Odpowiedź na interpelację w sprawie sytuacji kadrowej pedagogów specjalnych Odpowiedź na interpelację nr 14127 w sprawie sytuacji kadrowej pedagogów specjalnych Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Paulina Piechna-Więckiewicz Warszawa, 02-01-2026 Szanowna Pani Poseł, Ministerstwo Edukacji Narodowej (MEN) podejmuje szereg działań na rzecz zwiększenia dostępności pomocy psychologiczno-pedagogicznej w przedszkolach, szkołach i placówkach oraz prowadzi działania na rzecz poprawy sytuacji kadrowej nauczycieli specjalistów, w tym pedagogów specjalnych. Ad 1. Działania realizowane zgodnie z zaleceniami określonymi w opiniach lub orzeczeniach wydawanych przez poradnie psychologiczno-pedagogiczne są z reguły realizowane przez zespół nauczycieli, w tym nauczycieli specjalistów, do którego zalicza się m.in. psychologów, logopedów, terapeutów czy nauczycieli współorganizujących, a nie tylko pedagogów specjalnych. Taki zespół specjalistów stanowi obraz udzielanego wsparcia uczniom z niepełnosprawnościami. Z danych SIO wynika, że na przestrzeni lat liczba specjalistów zaangażowanych w proces pomocy uczniom z orzeczeniami o potrzebie kształcenia specjalnego oraz zapewniających wsparcie psychologiczno-pedagogiczne systematycznie rośnie. W ciągu ostatnich 3 lat o ponad 36%. Szczegółowe dane zostały zawarte w tabeli. 2022/2023 2025/2026 Specjalista Liczba etatów Liczba etatów Logopeda 11 296,71 11 029,46 Pedagog 16 085,75 16 601,43 Pedagog specjalny 8 040,76 12 178,50 Psycholog 13 524,89 19 270,24 Terapeuta pedagogiczny 1 507,87 2 122,13 Nauczyciel współorganizujący kształcenie 34 022,90 53 844,68 Razem 84 478,88 115 046,44 W roku szkolnym 2025/2026 orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego posiada 392 748 uczniów, co oznacza, że średnio 1 etat pedagoga specjalnego przypada na ok. 32 dzieci posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego. Ad 2. Działania MEN na rzecz zwiększenia dostępności pedagogów specjalnych oraz podniesienia jakości wsparcia udzielanego uczniom ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Obowiązek zatrudnienia w jednostkach systemu oświaty nauczycieli specjalistów wynika z art. 42d ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela[1], gdzie określono, że każde przedszkole, szkoła oraz zespół, w skład którego wchodzi przedszkole lub szkoła (z wyłączeniem specjalnych) powinny zatrudniać specjalistów, takich jak: nauczyciele pedagodzy, pedagodzy specjalni, psycholodzy, logopedzi, terapeuci pedagogiczni lub doradcy zawodowi. Dobór i liczba zatrudnionych specjalistów powinny być uzależnione przede wszystkim od potrzeb środowiska szkolnego. Liczba etatów wyżej wymienionych nauczycieli jest uzależniona od liczby dzieci/uczniów w danej jednostce systemu oświaty. Ustawa określa minimalną łączną liczbę etatów nauczycieli specjalistów[2]. W przypadku przedszkola, szkoły lub zespołu, w których liczba dzieci lub uczniów przekracza 50[3], wymiar etatów psychologów i pedagogów specjalnych powinien stanowić 25% minimalnego limitu zatrudnienia nauczycieli specjalistów dla jednostki. O przydziale pozostałych etatów pomiędzy poszczególnych specjalistów (np. pedagoga, logopedę, terapeutę pedagogicznego i innych) i zakresie powierzanych im zadań decyduje, w porozumieniu z organem prowadzącym, dyrektor danej jednostki systemu oświaty. Dyrektor przedszkola, szkoły lub placówki odpowiada za zapewnienie pomocy psychologiczno-pedagogicznej[4], zgodnie z rozpoznanymi w tym zakresie potrzebami dzieci/uczniów, a także rodziców i nauczycieli, którzy – zgodnie z przepisami – są również adresatami tej pomocy[5]. Jeśli jest taka potrzeba, możliwe jest zatem także zatrudnienie w zwiększonym wymiarze etatowym pedagoga specjalnego. MEN podejmuje różne inicjatywy i projekty, które obejmują m. in. wzmacnianie pozycji i kompetencji nauczycieli specjalistów, w tym pedagoga specjalnego, w zakresie