Interpelacja nr 14045
Interpelacja w sprawie projektu ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (UC100)
Zgłaszający:
•
Adresat:
Klimat, Energia i Środowisko (88%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie projektu ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (UC100)
Interpelacja nr 14045
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie projektu ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (UC100)
Zgłaszający: Michał Połuboczek
Data wpływu: 06-12-2025
Projekt ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (UC100) budzi poważne wątpliwości konstytucyjne, ekonomiczne oraz systemowe, a także liczne zastrzeżenia ze strony przedsiębiorców, organizacji branżowych i ekspertów. Wskazują one, że proponowany model rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP) może okazać się niezgodny z prawem UE, szkodliwy dla gospodarki i niewydolny środowiskowo.
Uzasadnienie
1. Model scentralizowany – monopolizacja systemu i wzrost kosztów
Zgodnie ze stanowiskiem Konfederacji Lewiatan projekt UC100 „przewiduje odejście od wolnorynkowego modelu na rzecz jednego, centralnego podmiotu zarządzanego przez państwo”, co doprowadzi „do monopolizacji rynku, wzrostu kosztów oraz obniżenia skuteczności systemu”.
Branża recyklingowa jednogłośnie podkreśla, że likwidacja organizacji odzysku działających od 20 lat doprowadzi „do rozerwania obecnego efektywnego systemu współpracy producentów, sortowni i recyklerów” oraz spadku poziomu recyklingu.
2. Sprzeczność z dyrektywą odpadową 2008/98/WE oraz PPWR
W piśmie OIGOŚ wskazano jednoznacznie, że projekt narusza art. 8a dyrektywy 2008/98/WE, gdyż:
- producenci zostają sprowadzeni „do roli biernych płatników pozbawionych jakiegokolwiek wpływu na system”,
- NFOŚiGW nie ponosi odpowiedzialności za realizację poziomów recyklingu,
- brak transparentności i brak mechanizmu kosztu netto powoduje niezgodność z prawem UE.
3. Sprzeczność z Konstytucją RP – opłata jako podatek
Projekt wprowadza tzw. opłatę opakowaniową, która jak wskazują eksperci ma wszystkie cechy podatku, a mimo to jej kluczowe elementy mają być określane rozporządzeniem ministra, co narusza art. 217 Konstytucji RP.
Opłata ta jest:
- bezzwrotna,
- ustalana jednostronnie,
- niepowiązana z ekwiwalentnym świadczeniem dla przedsiębiorcy.
4. Brak odpowiedzialnego podmiotu za osiąganie poziomów recyklingu
Zgodnie z dokumentami branżowymi:
„W nowym modelu nikt nie będzie prawnie odpowiedzialny za realizację poziomów selektywnej zbiórki i recyklingu.”
Jest to fundamentalne odejście od unijnej idei ROP.
5. Ryzyko dla finansów publicznych – analiza MF
Ekspertyza wskazuje na liczne ryzyka dla budżetu państwa:
- wzrost cen towarów i spadek popytu - niższe wpływy z VAT i CIT,
- ryzyko kar UE za niewypełnienie poziomów recyklingu,
- powstanie quasi-podatkowego funduszu poza kontrolą fiskalną.
6. Zagrożenia dla MŚP i konsumentów
Jak wskazano w artykule eksperckim:
- koszty mogą wzrosnąć ponad pięciokrotnie,
- istnieje ryzyko podwójnego obciążenia (ROP + system kaucyjny),
- finalnie koszty poniesie konsument w postaci wyższych cen żywności i produktów codziennych.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy ministerstwo wykonało formalną analizę zgodności projektu UC100 z art. 8a dyrektywy 2008/98/WE oraz PPWR?
2. Jakie argumenty uzasadniają delegowanie kluczowych elementów „opłaty opakowaniowej” do rozporządzenia, mimo że ma ona charakter podatku?
3. Czy ministerstwo przeanalizowało ryzyko zaskarżenia ustawy do TK i TSUE?
4. Czy przeprowadzono rzetelną analizę kosztów wdrożenia systemu scentralizowanego, w tym kosztów NFOŚiGW, IOŚ-PIB, urzędów marszałkowskich?
5. Czy ministerstwo potwierdza, że według przedstawionych analiz koszty systemu mogą wzrosnąć nawet pięciokrotnie?
6. Ile wyniesie przewidywany wzrost cen produktów dla konsumentów?
7. Dlaczego projekt zakłada likwidację 27 organizacji odzysku bez okresu przejściowego i mechanizmów odszkodowawczych?
8. Czy przeprowadzono analizę wpływu na zatrudnienie w sektorze gospodarki odpadami?
9. Kto według projektu będzie formalnie odpowiedzialny za osiągnięcie poziomów recyklingu wymaganych prawem UE?
10. Jak ministerstwo zamierza zapobiec ryzyku kar dla Polski za niewypełnienie tych poziomów?
11. Dlaczego projekt nie zawiera mechanizmu kosztu netto, obowiązkowego w UE?
12. Jak zostanie zapewniona kontrola nad wydatkowaniem środków przez NFOŚiGW?
Interpelacja nr 14045
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie projektu ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (UC100)
Zgłaszający: Michał Połuboczek
Data wpływu: 06-12-2025
Projekt ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (UC100) budzi poważne wątpliwości konstytucyjne, ekonomiczne oraz systemowe, a także liczne zastrzeżenia ze strony przedsiębiorców, organizacji branżowych i ekspertów. Wskazują one, że proponowany model rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP) może okazać się niezgodny z prawem UE, szkodliwy dla gospodarki i niewydolny środowiskowo.
Uzasadnienie
1. Model scentralizowany – monopolizacja systemu i wzrost kosztów
Zgodnie ze stanowiskiem Konfederacji Lewiatan projekt UC100 „przewiduje odejście od wolnorynkowego modelu na rzecz jednego, centralnego podmiotu zarządzanego przez państwo”, co doprowadzi „do monopolizacji rynku, wzrostu kosztów oraz obniżenia skuteczności systemu”.
Branża recyklingowa jednogłośnie podkreśla, że likwidacja organizacji odzysku działających od 20 lat doprowadzi „do rozerwania obecnego efektywnego systemu współpracy producentów, sortowni i recyklerów” oraz spadku poziomu recyklingu.
2. Sprzeczność z dyrektywą odpadową 2008/98/WE oraz PPWR
W piśmie OIGOŚ wskazano jednoznacznie, że projekt narusza art. 8a dyrektywy 2008/98/WE, gdyż:
- producenci zostają sprowadzeni „do roli biernych płatników pozbawionych jakiegokolwiek wpływu na system”,
- NFOŚiGW nie ponosi odpowiedzialności za realizację poziomów recyklingu,
- brak transparentności i brak mechanizmu kosztu netto powoduje niezgodność z prawem UE.
3. Sprzeczność z Konstytucją RP – opłata jako podatek
Projekt wprowadza tzw. opłatę opakowaniową, która jak wskazują eksperci ma wszystkie cechy podatku, a mimo to jej kluczowe elementy mają być określane rozporządzeniem ministra, co narusza art. 217 Konstytucji RP.
Opłata ta jest:
- bezzwrotna,
- ustalana jednostronnie,
- niepowiązana z ekwiwalentnym świadczeniem dla przedsiębiorcy.
