Interpelacja nr 14123
Interpelacja w sprawie poprawy sytuacji finansowej i organizacyjnej warsztatów terapii zajęciowej w Polsce
Zgłaszający:
•
Adresat:
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie poprawy sytuacji finansowej i organizacyjnej warsztatów terapii zajęciowej w Polsce
Interpelacja nr 14123
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie poprawy sytuacji finansowej i organizacyjnej warsztatów terapii zajęciowej w Polsce
Zgłaszający: Andrzej Grzyb
Data wpływu: 09-12-2025
Warsztaty terapii zajęciowej działają w Polsce od 1992 roku, tworząc niezwykle ważny filar systemu wsparcia dla blisko 30 tysięcy dorosłych osób z niepełnosprawnością w stopniu umiarkowanym i znacznym. To miejsca, które przeciwdziałają marginalizacji społecznej, umożliwiają rozwój osobisty i zawodowy uczestników oraz budują ich poczucie sprawczości i godności.
Niestety, w ostatnim czasie funkcjonowanie wielu WTZ zostało poważnie zagrożone z uwagi na rosnące koszty utrzymania (energii, ogrzewania, transportu, usług zewnętrznych) oraz niewystarczające środki finansowe przekazywane na bieżącą działalność.
Według analiz środowiska WTZ, mimo inflacji na poziomie 4-5%, koszty energii, gazu, ogrzewania i usług wzrosły nawet o 20%, co w połączeniu z niskimi wynagrodzeniami kadry stanowi realne zagrożenie dla utrzymania ciągłości pracy warsztatów.
Brakuje również środków na modernizację, zakup nowoczesnych pomocy terapeutycznych, szkolenia zawodowe uczestników oraz rozwój kompetencji kadry. Pomimo wieloletnich deklaracji poprawy sytuacji finansowej, realne zmiany nie nastąpiły, a obecny model finansowania nie nadąża za rzeczywistymi kosztami ani nie odpowiada w pełni na potrzeby osób z niepełnosprawnościami.
Przedstawiciele środowiska WTZ podkreślają, że poprawa sytuacji tych placówek nie jest kosztem, lecz inwestycją w godne życie, samodzielność i aktywność społeczną osób z niepełnosprawnościami – inwestycją, która w dłuższej perspektywie przyniesie korzyści społeczne i ekonomiczne.
Postulaty środowiska warsztatów terapii zajęciowej
Zwiększenie i stabilizacja finansowania WTZ poprzez:
1) podniesienie kwoty dofinansowania działalności WTZ w roku 2025, tak aby placówki mogły zachować płynność finansową i przeciwdziałać skutkom wzrostu kosztów;
2) wprowadzenie stopniowego, trzyletniego planu podwyższenia miesięcznego finansowania uczestnictwa jednej osoby w WTZ do poziomu odpowiadającego minimalnemu wynagrodzeniu;
3) od 2026 roku — stała, coroczna waloryzacja dotacji w oparciu o wskaźnik wzrostu średniego wynagrodzenia.
Uznanie specyfiki pracy w WTZ jako pracy w szczególnych warunkach poprzez:
1) zaliczenie pracy w WTZ do pracy w warunkach szczególnych (analogicznie jak w szkołach specjalnych);
2) przyznanie dodatkowych uprawnień pracowniczych, takich jak zwiększenie wymiaru urlopu o 5 dni oraz dostosowanie tygodniowego czasu pracy do zmian w Kodeksie pracy.
Systemowe usprawnienie wsparcia osób z niepełnosprawnościami poprzez:
1) wprowadzenie koordynacji systemu wsparcia na poziomie powiatu obejmującej wszystkie instytucje wspierające osoby z niepełnosprawnościami;
2) umożliwienie uczestnikom WTZ łączenia aktywności zawodowej z dalszym uczestnictwem w warsztatach — na wzór rozwiązań obowiązujących w środowiskowych domach samopomocy.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z pytaniami:
Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej planuje zwiększenie środków na finansowanie WTZ w roku 2025 oraz wprowadzenie mechanizmu ich corocznej waloryzacji?
Czy resort rozważa uznanie pracy w WTZ za pracę w szczególnych warunkach oraz przyznanie kadrze dodatkowych świadczeń pracowniczych?
Czy planowane są zmiany systemowe umożliwiające uczestnikom WTZ łączenie terapii z zatrudnieniem?
