Interpelacja w sprawie braku lekarzy POZ w gminach wiejskich woj. opolskiego
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 14067
do ministra zdrowia
w sprawie braku lekarzy POZ w gminach wiejskich woj. opolskiego
Zgłaszający: Tomasz Kostuś
Data wpływu: 08-12-2025
Szanowna Pani Minister,
pragnę zwrócić uwagę Pani Minister na narastający problem braku lekarzy rodzinnych w gminach wiejskich województwa opolskiego. Mieszkańcy kolejnych miejscowości sygnalizują mi, że dostęp do podstawowej opieki zdrowotnej jest coraz trudniejszy, a w wielu przypadkach wręcz niemożliwy. W części gmin lekarze przeszli na emeryturę, w innych zrezygnowali z prowadzenia praktyk, a część placówek POZ ograniczyła działalność z powodu braków kadrowych.
W rezultacie mieszkańcy gmin wiejskich zmuszeni są jeździć do odległych miast, by uzyskać podstawową pomoc medyczną, odnowić receptę, wykonać bilans dziecka czy skonsultować wyniki badań. Dla wielu osób starszych i niesamodzielnych staje się to barierą nie do pokonania. W niektórych gminach brak jest choćby jednej praktyki lekarza rodzinnego, a mieszkańcy wskazują, że na wizytę muszą czekać tygodniami.
Zjawisko to pogłębia narastające wyludnianie Opolszczyzny, starzenie się lokalnych społeczności oraz niedobór kadr medycznych w całym kraju. Gminy wiejskie, z racji ograniczonej atrakcyjności ekonomicznej i mniejszej dostępności infrastruktury, są w szczególnie trudnym położeniu. Brak lekarza rodzinnego oznacza nie tylko obniżenie komfortu życia, ale stanowi realne zagrożenie dla bezpieczeństwa zdrowotnego obywateli, a w przypadku przewlekle chorych – także dla ich życia.
Sytuację komplikują dodatkowo rosnące obciążenia administracyjne, malejąca liczba młodych lekarzy wybierających medycynę rodzinną i brak systemowych zachęt do pracy na terenach wiejskich. Samorządy coraz częściej deklarują gotowość wsparcia lokalowego lub finansowego, jednak ich możliwości są ograniczone, a problem ma charakter ogólnokrajowy.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Zdrowia posiada aktualne dane dotyczące liczby gmin w województwie opolskim, w których brakuje lekarzy rodzinnych lub w których dostęp do POZ jest ograniczony?
Czy resort planuje wdrożenie programu zachęt finansowych i organizacyjnych dla lekarzy rodzinnych, którzy podejmują pracę w gminach wiejskich i peryferyjnych?
Czy w ministerstwie trwają prace nad zmianą finansowania POZ w sposób uwzględniający wyższe koszty funkcjonowania praktyk lekarskich na terenach o niskiej gęstości zaludnienia?
Czy rząd rozważa wprowadzenie systemu obowiązkowych stypendiów medycznych lub innych mechanizmów, które zachęcałyby młodych lekarzy do podejmowania pracy w miejscach o deficycie kadry medycznej?
Czy ministerstwo planuje działania ułatwiające rekrutację lekarzy spoza Unii Europejskiej do POZ, w szczególności w regionach z największymi brakami kadrowymi?
Czy resort zamierza wypracować wspólne rozwiązania z samorządami województwa opolskiego, które od lat zmagają się z jednymi z największych deficytów ludnościowych i kadrowych w Polsce?
Jakie są aktualne plany ministerstwa dotyczące systemowego wzmocnienia podstawowej opieki zdrowotnej na terenach wiejskich?
Brak lekarzy POZ w wielu gminach województwa opolskiego powoduje nierówny dostęp mieszkańców do opieki medycznej. W kontekście starzenia się regionu, narastającej liczby chorób przewlekłych oraz zmian demograficznych problem ten będzie się pogłębiał, jeśli państwo nie wprowadzi rozwiązań o charakterze systemowym. Proszę o potraktowanie sprawy jako pilnej.