4. Brak odpowiedzialnego podmiotu za osiąganie poziomów recyklingu
Zgodnie z dokumentami branżowymi:
„W nowym modelu nikt nie będzie prawnie odpowiedzialny za realizację poziomów selektywnej zbiórki i recyklingu.”
Jest to fundamentalne odejście od unijnej idei ROP.
5. Ryzyko dla finansów publicznych – analiza MF
Ekspertyza wskazuje na liczne ryzyka dla budżetu państwa:
- wzrost cen towarów i spadek popytu - niższe wpływy z VAT i CIT,
- ryzyko kar UE za niewypełnienie poziomów recyklingu,
- powstanie quasi-podatkowego funduszu poza kontrolą fiskalną.
6. Zagrożenia dla MŚP i konsumentów
Jak wskazano w artykule eksperckim:
- koszty mogą wzrosnąć ponad pięciokrotnie,
- istnieje ryzyko podwójnego obciążenia (ROP + system kaucyjny),
- finalnie koszty poniesie konsument w postaci wyższych cen żywności i produktów codziennych.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy ministerstwo wykonało formalną analizę zgodności projektu UC100 z art. 8a dyrektywy 2008/98/WE oraz PPWR?
2. Jakie argumenty uzasadniają delegowanie kluczowych elementów „opłaty opakowaniowej” do rozporządzenia, mimo że ma ona charakter podatku?
3. Czy ministerstwo przeanalizowało ryzyko zaskarżenia ustawy do TK i TSUE?
4. Czy przeprowadzono rzetelną analizę kosztów wdrożenia systemu scentralizowanego, w tym kosztów NFOŚiGW, IOŚ-PIB, urzędów marszałkowskich?
5. Czy ministerstwo potwierdza, że według przedstawionych analiz koszty systemu mogą wzrosnąć nawet pięciokrotnie?
6. Ile wyniesie przewidywany wzrost cen produktów dla konsumentów?
7. Dlaczego projekt zakłada likwidację 27 organizacji odzysku bez okresu przejściowego i mechanizmów odszkodowawczych?
8. Czy przeprowadzono analizę wpływu na zatrudnienie w sektorze gospodarki odpadami?
9. Kto według projektu będzie formalnie odpowiedzialny za osiągnięcie poziomów recyklingu wymaganych prawem UE?
10. Jak ministerstwo zamierza zapobiec ryzyku kar dla Polski za niewypełnienie tych poziomów?
11. Dlaczego projekt nie zawiera mechanizmu kosztu netto, obowiązkowego w UE?
12. Jak zostanie zapewniona kontrola nad wydatkowaniem środków przez NFOŚiGW?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Anita Sowińska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
23%
Konkretność
77%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 1 %
Precyzyjne daty
16
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
2.8 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (16)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
21273 znaków
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Podsekretarz Stanu
Anita Sowińska
DGO-OP.050.56.2025.JM
4127887.16776036.13639162
Warszawa, 31-12-2025
Dotyczy: Odpowiedź na interpelację Pana Posła Michała Połuboczka, (K10INT14045)
Temat: Projekt ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (projekt UC100)
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr K10INT14045 pana posła Michała Połuboczka przekazuję
poniższe wyjaśnienia oraz uprzejmie informuję, że mając na uwadze zbliżający się koniec
2025 r. oraz aktualny etap procesu legislacyjnego, należy stwierdzić, że wejście w życie
przepisów z dniem 1 stycznia 2026 r. jest niemożliwe. W związku z powyższym
harmonogram wdrożenia projektowanych przepisów ulegnie odpowiedniemu przesunięciu.
Przy czym w poniższej odpowiedzi zawarto informacje dot. okresów przejściowych zawarte
w projekcie UC100.
1. Czy Ministerstwo wykonało formalną analizę zgodności projektu UC100 z art. 8a
dyrektywy 2008/98/WE oraz PPWR?
Tak, w ocenie Ministerstwa Klimatu i Środowiska projekt UC100 jest zgodny z art. 8a
dyrektywy 2008/98/WE1 oraz rozporządzeniem nr 2025/402.
2. Jakie argumenty uzasadniają delegowanie kluczowych elementów „opłaty
opakowaniowej” do rozporządzenia, mimo że ma ona charakter podatku?
W projekcie UC100 przewidziano określenie maksymalnej stawki opłaty opakowaniowej
oraz podstaw jej ustalenia w ustawie, co jest rozwiązaniem zgodnym z praktyką legislacyjną
stosowaną w innych aktach prawnych dotyczących produktów objętych systemem ROP,
w których funkcjonuje opłata produktowa. Analogiczne mechanizmy występują m.in. w:
ustawie z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami
opakowaniowymi (Dz. U. z 2025 r. poz. 870),
ustawie z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie
gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (Dz. U. z 2024 r.
poz. 433, z późn. zm.)
1 Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz
uchylająca niektóre dyrektywy, zwana dalej: „dyrektywą 2008/98/WE”
2 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/40 z dnia 19 grudnia 2024 r. w sprawie opakowań
i odpadów opakowaniowych, zmiany rozporządzenia (UE) 2019/1020 i dyrektywy (UE) 2019/904 oraz uchylenia
dyrektywy 94/62/WE, zwane dalej: „rozporządzeniem nr 2025/40”
-- 1 of 7 --
ustawie z dnia 24 kwietnia 2009 r. o bateriach i akumulatorach (Dz. U. z 2025 r.
poz. 809),
ustawie z dnia 11 września 2015 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym
i elektronicznym (Dz. U. z 2024 r. poz. 573),
ustawie z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji
(Dz. U. z 2020 r. poz. 2056, z późn. zm.).
W każdym z tych przypadków szczegółowe stawki są ustalane w akcie wykonawczym –
rozporządzeniu. Takie rozwiązanie zapewnia zgodność z zasadą pewności prawa,
a jednocześnie umożliwia elastyczne dostosowywanie stawek do zmieniających się
warunków rynkowych.
Określenie szczegółowych stawek opłaty w rozporządzeniu jest uzasadnione z uwagi na
zmienność kosztów gospodarowania odpadami oraz konieczność zapewnienia zgodności
z zasadą kosztów netto – stawki opłaty opakowaniowej muszą być aktualizowane częściej,
niż byłoby to możliwe w drodze nowelizacji ustawowej, muszą one bowiem odpowiadać
rzeczywistym kosztom gospodarowania odpadami, co wymaga elastycznego mechanizmu
dostosowywania. Reagowanie na te zmiany w drodze ustawy byłoby zbyt powolne
i doprowadziłoby do nieadekwatności stawek względem faktycznych kosztów.
3. Czy Ministerstwo przeanalizowało ryzyko zaskarżenia ustawy do TK i TSUE?
Obecnie trwa proces legislacyjny projekt UC100, co oznacza, że projekt ten nie może być
przedmiotem kontroli konstytucyjnej ani unijnej. Dopiero po uchwaleniu ustawy przez Sejm,
podpisaniu przez Prezydenta i jej wejściu w życie, możliwe będzie ewentualne skorzystanie
z mechanizmów zaskarżenia przez podmioty uprawnione.
4. Czy przeprowadzono rzetelną analizę kosztów wdrożenia systemu scentralizowanego,
w tym kosztów NFOŚiGW, IOŚ-PIB, urzędów marszałkowskich?