Jakie działania podejmie ministerstwo, aby zapewnić stabilność funkcjonowania WTZ i zapobiec odpływowi wykwalifikowanej kadry?
Interpelacja nr 14123
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie poprawy sytuacji finansowej i organizacyjnej warsztatów terapii zajęciowej w Polsce
Zgłaszający: Andrzej Grzyb
Data wpływu: 09-12-2025
Warsztaty terapii zajęciowej działają w Polsce od 1992 roku, tworząc niezwykle ważny filar systemu wsparcia dla blisko 30 tysięcy dorosłych osób z niepełnosprawnością w stopniu umiarkowanym i znacznym. To miejsca, które przeciwdziałają marginalizacji społecznej, umożliwiają rozwój osobisty i zawodowy uczestników oraz budują ich poczucie sprawczości i godności.
Niestety, w ostatnim czasie funkcjonowanie wielu WTZ zostało poważnie zagrożone z uwagi na rosnące koszty utrzymania (energii, ogrzewania, transportu, usług zewnętrznych) oraz niewystarczające środki finansowe przekazywane na bieżącą działalność.
Według analiz środowiska WTZ, mimo inflacji na poziomie 4-5%, koszty energii, gazu, ogrzewania i usług wzrosły nawet o 20%, co w połączeniu z niskimi wynagrodzeniami kadry stanowi realne zagrożenie dla utrzymania ciągłości pracy warsztatów.
Brakuje również środków na modernizację, zakup nowoczesnych pomocy terapeutycznych, szkolenia zawodowe uczestników oraz rozwój kompetencji kadry. Pomimo wieloletnich deklaracji poprawy sytuacji finansowej, realne zmiany nie nastąpiły, a obecny model finansowania nie nadąża za rzeczywistymi kosztami ani nie odpowiada w pełni na potrzeby osób z niepełnosprawnościami.
Przedstawiciele środowiska WTZ podkreślają, że poprawa sytuacji tych placówek nie jest kosztem, lecz inwestycją w godne życie, samodzielność i aktywność społeczną osób z niepełnosprawnościami – inwestycją, która w dłuższej perspektywie przyniesie korzyści społeczne i ekonomiczne.
Postulaty środowiska warsztatów terapii zajęciowej
Zwiększenie i stabilizacja finansowania WTZ poprzez:
1) podniesienie kwoty dofinansowania działalności WTZ w roku 2025, tak aby placówki mogły zachować płynność finansową i przeciwdziałać skutkom wzrostu kosztów;
2) wprowadzenie stopniowego, trzyletniego planu podwyższenia miesięcznego finansowania uczestnictwa jednej osoby w WTZ do poziomu odpowiadającego minimalnemu wynagrodzeniu;
3) od 2026 roku — stała, coroczna waloryzacja dotacji w oparciu o wskaźnik wzrostu średniego wynagrodzenia.
Uznanie specyfiki pracy w WTZ jako pracy w szczególnych warunkach poprzez:
1) zaliczenie pracy w WTZ do pracy w warunkach szczególnych (analogicznie jak w szkołach specjalnych);
2) przyznanie dodatkowych uprawnień pracowniczych, takich jak zwiększenie wymiaru urlopu o 5 dni oraz dostosowanie tygodniowego czasu pracy do zmian w Kodeksie pracy.
Systemowe usprawnienie wsparcia osób z niepełnosprawnościami poprzez:
1) wprowadzenie koordynacji systemu wsparcia na poziomie powiatu obejmującej wszystkie instytucje wspierające osoby z niepełnosprawnościami;
2) umożliwienie uczestnikom WTZ łączenia aktywności zawodowej z dalszym uczestnictwem w warsztatach — na wzór rozwiązań obowiązujących w środowiskowych domach samopomocy.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z pytaniami:
Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej planuje zwiększenie środków na finansowanie WTZ w roku 2025 oraz wprowadzenie mechanizmu ich corocznej waloryzacji?
Czy resort rozważa uznanie pracy w WTZ za pracę w szczególnych warunkach oraz przyznanie kadrze dodatkowych świadczeń pracowniczych?
Czy planowane są zmiany systemowe umożliwiające uczestnikom WTZ łączenie terapii z zatrudnieniem?
Jakie działania podejmie ministerstwo, aby zapewnić stabilność funkcjonowania WTZ i zapobiec odpływowi wykwalifikowanej kadry?