Z poważaniem
Tomasz Kostuś
Podsekretarz stanu Tomasz Maciejewski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (11)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
14286 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLG.050.209.2025.TK
Warszawa, 22 stycznia 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek
Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 14067, Posła Tomasza Kostuś, w sprawie braku lekarzy
POZ w gminach wiejskich woj. opolskiego, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących
informacji.
Zgodnie z informacjami przekazanymi przez Dyrektora Opolskiego Oddziału
Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (OOW NFZ) we wszystkich gminach
województwa opolskiego zlokalizowane są miejsca udzielania świadczeń w zakresie lekarza
POZ. Dodatkowo w ramach zakresu lekarza POZ istnieje możliwość dofinansowania
świadczeniodawców ryczałtem miesięcznym w przypadku braku dostępu do świadczeń
opieki zdrowotnej lub ciągłości ich udzielania albo wystąpienia zagrożenia ograniczenia
dostępności do świadczeń na obszarach wiejskich pozostających poza granicami
administracyjnymi miast, obejmujących obszary gmin wiejskich i gmin miejsko-wiejskich, na
których gęstość zaludnienia nie przekracza 50 mieszkańców na kilometr kwadratowy.
Dotychczas jeden świadczeniodawca utworzył miejsce udzielania świadczeń na terenie
gminy Lubrza w miejscowości Dytmarów uzyskując ww. dofinansowanie.
Równocześnie należy podkreślić, że w celu właściwego zabezpieczenia świadczeń
zdrowotnych w rodzaju podstawowa opieka zdrowotna Oddziały Wojewódzkie NFZ,
w oparciu o zarządzenie Prezesa NFZ1 przyjmują wnioski o zawarcie lub rozszerzenie
umów w rodzaju podstawowa opieka zdrowotna o nowe miejsca udzielania świadczeń
w trakcie całego roku kalendarzowego. Na bieżąco udzielają telefonicznych informacji
i wyjaśnień dotyczących zasad zawierania umów, w tym wymagań formalnych i możliwości
rozszerzenia zakresu terytorialnego. Zawarcie umów odbywa się w systemie otwartym, co
oznacza, że każdy świadczeniodawca spełniający wymagane warunki może złożyć stosowny
wniosek do Oddziału Funduszu, a następnie zawrzeć umowę. W przypadku, jeśli w danej
gminie nie ma świadczeniodawcy udzielającego świadczeń, co do zasady świadczenia są
zabezpieczone przez świadczeniodawcę z gminy ościennej.
Odnosząc się do kwestii zachęt finansowych i organizacyjnych dla lekarzy podejmujących
pracę na terenach wiejskich i peryferyjnych wskazać należy, że NFZ jest zobowiązany,
zgodnie z art. 134 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze
środków publicznych2, do równego traktowania wszystkich świadczeniodawców
ubiegających się o zawarcie umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Oznacza to
stosowanie zasady uczciwej konkurencji, transparentnych zasad i jednolitych wymagań
w postępowaniu o zawarcie umów. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, poprzez
przepisy zarządzeń obowiązujące od 2019 r., w przypadku braku dostępu do świadczeń
1 Zarządzenie nr 22/2025/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 31 marca 2025 r. w sprawie
warunków zawarcia i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju podstawowa opieka
zdrowotna (z późn. zm.).
2 Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
(Dz.U. z 2025 r. poz. 1461, z późn. zm.).
-- 1 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
opieki zdrowotnej lub ciągłości ich udzielania albo wystąpienia zagrożenia ograniczenia
dostępności do świadczeń na obszarach wiejskich, o których mowa była powyżej, dopuścił
możliwość udzielania świadczeń przez dodatkowo zatrudnionego lekarza, nie
posiadającego specjalizacji, który po zdaniu Lekarskiego Egzaminu Końcowego nie
rozpoczął szkolenia specjalizacyjnego w trybie rezydentury. Jednostką rozliczeniową dla
ww. świadczeń jest ryczałt miesięczny, którego wartość wynosi obecnie 6 540,80 zł.