Stosowna analiza w tym zakresie została przeprowadzona przez Ministerstwo Klimatu
i Środowiska na etapie przygotowywania oceny skutków regulacji i zawarta w pkt. 6 OSR
do projektu UC100. W oparciu o założenia dot. nowego modelu ROP wszystkie
ww. podmioty przygotowały na prośbę resortu kalkulacje dot. pracochłonności (załącznik
nr 1 do OSR) oraz kosztów związanych z realizacją określonych dla nich w projekcie ustawy
UC100 zadań (pkt 6 OSR).
5. Czy Ministerstwo potwierdza, że według przedstawionych analiz koszty systemu mogą
wzrosnąć nawet pięciokrotnie?
Wzrost kosztów nowego systemu ROP dla opakowań jest w głównej mierze wynikiem
konieczności pokrywania przez producentów pełnych kosztów selektywnego zbierania
odpadów opakowaniowych, a następnie ich transportu i przetwarzania, w tym
przetwarzania niezbędnego do osiągnięcia unijnych celów w zakresie gospodarowania
odpadami, oraz kosztów niezbędnych do realizacji innych celów i zadań, kosztów
informowania posiadaczy odpadów oraz kosztów gromadzenia danych i sprawozdawczości,
a także kosztów wprowadzonych rozporządzeniem nr 2025/40, tj. etykietowania
pojemników na odpady oraz prowadzenia analiz składu zebranych zmieszanych odpadów
komunalnych. Obecny system prawny nie motywuje wprowadzających produkty
w opakowaniach (producentów) do ekoprojektowania, natomiast gminy mają poważne
trudności z realizacją celów recyklingu. W rezultacie mieszkańcy naszego kraju są
nadmiernie obciążani opłatami za opakowania, gdyż ponoszą koszty dotyczące opakowań
przy zakupie produktów, a następnie wnoszą opłatę za gospodarowanie odpadami
-- 2 of 7 --
komunalnymi do gmin oraz dodatkowo, w niektórych przypadkach ponoszą dodatkowe
koszty związane z karami nakładanymi na gminy za niezrealizowane cele recyklingu.
Obowiązujący system ROP opiera się na założeniu pokrycia w najbardziej efektywny sposób
całości kosztów zagospodarowania odpadów opakowaniowych przez zapewnienie
transferu finansowego od producentów do podmiotów przygotowujących odpady do
recyklingu. Przedmiotowa płatność miała przekładać się pośrednio na pokrycie kosztów
innych działań w łańcuchu gospodarowania odpadów, od etapu ich odbioru i zbiórki.
W praktyce system nie zapewnia jednak zadowalającego pokrycia kosztów selektywnego
zbierania i transportu odpadów opakowaniowych pochodzących z gospodarstw domowych,
które finansowane są przez mieszkańców z ponoszonych przez nich opłat za
gospodarowanie odpadami komunalnymi. Obecny system bezpośrednio wiąże obowiązek
płatności wyłącznie z poziomem recyklingu odpadów opakowaniowych określonej kategorii
materiałowej, a nie z samym wprowadzeniem na rynek opakowania, które stanie się
odpadem wymagającym zagospodarowania. Szczegóły w tym zakresie opisano w pkt 1 OSR
do projektu UC100.
W związku z powyższym należy przyjąć, że nie dojdzie do pięciokrotnego wzrostu kosztów
systemu, a przeniesienia ciężaru finansowania obecnego systemu gospodarowania
odpadami opakowaniowymi z mieszkańca na producenta.
6. Ile wyniesie przewidywany wzrost cen produktów dla konsumentów?
W pkt. 6 OSR do projektu ustawy UC100 zawarto przeliczenie stawek opłaty
opakowaniowej [zł/kg] na przykładową jednostkę opakowania:
Wysokość opłaty
opakowaniowej w przeliczeniu
na jednostkę opakowania w [zł]
Format opakowania Materiał
Masa
opakowania
[kg]
2026 2027 2028
Butelka na kosmetyki 300 ml tworzywo sztuczne 0,025 0,0055 0,0135 0,0440
Słoik 315 ml szkło 0,18 0,0036 0,0108 0,0306
Wytłaczanka na jajka 10 szt. pulpa papierowa 0,045 0,0027 0,0063 0,0284
Puszka konserwowa 300 ml aluminium 0,056 0,0062 0,0157 0,0291
Opakowanie na żywność 500 ml wielomateriałowe 0,016 0,0022 0,0054 0,0269
7. Dlaczego projekt zakłada likwidację 27 organizacji odzysku bez okresu przejściowego
i mechanizmów odszkodowawczych?
Zasada ochrony praw słusznie nabytych oraz zasada pewności prawa nie mają charakteru
absolutnego, zasady te chronią przed arbitralnym i nieuzasadnionym naruszeniem praw
podmiotowych, ale nie wykluczają wprowadzania zmian prawa, jeśli są one uzasadnione
i dokonane z zachowaniem odpowiednich warunków proceduralnych i merytorycznych.
Zmiany mogą być wprowadzone, gdy służą realizacji ważnych konstytucyjnych wartości
i zasad, takich jak ochrona środowiska, zrównoważony rozwój czy wypełnienie zobowiązań
wynikających z prawa Unii Europejskiej. Wygaszenie działalności organizacji odzysku
opakowań i zastąpienie ich przez Organizację ROP Opakowań (NFOŚiGW) jest związane
z implementacją prawa Unii Europejskiej, które nakłada na państwa członkowskie
-- 3 of 7 --
obowiązek ustanowienia efektywnych systemów ROP dla opakowań. Realizacja tych
unijnych wymogów stanowi obowiązek państwa (art. 9 Konstytucji) i służy realizacji
fundamentalnych wartości, takich jak ochrona środowiska i zrównoważony rozwój (art. 5
Konstytucji). Zatem zmiana jest uzasadniona nadrzędnymi wartościami konstytucyjnymi
i międzynarodowymi.
Wprowadzenie jednego, centralnego operatora publicznego (NFOŚiGW) ma na celu
usprawnienie zarządzania systemem, poprawienie jego przejrzystości, efektywności oraz
kontrolę, co jest niezbędne dla skutecznej realizacji polityki ochrony środowiska. Chociaż
istnieją systemy konkurencyjne w innych krajach Unii Europejskiej, wybór modelu
jednolitego operatora jest wynikiem uzasadnionej oceny specyfiki i potrzeb polskiego rynku
oraz państwa prawa. Nie oznacza to arbitralności, lecz racjonalne działanie legislacyjne.