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Maja Nowak
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
9
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
4.1 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10314 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.645.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 14123 Pana Posła Andrzeja Grzyba, w sprawie poprawy
sytuacji finansowej i organizacyjnej warsztatów terapii zajęciowej w Polsce, proszę przyjąć
poniższe wyjaśnienia.
Informuję, że w ostatnich latach kilkukrotnie zwiększano kwotę dofinansowania rocznego
pobytu jednego uczestnika w warsztacie terapii zajęciowej ze środków Państwowego
Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych – w roku 2024 z 14 796 zł do 33 696 zł
w 2024 r., a rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 2024 r. zmieniającym
rozporządzenie w sprawie algorytmu przekazywania środków Państwowego Funduszu
Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych samorządom wojewódzkim i powiatowym (Dz. U.
poz. 1984) do 35 196 zł w 2025 r. i w latach następnych.
Uwzględniając sygnały napływające ze środowiska warsztatów terapii zajęciowej,
dotyczące rosnących kosztów funkcjonowania tych placówek, w drugiej połowie 2025 r.
podjęto kolejne działania zmierzające do dalszego zwiększenia wysokości wsparcia
finansowego dla WTZ. Rada Ministrów przyjęła 27 lutego 2026 r. rozporządzenie
zmieniające rozporządzenie w sprawie algorytmu przekazywania środków Państwowego
Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) samorządom wojewódzkim i
powiatowym (Dz. U. poz. 260), które zwiększa dofinansowanie m.in. rocznego pobytu
jednego uczestnika WTZ do 38 496 zł w 2026 r. i w latach kolejnych (wzrost o 3 300 zł).
Wprowadzone rozwiązanie stanowi istotne wsparcie dla warsztatów terapii zajęciowej,
które powinno przyczynić się do poprawy ich stabilności finansowej i ograniczenia rotacji
kadry w tych placówkach.
Należy przy tym podkreślić, że wysokość środków przeznaczanych na realizację zadań
z zakresu rehabilitacji zawodowej i społecznej osób z niepełnosprawnościami, w tym na
działalność warsztatów terapii zajęciowej, musi uwzględniać możliwości finansowe
funduszu oraz konieczność zapewnienia finansowania zadań wynikających z ustawy z dnia
27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób
niepełnosprawnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 913, z późn. zm.), jak również programów Rady
Nadzorczej PFRON.
Wprowadzenie stałego mechanizmu corocznej waloryzacji kwoty dofinansowania
wiązałoby się z istotnym ryzykiem dla stabilności finansowej funduszu. W perspektywie
wieloletniej mogłoby to prowadzić do ograniczenia możliwości finansowania innych form
wsparcia kierowanych bezpośrednio do osób z niepełnosprawnościami.
Ze względu na powyższe nie jest aktualnie planowane podjęcie prac nad wprowadzeniem
mechanizmu waloryzacji kwoty dofinansowania kosztów rocznego pobytu uczestnika
-- 1 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
w WTZ. Pragnę przy tym zapewnić, że w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
na bieżąco monitorowana jest sytuacja warsztatów terapii zajęciowej i nie wyklucza się
podjęcia w przyszłości dalszych działań w tym zakresie, stosownie do zidentyfikowanych
potrzeb systemowych oraz możliwości finansowych funduszu.
Odnośnie do uznania pracy w WTZ za pracę w szczególnych warunkach informuję, iż pojęcia
pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wprowadzone zostały
w celu ustalenia prac uzasadniających przejście na wcześniejszą emeryturę.
Definicja oraz wykaz prac w szczególnych warunkach i o szczególnym charakterze zawarte
w art. 3 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych
(Dz. U. z 2024 r. poz. 1696, z późn. zm.) są efektem szczegółowej dyskusji, jaką
prowadzono nad projektem tego aktu w zespołach problemowych Trójstronnej Komisji do
Spraw Społeczno-Gospodarczych oraz w trakcie prac parlamentarnych z udziałem
ekspertów z zakresu medycyny i ochrony pracy. W pracach wykorzystano wiele opinii i
analiz uznanych ośrodków naukowo-badawczych. Ostatecznie, stosując obiektywne
kryteria medyczne, sporządzono wykazy prac w szczególnych warunkach i o szczególnym
charakterze, które załączono do ustawy o emeryturach pomostowych. W wykazach nie
znalazły się prace wykonywane w WTZ.