Minister Zdrowia podejmuje także działania mające na celu zapewnienie optymalnej liczby
lekarzy, w tym lekarzy specjalistów. Efekty tych działań są już widoczne, gdyż liczba lekarzy
wzrasta. Jeszcze w grudniu 2015 roku liczba lekarzy i lekarzy dentystów wykonujących
zawód wynosiła 166 985, natomiast obecnie liczba ta wynosi 208 537 (stan na 1.11.2025
r.), czyli liczba lekarzy i lekarzy dentystów w ciągu ostatnich 10 lat wzrosła
o 41 552, czyli o prawie 25%. Rośnie również liczba lekarzy i lekarzy dentystów ze
specjalizacją w poszczególnych dziedzinach medycyny. Pod koniec 2015 r. liczba lekarzy
specjalistów w poszczególnych dziedzinach medycyny wykonujących zawód (specjalizacja
bezstopniowa i specjalizacja II stopnia) wynosiła 114 606 lekarzy i lekarzy dentystów,
natomiast obecnie liczba ta wynosi 138 717 lekarzy i lekarzy dentystów specjalistów (stan
na 1.11.2025 r., zgodnie z danymi NIL z Centralnego Rejestru Lekarzy), czyli w ciągu 10 lat
liczba ta wzrosła o ponad 24 000. Wzrosła również liczba lekarzy odbywających szkolenie
specjalizacyjne – pod koniec 2015 r. liczba lekarzy w trakcie szkolenia specjalizacyjnego
wynosiła 23 582, natomiast obecnie wynosi 31 509 lekarzy (stan na 30.09.2025 r.), czyli jest
większa o prawie 8 000 w porównaniu z 2015 r.
W ostatnich latach wprowadzono także szereg rozwiązań mających na celu zwiększenie
liczby lekarzy i lekarzy specjalistów. Wśród nich należy wymienić:
zwiększenie limitów przyjęć na studia na kierunku lekarskim, co w konsekwencji
skutkuje zwiększeniem liczby osób odbywających szkolenie specjalizacyjne,
wprowadzono nową formę wsparcia dla studentów medycyny poprzez
uruchomienie kredytu na studia medyczne,
od postępowania kwalifikacyjnego jesień 2022 wprowadzono zmiany w procesie
naboru na szkolenie specjalizacyjne lekarzy i lekarzy dentystów poprzez nabór
centralny , który daje lekarzom możliwość ubiegania się o odbywanie szkolenia
specjalizacyjnego we wszystkich województwach jednocześnie oraz możliwość
wskazania 15 wyborów obejmujących dziedzinę, tryb i miejsce odbywania
szkolenia specjalizacyjnego w preferowanej kolejności. W przypadku
niezakwalifikowania się przez lekarza do odbywania specjalizacji w preferowanym
województwie lub w preferowanej dziedzinie może on zostać zakwalifikowany na
jeden z kolejnych „wyborów” wskazanych we wniosku o odbywanie szkolenia
specjalizacyjnego. Wprowadzenie tego rozwiązania znacznie zwiększa szanse
młodych lekarzy na zakwalifikowanie się na szkolenie specjalizacyjne.
Mimo wzrostu liczby lekarzy wykonujących zawód na terenie Polski występują istotne
dysproporcje w dostępie do lekarzy specjalistów pomiędzy poszczególnymi regionami.
Wynika to z faktu, że lekarze najchętniej odbywają szkolenie specjalizacyjne w dużych
ośrodkach miejskich, gdzie sytuacja kadrowa jest dobra, gdy w innych regionach występuje
niedobór kadry. Dlatego też w ramach prac nad nowelizacją ustawy
o zawodach lekarza i lekarza dentysty planowane jest wprowadzenie modyfikacji zasad
dotyczących naboru, organizacji, odbywania i nadzoru nad odbywaniem szkolenia
specjalizacyjnego, tak aby kierować lekarzy i lekarzy dentystów do odbywania szkolenia
specjalizacyjnego w jednostkach akredytowanych, które znajdują się na obszarach danego
województwa, gdzie występuje największe zapotrzebowanie na specjalistów w danej
dziedzinie medycyny. Zakłada się, że dzięki planowanym rozwiązaniom na terenach, gdzie
obecnie występują deficyty kadr lekarskich, zwiększy się dostępność do świadczeń
specjalistycznych udzielanych przez lekarzy.