W pkt. 2 OSR do projektu ustawy UC100 opisano szczegóły dot. okresu przejściowego:
Projektu ustawy UC100 zakłada dwuletni okres przejściowy po którym nastąpi pełne wdrożenie
systemu ROP dla opakowań:
funkcjonowanie nowego systemu w roku 2026 będzie oparte na dotychczasowych
zasadach dotyczących ROP określonych w ustawie z dnia 13 czerwca 2013 r.
o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz zostanie uzupełnione
o następujące elementy:
o wprowadzenie obowiązkowej opłaty opakowaniowej wnoszonej w II i IV
kwartale 2026 r. przez wprowadzających produkty w opakowaniach za każdy
kilogram opakowań wprowadzanych na rynek,
o zapewnienie przez NFOŚiGW rekompensat dla gmin składających się ze stałego
przepływu finansowego za utrzymanie systemu odbioru odpadów
opakowaniowych od mieszkańców,
funkcjonowanie systemu w roku 2027 będzie oparte na dotychczasowych zasadach
dotyczących ROP określonych w ustawie z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce
opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz zostanie uzupełnione o następujące
elementy:
o wprowadzenie obowiązkowej opłaty opakowaniowej wnoszonej w II i IV
kwartale 2027 r. przez wprowadzających produkty w opakowaniach za każdy
kilogram opakowań wprowadzanych na rynek,
o zapewnienie przez NFOŚiGW rekompensat dla gmin składających się ze stałego
przepływu finansowego za utrzymanie systemu odbioru odpadów
opakowaniowych od mieszkańców oraz zmiennego przepływu finansowego za
każdy 1 Mg komunalnych odpadów opakowaniowych zbieranych selektywnie
(wyłącznie koszty odbioru) udokumentowanego przez gminę w sprawozdaniu
rocznym,
W okresie przejściowym wprowadzający produkty w opakowaniach, jak dotychczas, będą
obowiązani do udokumentowania osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu przez
pozyskanie dokumentów DPR i EDPR. W praktyce obowiązek ten będzie dalej realizowany za
pośrednictwem organizacji odzysku opakowań. Równolegle będą obowiązani do uiszczenia
cząstkowej opłaty opakowaniowej służącej pokryciu kosztów objętych ROP, w stosunku do
których istniejący mechanizm nie zapewnia rzeczywistego finansowania na adekwatnym
poziomie.
Zakłada się, że na skutek wprowadzenia nowego modelu systemu ROP, organizacje odzysku
opakowań (spółki akcyjne) po okresie przejściowym, tj. w 2028 r., zakończą swoją
działalność w dotychczasowej formie, niemniej jednak wygaszanie działalności tych
organizacji nie pozbawia ich możliwości uczestniczenia w systemie jako podmiotów
-- 4 of 7 --
wspierających (np. w obszarach edukacji ekologicznej, optymalizacji recyklingu) – podmioty
te mogą zatem prowadzić dalszą działalność w nowej roli.
8. Czy przeprowadzono analizę wpływu na zatrudnienie w sektorze gospodarki odpadami?
W OSR do projektu ustawy UC100 w pkt. 9 opisano wpływ projektowanych przepisów na
rynek pracy:
Projekt ustawy nie będzie miał bezpośredniego wpływu na rynek pracy, z uwagi na brak danych
o liniowej zależności między stopniem informatyzacji sektora publicznego i e-usługami
publicznymi, a zatrudnieniem w gospodarce. Ponadto projekt nie będzie miał istotnego wpływu
na rynek pracy w sektorze gospodarki odpadami poza sektorem organizacji odzysku opakowań,
które po okresie przejściowym (lata 2026-2027) będą musiały zakończyć działalność
w dotychczasowej formie, niemniej jednak organizacje te będą mogły stanowić wsparcie dla
producentów, samorządów i instytucji publicznych w realizacji obowiązków środowiskowych,
edukacji ekologicznej, optymalizacji procesów recyklingu i organizacji systemów selektywnego
zbierania odpadów. Według danych ze sprawozdań finansowych organizacji odzysku opakowań
w 2023 r. organizacje mające 92,87% udział w rynku zatrudniały łącznie 155 osób.
Równolegle realizacja projektu wymaga zwiększenia zatrudnienia w NFOŚiGW, urzędach
marszałkowskich, IOŚ-PIB, ministerstwie obsługującym ministra właściwego do spraw klimatu,
w łącznej liczbie co najmniej 223 etatów.
Wartym podkreślenia jest fakt, że projekt UC100 zakłada zachowanie funkcjonującego
systemu gospodarowania odpadami komunalnymi oraz obowiązków gmin w tym zakresie
(m.in. odpowiedzialność za organizację systemu gospodarowania odpadami komunalnymi,
organizacja zamówień na odbiór i zagospodarowanie odpadów, współpraca
z przedsiębiorstwami gospodarującymi odpadami).
9. Kto według projektu będzie formalnie odpowiedzialny za osiągnięcie poziomów
recyklingu wymaganych prawem UE?
10. Jak Ministerstwo zamierza zapobiec ryzyku kar dla Polski za niewypełnienie tych
poziomów?
Zgodnie z dyrektywą 94/62/WE oraz rozporządzeniem nr 2025/40 państwa członkowskie
mają podjąć niezbędne środki, aby osiągnąć określone poziomy recyklingu odpadów
opakowaniowych. W projekcie ustawy UC100 obowiązek osiągnięcia określonych
poziomów recyklingu dotyczy producentów samodzielnie realizujących obowiązki
w zakresie ROP oraz producentów środków niebezpiecznych będących środkami ochrony
roślin. W przypadku nieosiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu ww. producenci
obowiązani będą do wniesienia opłaty opakowaniowej. W przypadku producentów
wypełniających obowiązki w zakresie ROP za pośrednictwem Organizacji ROP Opakowań
(NFOŚiGW) to ta organizacja realizuje w imieniu producentów obowiązek
m.in. przetwarzania odpadów, w tym przetwarzania odpadów niezbędnego do realizacji
wymaganych poziomów recyklingu poprzez pokrywanie kosztów przetwarzania odpadów
powstałych z opakowań. Organizacja ROP Opakowań będzie przekazywać środki
pochodzące z opłaty opakowaniowej, na jednakowych zasadach, do:
gmin – w ramach dwóch przepływów finansowych, tj. stałego w wysokości ok. 6 zł
na mieszkańca gminy za utrzymanie systemu odbioru odpadów opakowaniowych
od mieszkańców oraz zmiennego za każdy 1 Mg komunalnych odpadów
opakowaniowych, których recykling został udokumentowany przez gminę
w sprawozdaniu rocznym w BDO,
-- 5 of 7 --
podmiotów odbierających odpady komunalne z nieruchomości niezamieszkałych –
w ramach jednego zmiennego przepływu finansowego za każdy 1 Mg komunalnych
odpadów opakowaniowych, których recykling został udokumentowany przez te
podmioty w sprawozdaniu rocznym w BDO,
podmiotów zbierających inne niż komunalne odpady opakowaniowe – w ramach
jednego zmiennego przepływu finansowego za każdy 1 Mg odpadów
opakowaniowych i przekazanych do recyklingu, który został udokumentowany
przez te podmioty w sprawozdaniu rocznym w BDO,
podmioty przetwarzające odpady opakowaniowe (sortownie, MBP) – w ramach
jednego zmiennego przepływu finansowego za każdy 1 Mg odpadów poddanych
sortowaniu i przekazanych do recyklingu, który został udokumentowany przez te
podmioty w sprawozdaniu rocznym w BDO,
recyklerów – w ramach jednego zmiennego przepływu finansowego wyłącznie
w zakresie odpadów o ujemnej wartości rynkowej za każdy 1 Mg odpadów
poddanych recyklingowi, który został udokumentowany przez te podmioty
w sprawozdaniu rocznym w BDO.
W związku z powyższym w praktyce to Organizacja ROP Opakowań będzie odpowiedzialna
za osiąganie wymaganych poziomów recyklingu.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska zakłada, że ww. zasady finansowania przez Organizację
ROP Opakowań podmiotów gospodarujących odpadami w nowym modelu ROP, będą
mobilizowały te podmioty do osiągania jak najwyższych poziomów recyklingu, bowiem jak
wskazano powyżej finansowanie będzie z nim ściśle powiązane.