Ustawa o emeryturach pomostowych była trzykrotnie merytorycznie badana (w tym
względem zgodności z Konstytucją definicji zawartych w jej art. 3 ust. 1-3 i kompletności
załączników nr 1 i 2) przez Trybunał Konstytucyjny, który orzeczeniami z dnia 16 marca
2010 r. sygn. akt K 17/09, 25 listopada 2010 r. sygn. akt K 27/09 oraz z 3 marca 2011 r.
sygn. akt K 23/09 orzekł o jej zgodności z ustawą zasadniczą.
Należy podkreślić, że z wielu rodzajów prac związanych z opieką i terapią osób
z niepełnosprawnościami, za prace o szczególnym charakterze uprawniające do uzyskania
emerytury pomostowej uznano jedynie „prace personelu sprawującego opiekę nad
mieszkańcami domów pomocy społecznej dla przewlekle psychicznie chorych,
niepełnosprawnych intelektualnie dzieci i młodzieży lub dorosłych, zgodnie z przepisami
ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej”1.
Mając na uwadze powyższe nie ma przesłanek, aby prace wykonywane w WTZ uznać za
prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu ustawy
o emeryturach pomostowych.
W kontekście dodatkowych świadczeń pracowniczych pojawia się również postulat
zagwarantowania dodatkowego urlopu pracownikom WTZ, którzy pracują bezpośrednio
z uczestniczącymi w nich osobami. Propozycje tę ujęto w „Standardach funkcjonowania
WTZ”2 i dyskutowano podczas spotkań z przedstawicielami Ogólnopolskiego Forum WTZ
i środowiska WTZ oraz „prekonsultacji” wybranych rozwiązań ze Standardów, które
przeprowadzono w kwietniu i maju 2025 r.
Omawiane rozwiązanie analizowano też pod kątem skutków wprowadzenia go
w odniesieniu do innych jednostek prowadzących działania na rzecz osób
1 Zob. pkt 22 załącznika nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych.
2 Standardy funkcjonowania WTZ, oprac.: A. Rąbel, I. Mikee, A. Gierej i in., Warszawa, październik 2023. Standardy
dostępne są na stronie Biura Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych:
https://niepelnosprawni.gov.pl/projekty/projekty-po-wer/projekt-aktywni-niepelnosprawni-narzedzia-wsparcia-
samodzielnosci-osob-niepelnosprawnych/ oraz (zakończonego) projektu „Aktywni niepełnosprawni - narzędzia
wsparcia samodzielności osób niepełnosprawnych”: https://wlaczeniespoleczne.pl/.
-- 2 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
z niepełnosprawnościami. W trakcie prac analitycznych wskazywano, że prawo korzystania
z dodatkowego urlopu wypoczynkowego powinno przysługiwać również pracownikom
innych instytucji udzielającym wsparcia osobom z niepełnosprawnościami, zatrudnionym
np. w środowiskowych domach samopomocy, zakładach aktywności zawodowej czy
domach pomocy społecznej. Pojawiały się również głosy, że dodatkowy urlop dla
pracowników WTZ mógłby zaburzyć logistykę pracy w tych placówkach i powodować
obciążenie dla pozostałej kadry, co w konsekwencji skutkowałoby obniżeniem jakości zajęć
prowadzonych z uczestnikami WTZ. Organizacja pracy w jednostce, w której niemal
wszyscy pracownicy byliby uprawnieni do dodatkowego urlopu będzie ponadto generować
dodatkowe koszty spowodowane koniecznością zwiększenia personelu placówki.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przygotowywane są rozwiązania
wdrażające. „Standardy funkcjonowania WTZ”. Standardy zakładają:
— podniesienie jakości i skuteczności działań realizowanych przez warsztaty terapii
zajęciowej,
— przyjęcie prawa do samostanowienia uczestników WTZ za kluczową na każdym etapie
zasadę działania warsztatu,
— wzmocnienie prozatrudnieniowej roli WTZ,
— ujednolicenie metod działania na etapie diagnozy, tworzenia i realizacji indywidualnych
programów rehabilitacji oraz oceny postępów uczestników,
— wzmocnienie współpracy WTZ z otoczeniem,
— podniesienie kwalifikacji kadry merytorycznej WTZ.