Ustawa o zawodach lekarza3 reguluje trzy tryby czasowego dopuszczenia do wykonywania
zawodu lekarza i lekarza dentysty w ramach tzw. „procedury uproszczonej” dla osób, które
3 Ustawa z 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz.U. z 2026 r. poz. 37, z późn. zm.).
-- 2 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
uzyskały kwalifikacje poza terytorium państw członkowskich Unii Europejskiej. Należy
zaznaczyć, że nie są to dodatkowe możliwości uznania kwalifikacji, ale skrócona ścieżka
uzyskania uprawnień do wykonywania zawodu w Polsce przez okres maksymalnie pięciu
lat. W tym czasie osoby te mogą przejść pełną procedurę uznania swoich kwalifikacji i
uzyskać bezterminowe prawo wykonywania zawodu (tj. w przypadku lekarzy nostryfikacja
dyplomu lub zdanie Lekarskiego Egzaminu Weryfikacyjnego, zdanie egzaminu z j. polskiego
przeprowadzanego przez Naczelną Radę Lekarską, odbycie lub uznanie stażu
podyplomowego odbytego za granicą, zdanie Lekarskiego Egzaminu Końcowego – co trwa
ok. roku lub dłużej), pracując już w zawodzie.
Trzy tryby uzyskania czasowego prawa wykonywania zawodu lekarza/lekarza
Dentysty, w ramach ww. wspomnianej procedury uproszczonej, zależą od kwalifikacji
i wymogów spełnionych przez lekarzy/lekarzy dentystów spoza UE:
1. Tryb I - prawo wykonywania zawodu lekarza/lekarza dentysty na określony zakres
czynności zawodowych, czas i miejsce zatrudnienia (uregulowane w art. 7 ust. 2a-
2k oraz ust. 19-24 ustawy o zawodach lekarza);
2. Tryb II i III - warunkowe prawo wykonywania zawodu – dla lekarzy bez specjalizacji
(II) i ze specjalizacją (III) (art. 7 ust. 9-24 ustawy; wprowadzony ustawą z dnia 27
listopada 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zapewnienia w okresie
ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii kadr medycznych).
Każde z trzech wymienionych rodzajów prawa wykonywania zawodu wydaje okręgowa
rada lekarska na podstawie odpowiedniej zgody Ministra Zdrowia wyrażonej w formie
decyzji. Aktualnie możliwe jest uzyskanie zgody na wykonywania zawodu lekarza/lekarza
dentysty na określony zakres czynności zawodowych, czas i miejsce zatrudnienia (tryb I).
Ponadto w ustawie zmieniającej wprowadzono możliwość uznania przez ministra
właściwego do spraw zdrowia, w drodze decyzji, czasu wykonywania zawodu na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej w ramach trybu uproszczonego za równoważny
z odbyciem stażu podyplomowego jeżeli lekarz/lekarz dentysta:
przez łącznie 2 lata wykonywał zawód lekarza albo lekarza dentysty na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej w łącznym wymiarze czasu odpowiadającym co najmniej
równoważnikowi jednego etatu w podmiocie leczniczym, który udzielał w tym
czasie świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
oraz
uzyskał pozytywną opinię kierownika podmiotu leczniczego, w którym wykonywał
zawód odpowiednio lekarza albo lekarza dentysty w wymiarze odpowiadającym co
najmniej równoważnikowi jednego etatu minimum przez 12 miesięcy.
Według stanu na dzień 28.11.2025 r., na podstawie wyżej wspomnianych przepisów,
wydano już 1049 decyzji o uznaniu stażu podyplomowego. Lekarze, którym uznano staż
podyplomowy mają znacznie krótszą drogę do uzyskania nieograniczonego prawa
wykonywania zawodu.