Rozporządzenie nr 2025/40 przewiduje utrzymanie funkcjonującego obecnie sytemu
wczesnego ostrzegania, ustanowionego przez Komisję Europejską i mającego na celu
monitorowanie postępów państw członkowskich w realizacji unijnych celów dotyczących
recyklingu odpadów opakowaniowych. Komisja Europejska we współpracy z Europejską
Agencją Środowiska sporządza sprawozdania z postępów poczynionych w osiąganiu celów
dot. recyklingu odpadów opakowaniowych najpóźniej 3 lata przed każdym terminem
określonym w odniesieniu do tych celów. Sprawozdanie zawiera oszacowanie stopnia
osiągnięcia celów przez każde państwo członkowskie, wykaz państw członkowskich,
w przypadku których istnieje ryzyko nieosiągnięcia tych celów w wyznaczonych terminach,
wraz z właściwymi zaleceniami dla państw członkowskich, których to dotyczy oraz
przykłady najlepszych praktyk stosowanych w całej Unii, które mogą być wskazówką
w dążeniu do osiągnięcia celów.
W związku z powyższym najważniejszym działaniem, które pozwoli zapobiec ryzyku kar za
nieosiągnięcie wymaganych poziomów recyklingu odpadów opakowaniowych jest przyjęcie
projektu UC100, wprowadzającego kompleksowe rozwiązania w zakresie ROP. Równie
istotne będzie systematyczne monitorowanie postępów, realizowane dwutorowo: na
poziomie krajowym – przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska oraz na poziomie unijnym –
poprzez sprawozdania wczesnego ostrzegania.
-- 6 of 7 --
11. Dlaczego projekt nie zawiera mechanizmu kosztu netto, obowiązkowego w UE?
Zasada kosztów netto oznacza obowiązek uwzględniania w kalkulacji opłat w ramach ROP
rzeczywistych kosztów funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami
opakowaniowymi, tzn. w kosztach selektywnej zbiórki odpadów, ich transportu
i przetwarzania, w tym przetwarzania niezbędnego do osiągnięcia unijnych celów w zakresie
gospodarowania odpadami, oraz kosztów niezbędnych do realizacji innych celów i zadań
wynikających z gospodarowania odpadami zgodnie z hierarchią postępowania z odpadami
oraz wyznaczonych celów ilościowych i jakościowych w ramach systemu ROP, należy
uwzględnić dochody z ponownego użycia, ze sprzedaży surowców wtórnych pochodzących
z jego produktów i z nieodebranych kaucji.
Zasada ta stanowi podstawę do określenia rzeczywistego kosztu zagospodarowania
odpadów po uwzględnieniu przychodów z ich recyklingu, co umożliwia ustalenie łącznych
kosztów, które są zobowiązani pokryć producenci w ramach systemu ROP. Z kolei
mechanizm ekomodulacji funkcjonuje na tej bazie, różnicując stawki opłaty opakowaniowej
w zależności od wpływu danej kategorii opakowania na koszty zagospodarowania odpadów
powstałych z tych opakowań.
Implementacja zasady kosztów netto w projekcie ustawy UC100 ma charakter dwutorowy,
obejmując zarówno mechanizm ekomodulacji, jak i system finansowania podmiotów
gospodarujących odpadami przez Organizację ROP Opakowań. Opakowania
charakteryzujące się wysoką zdatnością do recyklingu, takie jak np. opakowania szklane czy
metalowe, będą objęte niższą stawką opłaty opakowaniowej, z uwagi na niższe koszty
zagospodarowania, w tym recyklingu powstałych z nich odpadów. Natomiast
np. opakowania wielomateriałowe oraz z tworzyw sztucznych, będą objęte wyższymi
stawkami tej opłaty, bowiem koszty ich recyklingu są wyższe (Organizacja ROP Opakowań
będzie dodatkowo finansowała koszty recyklingu odpadów opakowaniowych o ujemnej
wartości rynkowej).
12. Jak zostanie zapewniona kontrola nad wydatkowaniem środków przez NFOŚiGW?
Zgodnie z art. 400r ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. prawo ochrony środowiska (Dz. U.
z 2025 r. poz. 647, z późn. zm.) nadzór nad działalnością NFOŚiGW sprawuje minister
właściwy do spraw klimatu – obecnie Minister Klimatu i Środowiska, którego działania
nadzorcze wobec NFOŚiGW reguluje zarządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 8
grudnia 2023 r. w sprawie działań nadzorczych wobec Narodowego Funduszu Ochrony
Środowiska i Gospodarki Wodnej (Dz. Urz. MKiŚ z 2023 r. poz. 54). Ponadto NFOŚiGW jest
państwową osobą prawną w rozumieniu art. 9 pkt 14 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r.
o finansach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1483), co oznacza, że jego działalność,
rachunkowość i wydatkowanie środków publicznych podlegają zasadom i kontrolom
przewidzianym w tej ustawie.
Z wyrazami szacunku
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych, KPRM
-- 7 of 7 --
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Podsekretarz Stanu
Anita Sowińska
DGO-OP.050.56.2025.JM
4127887.16776036.13639162
Warszawa, 31-12-2025
Dotyczy: Odpowiedź na interpelację Pana Posła Michała Połuboczka, (K10INT14045)
Temat: Projekt ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (projekt UC100)
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr K10INT14045 pana posła Michała Połuboczka przekazuję
poniższe wyjaśnienia oraz uprzejmie informuję, że mając na uwadze zbliżający się koniec
2025 r. oraz aktualny etap procesu legislacyjnego, należy stwierdzić, że wejście w życie
przepisów z dniem 1 stycznia 2026 r. jest niemożliwe. W związku z powyższym
harmonogram wdrożenia projektowanych przepisów ulegnie odpowiedniemu przesunięciu.
Przy czym w poniższej odpowiedzi zawarto informacje dot. okresów przejściowych zawarte
w projekcie UC100.
1. Czy Ministerstwo wykonało formalną analizę zgodności projektu UC100 z art. 8a
dyrektywy 2008/98/WE oraz PPWR?
Tak, w ocenie Ministerstwa Klimatu i Środowiska projekt UC100 jest zgodny z art. 8a
dyrektywy 2008/98/WE1 oraz rozporządzeniem nr 2025/402.
2. Jakie argumenty uzasadniają delegowanie kluczowych elementów „opłaty
opakowaniowej” do rozporządzenia, mimo że ma ona charakter podatku?
W projekcie UC100 przewidziano określenie maksymalnej stawki opłaty opakowaniowej
oraz podstaw jej ustalenia w ustawie, co jest rozwiązaniem zgodnym z praktyką legislacyjną
stosowaną w innych aktach prawnych dotyczących produktów objętych systemem ROP,
w których funkcjonuje opłata produktowa. Analogiczne mechanizmy występują m.in. w:
ustawie z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami
opakowaniowymi (Dz. U. z 2025 r. poz. 870),
ustawie z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie
gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (Dz. U. z 2024 r.
poz. 433, z późn. zm.)