Informuję, że do Wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów wpisano
założenia dotyczące projektu ustawy o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej
i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (numer projektu: UD348) w
zakresie wprowadzenia wybranych rozwiązań ze standardów funkcjonowania WTZ.
Proponowane w projekcie ustawy zmiany zakładają m.in. :
— umożliwienie uczestnikowi warsztatu, który podjął pracę niezwłocznego powrotu do
WTZ w przypadku niepowodzenia w pracy, do czasu upływu 4 miesięcy od momentu
opuszczenia przez niego warsztatu w celu podjęcia zatrudnienia;
— umożliwienie odbywania staży zawodowych przez uczestników WTZ.
W kwietniu i maju 2025 r. odbyły się prekonsultacje wybranych rozwiązań ze Standardów.
Zebrany materiał jest wykorzystywany w pracach nad zmianami aktów prawnych
regulujących funkcjonowanie warsztatów terapii zajęciowej.
Pragnę też zaznaczyć, że w styczniu bieżącego roku poprosiłam przedstawicieli warsztatów
terapii zajęciowej o zgłoszenie uwag do ww. projektu ustawy. Najwięcej zastrzeżeń
dotyczyło zapisu zakładającego ograniczenie pobytu uczestników w WTZ do czasu
przeprowadzenia maksymalnie 3 ocen kompleksowych. Po uwzględnieniu głosów
napływających ze środowiska i odbyciu licznych rozmów z jego przedstawicielami podjęłam
decyzję o rezygnacji z tego rozwiązania.
Informuję też, że 3 marca br. odbyło się spotkanie z przedstawicielami WTZ oraz członkami
Krajowej Rady Konsultacyjnej do Spraw Osób Niepełnosprawnych w ramach doraźnego
Zespołu problemowego dotyczącego warsztatów terapii zajęciowej, który powołano
uchwałą nr 4/2026 Krajowej Rady Konsultacyjnej do Spraw Osób Niepełnosprawnych z
dnia 10 lutego 2026 r. Na spotkaniu omawiano m.in. propozycje zmian ujęte we wskazanym
projekcie ustawy.
-- 3 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Projekt będzie szeroko konsultowany m.in. ze środowiskiem WTZ i osób
z niepełnosprawnościami również na kolejnych etapach jego procedowania.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Maja Nowak
Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.645.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 14123 Pana Posła Andrzeja Grzyba, w sprawie poprawy
sytuacji finansowej i organizacyjnej warsztatów terapii zajęciowej w Polsce, proszę przyjąć
poniższe wyjaśnienia.
Informuję, że w ostatnich latach kilkukrotnie zwiększano kwotę dofinansowania rocznego
pobytu jednego uczestnika w warsztacie terapii zajęciowej ze środków Państwowego
Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych – w roku 2024 z 14 796 zł do 33 696 zł
w 2024 r., a rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 2024 r. zmieniającym
rozporządzenie w sprawie algorytmu przekazywania środków Państwowego Funduszu
Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych samorządom wojewódzkim i powiatowym (Dz. U.
poz. 1984) do 35 196 zł w 2025 r. i w latach następnych.
Uwzględniając sygnały napływające ze środowiska warsztatów terapii zajęciowej,
dotyczące rosnących kosztów funkcjonowania tych placówek, w drugiej połowie 2025 r.
podjęto kolejne działania zmierzające do dalszego zwiększenia wysokości wsparcia
finansowego dla WTZ. Rada Ministrów przyjęła 27 lutego 2026 r. rozporządzenie
zmieniające rozporządzenie w sprawie algorytmu przekazywania środków Państwowego
Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) samorządom wojewódzkim i
powiatowym (Dz. U. poz. 260), które zwiększa dofinansowanie m.in. rocznego pobytu
jednego uczestnika WTZ do 38 496 zł w 2026 r. i w latach kolejnych (wzrost o 3 300 zł).
Wprowadzone rozwiązanie stanowi istotne wsparcie dla warsztatów terapii zajęciowej,
które powinno przyczynić się do poprawy ich stabilności finansowej i ograniczenia rotacji
kadry w tych placówkach.
Należy przy tym podkreślić, że wysokość środków przeznaczanych na realizację zadań
z zakresu rehabilitacji zawodowej i społecznej osób z niepełnosprawnościami, w tym na
działalność warsztatów terapii zajęciowej, musi uwzględniać możliwości finansowe
funduszu oraz konieczność zapewnienia finansowania zadań wynikających z ustawy z dnia
27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób
niepełnosprawnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 913, z późn. zm.), jak również programów Rady
Nadzorczej PFRON.