udzielania adekwatnego wsparcia dzieciom i uczniom z uwzględnieniem zróżnicowania ich potrzeb rozwojowych i edukacyjnych. MEN (we współpracy z Instytutem Badań Edukacyjnych – Państwowym Instytutem Badawczym (IBE-PIB), UNICEF, uczelniami, NGO realizuje projekt pn. „Szkoła dostępna dla wszystkich[6]“. Głównym celem projektu jest podniesienie kompetencji nauczycieli specjalistów (pedagogów, psychologów, pedagogów specjalnych, logopedów) w zakresie udzielania adekwatnego do potrzeb wsparcia dla wszystkich grup odbiorców (dzieci/uczniów, rodziców, nauczycieli). Projekt dostarcza narzędzi pomocnych w prowadzeniu zajęć z dziećmi/uczniami w sposób zapewniający poczucie akceptacji i włączania wszystkich dzieci i uczniów. W projekcie wzięło udział ponad 800 jednostek systemu oświaty (przedszkoli, szkół, poradni psychologiczno-pedagogicznych, placówek doskonalenia nauczycieli). W ramach projektu wsparcie uzyskało ponad 100 tys. dzieci, 16 tys. nauczycieli, 22 tys. rodziców. Ponad 1900 nauczycieli specjalistów uzyskało dzięki projektowi tytuł doradcy ds. dostępności uczenia. Projekt ma również komponent badawczy i ewaluacyjny, a wyniki otrzymane w rezultacie tych działań zostaną wykorzystane do stworzenia banku praktyk sprawdzonych empirycznie, które zostaną udostępnione wszystkim nauczycielom-specjalistom. Ponadto IBE-PIB realizuje projekt: „Wspieranie dostępności edukacji dla dzieci i młodzieży“ współfinansowany z programu FERS. Celem projektu jest wypracowanie i zwalidowanie rozwiązań metodycznych i organizacyjnych wspierających dostępność edukacji dla dzieci i młodzieży, a także rozwijanie kompetencji kadr systemu oświaty w obszarze pracy z dziećmi/uczniami z uwzględnieniem zróżnicowania ich potrzeb edukacyjnych i rozwojowych. W ramach projektu opracowane zostały m. in. materiały metodyczne dotyczące projektowania uniwersalnego w edukacji, ze szczególnym uwzględnieniem działań ukierunkowanych na podtrzymywanie uważności i motywacji uczniów. W projekcie opracowane zostaną m.in. narzędzia do oceny i wspierania dobrostanu uczniów i uczennic. Ośrodek Rozwoju Edukacji (ORE), jako publiczna placówka doskonalenia nauczycieli o zasięgu ogólnokrajowym, opracowuje i udostępnia materiały wspierające edukację psychologiczną nauczycieli i pedagogów, m.in.: zeszyty metodyczne dotyczące interwencji kryzysowej i wsparcia dzieci z problemami psychicznymi, poradniki dla nauczycieli i pedagogów szkolnych z zakresu zdrowia psychicznego uczniów, materiały online zawierające scenariusze zajęć, procedury postępowania w sytuacjach kryzysowych oraz wskazówki do pracy z uczniami wymagającymi wsparcia. Nauczyciele mogą korzystać z licznych szkoleń, których celem jest podnoszenie ich kompetencji zawodowych oferowanych przez placówki doskonalenia nauczycieli[7]. Uzupełnieniem oferty w zakresie doskonalenia nauczycieli oraz potrzebami nauczycieli – przez placówki doskonalenia nauczycieli – jest zlecenie przez MEN realizacji studiów podyplomowych uczelniom. Ukończenie ww. studiów umożliwia poszerzenie wiedzy i umiejętności przez nauczycieli lub zdobycie nowych, dodatkowych kwalifikacji. Uruchomiona została już trzecia edycja bezpłatnych dla uczestników studiów podyplomowych na kierunkach: Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka i wsparcie rodziny; Pedagog specjalny w edukacji włączającej; Psychologia edukacyjna z przygotowaniem pedagogicznym; Polski język migowy dla nauczycieli. Z wyrazami szacunku Z upoważnienia Ministra Edukacji Paulina Piechna-Więckiewicz Podsekretarz Stanu [1] Dz. U. 2024 poz. 986 z późn. zm. [2] Art. 42d ust. 3 ustawy – Karta Nauczyciela. [3] Art. 42d ust. 11 ustawy – Karta Nauczyciela. [4] § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz. U. 2023 poz. 1798). [5] § 2 ust. 3 oraz § 23 ust. 2 ww. rozporządzenia. [6] https://ibe.edu.pl/pl/szkola-dostepna-dla-wszystkich-opis-projektu. [7] https://szkolenia.ore.edu.pl/