1 Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz
uchylająca niektóre dyrektywy, zwana dalej: „dyrektywą 2008/98/WE”
2 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/40 z dnia 19 grudnia 2024 r. w sprawie opakowań
i odpadów opakowaniowych, zmiany rozporządzenia (UE) 2019/1020 i dyrektywy (UE) 2019/904 oraz uchylenia
dyrektywy 94/62/WE, zwane dalej: „rozporządzeniem nr 2025/40”
-- 1 of 7 --
ustawie z dnia 24 kwietnia 2009 r. o bateriach i akumulatorach (Dz. U. z 2025 r.
poz. 809),
ustawie z dnia 11 września 2015 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym
i elektronicznym (Dz. U. z 2024 r. poz. 573),
ustawie z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji
(Dz. U. z 2020 r. poz. 2056, z późn. zm.).
W każdym z tych przypadków szczegółowe stawki są ustalane w akcie wykonawczym –
rozporządzeniu. Takie rozwiązanie zapewnia zgodność z zasadą pewności prawa,
a jednocześnie umożliwia elastyczne dostosowywanie stawek do zmieniających się
warunków rynkowych.
Określenie szczegółowych stawek opłaty w rozporządzeniu jest uzasadnione z uwagi na
zmienność kosztów gospodarowania odpadami oraz konieczność zapewnienia zgodności
z zasadą kosztów netto – stawki opłaty opakowaniowej muszą być aktualizowane częściej,
niż byłoby to możliwe w drodze nowelizacji ustawowej, muszą one bowiem odpowiadać
rzeczywistym kosztom gospodarowania odpadami, co wymaga elastycznego mechanizmu
dostosowywania. Reagowanie na te zmiany w drodze ustawy byłoby zbyt powolne
i doprowadziłoby do nieadekwatności stawek względem faktycznych kosztów.
3. Czy Ministerstwo przeanalizowało ryzyko zaskarżenia ustawy do TK i TSUE?
Obecnie trwa proces legislacyjny projekt UC100, co oznacza, że projekt ten nie może być
przedmiotem kontroli konstytucyjnej ani unijnej. Dopiero po uchwaleniu ustawy przez Sejm,
podpisaniu przez Prezydenta i jej wejściu w życie, możliwe będzie ewentualne skorzystanie
z mechanizmów zaskarżenia przez podmioty uprawnione.
4. Czy przeprowadzono rzetelną analizę kosztów wdrożenia systemu scentralizowanego,
w tym kosztów NFOŚiGW, IOŚ-PIB, urzędów marszałkowskich?
Stosowna analiza w tym zakresie została przeprowadzona przez Ministerstwo Klimatu
i Środowiska na etapie przygotowywania oceny skutków regulacji i zawarta w pkt. 6 OSR
do projektu UC100. W oparciu o założenia dot. nowego modelu ROP wszystkie
ww. podmioty przygotowały na prośbę resortu kalkulacje dot. pracochłonności (załącznik
nr 1 do OSR) oraz kosztów związanych z realizacją określonych dla nich w projekcie ustawy
UC100 zadań (pkt 6 OSR).
5. Czy Ministerstwo potwierdza, że według przedstawionych analiz koszty systemu mogą
wzrosnąć nawet pięciokrotnie?
Wzrost kosztów nowego systemu ROP dla opakowań jest w głównej mierze wynikiem
konieczności pokrywania przez producentów pełnych kosztów selektywnego zbierania
odpadów opakowaniowych, a następnie ich transportu i przetwarzania, w tym
przetwarzania niezbędnego do osiągnięcia unijnych celów w zakresie gospodarowania
odpadami, oraz kosztów niezbędnych do realizacji innych celów i zadań, kosztów
informowania posiadaczy odpadów oraz kosztów gromadzenia danych i sprawozdawczości,
a także kosztów wprowadzonych rozporządzeniem nr 2025/40, tj. etykietowania
pojemników na odpady oraz prowadzenia analiz składu zebranych zmieszanych odpadów
komunalnych. Obecny system prawny nie motywuje wprowadzających produkty
w opakowaniach (producentów) do ekoprojektowania, natomiast gminy mają poważne
trudności z realizacją celów recyklingu. W rezultacie mieszkańcy naszego kraju są
nadmiernie obciążani opłatami za opakowania, gdyż ponoszą koszty dotyczące opakowań
przy zakupie produktów, a następnie wnoszą opłatę za gospodarowanie odpadami
-- 2 of 7 --
komunalnymi do gmin oraz dodatkowo, w niektórych przypadkach ponoszą dodatkowe
koszty związane z karami nakładanymi na gminy za niezrealizowane cele recyklingu.
Obowiązujący system ROP opiera się na założeniu pokrycia w najbardziej efektywny sposób
całości kosztów zagospodarowania odpadów opakowaniowych przez zapewnienie
transferu finansowego od producentów do podmiotów przygotowujących odpady do
recyklingu. Przedmiotowa płatność miała przekładać się pośrednio na pokrycie kosztów
innych działań w łańcuchu gospodarowania odpadów, od etapu ich odbioru i zbiórki.
W praktyce system nie zapewnia jednak zadowalającego pokrycia kosztów selektywnego
zbierania i transportu odpadów opakowaniowych pochodzących z gospodarstw domowych,
które finansowane są przez mieszkańców z ponoszonych przez nich opłat za
gospodarowanie odpadami komunalnymi. Obecny system bezpośrednio wiąże obowiązek
płatności wyłącznie z poziomem recyklingu odpadów opakowaniowych określonej kategorii
materiałowej, a nie z samym wprowadzeniem na rynek opakowania, które stanie się
odpadem wymagającym zagospodarowania. Szczegóły w tym zakresie opisano w pkt 1 OSR
do projektu UC100.
W związku z powyższym należy przyjąć, że nie dojdzie do pięciokrotnego wzrostu kosztów
systemu, a przeniesienia ciężaru finansowania obecnego systemu gospodarowania
odpadami opakowaniowymi z mieszkańca na producenta.
6. Ile wyniesie przewidywany wzrost cen produktów dla konsumentów?
W pkt. 6 OSR do projektu ustawy UC100 zawarto przeliczenie stawek opłaty
opakowaniowej [zł/kg] na przykładową jednostkę opakowania:
Wysokość opłaty
opakowaniowej w przeliczeniu
na jednostkę opakowania w [zł]
Format opakowania Materiał
Masa
opakowania
[kg]
2026 2027 2028
Butelka na kosmetyki 300 ml tworzywo sztuczne 0,025 0,0055 0,0135 0,0440
Słoik 315 ml szkło 0,18 0,0036 0,0108 0,0306
Wytłaczanka na jajka 10 szt. pulpa papierowa 0,045 0,0027 0,0063 0,0284
Puszka konserwowa 300 ml aluminium 0,056 0,0062 0,0157 0,0291
Opakowanie na żywność 500 ml wielomateriałowe 0,016 0,0022 0,0054 0,0269
7. Dlaczego projekt zakłada likwidację 27 organizacji odzysku bez okresu przejściowego
i mechanizmów odszkodowawczych?
Zasada ochrony praw słusznie nabytych oraz zasada pewności prawa nie mają charakteru
absolutnego, zasady te chronią przed arbitralnym i nieuzasadnionym naruszeniem praw
podmiotowych, ale nie wykluczają wprowadzania zmian prawa, jeśli są one uzasadnione
i dokonane z zachowaniem odpowiednich warunków proceduralnych i merytorycznych.