Wprowadzenie stałego mechanizmu corocznej waloryzacji kwoty dofinansowania
wiązałoby się z istotnym ryzykiem dla stabilności finansowej funduszu. W perspektywie
wieloletniej mogłoby to prowadzić do ograniczenia możliwości finansowania innych form
wsparcia kierowanych bezpośrednio do osób z niepełnosprawnościami.
Ze względu na powyższe nie jest aktualnie planowane podjęcie prac nad wprowadzeniem
mechanizmu waloryzacji kwoty dofinansowania kosztów rocznego pobytu uczestnika
-- 1 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
w WTZ. Pragnę przy tym zapewnić, że w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
na bieżąco monitorowana jest sytuacja warsztatów terapii zajęciowej i nie wyklucza się
podjęcia w przyszłości dalszych działań w tym zakresie, stosownie do zidentyfikowanych
potrzeb systemowych oraz możliwości finansowych funduszu.
Odnośnie do uznania pracy w WTZ za pracę w szczególnych warunkach informuję, iż pojęcia
pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wprowadzone zostały
w celu ustalenia prac uzasadniających przejście na wcześniejszą emeryturę.
Definicja oraz wykaz prac w szczególnych warunkach i o szczególnym charakterze zawarte
w art. 3 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych
(Dz. U. z 2024 r. poz. 1696, z późn. zm.) są efektem szczegółowej dyskusji, jaką
prowadzono nad projektem tego aktu w zespołach problemowych Trójstronnej Komisji do
Spraw Społeczno-Gospodarczych oraz w trakcie prac parlamentarnych z udziałem
ekspertów z zakresu medycyny i ochrony pracy. W pracach wykorzystano wiele opinii i
analiz uznanych ośrodków naukowo-badawczych. Ostatecznie, stosując obiektywne
kryteria medyczne, sporządzono wykazy prac w szczególnych warunkach i o szczególnym
charakterze, które załączono do ustawy o emeryturach pomostowych. W wykazach nie
znalazły się prace wykonywane w WTZ.
Ustawa o emeryturach pomostowych była trzykrotnie merytorycznie badana (w tym
względem zgodności z Konstytucją definicji zawartych w jej art. 3 ust. 1-3 i kompletności
załączników nr 1 i 2) przez Trybunał Konstytucyjny, który orzeczeniami z dnia 16 marca
2010 r. sygn. akt K 17/09, 25 listopada 2010 r. sygn. akt K 27/09 oraz z 3 marca 2011 r.
sygn. akt K 23/09 orzekł o jej zgodności z ustawą zasadniczą.
Należy podkreślić, że z wielu rodzajów prac związanych z opieką i terapią osób
z niepełnosprawnościami, za prace o szczególnym charakterze uprawniające do uzyskania
emerytury pomostowej uznano jedynie „prace personelu sprawującego opiekę nad
mieszkańcami domów pomocy społecznej dla przewlekle psychicznie chorych,
niepełnosprawnych intelektualnie dzieci i młodzieży lub dorosłych, zgodnie z przepisami
ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej”1.
Mając na uwadze powyższe nie ma przesłanek, aby prace wykonywane w WTZ uznać za
prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu ustawy
o emeryturach pomostowych.
W kontekście dodatkowych świadczeń pracowniczych pojawia się również postulat
zagwarantowania dodatkowego urlopu pracownikom WTZ, którzy pracują bezpośrednio
z uczestniczącymi w nich osobami. Propozycje tę ujęto w „Standardach funkcjonowania
WTZ”2 i dyskutowano podczas spotkań z przedstawicielami Ogólnopolskiego Forum WTZ
i środowiska WTZ oraz „prekonsultacji” wybranych rozwiązań ze Standardów, które
przeprowadzono w kwietniu i maju 2025 r.
Omawiane rozwiązanie analizowano też pod kątem skutków wprowadzenia go
w odniesieniu do innych jednostek prowadzących działania na rzecz osób
1 Zob. pkt 22 załącznika nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych.
2 Standardy funkcjonowania WTZ, oprac.: A. Rąbel, I. Mikee, A. Gierej i in., Warszawa, październik 2023. Standardy
dostępne są na stronie Biura Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych:
https://niepelnosprawni.gov.pl/projekty/projekty-po-wer/projekt-aktywni-niepelnosprawni-narzedzia-wsparcia-
samodzielnosci-osob-niepelnosprawnych/ oraz (zakończonego) projektu „Aktywni niepełnosprawni - narzędzia
wsparcia samodzielności osób niepełnosprawnych”: https://wlaczeniespoleczne.pl/.