Podkreślenia wymaga fakt, że Opolski Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu
Zdrowia jest otwarty na wszelkie formy współpracy z samorządami lokalnymi w przypadku
pojawienia się takich inicjatyw z przedmiotowego zakresu.
Jednocześnie na mocy przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń
gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej4, z dniem 5 maja 2025 r., został
wdrożony ogólnopolski program profilaktyczny "Moje Zdrowie - bilans zdrowia osoby
dorosłej". Program jest elementem systemowego podejścia do profilaktyki chorób
przewlekłych oraz promocji zdrowego stylu życia.
Celami programu są:
zbudowanie modelu kompleksowej profilaktyki, dostępnej dla każdego w jego
przychodni podstawowej opieki zdrowotnej,
4 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 30 kwietnia 2025 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie świadczeń
gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2025 r. poz. 584).
-- 3 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
identyfikacja czynników ryzyka oraz wczesne wykrywanie schorzeń, które mogą
prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych, takich jak choroby sercowo-
naczyniowe, nowotwory, cukrzyca, przewlekłe choroby nerek czy zaburzenia
psychiczne,
stworzenie Indywidualnego Planu Zdrowotnego na okres do następnego bilansu,
który ma pomóc w:
poprawie zgłaszalności na badania profilaktyki onkologicznej,
poprawie stanu zaszczepienia osób dorosłych szczepieniami zalecanymi,
szczególnie w grupach ryzyka,
zapewnieniu dostępu do edukacji zdrowotnej dla osób dorosłych, niezależnie
od wieku i stanu zdrowia,
koordynacji procesu diagnostyki i leczenia na poziomie POZ po wykryciu
choroby.
Program jest adresowany do wszystkich osób w wieku 20 lat i więcej, a częstotliwość
wykonywania bilansu zdrowia przedstawia się następująco:
osoby 20 - 49 lat – nie częściej niż raz na 5 lat,
osoby 50+ – nie częściej niż raz na 3 lata.
Realizatorami programu „Moje Zdrowie - bilans zdrowia osoby dorosłej" są
świadczeniodawcy podstawowej opieki zdrowotnej, do których złożona jest deklaracja
wyboru. Przystąpienie do programu rozpoczyna się od wypełnienia samodzielnie przez
pacjenta (on-line lub wersji papierowej) lub z pomocą personelu medycznego
Kwestionariusza Bilansu Zdrowia Osoby Dorosłej (KBZOD). Po weryfikacji przez personel
medyczny kompletności i poprawności wypełnienia kwestionariusza jest on zatwierdzany, a
w zależności od udzielonych odpowiedzi i wieku pacjenta generowane jest zlecenie na
zestaw badań diagnostycznych. Po otrzymaniu wyników badań pacjent jest zapraszany na
wizytę podsumowującą.
Wizyta podsumowująca realizowana jest przez lekarza, pielęgniarkę lub położną i zawiera
konkretne elementy, tj.:
1. pomiary ciśnienia tętniczego i tętna;
2. pomiary antropometryczne, uwzględniające wagę, wzrost, obwód talii i obwód
bioder oraz wyliczenie stosunku masy ciała do wzrostu (BMI) oraz stosunku
obwodu talii do obwodu bioder (WHR);
3. analizę wyników Kwestionariusza Bilansu Zdrowia Osoby Dorosłej;
4. analizę wyników badań laboratoryjnych;
5. ocenę ryzyka sercowo--naczyniowego;
6. ocenę funkcji poznawczych wykorzystującą skalę mini-COG u osób od 60 roku
życia,
u których zostało stwierdzone ryzyko występowania zaburzeń funkcji
poznawczych;
7. przygotowanie Indywidualnego Planu Zdrowotnego;
8. ustalenie dalszego postępowania w przypadku stwierdzonych w Bilansie
nieprawidłowości.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Tomasz Maciejewski
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 4 of 4 --