Zmiany mogą być wprowadzone, gdy służą realizacji ważnych konstytucyjnych wartości
i zasad, takich jak ochrona środowiska, zrównoważony rozwój czy wypełnienie zobowiązań
wynikających z prawa Unii Europejskiej. Wygaszenie działalności organizacji odzysku
opakowań i zastąpienie ich przez Organizację ROP Opakowań (NFOŚiGW) jest związane
z implementacją prawa Unii Europejskiej, które nakłada na państwa członkowskie
-- 3 of 7 --
obowiązek ustanowienia efektywnych systemów ROP dla opakowań. Realizacja tych
unijnych wymogów stanowi obowiązek państwa (art. 9 Konstytucji) i służy realizacji
fundamentalnych wartości, takich jak ochrona środowiska i zrównoważony rozwój (art. 5
Konstytucji). Zatem zmiana jest uzasadniona nadrzędnymi wartościami konstytucyjnymi
i międzynarodowymi.
Wprowadzenie jednego, centralnego operatora publicznego (NFOŚiGW) ma na celu
usprawnienie zarządzania systemem, poprawienie jego przejrzystości, efektywności oraz
kontrolę, co jest niezbędne dla skutecznej realizacji polityki ochrony środowiska. Chociaż
istnieją systemy konkurencyjne w innych krajach Unii Europejskiej, wybór modelu
jednolitego operatora jest wynikiem uzasadnionej oceny specyfiki i potrzeb polskiego rynku
oraz państwa prawa. Nie oznacza to arbitralności, lecz racjonalne działanie legislacyjne.
W pkt. 2 OSR do projektu ustawy UC100 opisano szczegóły dot. okresu przejściowego:
Projektu ustawy UC100 zakłada dwuletni okres przejściowy po którym nastąpi pełne wdrożenie
systemu ROP dla opakowań:
funkcjonowanie nowego systemu w roku 2026 będzie oparte na dotychczasowych
zasadach dotyczących ROP określonych w ustawie z dnia 13 czerwca 2013 r.
o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz zostanie uzupełnione
o następujące elementy:
o wprowadzenie obowiązkowej opłaty opakowaniowej wnoszonej w II i IV
kwartale 2026 r. przez wprowadzających produkty w opakowaniach za każdy
kilogram opakowań wprowadzanych na rynek,
o zapewnienie przez NFOŚiGW rekompensat dla gmin składających się ze stałego
przepływu finansowego za utrzymanie systemu odbioru odpadów
opakowaniowych od mieszkańców,
funkcjonowanie systemu w roku 2027 będzie oparte na dotychczasowych zasadach
dotyczących ROP określonych w ustawie z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce
opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz zostanie uzupełnione o następujące
elementy:
o wprowadzenie obowiązkowej opłaty opakowaniowej wnoszonej w II i IV
kwartale 2027 r. przez wprowadzających produkty w opakowaniach za każdy
kilogram opakowań wprowadzanych na rynek,
o zapewnienie przez NFOŚiGW rekompensat dla gmin składających się ze stałego
przepływu finansowego za utrzymanie systemu odbioru odpadów
opakowaniowych od mieszkańców oraz zmiennego przepływu finansowego za
każdy 1 Mg komunalnych odpadów opakowaniowych zbieranych selektywnie
(wyłącznie koszty odbioru) udokumentowanego przez gminę w sprawozdaniu
rocznym,
W okresie przejściowym wprowadzający produkty w opakowaniach, jak dotychczas, będą
obowiązani do udokumentowania osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu przez
pozyskanie dokumentów DPR i EDPR. W praktyce obowiązek ten będzie dalej realizowany za
pośrednictwem organizacji odzysku opakowań. Równolegle będą obowiązani do uiszczenia
cząstkowej opłaty opakowaniowej służącej pokryciu kosztów objętych ROP, w stosunku do
których istniejący mechanizm nie zapewnia rzeczywistego finansowania na adekwatnym
poziomie.
Zakłada się, że na skutek wprowadzenia nowego modelu systemu ROP, organizacje odzysku
opakowań (spółki akcyjne) po okresie przejściowym, tj. w 2028 r., zakończą swoją
działalność w dotychczasowej formie, niemniej jednak wygaszanie działalności tych
organizacji nie pozbawia ich możliwości uczestniczenia w systemie jako podmiotów
-- 4 of 7 --
wspierających (np. w obszarach edukacji ekologicznej, optymalizacji recyklingu) – podmioty
te mogą zatem prowadzić dalszą działalność w nowej roli.
8. Czy przeprowadzono analizę wpływu na zatrudnienie w sektorze gospodarki odpadami?
W OSR do projektu ustawy UC100 w pkt. 9 opisano wpływ projektowanych przepisów na
rynek pracy:
Projekt ustawy nie będzie miał bezpośredniego wpływu na rynek pracy, z uwagi na brak danych
o liniowej zależności między stopniem informatyzacji sektora publicznego i e-usługami
publicznymi, a zatrudnieniem w gospodarce. Ponadto projekt nie będzie miał istotnego wpływu
na rynek pracy w sektorze gospodarki odpadami poza sektorem organizacji odzysku opakowań,
które po okresie przejściowym (lata 2026-2027) będą musiały zakończyć działalność
w dotychczasowej formie, niemniej jednak organizacje te będą mogły stanowić wsparcie dla
producentów, samorządów i instytucji publicznych w realizacji obowiązków środowiskowych,
edukacji ekologicznej, optymalizacji procesów recyklingu i organizacji systemów selektywnego
zbierania odpadów. Według danych ze sprawozdań finansowych organizacji odzysku opakowań
w 2023 r. organizacje mające 92,87% udział w rynku zatrudniały łącznie 155 osób.
Równolegle realizacja projektu wymaga zwiększenia zatrudnienia w NFOŚiGW, urzędach
marszałkowskich, IOŚ-PIB, ministerstwie obsługującym ministra właściwego do spraw klimatu,
w łącznej liczbie co najmniej 223 etatów.
Wartym podkreślenia jest fakt, że projekt UC100 zakłada zachowanie funkcjonującego
systemu gospodarowania odpadami komunalnymi oraz obowiązków gmin w tym zakresie
(m.in. odpowiedzialność za organizację systemu gospodarowania odpadami komunalnymi,
organizacja zamówień na odbiór i zagospodarowanie odpadów, współpraca
z przedsiębiorstwami gospodarującymi odpadami).
9. Kto według projektu będzie formalnie odpowiedzialny za osiągnięcie poziomów
recyklingu wymaganych prawem UE?
10. Jak Ministerstwo zamierza zapobiec ryzyku kar dla Polski za niewypełnienie tych
poziomów?
