Najwyższej Izby Kontroli „Zapewnienie Sprawnego Funkcjonowania
Wymiaru Sprawiedliwości” znak: KPB.430.2.2024 planujemy wdrożyć m.in. poprzez
zmianę prawa. Przygotowany w Ministerstwie Sprawiedliwości projekt ustawy o zmianie
ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy o działalności ubezpieczeniowej
i reasekuracyjnej właśnie trafił do uzgodnień, opiniowania i konsultacji publicznych (patrz
ad 5 i 6).
-- 1 of 4 --
2
Jeszcze w listopadzie 2024 roku Minister Sprawiedliwości przedstawił 10 filarów
programu „Sprawny sąd”. To kluczowe propozycje zmian organizacyjnych, legislacyjnych
i kadrowych, które odpowiadają na potrzeby dotyczące tempa prac i efektywności
wymiaru sprawiedliwości. Reforma obejmuje m.in. obszary mediacji, biegłych sądowych,
digitalizacji, spraw frankowych czy zwiększenia liczby etatów dla asystentów1.
Ww. program przewiduje wprowadzenie rozwiązań umożliwiających analizę danych
dotyczących funkcjonowania sądów w skali całego kraju. Pozwoli to na szybkie
identyfikowanie obszarów wymagających interwencji organizacyjnej lub legislacyjnej.
Podejście oparte na analizie danych umożliwia również bardziej racjonalne planowanie
polityki kadrowej w sądownictwie oraz efektywniejsze zarządzanie zasobami
instytucjonalnymi.
Istotnym kierunkiem działań jest również racjonalizacja zakresu spraw rozpoznawanych
przez sądy. Analizowane są możliwości przekazania części spraw do rozstrzygania
w trybach alternatywnych lub administracyjnych, co pozwoliłoby ograniczyć obciążenie
sądów sprawami niewymagającymi pełnego postępowania sądowego.
Przykładem takich rozwiązań są prace nad możliwością pozasądowego rozwiązania
małżeństwa w przypadku braku wspólnych małoletnich dzieci oraz zgodnej woli
małżonków. Rozwiązanie to funkcjonuje już w wielu państwach europejskich i pozwala
znacząco odciążyć sądy od części spraw rodzinnych.
Ad 1 - 4
Ministerstwo Sprawiedliwości - Departament Kadr i Organizacji Sądów Powszechnych
i Wojskowych na bieżąco prowadzi analizy dotyczące struktury sądów, w szczególności
struktury wewnętrznej, uwzględniając w przeważającej mierze dane dotyczące obciążenia
sprawami poszczególnych sądów (zamiast obciążenia według przedmiotów spraw).
W założeniu w każdym sądzie powinna być zapewniona adekwatna do wpływu spraw
(obszaru właściwości miejscowej) obsada we wszystkich grupach zawodowych. Z tego
1 https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/10-filarow-ministerialnego-programu-usprawnienia-
dzialalnosci-sadow
-- 2 of 4 --
3
powodu m.in. niecelowe byłyby zmiany obszarów właściwości sądów, które wiązałyby się
z koniecznością przesunięcia etatów z jednego sądu do sądu, który przejmuje część
danego obszaru.
Analizy obciążenia poszczególnych jednostek sądownictwa powszechnego
przeprowadzane są w ramach stałej pracy z przedstawicielami sądów i na bieżąco
podejmowane są starania o dostosowanie etatyzacji (limitu etatów), do potrzeb sądów,
w tym sądów warszawskich, w ramach możliwości, którymi dysponuje Minister
Sprawiedliwości. Działania te zmierzają sukcesywnie do wyrównania obciążenia pracą
sądów w skali całego kraju, co następuje m.in. przez relokację etatów z sądów mniej
obciążonych pracą, do sądów, w których obciążenia te odbiegają od przeciętnej, przy czym
uwzględnia się obciążenia wszystkimi kategoriami spraw, również sprawami dotyczącymi
roszczeń z umów bankowych i spraw z umów ubezpieczenia. W praktyce przebiega to tak,
że sądy składają wnioski o zwiększenie limitu etatów, wskazując na różne przyczyny
i każdy z tych wniosków jest rozpatrywany odrębnie, a częstokroć (o ile postulaty
wnioskodawców znajdują potwierdzenie w danych statystycznych) wnioski
są uwzględniane.
Przedstawiciele Ministerstwa Sprawiedliwości odbywają także spotkania
z przedstawicielami sądów. Na przykład w listopadzie 2025 r. odbyło się spotkanie
przedstawicielami Sądu Okręgowego w Warszawie, Sądu Apelacyjnego w Warszawie oraz
Sądu Rejonowego dla Warszawy – Woli w Warszawie. Tematem spotkania były
zagadnienia zgłoszone w wystąpieniach Wiceprezesa Sądu Rejonowego dla Warszawy –
Woli w Warszawie, w tym postulaty dotyczące zmiany prawa. Omówiono możliwość
i perspektywę ich realizacji.
Ad 5-6
Obecnie w Ministerstwie Sprawiedliwości trwają prace nad projektem, który przewiduje
zmiany w art. 372 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.), art. 10 ustawy z dnia
11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej oraz przepis
-- 3 of 4 --
4
epizodyczny ustanawiający właściwość wyłączną miejsca zamieszkania konsumenta
w sprawach niektórych czynności bankowych.
Proponowane rozwiązania zmierzają do dekoncentracji wpływu spraw w sądach
wielkomiejskich o roszczenia wynikające ze złożenia przez konsumenta oświadczenia
o skorzystaniu z tzw. sankcji kredytu darmowego oraz z umów tzw. polisolokat. Celem
zmian jest rozproszenie spraw do różnych sądów w Polsce i równomierne ich obciążenie,
co mogłoby w sposób znaczący przełożyć się na przyspieszenie postępowań sądowych.
Te propozycje wpisują się w program Ministra Sprawiedliwości „Sprawny Sąd”.
W projekcie nie przewiduje się natomiast zmiany art. 185 § 1 k.p.c., tj. wprowadzenia
przepisu o właściwości przemiennej dla konsumentów w sprawach o zawezwanie
do próby ugodowej umożliwiającej kierowanie wniosków przed sąd właściwy dla miejsca
zamieszkania konsumenta.
Projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy
o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej uzyskał pozytywną rekomendację
Zespołu do spraw Programowania Prac Rządu i został wpisany do wykazu prac
legislacyjnych i programowych Rady Ministrów pod numerem UD3832. Projekt 9 kwietnia
2026 roku został skierowany do uzgodnień, opiniowania i konsultacji publicznych, zaś jego
treść wraz z uzasadnieniem została zamieszczona na stronie podmiotowej Rządowego
Centrum Legislacji3.
Z wyrazami szacunku
Dariusz Mazur
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
2 https://www.gov.pl/web/premier/projekt-ustawy-o-zmianie-ustawy--kodeks-postepowania-
cywilnego-oraz-ustawy-o-dzialalnosci-ubezpieczeniowej-i-reasekuracyjnej
3 https://legislacja.gov.pl/projekt/12409051
-- 4 of 4 --