-- 2 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
z niepełnosprawnościami. W trakcie prac analitycznych wskazywano, że prawo korzystania
z dodatkowego urlopu wypoczynkowego powinno przysługiwać również pracownikom
innych instytucji udzielającym wsparcia osobom z niepełnosprawnościami, zatrudnionym
np. w środowiskowych domach samopomocy, zakładach aktywności zawodowej czy
domach pomocy społecznej. Pojawiały się również głosy, że dodatkowy urlop dla
pracowników WTZ mógłby zaburzyć logistykę pracy w tych placówkach i powodować
obciążenie dla pozostałej kadry, co w konsekwencji skutkowałoby obniżeniem jakości zajęć
prowadzonych z uczestnikami WTZ. Organizacja pracy w jednostce, w której niemal
wszyscy pracownicy byliby uprawnieni do dodatkowego urlopu będzie ponadto generować
dodatkowe koszty spowodowane koniecznością zwiększenia personelu placówki.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przygotowywane są rozwiązania
wdrażające. „Standardy funkcjonowania WTZ”. Standardy zakładają:
— podniesienie jakości i skuteczności działań realizowanych przez warsztaty terapii
zajęciowej,
— przyjęcie prawa do samostanowienia uczestników WTZ za kluczową na każdym etapie
zasadę działania warsztatu,
— wzmocnienie prozatrudnieniowej roli WTZ,
— ujednolicenie metod działania na etapie diagnozy, tworzenia i realizacji indywidualnych
programów rehabilitacji oraz oceny postępów uczestników,
— wzmocnienie współpracy WTZ z otoczeniem,
— podniesienie kwalifikacji kadry merytorycznej WTZ.
Informuję, że do Wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów wpisano
założenia dotyczące projektu ustawy o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej
i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (numer projektu: UD348) w
zakresie wprowadzenia wybranych rozwiązań ze standardów funkcjonowania WTZ.
Proponowane w projekcie ustawy zmiany zakładają m.in. :
— umożliwienie uczestnikowi warsztatu, który podjął pracę niezwłocznego powrotu do
WTZ w przypadku niepowodzenia w pracy, do czasu upływu 4 miesięcy od momentu
opuszczenia przez niego warsztatu w celu podjęcia zatrudnienia;
— umożliwienie odbywania staży zawodowych przez uczestników WTZ.
W kwietniu i maju 2025 r. odbyły się prekonsultacje wybranych rozwiązań ze Standardów.
Zebrany materiał jest wykorzystywany w pracach nad zmianami aktów prawnych
regulujących funkcjonowanie warsztatów terapii zajęciowej.
Pragnę też zaznaczyć, że w styczniu bieżącego roku poprosiłam przedstawicieli warsztatów
terapii zajęciowej o zgłoszenie uwag do ww. projektu ustawy. Najwięcej zastrzeżeń
dotyczyło zapisu zakładającego ograniczenie pobytu uczestników w WTZ do czasu
przeprowadzenia maksymalnie 3 ocen kompleksowych. Po uwzględnieniu głosów
napływających ze środowiska i odbyciu licznych rozmów z jego przedstawicielami podjęłam
decyzję o rezygnacji z tego rozwiązania.
Informuję też, że 3 marca br. odbyło się spotkanie z przedstawicielami WTZ oraz członkami
Krajowej Rady Konsultacyjnej do Spraw Osób Niepełnosprawnych w ramach doraźnego
Zespołu problemowego dotyczącego warsztatów terapii zajęciowej, który powołano
uchwałą nr 4/2026 Krajowej Rady Konsultacyjnej do Spraw Osób Niepełnosprawnych z
dnia 10 lutego 2026 r. Na spotkaniu omawiano m.in. propozycje zmian ujęte we wskazanym
projekcie ustawy.
-- 3 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Projekt będzie szeroko konsultowany m.in. ze środowiskiem WTZ i osób
z niepełnosprawnościami również na kolejnych etapach jego procedowania.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Maja Nowak
Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --