Interpelacja w sprawie pogarszającej się sytuacji płacowej i kadrowej pracowników sądów oraz zagrożenia paraliżem pracy wymiaru sprawiedliwości
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 14079
do ministra sprawiedliwości
w sprawie pogarszającej się sytuacji płacowej i kadrowej pracowników sądów oraz zagrożenia paraliżem pracy wymiaru sprawiedliwości
Zgłaszający: Agnieszka Ścigaj, Anna Dąbrowska-Banaszek, Krzysztof Ciecióra, Maria Koc, Anna Kwiecień, Marzena Anna Machałek
Data wpływu: 08-12-2025
Szanowny Panie Ministrze,
zgodnie z opisanymi w mediach informacjami, w tym w materiale „Pracownik sądu też człowiek - bez godnej płacy odejdzie” opublikowanym w serwisie prawo.pl, pracownicy sądów – urzędnicy, protokolanci, asystenci sędziów, pracownicy administracji i obsługi – od lat otrzymują wynagrodzenia nieadekwatne do zakresu wykonywanej pracy, obciążeń i odpowiedzialności. W wielu przypadkach pensje są niewiele wyższe niż minimalne wynagrodzenie, a obowiązki stale rosną wraz z rosnącą liczbą spraw, koniecznością obsługi rozbudowanych systemów teleinformatycznych i presją na szybkość działania. Brak godnych płac i ograniczone możliwości awansu powodują systematyczne obniżanie atrakcyjności tej pracy.
Jak wskazują przedstawiciele środowiska oraz związki zawodowe, od kilku lat obserwowany jest wzmożony odpływ pracowników sądów do sektora prywatnego, samorządów czy innych instytucji administracji publicznej. Wiele osób rezygnuje z pracy w sądach, poszukując zatrudnienia o wyższej stabilności finansowej. Proces ten już teraz skutkuje coraz częstszym pojawianiem się nieobsadzonych stanowisk, trudnościami w rekrutacji oraz przeciążeniem obowiązkami osób pozostających w sądach. Sytuację dodatkowo pogarsza cięcie środków na wynagrodzenia poprzez poprawkę, która – jak podkreślają organizacje pracownicze – pozbawiła sądy ok. 95 mln zł. Oznacza to brak możliwości przeprowadzenia jakichkolwiek realnych podwyżek wynagrodzeń, a nawet zagrożenie dla utrzymania stabilności dotychczasowej siatki płac. Tak poważne ograniczenia finansowe zostały odebrane jako dowód braku uznania dla roli pracowników sądów oraz jako czynnik pogłębiający frustrację i obniżający morale kadry.
Brak szybkiej i skutecznej reakcji państwa i dalsze ignorowanie potrzeb pracowników sądów może doprowadzić do jeszcze większego paraliżu organizacyjnego sądów, który będzie skutkować dalszym wydłużeniem czasu trwania postępowań, co z kolei pogłębi erozję zaufania obywateli do państwa prawa oraz sprawności wymiaru sprawiedliwości. Tak szeroko zakrojone konsekwencje nie dotyczą wyłącznie środowiska pracowniczego, ale całego społeczeństwa, które na co dzień potrzebuje sprawnie działającego wymiaru sprawiedliwości.
Z punktu widzenia interesu publicznego zasadne i niezbędne wydaje się przywrócenie środków finansowych odebranych w projekcie budżetu oraz zapewnienie stabilnego, corocznego wzrostu funduszu płac, co pozwoli wprowadzić systemowe regulacje płacowe, dzięki którym możliwe będzie zatrzymanie kadr i w efekcie powstrzymanie dalszego paraliżu wymiaru sprawiedliwości. Wśród zgłaszanych do mnie postulatów znalazły się również takie, jak powołanie stałego zespołu monitorującego kondycję kadrową sądów, który analizowałby rotację, liczbę wakatów, obciążenie pracowników i czas oczekiwania stron na rozstrzygnięcie oraz prowadzenie dialogu ze związkami zawodowymi i środowiskiem pracowniczym w sposób stały, nie doraźny.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:
Czy ministerstwo posiada pełną wiedzę o skali kryzysu kadrowego i płacowego w sądach oraz o nasilającym się zjawisku odchodzenia pracowników do innych sektorów zatrudnienia?
Jak Pan Minister ocenia skutki poprawki budżetowej ograniczającej środki na wynagrodzenia pracowników sądów o ok. 95 mln zł? Czy uważa Pan, że budżet w obecnym kształcie pozwoli na utrzymanie stabilnego funkcjonowania sądów?
Jakie działania zamierza podjąć ministerstwo, aby zapobiec dalszemu odpływowi pracowników i przeciwdziałać pogłębianiu się wakatów w sądach?
Czy planowane jest wprowadzenie trwałych systemowych mechanizmów wzrostu wynagrodzeń, które pozwolą na realne podniesienie atrakcyjności pracy w sądach?
Czy ministerstwo zamierza stworzyć system monitorowania rotacji i obciążenia pracą w sądach oraz publikować cykliczne raporty w tym zakresie?
W jaki sposób ministerstwo zamierza przeciwdziałać ryzyku paraliżu organizacyjnego sądów oraz dalszego wydłużania czasu trwania postępowań wynikającego z braków kadrowych?
Czy planowane są konsultacje z przedstawicielami związków zawodowych oraz kadry pracowniczej w celu wypracowania wspólnego, długoterminowego planu naprawczego?