Zgodnie z dyrektywą 94/62/WE oraz rozporządzeniem nr 2025/40 państwa członkowskie
mają podjąć niezbędne środki, aby osiągnąć określone poziomy recyklingu odpadów
opakowaniowych. W projekcie ustawy UC100 obowiązek osiągnięcia określonych
poziomów recyklingu dotyczy producentów samodzielnie realizujących obowiązki
w zakresie ROP oraz producentów środków niebezpiecznych będących środkami ochrony
roślin. W przypadku nieosiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu ww. producenci
obowiązani będą do wniesienia opłaty opakowaniowej. W przypadku producentów
wypełniających obowiązki w zakresie ROP za pośrednictwem Organizacji ROP Opakowań
(NFOŚiGW) to ta organizacja realizuje w imieniu producentów obowiązek
m.in. przetwarzania odpadów, w tym przetwarzania odpadów niezbędnego do realizacji
wymaganych poziomów recyklingu poprzez pokrywanie kosztów przetwarzania odpadów
powstałych z opakowań. Organizacja ROP Opakowań będzie przekazywać środki
pochodzące z opłaty opakowaniowej, na jednakowych zasadach, do:
gmin – w ramach dwóch przepływów finansowych, tj. stałego w wysokości ok. 6 zł
na mieszkańca gminy za utrzymanie systemu odbioru odpadów opakowaniowych
od mieszkańców oraz zmiennego za każdy 1 Mg komunalnych odpadów
opakowaniowych, których recykling został udokumentowany przez gminę
w sprawozdaniu rocznym w BDO,
-- 5 of 7 --
podmiotów odbierających odpady komunalne z nieruchomości niezamieszkałych –
w ramach jednego zmiennego przepływu finansowego za każdy 1 Mg komunalnych
odpadów opakowaniowych, których recykling został udokumentowany przez te
podmioty w sprawozdaniu rocznym w BDO,
podmiotów zbierających inne niż komunalne odpady opakowaniowe – w ramach
jednego zmiennego przepływu finansowego za każdy 1 Mg odpadów
opakowaniowych i przekazanych do recyklingu, który został udokumentowany
przez te podmioty w sprawozdaniu rocznym w BDO,
podmioty przetwarzające odpady opakowaniowe (sortownie, MBP) – w ramach
jednego zmiennego przepływu finansowego za każdy 1 Mg odpadów poddanych
sortowaniu i przekazanych do recyklingu, który został udokumentowany przez te
podmioty w sprawozdaniu rocznym w BDO,
recyklerów – w ramach jednego zmiennego przepływu finansowego wyłącznie
w zakresie odpadów o ujemnej wartości rynkowej za każdy 1 Mg odpadów
poddanych recyklingowi, który został udokumentowany przez te podmioty
w sprawozdaniu rocznym w BDO.
W związku z powyższym w praktyce to Organizacja ROP Opakowań będzie odpowiedzialna
za osiąganie wymaganych poziomów recyklingu.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska zakłada, że ww. zasady finansowania przez Organizację
ROP Opakowań podmiotów gospodarujących odpadami w nowym modelu ROP, będą
mobilizowały te podmioty do osiągania jak najwyższych poziomów recyklingu, bowiem jak
wskazano powyżej finansowanie będzie z nim ściśle powiązane.
Rozporządzenie nr 2025/40 przewiduje utrzymanie funkcjonującego obecnie sytemu
wczesnego ostrzegania, ustanowionego przez Komisję Europejską i mającego na celu
monitorowanie postępów państw członkowskich w realizacji unijnych celów dotyczących
recyklingu odpadów opakowaniowych. Komisja Europejska we współpracy z Europejską
Agencją Środowiska sporządza sprawozdania z postępów poczynionych w osiąganiu celów
dot. recyklingu odpadów opakowaniowych najpóźniej 3 lata przed każdym terminem
określonym w odniesieniu do tych celów. Sprawozdanie zawiera oszacowanie stopnia
osiągnięcia celów przez każde państwo członkowskie, wykaz państw członkowskich,
w przypadku których istnieje ryzyko nieosiągnięcia tych celów w wyznaczonych terminach,
wraz z właściwymi zaleceniami dla państw członkowskich, których to dotyczy oraz
przykłady najlepszych praktyk stosowanych w całej Unii, które mogą być wskazówką
w dążeniu do osiągnięcia celów.
W związku z powyższym najważniejszym działaniem, które pozwoli zapobiec ryzyku kar za
nieosiągnięcie wymaganych poziomów recyklingu odpadów opakowaniowych jest przyjęcie
projektu UC100, wprowadzającego kompleksowe rozwiązania w zakresie ROP. Równie
istotne będzie systematyczne monitorowanie postępów, realizowane dwutorowo: na
poziomie krajowym – przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska oraz na poziomie unijnym –
poprzez sprawozdania wczesnego ostrzegania.
-- 6 of 7 --
11. Dlaczego projekt nie zawiera mechanizmu kosztu netto, obowiązkowego w UE?
Zasada kosztów netto oznacza obowiązek uwzględniania w kalkulacji opłat w ramach ROP
rzeczywistych kosztów funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami
opakowaniowymi, tzn. w kosztach selektywnej zbiórki odpadów, ich transportu
i przetwarzania, w tym przetwarzania niezbędnego do osiągnięcia unijnych celów w zakresie
gospodarowania odpadami, oraz kosztów niezbędnych do realizacji innych celów i zadań
wynikających z gospodarowania odpadami zgodnie z hierarchią postępowania z odpadami
oraz wyznaczonych celów ilościowych i jakościowych w ramach systemu ROP, należy
uwzględnić dochody z ponownego użycia, ze sprzedaży surowców wtórnych pochodzących
z jego produktów i z nieodebranych kaucji.
Zasada ta stanowi podstawę do określenia rzeczywistego kosztu zagospodarowania
odpadów po uwzględnieniu przychodów z ich recyklingu, co umożliwia ustalenie łącznych
kosztów, które są zobowiązani pokryć producenci w ramach systemu ROP. Z kolei
mechanizm ekomodulacji funkcjonuje na tej bazie, różnicując stawki opłaty opakowaniowej
w zależności od wpływu danej kategorii opakowania na koszty zagospodarowania odpadów
powstałych z tych opakowań.
Implementacja zasady kosztów netto w projekcie ustawy UC100 ma charakter dwutorowy,
obejmując zarówno mechanizm ekomodulacji, jak i system finansowania podmiotów
gospodarujących odpadami przez Organizację ROP Opakowań. Opakowania
charakteryzujące się wysoką zdatnością do recyklingu, takie jak np. opakowania szklane czy
metalowe, będą objęte niższą stawką opłaty opakowaniowej, z uwagi na niższe koszty
zagospodarowania, w tym recyklingu powstałych z nich odpadów. Natomiast
np. opakowania wielomateriałowe oraz z tworzyw sztucznych, będą objęte wyższymi
stawkami tej opłaty, bowiem koszty ich recyklingu są wyższe (Organizacja ROP Opakowań
będzie dodatkowo finansowała koszty recyklingu odpadów opakowaniowych o ujemnej
wartości rynkowej).
12. Jak zostanie zapewniona kontrola nad wydatkowaniem środków przez NFOŚiGW?
Zgodnie z art. 400r ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. prawo ochrony środowiska (Dz. U.
z 2025 r. poz. 647, z późn. zm.) nadzór nad działalnością NFOŚiGW sprawuje minister
właściwy do spraw klimatu – obecnie Minister Klimatu i Środowiska, którego działania
nadzorcze wobec NFOŚiGW reguluje zarządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 8
grudnia 2023 r. w sprawie działań nadzorczych wobec Narodowego Funduszu Ochrony
Środowiska i Gospodarki Wodnej (Dz. Urz. MKiŚ z 2023 r. poz. 54). Ponadto NFOŚiGW jest
państwową osobą prawną w rozumieniu art. 9 pkt 14 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r.
o finansach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1483), co oznacza, że jego działalność,
rachunkowość i wydatkowanie środków publicznych podlegają zasadom i kontrolom
przewidzianym w tej ustawie.
Z wyrazami szacunku
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych, KPRM
-- 7 of 7 --