Podsekretarz stanu Dariusz Mazur
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (5)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
4863 znakówkontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Dariusz Mazur
BK-VII.0520.546.2025
Warszawa, 21 stycznia 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
uprzejmie przekazuję odpowiedź na interpelację nr 14079 Pani Posłanki Agnieszki Ścigaj
i grupy posłów w sprawie pogarszającej się sytuacji płacowej i kadrowej pracowników
sądów oraz zagrożenia paraliżem pracy wymiaru sprawiedliwości.
Kierownictwo resortu sprawiedliwości zawsze podczas prac nad kolejnymi ustawami
budżetowymi zabiega o pozyskanie dodatkowych środków na podwyższenie
wynagrodzeń pracowników sądów. Efekt tych starań można prześledzić analizując zapisy
poszczególnych ustaw budżetowych.
W ustawie budżetowej na rok 2024 z dnia 18 stycznia 2024 r. (Dz.U. poz. 122) w części
15 Sądy powszechne zostały zabezpieczone środki finansowe z przeznaczeniem
na zwiększenie o 20% wynagrodzeń pracowników sądów (urzędników sądowych,
asystentów sędziów, kuratorów zawodowych i aplikantów kuratorskich, specjalistów
i kierowników opiniodawczych zespołów sądowych specjalistów oraz innych
pracowników) z wyrównaniem od 1 stycznia 2024 roku.
-- 1 of 3 --
2
Z kolei w ustawie budżetowej na rok 2025 z dnia 09 stycznia br. (Dz.U. poz. 63) w części
15 Sądy powszechne zostały zabezpieczone środki finansowe z przeznaczeniem
na zwiększenie o 5% wynagrodzeń pracowników sądów z wyrównaniem od 1 stycznia
2025 roku oraz środki na dodatkowe podwyższenie wynagrodzeń ww. pracowników -
wzrost funduszu wynagrodzeń o dodatkowe ok. 4,1 %.
W ustawie budżetowej na rok 2026 z dnia 05 grudnia 2025 r. w części 15 budżetu państwa
wydatki na wynagrodzenia urzędników, asystentów sędziów, kuratorów zawodowych,
specjalistów opiniodawczych zespołów sądowych specjalistów oraz pozostałych
pracowników sądów - pomimo zmniejszenia o 94 375 tys. zł na etapie prac sejmowych –
zabezpieczają środki na 3% wzrost wynagrodzeń pozaorzeczniczych grup pracowników
sądów powszechnych, tj. na poziomie średniorocznego wskaźnika wzrostu wynagrodzeń
w państwowej sferze budżetowej na 2026 rok.
Należy zwrócić również uwagę, że wskutek starań Kierownictwa resortu sprawiedliwości
corocznie, w budżecie części 15 są zabezpieczane środki w wysokości 3% planowanych
wynagrodzeń osobowych z przeznaczeniem na nagrody w grupie urzędników sądowych,
asystentów sędziów oraz pozostałych pracowników, jak również kuratorów zawodowych
i specjalistów opiniodawczych zespołów sądowych specjalistów.
Dodatkowo, na etapie realizacji ustawy budżetowej, środki na wynagrodzenia zwiększane
są o niewykorzystane wydatki wynikające np. z rozliczenia dodatkowego wynagrodzenia
rocznego oraz inne oszczędności, które przeznaczane są na wypłatę niestałych składników
wynagrodzeń o charakterze motywacyjnym (nagród).
Zapewniam, że sytuacja kadrowa oraz obciążenie pracą w sądach są stale monitorowane.
Zbierane systematycznie informacje statystyczne pozwalają na analizę bieżącej sytuacji
poszczególnych jednostek sądownictwa powszechnego. Ministerstwo monitoruje także
liczbę nieobsadzonych etatów asystentów sędziów, urzędników i innych pracowników
w sądownictwie powszechnym.
-- 2 of 3 --
3
Ministerstwo Sprawiedliwości podejmuje także działania mające na celu poprawę
warunków pracy pracowników wymiaru sprawiedliwości w szczególności w zakresie ich
wynagradzania. Poza corocznym przeglądem płac skutkującym podniesieniem
przedziałów wynagrodzeń, dokonano dodatkowego ich podwyższenia w poszczególnych
grupach. W tym kontekście należy wspomnieć o Porozumieniu z 17 lutego 2025 r.
zawartym pomiędzy Ministerstwem Sprawiedliwości a stroną związkową, określające
zasady podziału zabezpieczonych w ustawie na rok 2025 w części 15 Sądy powszechne
wydatków na podwyższenie pracowników sądów w grupach: asystentów sędziego,
urzędników, kuratorów zawodowych i aplikantów kuratorskich, specjalistów
i kierowników OZSS, urzędników, w tym dyrektorów oraz innych pracowników.
W ramach tego Porozumienia, w celu przeciwdziałania rotacji kadr w grupie pracowników
wydziałowych, dodatkowo podniesiono wynagrodzenia zasadnicze na 4 stanowiskach
wydziałowych (sekretarza sądowego do kwoty 5775 zł, starszego sekretarza sądowego do
kwoty 6375 zł, protokolanta sądowego do kwoty 5560 zł i starszego protokolanta
sądowego do kwoty 5800 zł).
Podniesiono również dolne granice wynagrodzeń zasadniczych na stanowisku asystenta
sędziego do kwoty 6500 zł oraz starszego asystenta sędziego do kwoty 8000 zł.
Dodatkowo, w resorcie trwają prace nad nową ustawą o urzędnikach sądowych.
Założeniem projektu jest stabilizacja kadrowa w sądach, uporządkowanie struktury
wynagrodzeń oraz poprawa warunków pracy w sądach. Projekt jest na etapie uzgodnień
wewnątrzresortowych.
Z wyrazami szacunkuDariusz Mazur
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 3 of 3 --